Ik bouw mijn huis duurzaam in Almere. handleiding voor duurzame

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik bouw mijn huis duurzaam in Almere. handleiding voor duurzame"

Transcriptie

1 Ik bouw mijn huis duurzaam in Almere Een handleiding voor duurzame zelfbouwers

2 Mensen maken de stad duurzaam Het begrip duurzaamheid heeft in de afgelopen decennia een grote ontwikkeling doorgemaakt. Werd duurzaamheid in 66 in het woordenboek nog smal geduid als langdurend of weinig aan slijtage of bederf onderhevig, met de introductie van het cradle-to-cradle gedachtegoed in met architect William McDonough en chemicus Michael Braungart als grondleggers - heeft het begrip zich verbreed en verdiept. Duurzaamheid is een ontwerpopgave geworden; het doel is niet om de ecologische schade van het menselijk handelen te beperken, maar om productieprocessen zó te ontwerpen dat er geen schade optreedt. De Tegenlicht-uitzending waarin dat gedachtegoed werd toegelicht inspireerde mij zo, dat ik McDonough heb uitgenodigd mee te denken over de toekomst van Almere. Onze stad staat voor een enorme groeiopgave - van bijna inwoners nu, naar zo n inwoners in , en met het Rijk is afgesproken dat duurzaamheid daarbij het leidende principe is. Samen met McDonough hebben wij zeven Almere Principles opgesteld, die richting moeten geven aan een ecologisch, sociaal en economisch duurzame groei van de stad. De Principles zijn nadrukkelijk geen wetten, maar vormen een inspirerend referentiekader voor iedereen die in de komende decennia betroken is bij de ontwikkeling van Almere. Dat betekent dat de Almere Principles niet alleen in het Stadhuis betekenis zullen krijgen, maar juist ook daarbuiten. Met de Almere Principles dagen we iedereen uit om duurzaamheid, op welke manier en op welk niveau ook, centraal te stellen. Nederlandse woning die met houten bouwstenen is gebouwd - in deze publicatie leest u daar meer over. Zelfbouw is daarmee niet alleen een ultieme uitdrukking van het Almere Principle Mensen maken de stad, maar gaat zelfs een stap verder: Mensen maken de stad duurzaam. Om particuliere opdrachtgevers te helpen Almere te verduurzamen, is deze publicatie opgesteld. Het is een bundeling van concrete duurzame oplossingen, veelal aangedragen door de zelfbouwers zelf. In deze publicatie hebben wij duurzaamheid, nog altijd een abstract begrip, geprobeerd te vertalen in eenvoudig toepasbare maatregelen. Ik hoop dat het u stimuleert onze Almere Principles in praktijk te brengen. Want juist nu u uw eigen woning bouwt, heeft u de kans dat duurzaam te doen. Adri Duivesteijn Wethouder Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Particulier opdrachtgeverschap vervult daarbij een voorbeeldfunctie. Juist omdat mensen die bouwen in één van de Almeerse zelfbouwwijken - Homeruskwartier, Noorderplassen West of Overgooi - zelf de regie over de bouw van hun eigen woning voeren, zijn zij in staat principieel te kiezen voor de meest duurzame oplossing. Wij zien dat meer en meer gebeuren; in Noorderplassen West werd onlangs het eerste Q-label in Almere uitgereikt, en in Homeruskwartier staat (vooralsnog) de enige

3 Als u dan toch zelf gaat bouwen, dan maar meteen duurzaam! U heeft zojuist een fantastische beslissing genomen: u gaat uw eigen huis bouwen in Almere. U gaat uw droom eindelijk waarmaken. Gelukkig staat u er niet alleen voor. Een eigen huis bouw je immers niet elke dag en er zijn heel wat zaken waar u rekening mee moet houden. Daarom helpen wij u graag bij het realiseren van uw droom. Zodat het niet alleen bij mooie dromen blijft. U heeft er bewust voor gekozen om zelf de regie over de bouw van uw woning te voeren. Zo bouwt u uw huis geheel naar uw eigen inzichten en woonwensen. Dat is een unieke kans! Maar heeft u er weleens aan gedacht om uw droomhuis op een duurzame manier te bouwen? U denkt misschien: duurzaam bouwen, dat is niks voor mij, maar meer voor types die met leem en stro aan de slag gaan en de thermostaat nooit hoger dan 18 graden zetten. Nou, dan heeft u het mis. Duurzaam bouwen heeft vooral te maken met slimme, innovatieve en technologische oplossingen om meer kwaliteit aan uw woning toe te voegen. Op het gebied van energiebesparing en milieu, maar ook op het vlak van comfort en gezondheid. Duurzaam bouwen is lang niet zo ingewikkeld als u misschien denkt. Vaak zijn met een paar eenvoudige ingrepen al meteen fikse verbeteringen te realiseren. Maar dan moet je wel de mogelijkheden weten. Dit boekje helpt u daarbij. Het is een handige gids die u op een uitnodigende manier laat kennismaken met de belangrijkste aspecten van duurzaam bouwen. INLEIDING 5

4 INLEIDING maakt u wegwijs in de wereld van vaak nog onbekende duurzame oplossingen. Met veel praktische informatie, nuttige tips en enkele boeiende persoonlijke verhalen van mensen die u voorgingen, is dit boekje een must voor elke duurzame zelfbouwer. Dus.aan de slag met de EPC s, WTW s en PV Cellen. Wat dat zijn? Na het lezen van dit boekje weet u het! 7

5 INHOUDsopgave materiaalgebruik > 65 water > 60 Duurzaamheid. Wat is dat eigenlijk? Duurzaamheid is een breed begrip. Duurzaam wil in feite zeggen dat iets lang meegaat. Iets dat goed gemaakt is en goed wordt onderhouden. Duurzaam betekent ook dat iets wordt gedaan met het oog op toekomstige generaties. Duurzame energie bijvoorbeeld, is energie die wordt opgewekt met zo min mogelijk schade aan milieu en een zo laag mogelijk beroep op grondstoffen. Zonne- en windenergie zijn duurzaam, olie en steenkool niet. Duurzaamheid gaat veel verder dan extra isolatie in uw huis of een waterbesparende douchekop. Duurzaamheid heeft alles te maken met de volgende vier aspecten: 1 energie 2 gezondheid 3 water 4 materiaalgebruik }=duurzaam INLEIDING In dit boekje staan we hier uitgebreid bij stil. energie > 18 gezondheid > 49 9

6 Waarom zou ik eigenlijk duurzaam bouwen? De redenen om duurzaam te bouwen liggen eigenlijk zo voor de hand, dat je je afvraagt waarom het niet veel vaker gebeurt. Met duurzaam bouwen verhoogt u de kwaliteit van uw woning op het gebied van comfort, gezondheid, betaalbaarheid en milieu. Duurzaam bouwen is uiteraard ook goed voor ons milieu. Het bouwen van een huis vraagt enorm veel in termen van energieverbruik en grondstoffen. Bouwt u duurzaam, dan is deze belasting een stuk minder. Ook als u eenmaal in uw duurzame huis woont, verspilt u minder energie dan in een gewoon nieuwbouwhuis. Duurzaam bouwen is ook vriendelijk voor uw portemonnee. De investering die u in eerste instantie doet, wordt in veel gevallen ruimschoots terugverdiend! Kortom, duurzaam bouwen doet u voor uzelf en voor de ander! De belangrijkste zaken over duurzaam bouwen vindt u in dit boekje, waarbij we de voors en tegens duidelijk op een rijtje zetten voor u. Zo kunt u uiteindelijk zelf de juiste afwegingen maken. INLEIDING 11

7 De enige knop die je moet omzetten zit in jezelf De ervaringen van Martijn Frie INTERVIEW Het is zijn tweede houten zelfgebouwde huis. Maar de duurzame toepassingen zijn nieuw. En daar raakt hij niet over uitgepraat. Vooral op de lange termijn levert het veel op. Energieprijzen blijven stijgen, bronnen drogen op. Het is naïef om in deze tijd niet voor deze manier van bouwen te kiezen, stelt Martijn Frie vanuit zijn huis in Homeruskwartier Oost. Dat Martijn Frie voor een houten woning heeft gekozen, klinkt niet zo raar uit de mond van een ondernemer die gespecialiseerd is in coatings voor hout. We woonden hiervoor tien jaar in een houten huis op een eiland in de Vinkeveense plassen, vertelt hij. Toen we deze kavel konden kopen, speciaal bedoeld voor een houten huis, was de keuze snel gemaakt. Hout geeft namelijk een fijn leefklimaat, is mooi en is met de juiste beschermproducten heel lang onderhoudsvrij, wel 12 jaar lang. Levert zoveel op Bij hun eerste houten woning zag Martijn nog niet de voordelen van het volledig duurzaam bouwen. Het was een andere tijd, maar nu vond ik dat ik niet anders kon. Ik vind het echt zonde als je je huis niet duurzaam bouwt. Ik begrijp dat mensen opzien tegen de kosten die deze manier van bouwen met zich meebrengt. Het is ook duurder dan traditionele woningbouw. Maar het levert je zoveel op. Misschien niet direct, maar in de toekomst weet ik zeker dat ik als laatste lach omdat ik al helemaal ben ingesteld op het zelf voorzien. 13

8 Vooral op de lange termijn levert het veel op. Energieprijzen blijven stijgen, bronnen drogen op martijn Frie Zo maakt Martijn gebruik van het regenwatersysteem. Met dit systeem zorgen we ervoor dat we meer dan de helft van ons watergebruik uit het regenwater halen. Bijvoorbeeld voor het doorspoelen van het toilet, het buitenwater en onze wasmachine. Er zit een heel goede filter in, deze zorgt ervoor dat je met een gerust hart je kleren kunt wassen in het water. Het is volledig kalkvrij, goed voor je kleren, milieu en je machine. Het is een eenmalige investering van ongeveer ,-. Een installateur legt het systeem voor je aan en het enige wat je dan moet doen is een knop bij jezelf omzetten. Want waarom zou je nog drinkwater wegspoelen. Dat is zonde én veel te kostbaar. Warm water Op het dak liggen 120 zonnecollectoren die het water opwarmen. Veel mensen gebruiken het om energie op te wekken, maar ik heb gekozen voor een verlaging van verwarmingskosten, vertelt Martijn. De buizen communiceren met twee boilers met elk 300 liter water en sturen ze aan zodat het water warm wordt. Met slecht weer is het water minder warm en wordt dan extra opgewarmd door de Nuon tot de door mijzelf ingestelde temperatuur. Het water wordt gebruikt voor de verwarming in huis. Boven hebben we geen radiatoren maar wandverwarming, beneden vloerverwarming. Ook het douchewater wordt ermee verwarmd. En sinds ik me in de gigajoules heb verdiept, heb ik al gezien dat deze manier ons flink wat geld gaat schelen per maand. Behalve duurzaam is hun woning ook volledig op maat en onder 14

9 Vooral op de lange termijn levert het veel op. Energieprijzen blijven stijgen, bronnen drogen op martijn Frie architectuur ontworpen. Martijn: Ik kan dat iedereen aanraden. Zo kun je helemaal doen wat je zelf wilt. We hebben een architect ingeschakeld en een Nederlandse houtskeletbouwer. Het eindresultaat is een fijn huis, uniek, met veel licht en openheid. We voelen ons hier erg thuis. We hebben ook rekening gehouden met het feit dat het huis levensloopbestendig is. Er kan zo een gezin in met twee kinderen. Op de bovenste verdieping bijvoorbeeld bevindt zich een soort guesthouse met badkamer. Houtafval in kachel Martijn heeft er veel tijd en energie in gestoken om uit te vinden wat er allemaal op het gebied van duurzaamheid kan. Dan zie je steeds meer mogelijkheden. Dat zou ik ook iedereen aanraden, want je kunt ook al met kleine oplossingen duurzaam bezig zijn. Voor onze houtkachel in het hart van het huis gebruik ik bijvoorbeeld al de hele tijd afvalhout van de bouw van ons huis. Dat hout is kaal, onbehandeld. We wonen hier nu ruim twee maanden en het is nog niet op. Dat geeft een kick, dat je ook daar iets mee kunt. Als ik dan zie wat andere mensen weggooien, moet ik me soms inhouden om het niet uit de containers te vissen, lacht hij. Maar zo ver ga ik nog net niet. Kijktip: Kijk op het internet naar vergelijkbare projecten, vergelijk prijzen en mogelijkheden. Waar? Homeruskwartier Oost, Almere Poort Ontwerp: architect Solid GreenArchitecture Speciaal: overal in het huis wordt ledverlichting gebruikt van een goede kwaliteit die heel lang mee gaat. 16

10 DUURZAAMHEID & ENERGIE DUURZAAMHEID & ENERGIE Een duurzame woning is de eerste stap naar een duurzame levensstijl. Duurzaamheid is een breed begrip, waarbij het aspect energie een grote rol speelt. Het zal u niet verbazen als we u vertellen dat de energiekosten de komende jaren verder zullen stijgen. Dan is het helemaal niet gek om eens kritisch naar de energiekosten te kijken. Wist u dat u met een energiezuinige woning tot wel 60% kunt besparen op deze kosten? Dat komt doordat de bouwkundige keuzes en installaties zo op elkaar zijn afgestemd, dat er meer prestaties worden geleverd voor minder geld. Het is natuurlijk wel zo dat uw gedrag van invloed is op het totale energieverbruik. Als u graag lekker lang onder de douche staat, en met u het hele gezin, dat ziet u dat natuurlijk terug in de energierekening. Bij de bouw van een eigen woning is energiebesparing een belangrijk onderdeel. Het grootste deel van het totale energieverbruik gaat op aan verwarming van uw woning. Door steeds betere isolatietechnieken neemt dit energieverbruik af. Daar staat weer tegenover dat ons persoonlijke energieverbruik juist toeneemt. Tel maar eens hoeveel elektrische apparaten bij u in huis staan. Of hoe vaak u in bad gaat. Het aandeel huishoudelijk energieverbruik is de afgelopen jaren enorm gegroeid en neemt nog steeds toe. Zodra uw huis af is, krijgt u te maken met energiekosten. De hoogte van uw energiekosten hangt nauw samen met uw levensstijl maar ook met de uitvoering van uw woning. Juist door bij de bouw van de woning te investeren in energiebesparende maatregelen kunt u uw energiekosten verlagen. 19

11 DUURZAAMHEID & ENERGIE Enkele feiten Het elektriciteitsverbruik wordt gemeten in kilowattuur (kwh). Om u richting te geven over het verbruik: een gezin met 2 kinderen verbruikt 4 a 5000 kwh in een jaar. Het gasverbruik wordt gemeten in m 3. Het verbruik is sterk afhankelijk van het type woning. Zo verbruikt een tussenwoning 1400m 3 en een vrijstaande woning 2400m 3 per jaar. Het warmteverbruik bij een aansluiting op stadsverwarming wordt gemeten in Gigajoules (GJ). Het gemiddeld verbruik per woning is 46 GJ per jaar. Bron: Nibud 2010 kopkopkop De overheid stelt eisen aan de energiezuinigheid van uw woning. Een woning moet voldoen aan een maximale energieprestatie coëfficiënt (EPC). Per 1 januari 2011 is de EPC eis voor woningen met 25% aangescherpt, van 0,8 naar 0,6. Voor het indienen van de omgevingsvergunning, voorheen bouwvergunning, moet u een EPC berekening laten maken. De gemeente controleert deze berekening. Tijdens de ontwerpfase van uw woning, zijn er een aantal zaken die u goed in de gaten moet houden: de ligging en oriëntatie van de woning ten opzichte van de zon de isolatie van de woning het ventilatiesysteem in de woning de opwekking van warmte voor de centrale verwarming de opwekking van warm water voor bijvoorbeeld douchen De ligging en oriëntatie van uw woning ten opzichte van de zon De ligging en oriëntatie van uw woning vormen een belangrijke factor bij het energieverbruik. De zon is een gratis energiebron die u optimaal kunt benutten. Het is dan ook aan te raden daar rekening mee te houden bij de start van het ontwerp van uw woning. Zo is een noord-zuid oriëntatie met de grotere glasoppervlakken op het zuiden, in combinatie met buitenzonwering, gunstig voor het energieverbruik en het comfort van de woning. Ook de oriëntatie van het dak speelt een rol. Denk daarbij aan de plaatsing van zonnepanelen of een zonneboiler. Of misschien wilt u wel de hele woning voorzien van een vegetatiedak. De isolatie van de woning Een energiezuinige woning is goed geïsoleerd. Goede isolatie is als een extra jas om uw woning waardoor u minder hoeft te stoken. Een goed geïsoleerde woning is bovendien een waardevaste investering. Wist u dat een kozijn met dubbel glas (HR++ glas) zeven maal slechter isoleert dan geïsoleerde dichte delen in een gevel? Een volledig glazen gevel is derhalve een echte energievreter! 21

12 DUURZAAMHEID & ENERGIE Toepassen van verbeterde houten/ kunststof kozijnen: Raam: U = 1,4 W/m²K Bijvoorbeeld door: Glas: U = 1,0 W/m²K Kozijn: U = 2,0 W/m²K Toepassen van drievoudige beglazing (HR+++ glas): Raam: U = 1,0 W/m²K Bijvoorbeeld door: Glas: U = 0,6 W/m²K Kozijn: U = 1,6 W/m²K 1 Maar u wilt natuurlijk wel voldoende daglicht in uw woning. Dat is nodig voor uw gezondheid en de leefkwaliteit. Samen met uw architect of aannemer kunt u uitrekenen hoeveel glas u daarvoor nodig heeft. Als vuistregel geldt een glaspercentage van circa 40% van de gevel als optimum. Let wel op de oriëntatie van de gevel. Een raam op het zuiden is een wereld van verschil met een raam op het noorden. Een goede kierdichting is ook erg belangrijk. Let tijdens het bouwen van uw huis vooral op dakdoorvoeren van het ventilatiesysteem en doorvoeren van de riolering en kruipluiken. Deze moeten rondom goed worden afgedicht. In tabel 1 vindt u een indicatie van de technische waarden van een goed geïsoleerd huis. Die kunt u opgeven aan de aannemer en de architect. Hoe hoger de Rc waarde, hoe beter de isolatie. Het nieuwe bouwbesluit stelt als minimum eis een Rc waarde van 3,5 m²k/w. Richtwaarden voor een goed geïsoleerde woning: Begane grondvloer: Rc = 4,5 m²k/w Gevel: Rc = 4,5 m²k/w Dak: Rc = 5,0 m²k/w Voordeur: U = 2,0 W/m²K Raam (*): U = 1,7 W/m²K Kierdichting: qv;10 = 0,625dm 3 /ms 2 Beperken glaspercentage in de gevel < 40% (*) De isolatiewaarde van een raam bestaat uit de isolatiewaarde van het glas en de isolatiewaarde van het kozijn. Een U waarde van het raam van 1,7 W/m²K kan bijvoorbeeld worden gehaald door een U waarde van het glas (HR++) glas van1,1 W/m²K en een U waarde van het kozijn van 2,2 W/m²K. 2 De isolatiewaarde van ramen en deuren wordt aangegeven met een U waarde. Hoe lager de U waarde, hoe beter. Let op: houten kozijnen en kunststof kozijnen halen makkelijker een lage U waarde, en isoleren dus beter, dan aluminium kozijnen. Kiest u ervoor uw huis nog beter te isoleren, dan kan het beste de zwakste schakel worden aangepakt: de kozijnen en het glas. Dit kan in twee stappen: 1. verbeterde houten of kunststof kozijnen; 2. drievoudige beglazing (HR+++ glas). In tabel 2 vindt u de waarden van deze verbeterde opties, die u als voorbeeld kunt opgeven bij de aannemer en architect. Let op: als er drievoudige beglazing wordt toegepast is het van belang dat niet alleen het glas, maar ook de kozijnen worden verbeterd. 23

13 DUURZAAMHEID & ENERGIE Goed isoleren, goed ventileren. Het ventilatiesysteem in uw woning Goed isoleren ligt voor de hand, maar zeker zo belangrijk is het goed ventileren van uw woning. Met andere woorden: uw huis moet niet potdicht zitten. Voor uw gezondheid en comfort is een goed ventilatiesysteem noodzakelijk. Bovendien kan zo n systeem bijdragen aan een gunstig energieverbruik. Balansventilatie of natuurlijke aanvoer? Bij een traditionele nieuwbouwwoning zorgt een ventilatiebox voor de ventilering. Deze box zuigt lucht af van de badkamer, wc en de keuken. Door ventilatieroosters in de gevel komt verse, gezonde en frisse lucht de woning binnen. Hierdoor komt in de winter koude buitenlucht in de woning die weer moet worden verwarmd. Dat kost natuurlijk energie! Met een energiezuinig ventilatiesysteem kunt u juist energie besparen op het verwarmen van uw woning. Er zijn twee soorten energiezuinige ventilatiesystemen op de markt. Hoogrendement balansventilatie met warmteterugwinning (balansventilatie); Natuurlijke aanvoer middels roosters in de gevel en mechanische afvoer in combinatie met intelligente regelingen zoals tijdsturing of aanwezigheidsturing (CO2 sturing). Balansventilatie Balansventilatie gebruikt de warmte uit de afgezogen lucht om koude buitenlucht voor te verwarmen. Deze voorverwarmde lucht wordt via kanalen in de woon- en slaapkamers geblazen. Hierdoor gaat een minimale hoeveelheid warmte verloren. Het systeem verbruikt wel wat meer ventilator energie. De aanvoer van lucht wordt namelijk mechanisch ingeblazen, dus niet via roosters in de gevel. 25

14 DUURZAAMHEID & ENERGIE Natuurlijke aanvoer met intelligente regelingen Kiest u ervoor om de ventilatielucht via roosters in de gevel de woning binnen te laten komen dan kan geen warmteterugwinning worden toegepast. De warmte uit de afgezogen lucht gaat daarom verloren. Toch kunt u energie besparen. Door middel van intelligente sturing van de ventilatieroosters wordt alleen (koude) verse lucht toegevoerd als er daadwerkelijk mensen in de vertrekken van de woning aanwezig zijn. Dit kan met tijdsturing die door de bewoners kan worden geprogrammeerd of met CO2 sturing. CO2 sensoren meten de hoeveelheid CO2 in de woning. Als u aanwezig bent in bijvoorbeeld de woonkamer, dan zal daar de hoeveelheid CO2 toenemen. De hoeveelheid ventilatielucht wordt hierop aangepast. Hierdoor gaat een minimale hoeveelheid warmte verloren. Met dit systeem gaat meer warmte verloren dan bij balansventilatie, maar het verbruikt minder ventilator energie omdat de lucht op natuurlijke wijze wordt aangevoerd. Beide systemen besparen een vergelijkbare hoeveelheid energie ten opzichte van het traditionele nieuwbouwsysteem. Toch iets om over na te denken. Zie ook het hoofdstuk Duurzaamheid en uw Gezondheid over ventilatie. Houd de warmwaterleidingen kort Bij het ontwerpen van een woning is het belangrijk om warmteverlies van leidingen zoveel mogelijk te beperken. Het meeste warme water wordt verbruikt in de badkamer. Wist u dat van het totale warm waterverbruik meer dan 80% gaat naar het douchen? begane grond 1e verdieping Om energie te besparen kunt u het beste de lengtes van de aanvoerleidingen van warm water naar badkamer en keuken zo kort mogelijk houden. Als uw woning wordt aangesloten op stadsverwarming dan komt de warmte uw woning binnen in de meterkast. De meterkast Voorbeeld plattegrond met korte leidinglengtes bij stadsverwarming 27

15 DUURZAAMHEID & ENERGIE moet van het nutsbedrijf altijd bij de voordeur worden geplaatst. De badkamer kan dus het beste op de 1e verdieping boven de entree van de woning komen, zie onderstaande voorbeeldplattegronden. Uiteraard moeten de leidingen ook worden geïsoleerd, het is belangrijk om tijdens de bouw te controleren of dit ook daadwerkelijk gebeurt. Voorbeeld van douchebuis WTW met doorsnede Lucht Buitenbuis Voering Binnenbuis Leidingwater Afvalwater douche Lucht Douchepijp WTW. Hoe werkt het? Douchen doen we elke dag. Dus juist met het douchen kan er veel bespaard worden. Een douche kan worden uitgevoerd met douchepijp met warmteterugwinning (WTW). Een douchepijp WTW werkt als volgt: warm afvoerwater uit de douche stroomt via een buis naar beneden. Deze buis is dubbelwandig en ongeveer 2 meter lang. Hierdoor kan langs het warme afvoerwater de koud wateraanvoer van de douche stromen, waardoor het koude water wordt voorverwarmd. Zo kan circa 20% worden bespaard op het verwarmen van het douchewater. De douchebuis WTW moet verticaal worden geplaatst en kan dus alleen worden toegepast als de badkamer op de verdieping is gelegen. Stadsverwarming, bodemwaterpomp of HR-ketel? Hoe komt u aan warmte in uw woning? Een groot deel van Almere is voorzien van stadsverwarming. Bent u daar niet op aangesloten, dan zijn bijvoorbeeld een Hr-ketel of een bodemwarmtepomp een optie. Stadsverwarming en warmteterugwinning In Diemen wordt door de NUON een nieuwe gasgestookte elektriciteitscentrale ontwikkeld; een stoom- en gasturbine centrale (STEG-centrale). Deze technologie biedt een rendement van 57% voor het opwekken van elektriciteit. For your information: het gemiddelde van Nederland is momenteel 39%. Vanaf 2014 kunnen hiermee circa huishoudens van stroom worden voorzien. Stadswarmtenet 29

16 DUURZAAMHEID & ENERGIE Bij deze moderne STEG-centrales wordt ook veel warmte geproduceerd die door warmteterugwinning gebruikt kan worden als stadswarmte. Volgens opgave van NUON kunnen met de nieuwe centrale circa huishoudens van warmte worden voorzien. Het bestaande stadswarmtenet in Almere wordt nu nog gevoed door een wat minder rendabele warmtekrachtcentrale in Almere. Binnen een paar jaar wordt een warmteleiding aangelegd van de Diemer-centrale naar Almere. De wijken Almere Poort, Almere Stad en Noorderplassen West worden dan aangesloten op deze nieuwe centrale in Diemen. Het nieuwe stadswarmtenet levert circa 40% efficiënter warmte voor ruimteverwarming en circa 60% efficiënter warmte voor warm tapwater dan de best verkrijgbare Hr-ketel. Zo wordt een hoop CO2 bespaard! Alle woningen krijgen een afleverset in de meterkast. Daar komt de warmte de woning binnen. Bodemwarmtepomp Als er geen aansluitplicht is voor stadsverwarming en er is wel een gasleiding, dan is een HR-ketel financieel aantrekkelijk. Ook kan op een beperkt aantal kavels een bodemwarmtepomp worden overwogen. Uw woning heeft met dit systeem zelfs geen gasaansluiting nodig. In de tuin van uw woning komen gesloten leidingen tot diep in de bodem ( meter diepte) waardoor water met antivries stroomt. Hiermee wordt warmte uit de bodem gehaald. Met een warmtepomp wordt deze warmte naar een hoger temperatuurniveau gebracht zodat de woning kan worden verwarmd en worden voorzien van warm tapwater. In de zomer kan de woning met dit systeem ook energiezuinig worden gekoeld. Dit systeem levert circa 2x efficiënter warmte voor de vloerverwarming en circa 15% efficiënter warmte voor warm tapwater dan de best verkrijgbare Hr-ketel. Het systeem is tot 5x energiezuiniger voor het koelen van een woning dan airconditioning. 31

17 DUURZAAMHEID & ENERGIE Let op: een groot gedeelte van Almere-Oost ligt boven een drinkwaterwinninggebied. Hier mag niet worden geboord. Een bodemwarmtepomp is dus niet altijd mogelijk in gebieden waar geen stadsverwarming is. Het is raadzaam om u goed te laten adviseren als u dit systeem wilt toepassen. Zon en wind. Duurzame energie opwekkers Zon en wind zijn bij uitstek geschikt om op een duurzame manier energie op te wekken. Windenergie is vooral interessant om op te wekken met zeer grote windmolens, al zijn kleine windmolens wel in opkomst. Op kleinere schaal kan makkelijker energie worden gehaald uit de zon. Op dit ogenblik zijn er twee systemen voor zonne-energie op de markt: Zonneboiler voor warm tapwater Zonnepanelen voor groene stroom Zonneboiler of zonnepanelen? Hoe werkt een Zonneboiler? Een zonneboiler levert warm tapwater en maakt gebruik van door de zon afgegeven warmte. Deze warmte wordt opgevangen door een zonnecollector op het dak van uw woning en opgenomen door water met antivries. Dat bevindt zich in een buizensysteem onder het oppervlak van de collector. De warmte wordt vervolgens overgedragen aan het leidingwater. Het warme water wordt in een boilervat opgeslagen tot het wordt gebruikt. Zonneboilers kunnen tot 50% van het totale warmwaterverbruik opwekken. Een zonneboiler is zeer geschikt voor een woning in combinatie met een Hr-ketel. Om leidingverliezen te beperken is het van belang het boilervat direct bij de zonnecollectoren en de Hr-ketel op zolder boven te badkamer te plaatsen. 33

18 DUURZAAMHEID & ENERGIE Om de warmte optimaal te kunnen benutten wordt een zonneboiler met zonnecollectoren van maximaal drie vierkante meter geadviseerd. Vooral als u of uw kinderen regelmatig in bad gaan is een zonneboiler interessant. De zonnecollectoren van uw zonneboiler produceren de grootste opbrengst geplaatst onder een hoek van met een zuidoost tot zuidwest oriëntatie. Bij de oriëntatie van uw dak kunt hiermee rekening houden. Een zonneboiler is minder geschikt in combinatie met stadsverwarming omdat de installatiekosten hoog kunnen zijn, maar het blijft gratis energie! Hoe werken zonnepanelen? Zonnepanelen worden geplaatst op het dak van uw woning en worden via een omvormer aangesloten op het elektriciteitsnet van de woning. De Photovoltaïsche cellen (PV-cellen of zonnecellen) in de zonnepanelen zetten zonnestraling om in elektriciteit. Zonnepanelen hebben de grootste opbrengst geplaatst onder een hoek van met een zuidoost tot zuidwest oriëntatie. Met de huidige stand van de techniek bedraagt de opbrengst circa kwh per jaar per vierkante meter paneel van 140 Watt piekvermogen. Bereid uw woning alvast voor op zonnepanelen Zonder subsidie zijn zonnepanelen op dit moment nog prijzig, de terugverdientijd is lang. Maar het blijft een vorm van gratis energie! Bovendien is de markt volop in beweging en is het slechts een kwestie van tijd voordat de prijzen gaan dalen en het rendement omhoog gaat. Het is daarom aan te bevelen om uw nieuwbouw woning voor te bereiden op het plaatsten van zonnepanelen. Dit begint met een juiste oriëntatie van het dak op de zon. Ook is het handig om alvast een loze elektriciteitsleiding van het dak naar de meterkast op te nemen tijdens de bouw. Zo kunnen de panelen later eenvoudig worden geplaatst. Andere kleine windmolens worden landelijk getest en gekeurd. Momenteel zijn er molens op de markt die ongeveer even kosteneffectief zijn als 35

19 DUURZAAMHEID & ENERGIE De Ridgeblade. Uw eigen windmolen Almere zou Almere niet zijn zonder een duidelijke pioniersfunctie. In Almere wordt als primeur de Ridgeblade uitgetest. Dit is een innovatieve horizontale windmolen die op de nok van uw woning wordt geplaatst. Deze molens zijn in Almere welstandsvrij. De molen bevindt zich nog in een experimenteel stadium. Heeft u interesse, dan kunt u meer informatie vinden op de website zonnepanelen. Er moet natuurlijk wel voldoende wind zijn op de locatie. Voor een windmolen is een omgevingsvergunning met mogelijk een welstandstoets nodig. Op het Klokhuis in het Cascadepark en op een model-passiefwoning in het Columbuskwartier staan voorbeelden van kleine windmolens. Nieuwsgierig geworden naar de opbrengst van kleine windmolens? In de provincie Zeeland worden kleine windmolens in de praktijk getest. Kijk op de website van de provincie Zeeland voor de testresultaten. Duurzaam wonen als levensstijl. Met alleen de bouw van een duurzaam huis bent u er natuurlijk niet, al bent u wel een heel eind op de goede weg. Het is minstens zo belangrijk dat u stilstaat bij uw persoonlijke energieverbruik. Duurzaam wonen is een levensstijl. Verwarmen Uw stookgedrag is van grote invloed op het energieverbruik van uw woning. Even een rekenvoorbeeld: De energiebesparing bij stoken op 18 C ten opzichte van stoken op 22 C kan bij een gemiddelde nieuwbouwwoning oplopen van 3 250,- tot 3 350,- per jaar, afhankelijk van de grootte, het type woning en de energieprijzen. Let op: nieuwbouwwoningen worden tegenwoordig steeds meer voorzien van vloerverwarming. Dit systeem zorgt voor een stabiele temperatuur en werkt vooral goed als de temperaturen in de woning niet teveel schommelen. Er wordt daarom geadviseerd om bij vloerverwarming de thermostaat s avonds en bij afwezigheid niet meer dan 2-3 C terug te draaien van ten opzichte van de gewenste temperatuur. 37

20 DUURZAAMHEID & ENERGIE Waterbesparende douchekop 6 liter per minuut 5 min 10 min 15 min 30 min 1 persoon personen personen personen Energie en waterkosten per jaar afhankelijk van gezinssamenstelling en douchetijd. 3 Niet alleen zingen, maar ook energie besparen tijdens het douchen Weet u wat de gemiddelde douchetijd in Nederland is? Ongeveer 10 minuten per persoon per dag. Per jaar kost dit ongeveer 2 100,- per persoon aan energie en water (*). Zie onderstaande tabellen voor een overzicht van de kosten in verschillende situaties. (*) Alle besparingen prijspeil 2011, uitgaande van een aansluiting op stadsverwarming NUON. Als u besluit uw nieuwe badkamer niet te voorzien van een standaard waterbesparende douchekop, maar van een rainshower van 12 liter per minuut, dan verdubbelt het energieverbruik bij dezelfde douchetijd: Rainshower 12 liter per minuut 5 min 10 min 15 min 30 min 1 persoon personen personen personen Als de badkamer wordt voorzien van een douche WTW wordt warmte teruggewonnen uit het wegstromende afvalwater. Hierdoor kan circa 20% energie bespaard worden op het verwarmen van het douchewater. Een douche WTW bespaart echter geen water. Zie tabel 3 xxxx Zie tabel 4 xxxxx Zie tabel 5 xxxxxx Energie en waterkosten per jaar afhankelijk van gezinssamenstelling en douchetijd met een rainshower. Waterbesparende douchekop en douche WTW 5 min 10 min 15 min 30 min 1 persoon personen personen personen Rainshower of waterbesparende douche met douche WTW. Een rekenvoorbeeld: Een gezin van 4 personen staat gemiddeld 15 minuten per persoon per dag onder de douche en heeft een rainshower. Het gezin verbruikt ,- per jaar aan energie en water met douchen. Met een standaard waterbesparende douchekop en een douche WTW zouden zij 2 690,- per jaar goedkoper uit zijn. Als elk gezinslid ook nog eens 5 minuten korter gaat douchen, wordt in totaal 2 860,- bespaard. Dat is meer dan 70% besparing op de jaarlijkse energie- en waterrekening voor douchen! Energie en waterkosten per jaar afhankelijk van gezinssamenstelling en douchetijd met een douche WTW. 39

Ik bouw duurzaam in Almere. Een gids voor duurzame

Ik bouw duurzaam in Almere. Een gids voor duurzame Ik bouw duurzaam in Almere Een gids voor duurzame zelfbouwers Ik bouw duurzaam in Almere Een gids voor duurzame zelfbouwers Mensen maken de stad duurzaam Het begrip duurzaamheid heeft in de afgelopen decennia

Nadere informatie

DuurzaamAlmere.nl. Duurzaam bouwen. Mensen maken de stad duurzaam. Mensen maken de stad

DuurzaamAlmere.nl. Duurzaam bouwen. Mensen maken de stad duurzaam. Mensen maken de stad Mensen maken de stad duurzaam Mensen maken de stad. Een van de Almere Principles, en misschien wel de kern van wat gebiedsontwikkeling duurzaam maakt. Het gaat om een veelvoud van initiatieven van onderop.

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4 PASSIEFHUIZEN COLUMBUSKWARTIER ALMERE VEEL GESTELDE VRAGEN PASSIEFHUIZEN EN WONEN IN EEN PASSIEFHUIS 2 1. Wat is een Passiefhuis? 2 2. Wat is het voordeel van een Passiefhuis? 2 3. Wat zijn bewonerservaringen

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren Wie is Woonlinie Woonlinie is een middelgrote woningcorporatie actief in het Land van Heusden en Altena en Zaltbommel. Totaal verhuurt Woonlinie ongeveer 4200 woningen. Daarnaast bouwt de vastgoed afdeling

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Doelen duurzaam bouwen

Doelen duurzaam bouwen 1 Doelen duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is hot. Geen wonder, u verhoogt de waarde van uw woning, verlaagt uw woonlasten, krijgt overheidssubsidies voor duurzame details, maar ziet u ook hoe comfortabel

Nadere informatie

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS:

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: TANGRAMHUIS 7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: 1 - ZON - Maak gebruik van de zon, de enige kostenloze energieleverancier! Onze woningen worden naar de zon georiënteerd, dat wil zeggen

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger

ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger Wonen in een groene omgeving met veel ruimte? Dat kan in de Daalkampen, een nieuwe woonwijk

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com PDFlib PLOP: PDF Lineariation, Optimiation, Protection Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com p Energielabel woning supplement* Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013 K I N J O Y K I N R O O I 14 februari 2013 I N D E X 1. LOCATIE 1.1 ligging projectgebied 1.2 locatie 1.3 bestaande situatie 1.5 ligging waterwoningen 2. EILAND 2.1 eiland 3. WATERWONING 3.1 situatie

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013

Quick Energie Scan. Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden. Opdrachtgever: BEPROMA. Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda. Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 Betreft: Maasstraat 33, 1972 ZA IJmuiden Opdrachtgever: BEPROMA Uitgevoerd door: B.G.P. Wouda Uitvoeringsdatum: 1 juni 2013 1 Inleiding In opdracht van BEPROMA heeft BEPROMA een uitgevoerd in en aan het

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Mozaïekpark Groeien in het groen Woningen Wageningen Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Onderwerpen NIBE organisatie Installatie in uw woning Warmte- en koudeopslag

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen VRG 1 LGMN Wat was Kamp vroeger? Kamp was vroeger een bedevaartsoord. Kamp was vroeger een ritse legerbasis. Kamp was vroeger een stortplaats. VRG 2 Wat

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua

Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua Het hoofddoel is: het omlaag brengen van uw energierekening door gedragsinvloeden & techniek én het produceren van duurzame energie;

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN ONDERHOUD AAN UW CV-KETEL? KIES VOOR OK CV Wilt u veilig én energiezuinig stoken? Laat uw cv-ketel dan regelmatig onderhouden door een Energie Service Specialist

Nadere informatie

OptimaalWoning. het comfort van duurzaamheid

OptimaalWoning. het comfort van duurzaamheid OptimaalWoning het comfort van duurzaamheid Optimaal Woning Zorgeloos woongenot! OptimaalWoning het comfort van duurzaamheid Een complete eengezinswoning vanaf 175.000 v.o.n. (inclusief grond en exclusief

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder Nieuwbouw Steile Bank en Urkerstraat Woonfolder Lemmer, een oud vissersdorp met maritiem karakter Lemmer is gelegen in de fusiegemeente De Friese Meren, provincie Friesland. Het is één van Frieslands bekendste

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Aangenaam duurzaam. Informatieboekje

Aangenaam duurzaam. Informatieboekje Aangenaam duurzaam Informatieboekje Handige informatie Uw woning is aangesloten op Warmtenet Hengelo. Warmtenet Hengelo zorgt ervoor dat u het in huis aangenaam warm hebt en dat u warm water uit de kraan

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan voor woningen in opdracht van: de heer E. Scanner Straat en nr. gekeurde woning: De Brink 6 Postcode:

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Gezonde, frisse lucht in huis

Gezonde, frisse lucht in huis Een buitengewoon binnenklimaat VENTILATIE VOOR WONINGBOUW Gezonde, frisse lucht in huis EEN HELDERE KIJK OP VENTILATIE Heerlijk, continu frisse lucht in mijn werkkamer. Zo kan ik goed geconcentreerd thuis

Nadere informatie

Advieswijzer: verwarmen en ventileren

Advieswijzer: verwarmen en ventileren 100% wonen Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees deze advieswijzer aandachtig

Nadere informatie

Informatieblad. verwarmingsinstallatie. Comfortabel klimaatsysteem. Rokade

Informatieblad. verwarmingsinstallatie. Comfortabel klimaatsysteem. Rokade Informatieblad verwarmingsinstallatie Rokade 2011 Comfortabel klimaatsysteem Energiezuinig en comfortabel klimaatsysteem Duurzaamheid is een centraal thema in Rokade. Als bewoner profiteert u daarvan.

Nadere informatie

Stralend nieuws onder de zon!

Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler De zon gaat wél voor en daar kunt ú het hele Zonne-energie is de meest milieuvriendelijke en duurzame warmtebron die

Nadere informatie

Onze Ambitie : De gemeente OOsterhOut wil een DuurzAme gemeente zijn en een Actieve bijdrage leveren AAn een schone, veilige

Onze Ambitie : De gemeente OOsterhOut wil een DuurzAme gemeente zijn en een Actieve bijdrage leveren AAn een schone, veilige duurzaam bouwen in duurzaam bouwen in U overweegt om een kavel te kopen in de Contreie. Overweeg dan vooral ook om dat energiezuinig en duurzaam te doen. De gemeente Oosterhout heeft namelijk een regeling

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie BRANCHEORGANISATIE NA-ISOLATIE Goed isoleren is vakwerk Wat u moet weten over na-isolatie INLEIDING GOED ISOLEREN IS VAKWERK Een goed geïsoleerd huis is prettig om in te wonen. Het is goed voor het wooncomfort,

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van de zon Duurzame energie, besparing op uw gasrekening Thermische zonne-energie is noodzakelijk

Nadere informatie

Bouwen met kwaliteit

Bouwen met kwaliteit Bouwen met kwaliteit Venray, focus op mensen Zelf uw eigen huis bouwen, dat doet u meestal maar eens in uw leven. Zelf uw eigen huis bouwen, dat doet u meestal maar eens in uw leven. Voordat u daadwerkelijk

Nadere informatie

Slim besparen, doe je samen!

Slim besparen, doe je samen! Slim besparen, doe je samen! Welkom Programma: 1. Opening, voorzitter dorpsraad Marco Hesp 2. Buurkracht, Patricia Vinclair 3. Buurtscan/Buurtadvies, Jaap Stel Kies Groen Licht Pauze 4. Uitleg duurzaam

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

Duurzaam bouwen is innovatief denken... slim clubhuis.nl

Duurzaam bouwen is innovatief denken... slim clubhuis.nl Duurzaam bouwen is innovatief denken... Duurzaam bouwen =toekomstbestendig bouwen Duurzaam bouwen is goed voor mens, milieu en portemonnee: * mens; comfort, gezondheid, welzijn * milieu; biodiversiteit,

Nadere informatie

Gebruik van de WTW-installatie:

Gebruik van de WTW-installatie: Gebruik van de WTW-installatie: Voor een zorgeloos gebruik van de WTW-installatie hoeft u slechts het volgende in acht te nemen: Koken: Als u gaat koken dient u de bedieningsschakelaar boven het aanrecht

Nadere informatie

aurostep plus zonneboiler

aurostep plus zonneboiler aurostep plus zonneboiler Veel warm water dankzij zonne-energie 01-09 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam verzekerd van veel warm water Open de

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel ventileren goede ventilatie... voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel is beter voor uw gezondheid bespaart energie Ventilatie is: gebruikte lucht eruit en frisse lucht erin. Goed ventileren

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste ter wereld

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Beta Testbedrijf E. van Dijk 007 Kleveringweg 12 2616 LZ Delft info@vabi.nl Delft, 8 februari 2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: Opdrachtgever BV A. Bee Projectgegevens: Voorbeeldproject

Nadere informatie

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Gebouwen zijn steeds beter geïsoleerd. Goed voor de energierekening en het comfort in huis en op kantoor,

Nadere informatie

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen.

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Alles wat je moet weten over: - Hoe je je comfortabel kunt voelen in je woning - Welke maatregelen je kunt nemen om daarmee

Nadere informatie

Goed ventileren in huis

Goed ventileren in huis Goed ventileren in huis Wist u dat de binnenlucht meestal viezer is dan de buitenlucht? Eén op de tien huizen heeft schimmel en in veel woningen is er meer fijnstof dan buiten. Daarom is ventileren zo

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord informatie GROTE WAAL NOORD FEBRUARI 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 146 woningen in de Grote Waal Noord de vloer en het

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

Direct de temperatuur die u wilt, voldoende warm water en altijd verse lucht in huis

Direct de temperatuur die u wilt, voldoende warm water en altijd verse lucht in huis Direct de temperatuur die u wilt, voldoende warm water en altijd verse lucht in huis Direct de temperatuur die u wilt, voldoende warm water en altijd verse lucht in huis Thuiskomen na een vakantie of lange

Nadere informatie

C (zie toelichting in bijlage)

C (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden C (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

L a a g E n e r g ie H u i s M o l e n w e g Laag Energie Huis concept, type duurzaam en energiezuinig. Hieronder vindt u informatie over het Laag Energie Huis. Vanuit de overtuiging dat een woning duurzaam

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen

Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Slimme energie-oplossingen voor bestaande en nieuwe woningen Samen verduurzamen Uitdagingen op de Nederlandse markt De Nederlandse woningbouw staat voor een fikse uitdaging. De tijd van grote nieuwbouwprojecten

Nadere informatie

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat by AUT-ARK I is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat De woning heeft geen kade aansluiting meer nodig en is dus volledig zelfvoorzienend (autark). Hij is uiterst duurzaam middels

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Woningen energieneutraal renoveren: hoe doe je dat? Leer hoe bestaande woningen energieneutraal te renoveren zijn. Met als belangrijkste ingrediënten: terugdringen van de energiebehoefte

Nadere informatie

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven.

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven. Dhr. Jansen Voorbeeldstraat 26 9411 VR Voorbeeldstad Beilen: 11 april 2014 Uw adviseur: Floris van Dijk Geachte heer Jansen, Op 2 april 2014 is uw woning door mij onderzocht om de mogelijkheden voor het

Nadere informatie

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat AUT-ARK I is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat De woning heeft geen kade aansluiting meer nodig en is dus volledig zelfvoorzienend (autark). Hij is uiterst duurzaam middels

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

Informatie bij energieprestatieberekening (EPC) en Energieconcepten

Informatie bij energieprestatieberekening (EPC) en Energieconcepten Informatie bij energieprestatieberekening (EPC) en Energieconcepten Deze brochure geeft u informatie over de infiltratiewaarde (luchtdoorlatendheid) en een overzicht van de belangrijkste installaties zoals

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht informatie HET OUDE AMBACHT MAART 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 118 woningen aan Het Oude Ambacht in Hoorn de vloer

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort.

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 12 duurzaamheidstips voor monumenten Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 1 12 duurzaamheidstips voor monumenten Woont u in een monument of ander karakteristiek

Nadere informatie

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen.

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen. Energie besparen Energie besparen is makkelijk, als u weet waarop u moet letten. Wie energie bespaart helpt het klimaat, voorkomt vervuiling en spaart kostbare grondstoffen. Het is ook goed voor uw portemonnee:

Nadere informatie