En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)"

Transcriptie

1 En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) In een rollenspel ervaren de deelnemers de invloed van beleidsbeslissingen in het ene land op het leven van mensen in een ander land. De meerderheid van de mensen in arme landen is afhankelijk van de landbouw om te overleven. Maar politieke en economische beslissingen die genomen worden om boeren in rijke landen te steunen kunnen een desastreus effect hebben voor de boeren in arme landen alsook voor de voedselzekerheid. Door in het rollenspel te zoeken naar de oorzaken van armoede van een boerin uit Namibië, komen ze tot dit inzicht. Samen wordt er ook naar oplossingen gezocht die het meeste voordeel opleveren voor iedereen. Behandelende onderwerpen Invloed van politieke en economische beslissingen op landbouw en handel in het Zuiden. Oorzaken van armoede in het Zuiden. Recht op een behoorlijke levensstandaard Doelstellingen Inzicht in de gevolgen van politieke en economische beslissingen in het Noorden voor de voedselzekerheid in het Zuiden. Inzicht hebben in de invloed van het Europese landbouwbeleid (subsidies) op de landbouw, de handel en dus ook de levensstandaard in het Zuiden. Inzien dat dumping van landbouwproducten uit het Noorden in het Zuiden nefaste gevolgen heeft voor de landbouw in het Zuiden en op economische en sociale rechten van mensen in het Zuiden. Economische maatregelen kunnen opnoemen die de Noord-Zuidrelaties kunnen verbeteren. Factoren kunnen opsommen die de kloof tussen Noord en Zuid in de hand werken. Inzien dat structurele moeilijkheden in het Zuiden het gevolg zijn van een groter geheel aan interne en externe factoren. Inzicht hebben in verschillende factoren die aan de basis liggen van armoede. Tijd Totale duur 50 minuten Fase 1: 5 minuten Fase 2: 15 minuten Fase 3: 20 minuten Fase 4: 10 minuten Groepsgrootte 2-30 Opmerking: ideaal is dat het aantal deelnemers opgedeeld kan worden in groepjes van 5. Als dit niet het geval is maak dan groepen die groter zijn dan 5 personen en geef het rollenkaartje van minister van landbouw aan 2 personen, want dit is het kaartje met de moeilijkste inhoud. Je kan ook een persoon aanduiden als verslaggever: hij of zijn maakt notities tijdens het rollenspel en brengt later verslag uit aan de hele groep. 1 En de boerin uit Namibië?

2 Materiaal Rollenkaartjes: een set van 5 kaartjes voor elke groep (bijlage 1) (eventueel: kaartje van Minister van Landbouw in tweevoud) Feiten (bijlage 2) op overhead of een kopie voor alle deelnemers. Pen en papier voor elke groep Per groep een tafel, per deelnemer een stoel Voorbereiding Zet tafels klaar met 5 stoelen. Kopieer de rollenkaarten en knip ze uit: voor elke groep van vijf deelnemers één set rollenkaarten. (bijlage 1) Kopieer feiten-overzicht (bijlage 2) op een transparant voor de overheadprojector of geef één kopie per twee deelnemers. Leg dan de feitenblaadjes op voorhand klaar op de tafels zodat de deelnemers ze gewoon vinden. Instructies Fase 1 1. Verdeel de klas in groepjes van zes en geef aan iedereen een rollenkaart (bijlage 1). 2. Iedereen leest de rollenkaart aandachtig, desnoods enkele keren. Het is de bedoeling dat iedereen zijn eigen belangen goed kent en kan onthouden om later in het rollenspel de eigen belangen goed te kunnen verdedigen. 3. De feiten (bijlage 2) worden ondertussen geprojecteerd of liggen klaar op de tafels. Zeg er niets over, het is de bedoeling dat de deelnemers ze gewoon lezen en dat deze feiten (bewust of onbewust) een invloed zullen hebben op het de discussies in het rollenspel. Fase 2: Zoeken naar oorzaken van de problemen van de boerin in Namibië 1. Leg uit dat een boerin uit Namibië haar melk niet meer verkocht krijgt aan de lokale melkproducenten en ze wil weten waarom. 2. De boerin uit Namibië legt aan iedereen in de groep haar probleem uit. Ze vraagt hen hoe het zou komen dat ze haar melk niet meer verkocht krijgt in de melkerij. 3. In een gesprek (ieder vanuit zijn rol) wordt er nagegaan hoe het komt dat de Namibische boerin haar melk niet meer verkocht krijgt aan de melkproducent. Daarvoor beschrijft iedereen wat hij of zij doet, welke rol hij/zij vervult. Groepsleden stellen elkaar vragen of antwoorden op elkaars vragen om uit te zoeken waar het probleem vandaan komt. 4. Als de groep denkt de oorzaak (oorzaken) gevonden te hebben, worden deze opgeschreven op een blad. 5. Bespreking met alle groepen samen: de oorzaken die de verschillende groepen gevonden hebben, worden met elkaar vergeleken. Er wordt nagegaan of alle groepen de juiste oorzaken aangehaald hebben, als dat niet zo is worden ze bijgestuurd. De groepen schrijven de juiste oorzaken op het blad als dat nodig is: o.a. de financiële steun die boeren in Noorden krijgen om hun producten goedkoop te kunnen uitvoeren in het Zuiden (zie infotekst: globalisering en landbouw), daardoor is de prijs van ingevoerde producten in het Zuiden lager dan de prijs van de eigen landbouwproducten. Gevolg: boeren (zoals boerin in Namibië) krijgen eigen landbouwproducten niet meer verkocht. 2 En de boerin uit Namibië?

3 Fase 3: Voorstellen van oplossingen 1. Elke groep zoekt uit wat de mogelijke oplossingen kunnen zijn. Het is belangrijk dat je erbij zegt dat het voorstellen en/of het afwijzen van mogelijke oplossingen moet gebeuren vanuit de rol, deelnemers moeten de eigen belangen dus blijven verdedigen. Het zal op die manier heel moeilijk zijn om toch een oplossing te vinden. 2. Alle voorgestelde oplossingen worden kort genoteerd, alsook de argumenten tegen (iedereen verdedigt zijn belangen vanuit het eigen standpunt) en van wie de tegenargumenten komen. 3. Uiteindelijk wordt de beste oplossing gekozen: de oplossing met de minste tegenstand. Ook wordt geprobeerd om een oplossing te vinden voor het nadeel dat iemand zal ondervinden van het uiteindelijke voorstel. 4. Bespreking met alle groepen samen: Elke groep stelt zijn oplossing voor aan de andere groepen. De verschillende oplossingen worden met elkaar vergeleken. Er wordt nagegaan wat uiteindelijk de beste en de meest realistische oplossing zou kunnen zijn. Ook wordt er nagegaan wat er in de realiteit allemaal moet gebeuren om deze problemen te veranderen en om de ideale oplossing uit te voeren. Fase 4: Nabespreking (allegroepjes samen) 1. Hoe voelde je je in de rol die je speelde? Kon je je goed inleven in de situatie? Stond je achter de opvattingen van het personage, kon je je goed inleven in de problemen van het personage? Begreep je de bezorgdheden van je personage? 2. Wat heeft het Europese landbouwbeleid te maken met het schenden van economische en sociale rechten in het Zuiden? 3. Vond je het moeilijk/gemakkelijk om oplossingen voor te stellen? 4. Wat waren de belangrijkste argumenten van de personages tegen de voorgestelde oplossingen? 5. Kon je de tegenargumenten begrijpen? Had je begrip voor het standpunt van de andere personages? 6. Hoe zijn jullie uiteindelijk tot een compromis gekomen? Was dat gemakkelijk? 7. Was jullie uiteindelijke oplossing realistisch? 3 En de boerin uit Namibië?

4 Bijlage 1: Rollenkaarten Boerin uit Namibië Je bent een boerin uit Namibië, een arm land in Zuidelijk Afrika. Je hebt vier kinderen en woont in een afgelegen gebied, op vijf uur wandelen van het dichtstbijzijnde dorp. Je hebt een kudde melkkoeien en je verkoopt melk aan de melkerij in het dorp. Of dat deed je tot voor kort. Sinds een maand koopt de melkerij jouw melk niet meer. Je besloot naar de baas te stappen en hem te vragen waarom, omdat je nu moet zien te overleven met een kwart van je normale inkomen. Je jongste kind huilt van de honger en je hebt geen idee hoe je het schoolgeld voor de andere drie moet betalen. Minister van landbouw, een Europees land Je staat onder druk. De verkiezingen komen eraan en de boeren, die een zeer grote en belangrijke groep vormen, hebben gezegd dat ze niet voor jouw partij zullen stemmen tenzij je hen helpt hun landbouwoverschotten te verkopen. Het probleem is dat er teveel voedsel wordt geproduceerd in Europa. Je beslist om het extra voedsel te laten verkopen aan een derdewereldland. Maar boeren in arme landen kunnen goedkoper voedsel produceren dan Europese boeren, dus ook goedkoper verkopen. Daarom geef je de boeren extra financiële steun. Als ze het voedsel uitvoeren krijgen ze extra geld, zodat ze hun voedsel niet met verlies moeten verkopen. Door dat extra geld kan het voedsel in het Zuiden aan een heel lage prijs verkocht worden. De belastingbetaler weet niet wat je met zijn/haar geld doet, de boeren zijn tevreden en jij wordt herverkozen perfect! Melkerijeigenaar uit Namibië Een vrouw uit een nabijgelegen dorp is je komen opzoeken. Vroeger kocht je haar melk maar nu kun je geïmporteerde melk en rundvlees uit Europa kopen aan de helft van de prijs van melk en rundvlees uit eigen land. Plaatselijke boeren kunnen onmogelijk hun melk en rundvlees verkopen aan zulke lage prijzen ze zouden zelfs niet voldoende verdienen om hun koeien eten te geven! Je vindt het heel erg dat de vrouw haar melk en rundvlees niet kan verkopen maar je kunt er niets aan doen. Er is zopas een Zuid-Afrikaanse melkerij geopend in jouw straat en zij kopen de Europese melk ook. Als je als bedrijf wilt blijven bestaan, zul je hetzelfde moeten doen. Europese boer Je moet vechten om te overleven met je boerderij, die al generaties lang een familiebedrijf is. Je concurreert met landbouwbedrijven die groter en groter worden. Dat betekent dat zij goedkoper voedsel kunnen produceren dan jij. De enige manier om te kunnen concurreren, is zoveel pesticiden en meststoffen te gebruiken als nodig om je gewassen groter te doen worden en sneller te doen groeien. Je werkt steeds harder en harder maar het blijft moeilijk. Je denkt eraan jouw boerderij aan je buurman te verkopen die een grotere boerderij bezit. Maar als je een voldoende steun zou krijgen van de overheid om je producten die je hier niet verkocht krijgt, elders te verkopen, dan zou je de boerderij kunnen houden. 4 En de boerin uit Namibië?

5 Europese consument Je moet de huishoudrekeningen beperkt houden omdat je kinderen opgroeien en allerlei dingen nodig hebben. Je oudste zoon gaat naar de universiteit en dat kost veel geld. Het is belangrijk voor jou dat voedsel goedkoop is en je hebt zelfs een brief naar de minister van landbouw geschreven om hem te vragen of hij, als hij verkozen wordt, kan proberen de prijs van voedsel naar beneden te brengen. Je bent soms echter een beetje achterdochtig wat betreft het voedsel dat je koopt hoe kunnen die wortels allemaal zo perfect zijn en hoe is het mogelijk dat ze allemaal even lang worden? Ze smaken ook niet echt als wortels. Je vraagt je af of we niet beter een beetje meer zouden betalen voor gezonde voeding? 5 En de boerin uit Namibië?

6 Bijlage 2: Feiten 70% van de bevolking in Afrika leeft van de landbouw. 96 % van alle boeren in de wereld leeft in ontwikkelingslanden. 2,5 miljard mensen in ontwikkelingslanden moeten leven van de landbouw. De meerderheid van de Afrikaanse bevolking ten zuiden van de Sahara moet rondkomen met minder dan 1dollar per dag. Grotere toegang tot de landbouwmarkten in het Noorden zou een verhoging van het inkomen in Afrika betekenen van 6 dollar per persoon per jaar. De EU is verantwoordelijk voor 85% van de landbouwsubsidies wereldwijd. Door landbouwsubsidies kunnen Europese boeren producten veel goedkoper verkopen in het Zuiden, dan de boeren ginder. Boeren in het Zuiden krijgen hun producten niet meer verkocht. Vrouwen produceren tussen de 70 en 75% van alle voedsel in het gebied ten zuiden van de Sahara. Vijftig jaar geleden ontving de Europese boer 50% van elke 1,5 euro die door de consument aan voedsel gespendeerd werd. Nu is dat slechts 0,25 euro. In de EU kan vandaag 90% van alle kinderen tussen 7 en 12 met de computer overweg maar slechts 20% van hen kan een aardappel koken 6 En de boerin uit Namibië?

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Korte kennismaking met de verschillende thema s binnen de economische en sociale rechten:

Korte kennismaking met de verschillende thema s binnen de economische en sociale rechten: Ontwerp eens een land (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers ontwerpen een land waar het goed is om te leven. Ze beslissen in het ontwerp: hoe het landschap eruit ziet, waar de mensen leven in

Nadere informatie

Gevecht om geld en macht

Gevecht om geld en macht Gevecht om geld en macht (Uit: Kompas) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ 2 de graad) Doelstellingen: Inzicht hebben in de onrechtvaardige verdeling van rijkdom in de wereld. Inzicht hebben in de onrechtvaardigheden

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk)

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) Racistische houdingen leiden niet alleen tot gewelddadige aanvallen op vreemdelingen of vluchtelingen maar ook tot discriminatie op gebied van huisvesting,

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs ntwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs Vraag 1: Zoek op de kaart van Nijmegen op welke straten er nog meer een naam hebben met een kolonie erin. Vraag 2a: Gezegde of spreekwoord met peper Vraag

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Meie Kiel, Jacques van der Pijl, Maril Rijks THEMA 4 thema 4 les 1 Volop

Nadere informatie

Naam : Klas : Datum :

Naam : Klas : Datum : Duurzame ontwikkeling Over duurzame ontwikkeling circuleren inmiddels honderden definities. Vaak wordt de internationaal aanvaarde definitie uit het rapport "Our Common Future" (Brundtland-rapport, 1987)

Nadere informatie

Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Vakbondsvergadering (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Dit is een simulatie van een vergadering tussen werkgevers en werknemers met hun vakbondsafgevaardigden om over lonen en voorwaarden te onderhandelen

Nadere informatie

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten)

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Ganzenbordspel: Behaal een diploma (1 ste -2 de graad) (Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Doelstellingen: Kennismaken met het recht

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

ADHD: je kunt t niet zien

ADHD: je kunt t niet zien ➂ ADHD: je kunt t niet zien Je ziet het niet aan de buitenkant. Je kunt niet gelijk naar iemand kijken en zeggen: die heeft ADHD. Dat kan een voordeel zijn. Als iemand niet weet dat jij het hebt, dan kunnen

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa

Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa Inleiding In deze opdracht gaan we de invloed van de EU vergelijken. De vergelijking wordt gemaakt tussen twee landen: Nederland en Spanje. We nemen

Nadere informatie

Inleiding Het spel Algemeen doel van het spel

Inleiding Het spel Algemeen doel van het spel Brochure Inleiding Boerenbusiness van grond tot mond, is ontwikkeld door jonge vrijwilligers van verschillende kinderboerderijen in Vlaanderen. Ze verdiepten zich in het thema Voedsel, ontwikkelden er

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding afsluitende les

Waar groeit mijn eten? handleiding afsluitende les Waar groeit mijn eten? handleiding afsluitende les Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding - afsluitende les Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens www.boerenstadswens.nl

Nadere informatie

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie

Mirtha Vásquez uitvoerend secretaris en hoofd van de juridische afdeling Grufides lid van de nationale Peruaanse mensenrechtencommissie Titel: Mijnbouw in Peru. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Locatie: Hogeschool Gent Datum en uur: 26 februari 2013, 11.00-12.30 Verslaggever: Inge Boudewijn Aantal aanwezigen, beschrijving doelpubliek:

Nadere informatie

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen?

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Je gaat een nieuw mobieltje kopen. A Je gaat 20 mobieltjes bekijken voor je een keuze maakt. B Je gaat naar de winkel en je koopt er een. C Je

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Wereldburgerschap Wat kun jij als mbo-student doen voor de wereld buiten je dorp, stad of land? En wat kan de wereld voor jou doen privé en professioneel?

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Achtergronden bij WE FEED THE WORLD Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Meer weten over We feed the world? Zelf bijdragen aan een mens-, dier- en milieuvriendelijke landbouw?

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Loon naar werk? (Uit: Kompas)

Loon naar werk? (Uit: Kompas) Loon naar werk? (Uit: Kompas) In deze simulatie worden mensen geconfronteerd met de realiteit van de arbeidsmarkt. De volgende thema s komen aan bod: verschillend loon voor dezelfde job, discriminatie

Nadere informatie

Rechtvaardige Rechters in actie

Rechtvaardige Rechters in actie Lesvoorbereiding Rechtvaardige Rechters in actie Print de personagestickers op etiketten of maak er kaartjes van (zie richtlijnen bij Verwondering). Werk graad 2 Print en knip de identiteitskaarten uit,

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

Inleefspel: Van plantage tot atelier (Uit: Rechtvaardig, menswaardig) (Uit: mensenrechteneducatie in NCZ 1 ste graad)

Inleefspel: Van plantage tot atelier (Uit: Rechtvaardig, menswaardig) (Uit: mensenrechteneducatie in NCZ 1 ste graad) Inleefspel: Van plantage tot atelier (Uit: Rechtvaardig, menswaardig) (Uit: mensenrechteneducatie in NCZ 1 ste graad) Doelstellingen: Zich kunnen inleven in de werkomstandigheden van kinderen in het Zuiden.

Nadere informatie

Thema 1 Pizzeria. Deel 1 Consumptie

Thema 1 Pizzeria. Deel 1 Consumptie 1 Thema 1 Pizzeria Deel 1 Consumptie 1. Ieder mens probeert zo veel mogelijk wensen te vervullen. Iedereen begint daarbij met de belangrijkste behoeften: eten, drinken, kleding en een dak boven je hoofd.

Nadere informatie

Aanvullingen havo Lesbrief Vervoer, druk 2012 Hoofdstuk 5

Aanvullingen havo Lesbrief Vervoer, druk 2012 Hoofdstuk 5 Aanvullingen op de havo-lesbrieven druk 2012 n.a.v. wijzigingen in syllabus door CvE De CvE heeft de syllabus van de commissie Hinloopen aangepast. Helaas heeft ze dat gedaan nadat de methodeschrijvers

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma DEZE MAAND IN HET SPOTLICHT: OLIFANTEN Olifantenvrouwtjes en hun dochters brengen hun hele leven samen door. Als er gevaar dreigt, maken de volwassen olifanten

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning Ashique s verhaal (Uit: Kompas) Kinderarbeid genereert noodzakelijk inkomen voor families en gemeenschappen. Door het af te schaffen zullen kinderen de grootste slachtoffers worden. Klopt dat? Bij deze

Nadere informatie

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten Voeding > 3 e graad > lesmateriaal > kniptekst Sociaal vlees? Voor de leerkracht: Knip op voorhand de tekst in stukken op de lijnen. Houd de stukken tekst per titel samen. Veel veld voor vlees, weinig

Nadere informatie

Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie

Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie Landbouw graad 2 Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie Lesvoorbereiding Toon de foto's industriële landbouw op het smartboard Print en knip de boomkaarten en de tuinbouwkaarten zoveel keer uit

Nadere informatie

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent Driemaandelijks magazine nr. 21 juli-augustus-september 2010 Hoi unicefkids! Hebben

Nadere informatie

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland?

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Herman Versteijlen, Directeur DG AGRI Lelystad, 21 september 2006 Verleiding van beweiding Vele ontwikkelingen die

Nadere informatie

Duinen en mensen. In zes groepjes wordt de discussie voorbereid. De discussie is klassikaal.

Duinen en mensen. In zes groepjes wordt de discussie voorbereid. De discussie is klassikaal. 2 en mensen Rollenspel Doel: Leerlingen kunnen argumenten noemen voor of tegen het openstellen van de duinen voor vrij wandelen. Ze kunnen zich inleven, in de rol van dierbeschermer, plantbeschermer, dijkwacht,

Nadere informatie

aanvullende informatie over de sloppenwijken in Caracas

aanvullende informatie over de sloppenwijken in Caracas Les 3: Overleven in de sloppenwijken / Bijlage I I. Introductie aanvullende informatie over de sloppenwijken in Caracas Er wonen miljoenen mensen in de sloppenwijken van Caracas, verspreid over verschillende

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 3 Vervoer

Spreekopdrachten thema 3 Vervoer Spreekopdrachten thema 3 Vervoer Opdracht 1 bij 3.1 Jullie zijn op straat. Cursist A: je wilt met de taxi reizen. Cursist B: je bent taxichauffeur. Klaar? Dan begint cursist B het gesprek. Cursist A 1.

Nadere informatie

Wat een vreemde bromfiets!

Wat een vreemde bromfiets! Wat een vreemde bromfiets! Waarom rijden er nu geen paarden meer met karren? Reed er vroeger een tram in ons dorp?! Met die bus zou ik ook wel eens willen rijden! 1. Voetgangers baas! Opdracht Lees het

Nadere informatie

Stripverhalen komen tot leven (Les 2 van 2)

Stripverhalen komen tot leven (Les 2 van 2) (3 de graad) Stripverhalen komen tot leven (Les 2 van 2) (50 ) Doelen FOCUS: een personage vertolken, lettend op diens typerende kenmerken VVKBaO 3. Kinderen zijn verwonderd over de uitdrukkingsmogelijkheden

Nadere informatie

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw Lesbrief voor het basisonderwijs INFORMATIE VOOR LEERKRACHTEN Deze lesbrief hoort bij de Dorcas Voedselactie. Tijdens de Dorcas Voedselactie zamelt Dorcas in heel Nederland producten in voor de allerarmsten

Nadere informatie

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR HET GEVECHT OM GELD EN MACHT Als je op het einde van de maand geen geld meer hebt om je gsm terug op te laden of om een festivalticket te kopen, ben je dan arm? Neen! Want de maand nadien krijg je opnieuw

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

Zoekkaart Mensenrechten.

Zoekkaart Mensenrechten. Pagina 1 van 6 Zoekkaart Mensenrechten. 1. Mensenrechten? Wat is dat? In 1945 besloten 51 landen de Verenigde Naties op te richten. In 1948 besloten de Verenigde Naties om een Universele Verklaring van

Nadere informatie

Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ)

Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ) Loon naar werk of Antonio en Ali (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) (Uit: Mensenrechteneducatie in NCZ) Op onderstaande link vind je een leuk filmpje waarmee je deze methodiek over genderongelijkheid

Nadere informatie

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant (Uit: Recht in de roos) (Uit: het land van Kwien: educatief pakket 2 de en 3 de graad) Doel Kennismaken met kinderrechten. Het onderscheid begrijpen tussen

Nadere informatie

Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN

Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN 1 Thema 1 Pizzeria ANTWOORDEN Deel 1 Consumptie 1. Ieder mens probeert zo veel mogelijk wensen te vervullen. Iedereen begint daarbij met de belangrijkste behoeften: eten, drinken, kleding en een dak boven

Nadere informatie

Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking

Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking Jij wilt een beter Brabant? Wij ook! Verkiezingsprogramma Partij voor de Vrijheid uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking Verkiezingsprogramma Op 2 maart mag je kiezen. Stemmen noemen we

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2004 - II

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2004 - II BEOORDELINGSMODEL s an het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. EEN NIEUWE WSMHINE 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een juist antwoord (twee van de volgende): productbeleid: er

Nadere informatie

Belangen: Miljardenroulette

Belangen: Miljardenroulette Belangen: Miljardenroulette Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm vormen uw leerlingen in zes groepjes een aantal ministeries. Door middel van een dobbelspel loopt u zelf (als minister van Financiën)

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 tijdvak 1 dinsdag 31 mei totale examentijd 2 uur ECONOMIE CSE GL EN TL Vragen 1 tot en met 23 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt

Nadere informatie

Arme landen gebaat bij vrije handel

Arme landen gebaat bij vrije handel Arme landen gebaat bij vrije handel De armoede in de wereld kan tegen 2015 gehalveerd worden als de rijke landen hun handelsbarrières verlangen en de buitenlandse hulp verhogen. Ook kunnen de arme landen

Nadere informatie

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is.

Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor hem beschikbaar is. 43. VERKOOPSTECHNIEKEN 43.1.Verloop van een verkoop ----------------------------------- 1.Begroeting van de klant Oogcontact is zeer goed. Eens knikken ook. Men moet de klant laten merken dat men voor

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Inleiding In het eerste jaar van Geogenie ben je begonnen vanuit België naar de wereld te kijken. In het tweede jaar heb je veel geleerd over Europa en in

Nadere informatie

Het kleine boerenspel

Het kleine boerenspel Het kleine boerenspel Inclusief nabespreking Eventueel kan het ook in een grote zaal of open terrein. Zorg dan wel voor hindernissenparcours. Leerdoelen: - de leerlingen kunnen in een niet conflict geladen

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

De fiche ligt op het bureau van

De fiche ligt op het bureau van Economie Landbouw DE BOER DIE STERFT Als het tij niet snel keert, zullen er zich dit najaar grote drama s afspelen bij de boeren. De Vlaamse landbouw zit midden in de diepste crisis uit de geschiedenis.

Nadere informatie

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken?

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken? Carpe Diem! Afgelopen december vertrokken vijf Nederlandse dames naar het prachtige Zuid-Afrika om hier mee te werken aan een summerschool in een township in Hermanus. Dit is een project van People4Change,

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot.

2.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. Fase.4 Tekstopbouw In deze paragraaf oefen je in het schrijven van een tekst met een indeling in inleiding, kern en slot. 1 1 Lees onderstaande tekst. Daarna ga je zelf een soortgelijke tekst schrijven.

Nadere informatie

Verenigde Staten: Je bent goed bezig. Kies nog duidelijker partij voor ofwel de Verenigde Staten, ofwel Bangladesh en Ethiopië!

Verenigde Staten: Je bent goed bezig. Kies nog duidelijker partij voor ofwel de Verenigde Staten, ofwel Bangladesh en Ethiopië! Het klimaat: onder ons gezegd en gezwegen Weer > 3 e graad > lesmateriaal > moderatorkaart Verenigde Staten: Vergeet niet: je bent er vooral voor de mensen van de Verenigde Staten! Zorg er vooral voor

Nadere informatie

DE JEUGD HEEFT GEEFT DE TOEKOMST

DE JEUGD HEEFT GEEFT DE TOEKOMST WAT DOET SOLIDARIDAD? Solidaridad ziet eerlijke en duurzame handel als het beste middel om de levensstandaard van mensen in ontwikkelingslanden te verbeteren. Daarom helpt Solidaridad boeren bij het verduurzamen

Nadere informatie

WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN

WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 2 LESUREN WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN AAN TAFEL! OPDRACHT Tafelindeling Trek een etiketje met daarop de naam van een artikel en de prijs. Zoek het juiste

Nadere informatie

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34

Kenmerken ontwikkelingslanden vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73825 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Aantal groepjes 2 3 3 3 Leerlingen per groepje 9 8 9 10. Werkgevers: 3 Werknemers: 3 Kabinet: 2

Aantal groepjes 2 3 3 3 Leerlingen per groepje 9 8 9 10. Werkgevers: 3 Werknemers: 3 Kabinet: 2 Belangen: Polderspel Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen spelen in groepen een onderhandelingsspel. De onderhandelingen rondom een nieuw sociaal akkoord nemen vaak veel tijd in beslag. Er ontstaat

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika

Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika Project AIDS-preventie en zorg in samenwerking met 8 UNI-vakbonden van Zuid-Afrika Aidsvirus Een HIV-besmetting verzwakt geleidelijk het immuunsysteem zodat je sneller vatbaar bent voor opportunistische

Nadere informatie

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 1 VOOR GROEP 7 + 8 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

A. De materiaalmeester legt de kaartjes met de stellingen omgekeerd op tafel.

A. De materiaalmeester legt de kaartjes met de stellingen omgekeerd op tafel. OPDRACHTENBLAD HALTE 1 STELLINGEN A. De materiaalmeester legt de kaartjes met de stellingen omgekeerd op tafel. B. Jullie nemen om de beurt een kaartje en lezen de stelling voor aan de rest van de groep.

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB

Examenopgaven VMBO-KB Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30 15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID / SCHRIJFVAARDIGHEID CSE KB Bij dit examen horen een uitwerkblad en een tekstboekje. Dit examen bestaat

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2,34 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt 1. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite

Nadere informatie

Monitor. Jeugdzorg Plus. Waarom. we jouw informatie graag willen gebruiken

Monitor. Jeugdzorg Plus. Waarom. we jouw informatie graag willen gebruiken Monitor Jeugdzorg Plus Waarom we jouw informatie graag willen gebruiken Wat is de Monitor Jeugdzorg Plus? De Jeugdzorg Plus instellingen willen graag weten wat jij - samen met de medewerkers - bereikt

Nadere informatie

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST - LEERLING SuccesformulesVoorkant_Opmaak 1 06-10-14 10:08 Pagina 1 VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST 1 anigap 80:01 41-01-60 1 kaampo_tnakroovselumrofseccus

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie