Hernieuwbare energie in Vlaanderen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hernieuwbare energie in Vlaanderen."

Transcriptie

1 ITINERA INSTITUTE ANALYSE Hernieuwbare energie in Vlaanderen. Wat is de meerkost per gezin in 2020? 2011/ MENSEN WELVAART BESCHERMING Hernieuwbare energie heeft een meerkost en deze komt finaal terecht bij de consument. De geplande expansie van hernieuwbare energie tegen 2020 kan leiden tot een jaarlijkse meerkost van 106 tot 159 per gezin in Vlaanderen. De precieze factuur hangt af van de korting die de grootgebruikers zullen genieten ter bescherming van hun internationale competitiviteit. Hoe meer korting voor de grootgebruikers, hoe hoger de factuur voor de gezinnen. Inleiding Iedereen erkent de belangrijke voordelen van hernieuwbare energie. Maar heel wat Vlamingen vinden het niet zo leuk om mee te moeten betalen voor de overgesubsidieerde zonnepanelen van de buurman. De aankondiging van Eandis om de distributiekosten met 72 per gezin te verhogen ter compensatie van de meerkost of subsidiekost van hernieuwbare elektriciteit, heeft geleid tot een polemiek die dreigt te knagen aan de goodwill van de bevolking tegenover hernieuwbare energie. Want als de productie van hernieuwbare elektriciteit in de nabije toekomst nog sterk verhoogd zal worden, dreigt dan geen monsterfactuur voor Jan Modaal? Om deze vraag te beantwoorden vanuit het perspectief van de Vlaamse gezinnen, proberen we in deze bijdrage te becijferen tot welke bijkomende kosten een expansie van de hernieuwbare elektriciteitsproductie kan leiden tegen Stand van zaken Tegen 2020 moet het aandeel van hernieuwbare energie in de totale Europese energieconsumptie oplopen tot 20%. België - en dus ook Vlaanderen - kreeg een doelstelling van 13% hernieuwbare energie toegewezen. Deze 13% geldt voor alle vormen van energiegebruik, met inbegrip van energie voor verwarming en transport. Vooral van de elektriciteitssector wordt een grote inspanning verwacht (o.a. omdat op korte termijn het gebruik van hernieuwbare energie in de transportsector niet drastisch kan toenemen). Tegen 2020 zou ongeveer 30% van de elektriciteitsconsumptie opgewekt moeten worden met hernieuwbare technologieën. Via een systeem van groene stroomcertificaten (GSC) ondersteunt de Vlaamse overheid de productie van hernieuwbare elektriciteit. Wie hernieuwbare elektriciteit produceert, ontvangt een GSC 1

2 per MWh en kan dit GSC vervolgens financieel verzilveren. De kost van het aankopen van GSC wordt doorgerekend in de distributiekosten voor de finale gebruikers. Vanuit dit perspectief is een GSC een zuivere productiesubsidie betaald door de consument en niet door de overheid- ter compensatie van de meerkost van relatief dure hernieuwbare energietechnologieën. Hierbij dient opgemerkt dat de ecologische nadelen van grijze elektriciteit bijv. emissies van CO2 en conventionele pollutie niet doorgefactureerd worden naar de finale gebruiker. Grijze elektriciteit wordt wellicht te goedkoop verkocht en de werkelijke kostenkloof met groene elektriciteit is minder groot dan op basis van de huidige productiekosten geconcludeerd kan worden. Figuur 1: Evolutie van het aantal beschikbare groene stroomcertificaten in Vlaanderen aantal GSC Biogas Overig Biogas RWZI Biogas Stortgas Biomassa Selectief Ingez afval Biomassa Huish afval Biomassa land-bos-bouw Water Wind Onshore PV bron: VREG Het huidige systeem van ondersteuning dicht de kostenkloof tussen groene en grijze elektriciteit en heeft geleid tot een sterke toename van de hernieuwbare energieproductie in Vlaanderen. Figuur 1 leert dat biomassa en biogas zeer zwaar doorwegen in de Vlaamse productie van hernieuwbare elektriciteit. Vanaf 2009 is het aandeel van elektriciteit uit zonnepanelen - PV in Figuur 1 - sterk toegenomen als gevolg van het invoeren van zeer hoge minimumprijzen voor de groene stroomcertificaten voor PV. Ook de fiscale aftrekmogelijkheden voor investeringen in PV-installaties en de bijkomende subsidies van bepaalde steden en gemeenten zorgden voor een grote stimulans. In 2010 was het aandeel van zonne-energie in de totale hernieuwbare elektriciteitsproductie zelfs groter dan dat van windenergie. Wie had dit ooit durven voorspellen voor een land met relatief weinig zonne-uren maar relatief goede windzones? Toekomstperspectieven Op basis van recente projecties van EDORA (Fédération de l Energie d Origine Renouvelable et Alternative) en ODE (Organisatie voor Duurzame Energie) brengen we in Figuur 2 in kaart hoe de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen in Vlaanderen zou kunnen evolueren tussen 2011 en Hiertoe werd o.a. 2

3 een deel van de offshore wind productie toegerekend aan Vlaanderen. Voor PV werd uitgegaan van een langzame toename van de huidige productie. Figuur 2 toont aan dat tegen 2020 een aandeel van hernieuwbare energie in de totale elektriciteitsconsumptie in Vlaanderen van bijna 30% mogelijk is. Dit betekent dat Vlaanderen hiermee mooi op schema zit om de doelstelling inzake hernieuwbare elektriciteit te halen. Een alternatief scenario met een aanzienlijk lagere productie van hernieuwbare elektriciteit bijvoorbeeld 20% in plaats van 30% - zou vanuit beleidsoogpunt dus geen optie zijn. Het realiseren van de 30%-doelstelling vereist het combineren van diverse technologieën. Ongeveer 1/3de van de totale productie is afkomstig van offshore wind, 1/6de komt van onshore wind en 1/6e van zonnepanelen (PV-systemen). De resterende 1/3e is afkomstig van andere hernieuwbare bronnen, voornamelijk biomassa en biogas. De sterke toename van offshore windenergie vanaf valt op in Figuur 2. Offshore wind levert momenteel nog geen significante bijdrage aan de totale elektriciteitsproductie, maar hier zal binnenkort verandering in komen. Figuur 2: Aandeel van hernieuwbare energie in de elektriciteitsconsumptie (op basis van voorspellingen van ODE/EDORA voor windenergie en andere technologieën + eigen inschattingen voor PV) 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Andere PV Onshore Wind Offshore Wind Inschatting van de kosten van het GSC beleid Op basis van bovenstaand scenario kunnen we schatten hoeveel het GSC beleid zal kosten aan de maatschappij en in het bijzonder aan het gemiddelde Vlaamse gezin met een jaarlijks elektriciteitsverbruik van kwh. Voor zonnepanelen veronderstellen we dat het recente beleid van Minister Freya Van den Bossche met een versnelde vermindering van de tegemoetkomingen per GSC voor nieuwe installaties in voege blijft. Dit nieuwe subsidiebeleid zorgt voor lagere kosten voor de zonnepanelen die vanaf 2011 geïnstalleerd worden, maar de kosten voor de panelen van voor 2011 zijn niet meer terug te draaien en 3

4 zullen nog 20 jaar doorgerekend worden. Voorts werd een waarde van 90 per GSC - voor andere technologieën dan PV - gebruikt om de kosten in te schatten. De vermelde waarden in onderstaande tabellen zijn uiteraard slechts schattingen, maar een vergelijking met andere studies toont aan dat deze schattingen realistisch zijn. Tabel 1 geeft weer wat de totale directe subsidiekost van groene elektriciteit zal zijn in het jaar Tegen 2020 moet de Europese doelstelling gehaald worden. In dat jaar bedraagt de kost ter ondersteuning van hernieuwbare elektriciteit in Vlaanderen dus ongeveer 1.7 miljard. In de volgende kolom van Tabel 1 presenteren we de totale kost van het gehele subsidiesysteem gedurende de volledige looptijd (dwz tot 2040 voor offshore wind, tot 2035 voor PV systemen en tot 2030 voor de andere technologieën). Per technologie vinden we in deze kolom de totale subsidiekost voor alle investeringen uitgevoerd voor en in het jaar De totale factuur voor Vlaanderen loopt dus op tot ongeveer 29 miljard. Tabel 1: Jaarlijkse kost in 2020 en totale cumulatieve kost van het GSC beleid kost in 2020 cumul. kost aandeel totale kost aandeel hernieuwbare aandeel totaal Miljoen Miljard % % % Offshore % 33% 10% Onshore % 18% 5% PV % 14% 4% Andere % 35% 10% TOTAAL % 100% 29% Deze 29 miljard wordt in de vierde kolom toegewezen aan de belangrijkste technologieën. Offshore wind zal in totaliteit voor 10 miljard gesubsidieerd worden, wat neerkomt op 34% van de totale directe subsidiekost. Deze kostenverdeling per technologie kunnen we vergelijken met het aandeel van deze technologieën in de totale hernieuwbare productie. Hieruit blijkt dat offshore wind productie net evenveel kost als deze bijdraagt tot de totale productie van hernieuwbare energie. Onshore wind kost aanzienlijk minder dan het aandeel in de totale productie en PV kost veel meer dan het aandeel van PV in de totale productie. 28% van de totale kosten of 8 miljard - is gerelateerd aan de subsidies voor zonnepanelen, terwijl slechts 14% van de groene stroom in 2020 van PV zou komen. De groep van andere hernieuwbare energietechnologieën voornamelijk biomassa en biogas ontvangen net als PV ook ongeveer 8 miljard in de totale periode aan directe productiesubsidies maar leveren wel 35% van de totale hernieuwbare productie en zijn hiermee 2.5 keer zo kostenproductief als PV. Naast de directe productiekosten in Tabel 1 brengt het verhogen van de productie van hernieuwbare energie nog andere kosten met zich mee. Zo dienen de netwerken aangepast te worden om in te spelen op de variabele en niet vraaggestuurde productie uit wind- en zonneparken. Eens het aandeel van de variabele productie echt belangrijk wordt, mogen we extra balanceer- en interconnectiekosten verwachten. 4

5 Het is moeilijk om deze bijkomende kosten exact te becijferen omdat dergelijke investeringen in sterke mate afhangen van de verwachtingen inzake het aandeel van hernieuwbare energie op lange termijn. De verbruiker betaalt De kosten in Tabel 1 worden met enige vertraging doorgerekend in de distributiekosten van de finale verbruikers. In Figuur 3 illustreren we de bijkomende meerkost of verhoging van de distributiekosten voor een doorsnee Vlaams gezin met een gemiddeld verbruik van 3500 kwh/jaar. We vertrekken hier van de hypothese dat de kosten van de GSC jaarlijks integraal doorgerekend worden in de distributiefactuur. Figuur 3 toont aan dat de kosten voor groene stroom in 2010 ongeveer 30 euro per gezin bedragen. Ongeveer de helft van deze 30 euro gaat naar subsidies voor PV systemen ook al is momenteel slechts 1% van de totale energieconsumptie afkomstig van zonne-energie. De andere helft of 14 gaat naar de andere technologieën, voornamelijk biomassa en biogas, die toch al 4% van de totale consumptie vertegenwoordigen. Het aandeel van de kosten voor windenergie blijft beperkt tot 3 als gevolg van een combinatie van lagere subsidiekosten per MWh en een relatief beperkte productie (400 MWh of +/- 1% van de totale energieconsumptie in Vlaanderen). Merk op dat de totale elektriciteitsproductie met onshore wind en PV momenteel ongeveer even groot is ongeveer 1% van de totale vraag - maar dat de kosten van PV opmerkelijk hoger zijn. Figuur 3: Extra jaarlijkse kosten voor groene stroom per gezin in Vlaanderen (bij proportioneel doorrekenen) /jaar Andere PV Onshore Wind Offshore Wind De jaarlijkse kosten zijn nu nog niet opzienbarend maar in 2020 zal de jaarlijkse elektriciteitsfactuur van het modale Vlaamse gezin gestegen zijn met ongeveer 106. In vergelijking met de meerkost die we vandaag al betalen, moet het modale gezin dus rekenen op een bijkomende jaarlijkse meerkost van ongeveer 75 in Deze toename is vooral te wijten aan de sterke stijging van de subsidiekosten voor offshore windenergie en aan de doorlopende hoge subsidiekosten voor zonnepanelen. Zonder zonnepanelen zou de meerkost per gezin ongeveer 27 lager uitvallen (maar wordt de doelstelling van 30% hernieuwbare 5

6 elektriciteit niet gehaald zonder compenserende investeringen in biomassa of biogas). Zeker vanaf 2015 kan de invloed van een toename van de offshore capaciteit op de elektriciteitsprijzen groter worden dan deze van PV-systemen. Voor bovenstaande berekening zijn we uitgegaan van een proportionele verdeling van de GSC-kosten over alle finale verbruikers. De elektriciteitsprijs stijgt voor alle consumenten dus evenredig met hun verbruik. Het proportioneel doorrekenen van deze meerkost kan een nadelige impact hebben op de internationale concurrentiepositie van de grootverbruikers die werken met lage winstmarges en bijkomende elektriciteitskosten niet zomaar kunnen doorrekenen. Indien deze grootgebruikers een korting krijgen op hun elektriciteitsfactuur in die zin dat voor deze verbruikers de GSC-kost dus niet proportioneel wordt doorgerekend in de distributietarieven-, dan dient een disproportioneel aandeel van meerkost van hernieuwbare energie gedragen te worden door de gezinnen. Dit impliceert een hogere bijkomende factuur voor het modale gezin. Tabel 2 illustreert wat het effect op de factuur van de gezinnen zou zijn indien de grootverbruikers een korting zouden krijgen. We herberekenen de meerkost per gezin indien deze respectievelijk 125% en 150% van hun proportioneel aandeel van de kosten toegewezen krijgen. Als gevolg van de impact van de korting aan de grootgebruikers, stijgt de jaarlijkse factuur van het modale gezin met 132 tot zelfs 160 in Tabel 2: Jaarlijkse kost van het GSC systeem voor een doorsnee gezin in Vlaanderen Kost per gezin in 2020 proportionele verdeling à 100% 125% doorgerekend 150% doorgerekend Offshore Wind 30,23 37,79 45,34 Onshore Wind 16,64 20,80 24,97 PV 26,86 33,57 40,29 Andere 32,33 40,42 48,50 TOTAAL 106,07 132,58 159,10 Voor een verbruik van kwh per jaar bedraagt de jaarlijkse factuur momenteel ongeveer 700. Een bijkomende verhoging van de distributiekosten met 130 tegen 2020 verhoogt de jaarlijkse factuur met ongeveer 18% (onder de veronderstelling dat dit gezin in 2020 nog steeds 700 zou betalen voor een jaarlijks verbruik van kwh). Dit is geen extreme verhoging maar elke verhoging kan in principe problemen meebrengen voor de laagste inkomens. Meer hernieuwbare elektriciteit betekent natuurlijk ook een lagere productie van grijze elektriciteit (voornamelijk uit flexibele gascentrales). Hierdoor genieten we van een lagere gasfactuur. Dit is een baat voor onze maatschappij maar het is niet duidelijk hoe deze baat zal doorsijpelen naar de factuur van het modale gezin. Door de toename van de variabele productie uit wind- en zonneparken kan de benutting van de huidige gascentrales dalen wat leidt tot hogere kapitaalkosten per MWh voor de exploitanten van gascentrales. Ook deze kost kan opduiken in de factuur van de finale gebruiker. Een verwachte sterke expansie van de variabele productie van elektriciteit kan bovendien investeerders ontmoedigen om nog hypermoderne gascentrales te bouwen omdat het voorspellen van de kapitaalbenutting onzekerder wordt. Dit zou kunnen impliceren dat oude gascentrales langer gebruikt worden dan voorzien en dit is vanuit ecologisch oogpunt niet de meest efficiënte optie. En tegen 2020 kan de gasprijs bovendien grillige sprongen maken. De evolutie van de totale elektriciteitsfactuur is dus van vele factoren afhankelijk en niet in het minst van wat zal gebeuren met de oudste kerncentrales vanaf

7 Over boze buurmannen Het modale gezin betaalt vandaag jaarlijks ongeveer 13 aan de eigenaars van zonnepanelen in Vlaanderen. Dit bedrag kan oplopen tot 26 à 40 per jaar in Vanaf 2015 betalen de Vlaamse gezinnen wellicht meer aan de exploitanten van offshore windparken dan aan de buren met zonnepanelen op het dak. De irritatie over de 13 per gezin is intrigerend. 13 per gezin per jaar is minder dan de aan de overheid betaalde belastingen op één enkele tankbeurt van 25 liter diesel. Bovendien betaalt het gemiddelde gezin jaarlijks enkele tienduizenden euro s aan allerhande belastingen en sociale bijdragen. Maar deze belastingen betalen we aan een anonieme overheid. Velen hebben dus vooral problemen met de directe transfer van het ene gezin zonder zonnepanelen naar het andere met zonnepanelen. Bovendien beseft Jan Modaal maar al te goed dat de oversubsidiëring heeft geleid tot onfatsoenlijke rendementen voor de investeerders in PV. Wie alles goed doorrekent en fiscaal optimaliseert bijvoorbeeld door ook nog eens een hypothecaire lening te koppelen aan de financiering van de PV-installatie om zowel de investeringskost als de financieringskost fiscaal te recupereren kon in 2010 nog rekenen op een jaarlijks investeringsrendement van meer dan 10% voor 20 jaar en dat zonder enig risico. Met dit aanbod geeft de Vlaamse regering de aanbieders van CDO s en andere zeer riskante financiële producten het nakijken. Deze praktijk wekt terecht wrevel op maar dit mag niet tot de conclusie leiden dat het verkeerd zou zijn om te investeren in hernieuwbare energie. Conclusie Hernieuwbare energie heeft een meerkost en deze komt finaal terecht bij de consument. De geplande expansie van hernieuwbare energie tegen 2020 kan leiden tot een jaarlijkse meerkost per gezin van 106 tot 159. De precieze factuur zal bovendien afhangen van de korting die grootgebruikers zullen genieten ter bescherming van hun internationale competitiviteit. Hoe meer korting voor de grootgebruikers, hoe hoger de factuur voor de gezinnen. Zonnepanelen zijn disproportioneel duur in vergelijking tot onshore wind en het gebruik van biomassa en biogas. Echter, vanaf 2015 zal de subsidiekost voor de offshore windparken zwaarder uitvallen dan de subsidiekost van PV. In ons land wordt systematisch geopteerd voor het promoten van de allerduurste hernieuwbare energieprojecten. Deze aparte beleidscultuur laat zich de komende decennia betalen door het modale gezin dat al aankijkt tegen de hoogste fiscale druk ter wereld. Johan Albrecht, Itinera Institute en Universiteit Gent (Faculteit Economie en Bedrijfskunde) Ruben Laleman, Universiteit Gent (Faculteit Economie en Bedrijfskunde) Bronnen: VREG, aantal uitgereikte groene stroom certificaten <http://www.vreg.be/sites/default/files/uploads/gs-uitgereikte_certificaten-1.pdf> Ode en EDORA, Belgian onshore and offshore wind energy, gepresenteerd op de EWEA conferentie, 15 maart 2011 <http://www.edora.org/newsletters/docs/news_ /slides_ewea_conf_edora_ode.pdf> Voor duurzame economische groei en sociale bescherming 7

S ubsidies voor zonnepanelen:

S ubsidies voor zonnepanelen: ITINERA INSTITUTE ANALYSE S ubsidies voor zonnepanelen: betaalt de Vlaming 4 miljard of 10 miljard teveel? 2012/24 13 12 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING Abstract Zonnepanelen werden in Vlaanderen te lang

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting.

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting. 1/1/212 Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag tot toekenning van

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 03/06/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 01/04/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING 1 BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING IN HET KADER VAN DE BELANGSTINGSAFTREK HEEFT DE FEDERALE REGERING EEN DEFINITIE GEPUBLICEERD OVER DE NULEREGIEWONING Bij nader toezien was dit een foutieve en zeer contraproductieve

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 03/12/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding?

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? Jo Neyens, PV-Vlaanderen Intersolution conference 15-17 januari 2014 1 PV GSC en netvergoeding Intersolution 2014 1 ODE Structuur platformen

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag

Nadere informatie

Aspiravi nv. Woensdag 3 november 2010 IEEE Student Branch Gent Ir. Rik Van de Walle / Algemeen directeur

Aspiravi nv. Woensdag 3 november 2010 IEEE Student Branch Gent Ir. Rik Van de Walle / Algemeen directeur Aspiravi nv Woensdag 3 november 2010 IEEE Student Branch Gent Ir. Rik Van de Walle / Algemeen directeur Agenda Aspiravi nv: onshore windenergie Evolutie windenergie in Europa en Vlaanderen Biogas-installaties

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie

Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie Kim De Witte & Tom De Meester Studiedienst PVDA 1 Problemen met biomassacentrales... 2 1.1 Economisch... 2 1.2 Ecologisch...

Nadere informatie

STUDIE (F)110506-CDC-1062

STUDIE (F)110506-CDC-1062 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS STUDIE

Nadere informatie

Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk

Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk Kim De Witte & Tom De Meester Studiedienst PVDA 1 Problemen met biomassacentrales... 2 1.1 Economisch... 2 1.2 Ecologisch... 2 1.3 Fijn stof... 2

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Een eerlijke energiefactuur

Een eerlijke energiefactuur Een eerlijke energiefactuur Samenvatting: De energiefactuur van de Vlamingen is een tweede belastingbrief geworden. De Vlaamse regering kiest er onder het mom van besparingen steeds vaker voor beleidsmaatregelen

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening?

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? 1 Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? Prof. dr. Machiel Mulder Faculteit Economie en Bedrijfskunde, RUG Economisch Bureau, Autoriteit Consument en Markt 2 e NLVOW

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk

Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk Duurzame energie zonder Turteltaks is perfect mogelijk Kim De Witte & Tom De Meester Studiedienst PVDA 1 Problemen met biomassacentrales...2 1.1 Economisch... 2 1.2 Ecologisch... 2 1.3 Fijn stof... 2 2

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be V.U. André Pictoel, gedelegeerd bestuurder Energiecontracten vergelijken? VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be Doe de V-test gratis telefoonnummer 1700 (kies toets 3 Andere vragen)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 561 Structuurvisie Windenergie op Zee (SV WoZ) 34 508 Regels omtrent windenergie op zee (Wet windenergie op zee) Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test vtest.be 1 Op zoek naar een goedkoper energiecontract? Elektriciteit en aardgas zijn duur. Waarop moet u letten als u een energiecontract kiest? Misschien bent

Nadere informatie

Leveranciersverplichting hernieuwbare energie

Leveranciersverplichting hernieuwbare energie De Nederlandse regering heeft zich gecommitteerd aan ambitieuze doelstellingen op het gebied van hernieuwbare energie in 2020 en verschillende beleidsinstrumenten ingezet om deze doelstellingen te behalen.

Nadere informatie

Innoveren met financiering van zonnepanelen

Innoveren met financiering van zonnepanelen Innoveren met financiering van zonnepanelen Dexia Corporate Jean-Michel Baetslé, Gedelegeerd Bestuurder Inhoud Inleiding Fotovoltaïsche zonne-energie Voor- en nadelen van een fotovoltaïsch systeem Steun

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines

JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines Openbreken van de markt voor kleine en middelgrote windturbines JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines JERTS-studie rond KMWT Ruimtelijke verdeling van de gemiddelde windsnelheid Schatting

Nadere informatie

Simulator VREG V-test. Handleiding Resultaten

Simulator VREG V-test. Handleiding Resultaten Simulator VREG V-test Handleiding Resultaten 1 VREG De Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt staat in voor: de regulering; de controle; de bevordering van de transparantie van de energiemarkt.

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Geïnstalleerd vermogen en aantal groenestroominstallaties per provincie

Geïnstalleerd vermogen en aantal groenestroominstallaties per provincie Geïnstalleerd vermogen en aantal groenestroominstallaties per provincie Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties die in dienst werden genomen t.e.m. 31/12/2014 waarvan de aanvraag

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen stuk ingediend op 1048 (2010-2011) Nr. 1 25 maart 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen Verslag

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 Persbericht Brussel, 15 januari 2013 Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 In 2012 groeide windenergie op land in Vlaanderen met 37 windturbines, goed voor een bijkomend vermogen van 78 MW. Daarmee

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

van 28 februari 2006

van 28 februari 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA

Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA PVDA Studiedienst Datum: 25 februari 2016 Auteur: Tom De Meester Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA Samenvatting: Op 1 maart wordt de Turteltaks van kracht. De Turteltaks is niet alleen onrechtvaardig

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Infogids zonnepanelen

Infogids zonnepanelen Infogids zonnepanelen Inhoudstabel Wat zijn zonnepanelen?... 1 De werking van zonnepanelen... 2 Waarmee moet u rekening houden?... 2 De kostprijs van zonnepanelen... 3 Financiële steun bij aankoop zonnepanelen...

Nadere informatie

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander Hernieuwbare Energiescan Karen Dhollander Dienst Ruimtelijke planning Werken aan oplossing = werken aan draagvlak 3 PIJLERS 1. Ruimtelijke, planmatige aansturing (dienst ruimtelijke planning) Obv beleidskader

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Januari 3 ECN-C---55A BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Notitie Herziening bedrijfseconomische beoordeling offshore windenergie

Nadere informatie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie ingediend op 461 (2014-2015) Nr. 5 21 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik)

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie is broodnodig: eerst besparen en dan zelf energie opwekken met de bronnen uit onze onmiddellijke omgeving.

Nadere informatie

Energieprijzen en koopkracht: hoe de

Energieprijzen en koopkracht: hoe de ITINERA INSTITUTE ANALYSE Energieprijzen en koopkracht: hoe de regering Di Rupo selectief communiceert over de verkeerde onderwerpen 2012/25 27 12 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING Abstract In vergelijking

Nadere informatie

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2014/1. Deel 2: actualisatie OT/Bf

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2014/1. Deel 2: actualisatie OT/Bf Vlaams Energieagentschap Rapport 2014/1 Deel 2: actualisatie OT/Bf Inhoudstafel Bandingfactoren... 3 Berekeningsmethodiek... 3 Toepassing bandingfactor... 3 Maximale bandingfactor... 3 Achtergrond... 4

Nadere informatie

Hernieuwbare energie in Nederland

Hernieuwbare energie in Nederland Hernieuwbare energie in Nederland Nieuwe business modellen Amsterdam, 25 juni 2015 Rapport over hernieuwbare energie in Nederland Accenture en Climex onderzoeken kansen binnen het veranderende energielandschap

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower Maak optimaal gebruik van uw dak lnvesteer in zonne-energie met SunPower Hoe werkt het? Verhoog uw inkomsten met zonne-energie 1 SunPower-zonnepanelen Tot voor enkele jaren was een investering met het

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 68 68 88april 2009 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 27 maart 2009, nr. WJZ/9058635, houdende vaststelling

Nadere informatie

CONCEPT 30 januari 2008

CONCEPT 30 januari 2008 CONCEPT 30 januari 2008 Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ, houdende vaststelling van correcties ten behoeve van de voorschotverlening voor de stimulering van duurzame energieproductie

Nadere informatie

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1 Agenda Samenstelling energiefactuur Wat zijn distributienettarieven? Tariefbevoegdheid Tariefmethodologie Vergelijking distributienettarieven Redenen evolutie, landschap netbeheer en transmissienettarieven

Nadere informatie

PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel?

PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel? PV Rekenblad PV-installaties: Nog economisch rendabel? B. Verhelst HoWest. GKG, dept. Electrical Engineering HoWest - Lemcko Kortrijk, Belgium Bart.verhelst@howest.be 1 2 3 4 Introductie Zo was het vroeger

Nadere informatie

Position Paper Contact Datum Inleiding Bestaande meerkosten

Position Paper Contact Datum Inleiding Bestaande meerkosten Position Paper: Meerkosten op elektriciteit: toestand 2015 Contact: Emilie Butaye (Federatie van de Glasindustrie) +32 2 542 61 29 emilie.butaye@vgi-fiv.be Datum: 22/09/2015 Inleiding In deze position

Nadere informatie

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting MKBA Windenergie Lage Weide Delft, april 2013 Opgesteld door: G.E.A. (Geert) Warringa M.J. (Martijn) Blom M.J. (Marnix) Koopman Inleiding Het Utrechtse College en de Gemeenteraad zetten in op de ambitie

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Berekening van het financieel rendement van fotovoltaïsche zonnepanelen Hypothesen van Test-Aankoop Oktober 2015

Berekening van het financieel rendement van fotovoltaïsche zonnepanelen Hypothesen van Test-Aankoop Oktober 2015 Berekening van het financieel rendement van fotovoltaïsche zonnepanelen Hypothesen van Test-Aankoop Oktober 2015 I INLEIDING Wij hadden aan de personen die zich hadden ingeschreven op de groepsaankoop

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen 28 november 2007 Researchpark Zellik Ir. Bert Stassen bert.stassen@vlao.be T : 016 31 10 63 www.vlao.be Belangrijkste vormen van subsidie 1. Ecologiepremie

Nadere informatie

Hoe sterk stijgt de CO 2 -uitstoot na de kernuitstap?

Hoe sterk stijgt de CO 2 -uitstoot na de kernuitstap? Prof. Dr. Johan Albrecht Dr. Ruben Laleman 25 juni 2015 Hoe sterk stijgt de CO 2 -uitstoot na de kernuitstap? Biomassa verhoogt energiezekerheid en mildert emissietoename aan de laagste prijs. Abstract

Nadere informatie

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 17/11/2014 Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 Kadering» VITO actualiseert jaarlijks, in opdracht van LNE, CO 2 -inventaris gemeenten» Taken voorzien in actualisatie

Nadere informatie

Steunmaatregelen voor energie-investeringen (REG, HEB, WKK) in Vlaanderen

Steunmaatregelen voor energie-investeringen (REG, HEB, WKK) in Vlaanderen Steunmaatregelen voor energie-investeringen (REG, HEB, WKK) in Vlaanderen ir. Paul Zeebroek VLAAMS ENERGIEAGENTSCHAP (VEA) VOKA - Mechelen 25 november 2009 1 Onderwerpen A. Ecologiepremie Call systeem

Nadere informatie

Uitdagingen voor de PV-sector

Uitdagingen voor de PV-sector Uitdagingen voor de PV-sector Alex Polfliet, voorzitter PV Vlaanderen Studiedag Energik : decentrale elektriciteitsproductie Gent, 23 mei 2012 1 Inhoud PV in België/Vlaanderen : stand van zaken Uitdagingen

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T?

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? www.limburgwindt.be v.u.: Rik Van de Walle - nv - Trichterheideweg 8-3500 Hasselt WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? onderzoeken waar er in Limburg wind- molenparken kunnen komen bouwen en exploiteren van windenergie-

Nadere informatie

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2013/2. Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2013/2. Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014 Vlaams Energieagentschap Rapport 2013/2 Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014 Inhoud Actualisatie installaties met startdatum vanaf 1/1/2013... 2 1. PV-installaties

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C162 WON15 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 19 maart 2014 2 Commissievergadering nr. C162 WON15 (2013-2014)

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Duitsland: een aantal lessen voor onze energietransitie

Duitsland: een aantal lessen voor onze energietransitie Uitgegeven door Hernieuws (http://www.renouvelle.be) Home > Duitsland: een aantal lessen voor onze energietransitie Duitsland: een aantal lessen voor onze energietransitie Michel HUART, Jean CECH, 26 Oktober

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Auteurs:E. Benz, C. Hewicker, N. Moldovan, G. Stienstra, W. van der Veen

Auteurs:E. Benz, C. Hewicker, N. Moldovan, G. Stienstra, W. van der Veen 30920572-Consulting 10-0198 Integratie van windenergie in het Nederlandse elektriciteitsysteem in de context van de Noordwest Europese elektriciteitmarkt Eindrapport Arnhem, 12 april 2010 Auteurs:E. Benz,

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

STUDIE (F)110908-CDC-1077

STUDIE (F)110908-CDC-1077 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02 289 76 11 Fax 02 289 76 09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS STUDIE

Nadere informatie

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts VREG Doe de V-test en bespaar op uw energiefactuur. VREG Fanny Schoevaerts 8 oktober 2015 Agenda

Nadere informatie

De juiste prijs per kwh?

De juiste prijs per kwh? ITINERA INSTITUTE ANALYSE De juiste prijs per kwh? 2011/15 07 04 2011 MENSEN WELVAART BESCHERMING Is de prijs van elektriciteit in ons land te hoog, te laag of net heel correct? Op deze vraag bestaat geen

Nadere informatie

van 11 december 2007

van 11 december 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF WOONWINKEL REGIO TIELT

NIEUWSBRIEF WOONWINKEL REGIO TIELT NIEUWSBRIEF Dentergem, Meulebeke, Pittem, Ruiselede, Tielt & Wingene Demonstratiewoning Gezond Thuis te Tielt Kom zeker een kijkje nemen! Groepsaankoop groene energie Resultaten 4 e groepsaankoop groene

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Handleiding V-TEST P 1

Handleiding V-TEST P 1 Handleiding V-TEST P 1 P 2 Inhoud 1. Wat is de V-TEST? P3 1.1 Algemeen p3 1.2 Wat kan u niet met de V-TEST? P3 2. Doe de V-TEST! P4 3. De V-TEST online uitvoeren in slechts 5 stappen p4 3.1 Neem uw afrekening

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie