Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Uitvoeringsplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Uitvoeringsplan"

Transcriptie

1 Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Uitvoeringsplan Mei inoar, mei betrouwen en kriich wurkje oan in duorsum Noardeast! (vanuit volle overtuiging werken wij samen, met vertrouwen en lef aan een duurzaam Noordoost Fryslân!) Samenwerkende gemeenten in Noordoost Fryslân September 2013

2 Document titel: Soort document: Projectnaam: Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Rapportage Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Projectnummer: 487 Opdrachtgever: ANNO-gemeenten, provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân Auteurs: KNN: E. Pijlman, C. Kamminga, Noordtij: D. Borjeson, J. Jepma. Agenda Netwerk Noordoost Vanuit de Agenda Netwerk Noordoost werken de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Tytsjerksteradiel en Kollumerland c.a. samen met de provincie aan concrete projecten die een bijdrage leveren aan een gezonde sociaal-economische toekomst voor Noordoost Fryslân. In 2030 is het goed wonen in de regio, zijn er voldoende banen en is de omgeving op orde.

3 Samenvatting Als regio Noordoost Fryslân onderkennen we het belang van een volhoudbare toekomst voor mens en leefomgeving; in onze regio en daarbuiten. We voelen ons daar verantwoordelijk voor en als regio zetten we ons naar vermogen in om bij te dragen aan deze omvangrijke opgave. We beschouwen de ontwikkeling richting deze volhoudbare toekomst bovendien als een kans om onze regio sociaaleconomisch verder te versterken. We zien als gezamenlijke overheden (NOF-gemeenten, provinsje en Wetterskip) kansen om in samenwerkend, regionaal verband krachtige stappen te zetten. Deze visie en het uitvoeringsplan ondersteunen hierin en dragen bij aan het duurzame toekomstbeeld voor onze regio: In 2030 is Noordoost Fryslân een regio die volhoudbaar voorziet in haar behoefte qua energie, voedsel, producten, diensten, werkgelegenheid en recreatie. Daarbij vindt nadrukkelijk samenwerking met andere regio s plaats. Vanuit dit overkoepelende beeld concentreren we ons in de regio op vier kernthema s: 1 Duurzame energie, 2 Duurzame mobiliteit, 3 Duurzaam ondernemen en 4 Duurzame gebouwde omgeving. Binnen de thema s hebben we doelen gesteld en in samenwerking met onze omgeving bijbehorende projecten ontwikkeld. Zo maken we werk van onze ambities en geven we concreet en aantoonbaar invulling aan onze visie. Duurzaamheid realiseren en laten slagen is bij uitstek iets dat ons allen aangaat en waar we samen aan bij moeten dragen. We ontwikkelen duurzaamheid daarom niet alleen, maar met maatschappelijke partners, bedrijfsleven en burgers op basis van wederzijds vertrouwen. Als overheden streven we er naar een betrouwbare partner te zijn. Een partner met lef die aansluit bij bestaande ontwikkelingen (bv. regionale kennisinzet van afgestudeerden, grootschalige productie van zonne-energie en/of de ontwikkeling van duurzaam recreatief varen), maar die ook haar eigen koers vaart. Op die manier zetten we belangrijke stappen richting het duurzame toekomstbeeld Kortom, we maken in Noordoost Fryslân samen, met vertrouwen en lef werk van onze duurzame toekomst!

4 Inhoudsopgave MISSY FERKLEARRING... 2 Uitvoeringsplan duurzaamheid in Noordoost Fryslân... 4 Prioriteiten, verantwoordelijkheden en begroting... 4 Rollen overheden... 6 Communicatie en marketing... 7 Projecten... 7 E1, Bermgras voor eiwitten en energie E2, Energie uit Hout E3, Lokale coöperaties Duurzame Energie E4, PV in Bedrijf: Maak geld met energie E5, PV op gemeentelijk vastgoed, Fase II M1, Minder vervoersbewegingen in NOF M2, Elektrisch recreatievaren O1, Duurzame Talenten O2, Duurzaam ondernemen: G1, Energiebesparingrenovatie particulier G2, Opschaling Energieloketten ANNO G3, Duurzame zorgwoningbouw G4, Energie in maatschappelijk vastgoed

5 MISSY FERKLEARRING Yn de regio Noardeast Fryslân wurkje wy oan in folhâldbere en fitale takomst. Foar ússels en foar de wrâld om ús hinne. In regio dêr it noflik wenjen, wurkjen en ûndernimmen is en dêr it fansels sprekt dat dit op in duorsume wize bart. Om dit te berikken wolle we de kommende jierren ynsette op de sosjaal-ekonomyske fersterking fan ús regio. Dêrby hieltyd dwaande om it lykwicht te sykjen tusken minske, miljeu en ekonomy, en safolle mooglik gebrûk meitsjend fan ús kearnkwaliteiten. Gearwurkje is hjirby de kaai. Allinne mei-inoar (partikulieren, bedriuwen, maatskiplike organisaasjes, it ûnderwiis en lokale oerheden) kinne wy in flinke slach slaan. De gearwurking sa t dy sûnt 2010 ûntstien is yn dizze regio makket dat wy mei-inoar de skouders derûnder sette kinne. Duorsumens is fan ús allegearre en dat is wêr't dizze fisy foar stiet! Mei-inoar litte wy sjen dat Noardeast Fryslân sels de leie yn hannen hat. Mei konkrete projekten, nijsgjirrige gearwurkingsfoarmen en mei frisse enerzjy wurkje wy oan ús duorsume takomst. In takomst fol mei kânsen en selsbetrouwen. Wy ha kriich, litte sjen wa't wy binne en wat wy dogge en berikke sa mei-inoar ùs doel! Fanút folle oertsjûging wurkje wy: mei inoar, mei betrouwen en kriich oan in duorsum Noardeast! (Vanuit volle overtuiging werken wij werken samen, met vertrouwen en lef aan een duurzaam Noordoost Fryslân!) 2

6 Deze rapportage is onderdeel 3 van Duurzaamheid in Noordoost Fryslân: Uitvoeringsplan 3

7 Uitvoeringsplan duurzaamheid in Noordoost Fryslân Het uitvoeringsplan is de concretisering van de visie. Hierin worden de projecten voor de komende jaren, tot en met 2016, beschreven. Ook wordt een vooruitblik gegeven op projecten die voor de opvolgende periode, dus na 2016, in beeld zijn. Eerst gaan we kort in op organisatorische zaken als rolverdeling, verantwoordelijkheden, monitoring, bijsturing, communicatie en planning. Prioriteiten, verantwoordelijkheden en begroting Prioriteren Op basis van beschikbaar budget en mankracht worden niet alle thema s en onderwerpen gelijktijdig aangepakt. Daarom is prioriteren van belang. In het projectenoverzicht worden de diverse projecten benoemd, met daaraan gekoppeld een uitvoeringsplanning. Daarmee geven we aan op welke onderdelen we de komende jaren, tot en met 2016, in gaan zetten. Desalniettemin sluiten wij nieuwe initiatieven niet uit. Op basis van een evaluatie in 2016 bepalen we hoe en met welke thema s we de volgende periode aanvangen. Verantwoordelijkheden & coördinatie Om overzicht en integraliteit te behouden is coördinatie in de uitvoering gewenst. We stellen per project een gemeente aan om de dagelijkse voortgang te bewaken. De ambtelijke werkgroep, bestaande uit de beleidsmedewerkers duurzaamheid van de zes gemeenten, de provinsje Fryslân en it Wetterskip en genoemd Duurzaam NOF, is gezamenlijk verantwoordelijk voor de monitoring en rapporteert daarover periodiek aan de themagroep Ruimte en Infrastructuur van ANNO. Op basis van deze terugkoppeling vindt tussentijdse aansturing in de projecten plaats. Begroting: ureninzet en (proces)budget Per project is een urenbudget begroot. Dit zijn ambtelijk in te zetten uren vanuit de 6 gemeenten. De uren worden per project verdeeld onder de gemeenten, waarbij een evenwichtige werkverdeling wordt nagestreefd. De begrote ureninzet heeft tot en met 2016 een totale omvang van 4530 uur. De uitvoering start in herfst van 2013 en kent daarmee een doorlooptijd van ruim 3 jaar. Dat resulteert in zo n 1500 uur/jaar, oftewel 1 fte (nagenoeg). 4

8 Het geraamde uitvoeringsbudget is ,- tot en met Op basis van verdere uitwerking van de diverse projecten zal dit budget verder worden aangeschept. Dit budget is bestemd voor procesondersteuning. Procesondersteuning in de zin van bijvoorbeeld facilitaire zaken en het inhuren van experts. Eventuele investeringen maken hier geen deel van uit. Begroting: financieel Als uitgangspunt is genomen dat het geraamde uitvoeringsbudget door de betrokken overheden ingezet zal moeten worden om de projecten procesmatig ten uitvoer te brengen. ANNO 1 Omdat het ambitieproject wordt uitgevoerd binnen de door ANNO gestelde kaders, wordt hier nu ook vanuit die ANNO-kaders een iets gezegd over de mogelijkheden voor financiering. Een van de geprioriteerde projecten is het project Energie uit Hout. Binnen ANNO 1, het uitvoeringsprogramma van ANNO wat loopt van 2012 tot en met 2015, wordt voor dit project een provinciale ANNO-bijdrage van gevraagd. Het voorstel is, dat de aan Noardlike Fryske Wâlden (NFW) deelnemende gemeenten elk bijdragen, evenals het Wetterskip. De rest van de financiering wordt gedragen door NFW, tezamen met de deelnemende agrariërs. Vier van de zes ANNO-gemeenten nemen deel in NFW. Dit project is het enige project dat binnen ANNO 1 valt. Concreet betekent dit, dat er binnen ANNO 1 geen financiële middelen aan de andere geprioriteerde projecten van dit Uitvoeringsplan toegekend kan worden, tenzij er sprake zou zijn van vrijval, waarbij over de toekenning daarvan door de Stuurgroep en /of de raden en de Staten een besluit genomen zou moeten worden. Een recente inventarisatie laat zien, dat de projecten zoals die op de Meerjaren Planning (MJP) van ANNO 1 genoemd en beschreven staan ook nog steeds binnen deze periode gestart, dan wel volledig uitgevoerd zullen zijn. De verwachting is dan ook, dat er binnen ANNO 1 geen sprake zal zijn van vrijval. De MJP laat zelfs een overcommittering zien. Binnen de huidige Agenda is het, mocht er sprake zijn van vrijval, allereerst zorg om deze overcommittering op te lossen. Conclusie: binnen ANNO 1 is voor de geprioriteerde projecten, met uitzondering van het project Energie uit Hout, geen financiële ruimte. 5

9 ANNO 2 Een van de mogelijkheden om financiering te vinden voor het uitvoeringplan is het opvoeren van geprioriteerde projecten in de MJP ANNO 2, die (financieel gezien) zou kunnen gaan lopen vanaf Daarbij spelen de evaluatie van ANNO 1 (eind 2013/begin 2014) en de ontwikkeling van het provinciale beleid ten aanzien van Streekagenda s in de overige regio s een belangrijke rol. Vanaf 2014 wordt meer duidelijkheid verwacht over de te volgen koers voor een ANNO 2. Provincie Ervan uitgaande, dat er niet met (alle) projecten gewacht zal kunnen worden op een ANNO 2, zal ook op basis van de huidige mogelijkheden nog gekeken moeten worden naar financiering. Met het vaststellen van het Uitvoeringsprogramma Duurzame Energie is de bijdrage richting van de provincie duidelijk geworden. De provincie zet zich in om binnen de mogelijkheden van dit Uitvoeringsprogramma in overleg met de gemeenten, en in samenspraak over hun financiële mogelijkheden een bijdrage te doen op projectbasis dan wel in het geheel van de projecten. Wetterskip Er wordt thans nog geïnventariseerd in welke projecten het Wetterskip in uren en /of geld bij kan dragen. Nationale regelingen De bestaande nationale regelingen lijken, op basis van de nu beschikbare projectgegevens, geen mogelijkheden voor subsidie te bieden. Europese fondsen Daar waar mogelijk, zullen initiatieven geïntegreerd moeten worden in de ontwikkeling van de Europese fondsen vanaf Vanuit ANNO loopt hiervoor reeds een initiatief. Rollen overheden De overheden leveren vanuit verschillende rollen een bijdrage aan de totstandkoming van de gestelde doelen. Afhankelijk van de positie ten opzichte van de doelstelling wordt deze rol bepaald. We onderscheiden hierbij 1 faciliteren, 2 stimuleren en 3 regisseren. 6

10 Faciliteren Onder faciliteren verstaan we in Noordoost het voorzien in kennis (informeren) en het creëren van (juridische) ruimte waar dat past en binnen onze mogelijkheden ligt. Het initiatief rondom projecten ligt buiten het werkveld van de overheden. Stimuleren Deze rol is gericht op het actief mogelijk maken van gewenste duurzame ontwikkelingen. Concreet denken we daarbij aan ondersteuning in de vorm van businesscase-ontwikkeling en de inzet van fondsen, verstrekken van leningen en subsidies. Regisseren Het gaat hier om actief projectleiderschap vanuit de betrokken overheden. De rol is voornamelijk van toepassing bij projecten die direct binnen onze eigen invloed sfeer liggen. Het betreft vooral de eigen organisatie. In het projectenoverzicht op de volgende pagina is per project een indicatie opgenomen voor de primaire rol die de ANNO-overheden hebben. Communicatie en marketing Met ons streven naar duurzaamheid zetten we in op het verantwoord omgaan met onze omgeving. We maken daarnaast gebruik van de kansen die een duurzame regio ons als imagoversterking biedt. Ten ondersteuning van deze regiomarketing communiceren we nadrukkelijk over doelen en resultaten, zowel binnen als buiten de regio. De uitvoering van marketing en communicatie vormt onderdeel van de afzonderlijke projecten. Daarbij wordt nadrukkelijk gebruik gemaakt van het regiomarketinginstrument Dwaande. De projecttrekkers zijn primair verantwoordelijk voor marketing en communicatie; de betrokken projectambtenaar ziet hier op toe en ondersteunt waar noodzakelijk. Projecten De keuze voor de benoemde projecten is gemaakt op basis van een aantal uitgangspunten: Ze dienen concreet invulling te geven aan onze visie, Ze dienen haalbaar te zijn binnen de gestelde termijn, De ANNO-overheden hebben toegevoegde waarde of zijn trekker in realisatie, 7

11 Aansprekende breed gedragen ideeën en initiatieven zoals tijdens de sessies aangedragen hebben voorkeur (inclusief aandragende partijen). Dit neemt niet weg dat de regio andere projectideeën en initiatiefnemers ook graag ondersteunt, mits ze voldoen aan bovenstaande voorwaarden. Het schema op de volgende pagina vormt een overzicht van de projecten, onderverdeeld naar de vier kernthema s en onderwerpen. Gekoppeld aan de projecten is opgenomen: een projecttrekker, de rol voor de ANNO-overheden, een budgetraming en tot slot is een uitvoeringsplanning. De projecten komen afzonderlijk aan bod in de diverse projectsheets. Daarin volgt een uitgebreidere omschrijving van de projectdoelen, werkzaamheden, partners, ANNOverantwoordelijke, doorlooptijden en budget. ` 8

12 9

13 E1, Bermgras voor eiwitten en energie Omschrijving Het vergisten van bermgras uit de ANNO gemeenten in een installatie bij een temperatuur van 40 C. Hierdoor ontstaat twee producten: eiwitten en een reststroom dat verder geleid kan worden in de reguliere vergisting ten behoeve van de productie van energie. Projecteigenaar & - partners Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNOgemeenten Werkzaamheden Start + doorlooptijd Ureninzet 80 Kosten De vraag naar eiwitten zal toenemen als gevolg van het wegvallen van het melkquotum. Om de extra melkproductie te realiseren is extra veevoer nodig. Vanuit duurzaamheidperspectief heeft het niet de voorkeur om in de toenemende behoefte aan veevoer te voorzien door extra soja te produceren. Een vele malen duurzamer alternatief is om hiertoe lokale/regionale potentiëlen in te zetten, zoals het bermgras. Bermgras wordt nu veelal gecomposteerd. Als bermgras op deze manier in een hoger segment komt is dat positief voor de sector en voor de toeleverende gemeenten. Kelstein Green Circle Farming, locatie PTN (pomp en mix techniek en specialist in biogas) Jelle Bijlsma Giekerk, Voor maaien/transport bermgras Agrarisch Laboratorium Noord Nederland, Ferwert, grond- en gewasonderzoek laboratorium Gemeente Ferwerderadiel Toeleverancier bermgras, in eerste instantie als pilot. Gemeenten moeten nagaan in hoeverre er al contractuele afspraken zijn met eventuele afnemers en binnen welke termijnen. Ook het bepalen van een standpunt/visie rondom het toekomstig verwerken van biomassareststromen is van belang. Opstellen projectplan door Kelstein Green Circle Farming Nagaan bereidheid gemeenten om eventueel bermgras te gaan leveren aan Kelstein (en onder welke voorwaarden) Direct na zomer e wagen gemaaide gras als voorproef vergisten. Product analyse, conservering Berekeningen voor eiwitproduct in rantsoen melkvee Grootschalige en duur test. Najaar 2013, 1 ½ - 2 jaren De directe kosten voor de ANNO-gemeenten kunnen in 1 ste instantie beperkt blijven. Wellicht kan ondersteuning worden gegeven aan Kelstein voor het uitwerken van een projectenplan. 10

14 E2, Energie uit Hout Omschrijving De doelstelling van het project is het kostenefficiënt organiseren van het landschapsbeheer in de Noardlike Fryske Wâlden waarbij: De kwaliteit van het beheer continu wordt bevorderd Eigenaren van groenelementen worden ontzorgt ten aanzien van de organisatie en uitvoering van dit beheer Er in eerste instantie een kostenbesparing op het landschapsbeheer en mogelijk in de toekomst een plus ontstaat, ten opzichte van de huidige situatie Het gebied de NFW meer CO2 neutraal wordt door op minimaal één locatie, een langjarig gebruik van de lokaal vrijkomende biomassa Projecteigenaar & - partners Beoogde projectresultaten Een geïmplementeerde werkwijze voor het organiseren van kostenefficiënt organiseren van kwalitatief hoogwaardig onderhoud van het landschap in de Noardlike Fryske Wâlden. NFW Een gebiedsdekkende beheerplanning voor het landschapsbeheer in de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Kollumerland, Smallingerland en Tytsjerksteradiel. Langjarige levering van de vrijkomende biomassa aan één of meerdere streekinitiatieven voor het gebruik of de verwerking van houtige biomassa. Warmte in Burdaard is een geschikte kandidaat. LTO Projecten, Landschapsbeheer Fryslân Aanspreekpunt namens ANNO Gemeente Dantumadiel Rol ANNO-gemeenten Faciliterend Werkzaamheden Beschreven in projectplan ENERGIE UIT HOUT FASE 2, IMPLEMENTATIE EN UITROL, onder andere: Tijdens de uitvoering van het project zal ook beroep gedaan worden op ambtelijke betrokkenheid (Gem. Wetterskip, Provinsje) rondom: Duurzaamheid Beheer en onderhoud openbaar groen Landschap Start + doorlooptijd Dit project is volop in ontwikkeling en kent een eigen fasering. Heden

15 Ureninzet Kosten 50 uur/ jaar: 150 uren Totaal ,85 (zie projectplan voor onderbouwing). Deze kosten zijn niet opgenomen binnen dit Uitvoeringsplan vanwege andere fasering. Wel wordt inzichtelijk gemaakt welke financieringsvraagstukken bij de provincie, de 4 NFW-gemeenten en het Wetterskip uitstaan. 12

16 E3, Lokale coöperaties Duurzame Energie Omschrijving Ontwikkeling van (één of meerdere) lokale energiecoöperaties met als doel: het lokaal produceren van duurzame energie (planet) waarbij de opbrengsten ook weer lokaal worden ingezet (profit). De inzet is om optimaal gebruik te maken van de sterke sociale infrastructuur (people). Er zijn al enkele veelbelovende ontwikkelingen in gang zoals in Groenkerk en Veenwouden. Deze koplopers worden verder in het zadel geholpen en zullen ook een voorbeeld- en leerfunctie vervullen voor andere initiatieven in de regio. Een actieve koppeling met project E4 wordt nagestreefd. Projecteigenaar & - partners FMF, Netwerk Duurzame dorpen Provinsje Fryslân, Us Koöperaasje ANNO-gemeenten Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNO-gemeenten Werkzaamheden Gemeente Tytsjerksteradiel De gemeenten hebben een faciliterende rol door de initiatieven te voorzien van informatie, procesondersteuning en (overheids)netwerk. De initiatiefnemers zijn zelf primair verantwoordelijk voor het proces en de financiële invulling van de beoogde ontwikkelingen. Minimaal 1 van de 11 slimme dorpen in NOF (FMF, NDD). Actief koppelingen leggen met het provinciaal revolverend fonds Creëren van functionele eenduidige ondersteuning richting initiatiefnemers, in nauwe samenwerking met de overige partners. Afstemming/samenwerking met Energy Sustainable Coummunities Procesondersteuning: samen met de koplopers en partners ontwikkelen van een draaiboek/stappenplan als onderlegger voor nieuwe initiatieven. Beheer regionaal beschikbaar budget (in opdracht pr. Fryslân) Ondersteuning door middel van kennis op m.n. juridisch gebied ten aanzien van organisatie- en exploitatiestructuur. Ondersteuning in technische vraagstukken rondom aanleg en beheer van duurzame energietechnologie. Ondersteuning ten aanzien van welstandsinpassing en vergunningverlening (advies en creëren van ruimte). 13

17 Start + doorlooptijd Ureninzet Kosten 150 uren / jaar: 450. Het is wenselijk één vast regionaal aanspreekpunt te hebben. p.m. 14

18 E4, PV in Bedrijf: Maak geld met energie Omschrijving Doel: Ontwikkeling van grootschalige PV-installaties bij bedrijven zodat bedrijven verduurzamen, ook economisch! Waar mogelijk in combinatie met asbestverwijdering en gekoppeld aan lokale bewonerscoöperaties (project E3). De campagne 'Maak geld met energie' is een initiatief van Stichting Synnovem. Synnovem wil graag samenwerken met de gemeenten uit Noordoost Fryslân. De campagne is gebaseerd op drie pijlers: toekomst fossiele energie, verbeterde techniek en de fiscale voordelen. De steeds korter wordende terugverdientijd voor duurzame investeringen is bij ondernemers is relatief onbekend. Door drie factoren zijn investeringen in duurzame energie relatief snel terug te verdienen, dit komt vooral door: 1. snel oplopende prijzen van fossiele energie; 2. verbeterde technieken en hogere opbrengsten nieuwe installaties; 3. grote fiscale voordelen (vaak onbekend terrein voor ondernemers). Tijdens de campagne voor ondernemers wordt er informatie gegeven over de combinatie van deze drie factoren en laat daarmee de financiële en fiscale voordelen zien van investeringen in duurzame energie. Via de campagne laten we zien dat het vooral ook zonder subsidie interessant is (subsidie kan, maar dan als: nog meer slagroom op de taart ). De aanjaagcampagne is vooral gebaseerd op de drie onderdelen: fossiel, techniek en fiscaal. De combinatie van deze drie onderdelen is erg interessant. Als extra voordeel wordt nog toegevoegd dat als bedrijven investeren in duurzame energie, deze bedrijven aangemerkt kunnen worden als een soort Triple A bedrijf, een bedrijf met een hoge score op het gebied van MVO. Duurzaamheid wordt voor het bedrijf dan meteen een soort visitekaartje. Na de campagne heeft ondernemend Noordoost Fryslân een positief beeld van investeringen in duurzame energie. Er is als ondernemer geld te verdienen met investeringen in duurzame energie en de ervaring heeft inmiddels op andere plaatsen laten zien dat juist dat triggert. Het blijkt dat de terugverdientijd van investeringen in veel gevallen minder dan vijf jaar is, terwijl de technische levensduur van een installatie 30 jaar of meer is. Dan kun je er als ondernemer bijna niet meer omheen Projecteigenaar & - partners Agrarisch: NFW & LTO Noord: zijn hiermee al actief! 15

19 Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNOgemeenten MKB: Stichting Synnovem (eigenaar van het project), i.s.m. ONOF Ondersteuning: Provinsje Fryslân, ANNO-gemeenten Gemeente Kollumerland c.a. Gemeenten faciliteren: Inhoudelijke ondersteuning: juridisch, organisatorisch, koppeling leggen met overheidsambities en middelen Ondersteuning ten aanzien van welstandsinpassing en vergunningverlening (en het waar nodig creëren van ruimte hierin) Werkzaamheden Voorlichtingscampagne MKB (Synnovem mogelijk i.s.m. ONOF en NFW) Aan lokale ondernemers laten zien dat investeringen in duurzame energie leiden tot financiële en fiscale voordelen. De campagne is gericht op fossiele energie, verbeterde techniek en fiscale voordelen. Asbest-voor-zon-regeling Voorlichting Funs Skjinne Fryske Enerzjy (Pr. Fryslân) Aanvalsplan MKB Pr. Fryslân is in ontwikkeling. Samenwerking en aansluiting zoeken. Dit geldt ook voor de campagne die reeds wordt door NWF in de agrarische sector. Aansluiting bij/opschaling van richting MKB is wenselijk. Faciliteren overig: Aanbestedingsondersteuning, primair gericht op regionale installateurs Lokale netwerken: slimme combinaties zoeken tussen vraag en aanbod: wie betaalt hoge stroomprijs en wil/kan afnemen? Koppelingen leggen tussen lokale energiecoöperaties aan grootschalige productie (sterke link met project E2). Waar mogelijk integreren met project O2 Start + doorlooptijd Ureninzet 150 / jaar: 450 uur. Kosten ,- procesgeld: zaalhuur, organisatie, ondersteuning uitvoerende partijen, etc. 16

20 E5, PV op gemeentelijk vastgoed, Fase II Doelstelling(en) Duurzame energieopwekking op het gemeentelijk vastgoed zoals gemeentehuizen, wijkgebouwen en milieudiensten is het doel. Op termijn uitgebreid naar Wetterskip: rwzi s en uitvoeringsdiensten waar mogelijk. We laten als overheden hiermee zien dat we zelf actief invulling geven aan onze doelen. Daarbij leren we van onze bevindingen die we ook weer kunnen doorgeven aan de regio. Er is reeds een start gemaakt met de ontwikkeling en de eerste panelen produceren nu al duurzame energie. Dit is vooral laaghangend fruit. In deze tweede fase gaan we op zoek naar nieuwe plaatsingsmogelijkheden op eigen vastgoed. Dit zal extra inspanning vergen omdat de business cases lastiger worden (maar niet onmogelijk!). We laten als overheden daarmee ook zien dat het ons menens is. Projecteigenaar & - partners Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNO-gemeenten Werkzaamheden ANNO-overheden Gemeente Tytsjerksteradiel De gemeenten zijn regisseur in dit project: ze initiëren, investeren en communiceren en informeren over de resultaten naar de omgeving. Ze zullen in nauwe samenwerking met eigen vastgoed(beheers)diensten om tafel gaan ter inventarisatie van mogelijkheden en afstemming van werkzaamheden passend bij bijvoorbeeld onderhoudstermijnen en strategische bezettingsprognoses. Fase 1 is reeds succesvol in gang voor diverse gemeentehuizen en gymzalen Fase 2 Volgende stappen worden gevat in een te ontwikkelen stappenplan: Technisch potentieel in beeld: locatiescans bij alle gemeenten en Wetterskip: technisch en passend in onderhoudscycli. Economisch: uitbreiding en verdieping van business cases(fiscale mogelijkheden, lease- en investeringsmogelijkheden e.d.) Organisatie: structuren romdom eigenaar-gebruiker-dilemma benutten van fiscale mogelijkheden. 17

21 Start + doorlooptijd Is reeds gestart. Project loopt tot en met Ureninzet 200 / jaar: 600 Kosten Raming proceskosten: ,- Investeringskosten: afhankelijk van (aantal) geschikte locaties Rendement: t.v.t. 8 jaar (afhankelijk van grootte aansluiting) 18

22 M1, Minder vervoersbewegingen in NOF Omschrijving project In Noordoost Fryslân zijn veel mensen afhankelijk van aanvullend vervoer om zich te verplaatsen. Juist omdat het hier gaat om een plattelandsgebied is het van belang dat het vervoer in deze regio goed is geregeld. Het idee is om het vervoer efficiënter te organiseren zodat het aantal vervoersbewegingen teruggedrongen wordt. Er moet voorkomen worden dat busjes en/of taxi s onderbezet door het gebied rijden. Er lijkt vooral winst te halen in het school- en zorgvervoer. Door het beter organiseren van de verkeersstromen van school- en zorgvervoer wordt het mogelijk de verkeersbewegingen terug te dringen en zo bij te dragen aan het terugdringen van de CO2- en NOxuitstoot. Het maakt inwoners minder afhankelijk van de vaste tijden en biedt bewoners in de meeste gevallen de mogelijkheid om snel(ler) op de plaats van bestemming te komen. Gezien de relatie met het Anno-project A8 Nieuwe OVarrangementen Noordoost en de relatie met het regulier openbaar vervoer, wordt dit project verder opgenomen binnen de Anno projecten A3 en A8, met een koppeling naar Duurzaam NOF. Projecteigenaar & - partners Eigenaar Provinsje (project A8) Partners: Vervoersbedrijven uit Fryslân, in de regio en daar buiten, zorginstellingen en scholen. Provincie Fryslân: project Digitale Duim Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNO-gemeenten Werkzaamheden Provinsje, raakvlakken met thema duurzaamheid (ANNO-overheden) Participatie in het project door vooral te stimuleren en faciliteren Aantrekken van partners om te participeren in het project. Aanhaken bij het project Digitale Duim van de pr. Fryslân Ontwikkeling van een app (digitale duim) voor klanten. Opschalen van de pilot zoals die momenteel in Tytsjerksteradiel loopt bij Kwadrantgroep (Berchhiem) Startdatum + Z.s.m. in 2014 met een looptijd van een jaar doorlooptijd Planja(a)r(en)

23 Ureninzet 50 Kosten p.m. 20

24 M2, Elektrisch recreatievaren Omschrijving Het verder stimuleren van elektrisch aangedreven recreatievaart, in aansluiting op de Visie Waterrecreatie NOF. Door gebieden in onze ecologische hoofdstructuur exclusief beschikbaar te maken voor elektrisch aangedreven vaart creëren we een nieuwe en schone beleving van deze waardevolle gebieden. Dit worden de zogenaamde E-only-vaarroutes. Als onderdel van dit project versterken we binnen en rondom deze gebieden de oplaadinfrastructuur. Waar mogelijk maken we daarbij gebruik van de bestaande infrastructuur die het Wetterskip al beschikbaar heeft langs de waterroutes. Het uiteindelijke doel is een regionaal dekkende laadinfrastructuur te realiseren. Daarnaast laten we actief zien wat er zoal mogelijk is met elektrisch varen, daarmee voortbouwend op de elektrische sloepen, zoals recentelijk in Burdaard/Âldtsjerk te bewonderen zijn. Projecteigenaar & - partners Aanspreekpunt namens ANNO Rol ANNOgemeenten Werkzaamheden Om de duurzame beleving compleet te maken worden combinaties gemaakt duurzame energieproductie (bijvoorbeeld een pv-veld bij een oplaadpunt) en wordt duurzame recreatie en horeca rondom E-routes gestimuleerd zich aan deze ontwikkeling te verbinden. Bijvoorbeeld door de aanleg van oplaadpunten en verhuur van elektrische boten. ANNO-overheden, samen met de waterrecreatiesector en duurzame horecaondernemers langs de routes Wetterskip Fryslân faciliteert waar mogelijk op basis van bestaande infrastructuur (denk aan sluizen, gemalen, pompen, verlichting e.d.) Gemeente Ferwerderadiel De gemeenten hebben gezamenlijk met de Provinsje een stimulerende rol: door middel van voorzien in fysieke infrastructuur, het aanwijzen van gebieden exclusief voor e-varen en door communicatie/informatie/enthousiasmering rondom elektrisch varen. E-laad-locatieonderzoek en verdere ontwikkeling om tot dekkende infrastructuur te komen Exclusieve e-vaargebieden aanwijzen: Buitenveld is eerste pilot. Mate van noodzakelijke handhaving daarin ook beoordelen. Samenwerking met exploitanten/beheerders/horeca versterken Marketing duurzame waterrecreatie in Noordoost, d.m.v. 21

25 Dwaande Start + doorlooptijd Ureninzet Kosten evaluatie. 200 / jaar: 600 uren ,- procesgeld 22

Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Visie

Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Visie Duurzaamheid in Noordoost Fryslân Visie Mei inoar, mei betrouwen en kriich wurkje oan in duorsum Noardeast! (vanuit volle overtuiging werken wij samen, met vertrouwen en lef aan een duurzaam Noordoost

Nadere informatie

Programma 6. Undernimmen

Programma 6. Undernimmen Programma 6. Undernimmen Trojka: Programmahouder : E. Peterson Donormanager : R. Heeringa Programmaregisseur : G. Kraak 6.1 Hoofddoelstelling Een gezond ondernemersklimaat Bedrijvigheid is één van de motoren

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân Gebruik de lokale, Friese kracht voor meer duurzame energie en werkgelegenheid Vijf stellingen voor een duurzamer Fryslân Steeds meer Friezen kiezen er voor om zelf duurzame energie op te wekken, thuis

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Speerpunt Strategische agenda : Thema (regiocontract): Energie uit zon Duurzame

Nadere informatie

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN Foto: Jeroen Mul/Flickr, Creative Commons JA: STEVIG INZETTEN OP BETAALBAAR EN GOED WONEN VOOR IEDEREEN! De afgelopen jaren is er dankzij

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college,

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college, Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W Datum: 16 juni 2015 Betreft: duurzaamheidslening Geacht college, Op 30 oktober 2014 is tijdens de programmabegroting 2015 een motie van het

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Auteur J.P. Groffen-Hopmans Intern Bedrijf Gemeente Papendrecht Onderwerp Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014 Frans van Wieren duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Financiering Esco s Terugverdientijd Vormen van financiering Esco

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

b1 Ç) provinsje fryslân provincie fryslân

b1 Ç) provinsje fryslân provincie fryslân provinsje fryslân provincie fryslân b1 Ç) postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale Staten van Fryslân Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Voordelen om deel te nemen aan dit collectief

Voordelen om deel te nemen aan dit collectief Heerenveen, oktober 2015 Beste vereniging, Bedankt voor uw aanwezigheid tijdens de informatiebijeenkomst sportverenigingen winnen met energie. Deze bijeenkomst is georganiseerd voor sportverenigingen met

Nadere informatie

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid 2016-728 Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Commissie Omgevingsbeleid op 23 maart 2016 - Provinciale Staten op 13 april 2016 - fatale beslisdatum: 13 april

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Inhoud 1. Maak van uw gemeente een Energieke Regio... 2 2. De start... 3 3. Het vervolg... 4 4. Aanbod... 5 1 1. Maak van uw gemeente een Energieke

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Versie 10 maart 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Wat is een Meer met Minder-proefproject? 4 2.1 MmM-uitgangspunten 4 2.2 MmM-aanpak 5 2.2.1 Verleiden 5 2.2.2

Nadere informatie

Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht voor een duurzamer Fryslân Bijlagen:

Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht voor een duurzamer Fryslân Bijlagen: Roo, Marijke de Van: Wini Weidenaar Verzonden: donderdag 12 maart 2015 20:36 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht

Nadere informatie

Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland

Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland Gemeenteraden Ambitiebepaling, kaderstelling en controle op hoofdlijnen van beleid Besluiten over meerjarenprogramma s speerpunten Besluiten over

Nadere informatie

Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten. Sytske Raap

Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten. Sytske Raap Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten Sytske Raap Stelling 1 Krimp is een probleem Stelling 2 De aanpak van krimp kost veel geld Stelling 3 Gemeenten moeten regierol op zich nemen om burgers te bewegen

Nadere informatie

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Aanleiding vereniging voor energiebesparing: 1 hogere gemeentelijke tarieven voor verenigingen

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18 provinsje fryslân provincie fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 b 1 Provinciale Staten van Fryslân www.fryslan.nl provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis GO 12 Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis Achtergrond Het doel van de campagne is om het voor bewoners - eigenaar/bewoners in dit geval, aantrekkelijk te maken om daadwerkelijk te investeren

Nadere informatie

Werken met streekagenda s. Een regionaal loket en aanspreekpunt

Werken met streekagenda s. Een regionaal loket en aanspreekpunt Werken met streekagenda s Een regionaal loket en aanspreekpunt Inleiding U kon de afgelopen jaren terecht met uw projectideeën en aanvragen bij Plattelânsprojekten. Dit blijft zo, maar vanaf 2014 doet

Nadere informatie

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Johannes Kramer welkom en opening bijeenkomst Als gebiedsgedeputeerde van Noordoost Fryslân wil ik u, mede namens

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Lokale aanpak energiebesparing. Particuliere woningen

Lokale aanpak energiebesparing. Particuliere woningen Lokale aanpak energiebesparing Particuliere woningen Gertjan Brand Gernand Plaggenmars verbinder, organisator en adviseur combineert theorie en praktijk: strategie, beleid, uitvoering resultaat praktische

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Zonnestroom voor het Friese MKB

Zonnestroom voor het Friese MKB Zonnestroom voor het Friese MKB Informatiebijeenkomst, Provinciehuis Jadranka Cace, projectleider j.cace@fryslan.nl 2 oktober 2014 Ambities Structurele toepassing van zonnestroom bij MKB Praktijktoepassing:

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda 1. Breda DuurSaam Breda DuurSaam is een onafhankelijke coöperatie die projecten opzet, begeleidt en uitvoert die bijdragen aan een volhoudbare, leefbare en gezonde Bredase samenleving. Deze projecten richten

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo

DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een ESCo? 3. Wat is de meerwaarde van een ESCo? 4. Organisatie en positionering 5. Belemmeringen en risico s 1.1 DEventer Energieke

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7.

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. *ZE946A470E0* = = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. Aan de Raad No.ZA.13-22432/DV.13-190, afdeling Ruimte. Sellingen, 16 mei 2013 Onderwerp: Beleidsvisie Wonen en Leven Inleiding

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân

provinsje fryslân provincie fryslân nulmeting provinsje fryslân provincie fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale staten van Fryslan vvw.fryslan.nl provinciefryslanni

Nadere informatie

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Onderdeel van de maatregelen uit het Aanvalsplan Woningmarkt is de Financieringsregeling sociale huur, waarvoor een bedrag van 20 miljoen voorwaardelijk

Nadere informatie

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN Foto: Pixabay, Creative Commons MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF: BANENMOTOR VAN DE SAMENLEVING Het midden- en kleinbedrijf (MKB) is dé banenmotor

Nadere informatie

Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014

Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2014 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

Pilot Energiebesparende maatregelen particuliere woningvoorraad

Pilot Energiebesparende maatregelen particuliere woningvoorraad Plan van aanpak Helpende Hân Pilot Energiebesparende maatregelen particuliere woningvoorraad Inleiding In de bestaande bouw valt op het gebied van energiebesparing veel winst te behalen. In onze beleidsnotitie

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Beleidsplan. stichting Hof van Nagele. beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12

Beleidsplan. stichting Hof van Nagele. beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12 Beleidsplan stichting Hof van Nagele beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12 Inhoudsopgave Voorwoord 1 Missie, Visie, Doelen 2 Doelen 2 Bestuur 3 Werkwijze 3 Beheer en besteding van gelden

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage Verzenddatum 16 juni 2015-6 juli 2015

Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage Verzenddatum 16 juni 2015-6 juli 2015 De heer J. Spoelstra Lytse Wei 20 9289 LB DROGEHAM Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : mw. R.M.A. van Sonsbeek Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie