SECUNDAIR ONDERWIJS ASO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Economie. Specifiek gedeelte. (vervangt: 2003/012)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SECUNDAIR ONDERWIJS ASO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Economie. Specifiek gedeelte. (vervangt: 2003/012)"

Transcriptie

1 SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: ASO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studierichting Economie Specifiek gedeelte Vak(ken): AV Economie 4/4 lt/w Leerplannummer: 2006/155 (vervangt: 2003/012) Nummer inspectie: 2006 / 68 // 1 / J / SG / 1 / II / / D/ (vervangt: 2003 / 11 // 1 / J / SG / 1 / II / / D/)

2 ASO 2e graad Pool economie 1 INHOUD Visie...2 Beginsituatie...3 Algemene doelstellingen...4 Leerplandoelstellingen/leerinhouden...5 Pedagogisch-didactische wenken Minimale materiële vereisten Evaluatie Bibliografie... 48

3 ASO 2e graad Pool economie 2 VISIE De algemeen vormende waarde van het economieonderwijs staat voorop. De kennis en het inzicht in de economische structuren en processen behoren immers tot de kern van de maatschappelijke vorming. Actuele maatschappelijk-economische verschijnselen vormen steeds de uitgangspunten bij de curriculumopbouw. Economie als vak is niet alleen gericht op kennisoverdracht en -verwerving, maar ook op het ontwikkelen van vaardigheden en het bijbrengen van attitudes die het noodzakelijk levenslang leren mogelijk maken. Het gebruik van ICT biedt kansen om leren als een actief en constructief leerproces te benaderen en het leren kritisch reflecteren over de verworven kennis te stimuleren; ook het probleemoplossend denken en het zelfstandig leren verdient hierbij de aandacht. Bij de opmaak van het leerplan is er zowel rekening gehouden met de specifieke eindtermen economie als met de omzendbrief Leerstof bedrijfsbeheer in het secundair onderwijs (SO 44 van 20/09/2005). Indien het voornemen van de Minister van onderwijs uitgevoerd wordt om de leerlingen uit de studierichtingen Economie-wiskunde en Economie-moderne talen het attest bedrijfsbeheer niet langer automatisch toe te kennen, moet elke school, vooraleer het attest aan deze leerlingen kan worden uitgereikt, aantonen dat alle leerdoelen uit de meest recente SO 44 (voor de meest recente versie: zie door de leerlingen gerealiseerd zijn. Deze leerdoelen kunnen niet in hun totaliteit in het basispakket economie worden aangeboden. Daarom dient de school de ontbrekende items die (op basis van SO 44 van 20/09/2005) opgenomen zijn in het pakket uitbreidingsdoelstellingen-bedrijfsbeheer aan te bieden in het complementair gedeelte, bij voorkeur in de derde graad.

4 ASO 2e graad Pool economie 3 BEGINSITUATIE Een specifieke voorkennis voor economie en boekhouden is niet vereist. De leerlingen van de 1e graad, basisoptie Moderne wetenschappen of basisoptie Handel beschikken reeds over een initiërend inzicht in de basisbeginselen van de economie. Leerlingen die uit een andere basisoptie komen, hebben nog geen voorkennis.

5 ASO 2e graad Pool economie 4 ALGEMENE DOELSTELLINGEN Het vak AV Economie betekent voor de leerlingen een grondige kennismaking met het boeiende economische leven. Het doel van de handelseconomie is de leerlingen een grondige kennis en een dieper inzicht te verschaffen in de economische mechanismen met hun onderscheiden entiteiten, markten en instellingen, hun begrippen en relaties. Het boekhouden richt zich in de eerste plaats tot de grondbegrippen van het dubbel boekhouden en de studie van de balans- en resultatenrekeningen. In de tweede graad wordt de basis gelegd voor het gebruik van de boekhouding als beleidsinstrument. Boekhouden is meer dan het louter registreren van ondernemingsactiviteiten, het is het ontwikkelen van een actief bedrijfseconomisch denken. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan het interpreteren en analyseren van de balans- en resultatenrekeningen. De leerlingen dienen de nodige metacognitieve vaardigheden te ontwikkelen om hun leer- en denkactiviteiten actief te sturen. Het betreft hier activiteiten als het zich oriënteren op de leertaak, het plannen van de uit te voeren opdracht, het bewaken van de vooruitgang in het leerproces, het inlassen van tussentijdse evaluatiemomenten, het bijsturen, evalueren en reflecteren. De onderzoeksopdracht helpt de leerlingen vaardig te worden in het verzamelen, het analyseren en het interpreteren van economische gegevens. Zij leren hun uitspraken funderen met argumenten en scherpen hierdoor hun kritisch bewustzijn aan. In aansluiting op het Pedagogisch Project van het Gemeenschapsonderwijs (PPGO) wordt van de leerlingen verwacht dat ze onder begeleiding de volgende attitudes ontwikkelen en/of nastreven: algemene belangstelling; bereidheid eigen fouten te verbeteren; kritische reflectie; openheid en respect voor andere meningen; verantwoordelijkheidsgevoel; zelfwerkzaamheid en zin voor samenwerking; zin voor afwerking, orde, netheid en nauwkeurigheid. Het is essentieel dat het leerplan als een geheel geïnterpreteerd wordt, m.a.w. naast de leerinhouden en leerplandoelstellingen zijn de pedagogisch-didactische wenken duidende en waardevolle aanvullingen.

6 ASO 2e graad Pool economie 5 / HANDELSECONOMIE 1e jaar: 2 lestijden/week, 2e jaar: 2 lestijden/week DSET Inleiding en situering 1.1 Basisbegrippen het begrip behoefte omschrijven en concretiseren via voorbeelden; de begrippen goederen en diensten omschrijven en concretiseren via voorbeelden; de begrippen produceren (productie) en consumeren (consumptie) omschrijven en concretiseren via voorbeelden; de productiefactoren (natuurlijke hulpbronnen, arbeid en kapitaal) opsommen en omschrijven aan de hand van zelf verzamelde informatie; het begrip economie omschrijven en illustreren; het onderscheid tussen welvaart en welzijn toelichten; het belang van de vrijetijdsbesteding voor de mens aantonen; Behoeften Goederen en diensten Produceren en consumeren Productiefactoren Economie Welvaart en welzijn Vrijetijdsbesteding 1.2 Economische kringloop een eenvoudige economische kringloop opbouwen (gezinnen en bedrijven) en toelichten via voorbeelden; de macro-economische grootheden nationaal inkomen en nationaal product omschrijven Schematische voorstelling Nationaal inkomen en nationaal product

7 ASO 2e graad Pool economie 6 DSET 5 DSET 8 2 het onderscheid tussen ondernemingen en bedrijven via voorbeelden illustreren; 2 Ondernemingen en bedrijven 2.1 Onderscheid tussen onderneming en bedrijf de verschillende stappen beschrijven en schematisch voorstellen hoe een product bij de consument terechtkomt; het begrip toegevoegde waarde omschrijven en uit de bedrijfskolom de toegevoegde waarde voor elke stap bepalen; het begrip BTW omschrijven; aan de hand van de bedrijfskolom het principe van de BTW verklaren en aantonen dat BTW een verbruiksbelasting is; 2.2 Bedrijfskolom Begrip bedrijfskolom Toegevoegde waarde BTW Principe van de BTW de begrippen eenmanszaak en vennootschap omschrijven, concretiseren via voorbeelden, enkele kenmerken opzoeken (formaliteiten, aansprakelijkheid, continuïteit, winstverdeling ) en voor- en nadelen van beide ondernemingsvormen toelichten; de voornaamste handelsvennootschappen {NV, (E)BVBA} vergelijken op basis van enkele criteria (aansprakelijkheid, kapitaal, vennoten ) en met behulp van opgezocht materiaal; 2.3 Indeling van de ondernemingen naar juridische maatstaven Eenmanszaak versus vennootschappen Indeling van de handelsvennootschappen

8 ASO 2e graad Pool economie 7 de rol van het ondernemingsplan bij het beperken van het ondernemingsrisico beschrijven; aan de hand van een (zeer eenvoudig) voorbeeld de voornaamste onderdelen van het ondernemingsplan onderscheiden; 2.4 Ondernemingsplan Rol Voornaamste onderdelen de verschillende mogelijkheden van arbeidsorganisatie onderscheiden; voorbeelden geven van de wijze waarop de onderneming het personeel motiveert; 2.5 Arbeidsorganisatie Mogelijkheden Motivatie van het personeel door de onderneming de rechten en plichten van werkgever en werknemer opzoeken en toelichten; 2.6 Rechten en plichten van werkgever en werknemer het begrip stakeholders toelichten, concretiseren en via actuele voorbeelden de toenemende vermaatschappelijking van de onderneming aantonen; 2.7 Stakeholders het begrip duurzaam ondernemen toelichten en concretiseren. 2.8 Duurzaam ondernemen

9 ASO 2e graad Pool economie 8 DSET Handel en handelaar de begrippen handel en handelaar omschrijven; 3.1 Begrippen de voornaamste functies van de handel schetsen; 3.2 Functies van de handel de begrippen groothandel en kleinhandel omschrijven en toelichten met voorbeelden; de begrippen collecterende en distribuerende handel omschrijven en toelichten met voorbeelden; de begrippen binnenlandse en buitenlandse handel omschrijven en toelichten met voorbeelden; de begrippen intracommunautaire levering, intracommunautaire verwerving, invoer en uitvoer omschrijven en toelichten met voorbeelden; de begrippen doorvoerhandel en veredelingsverkeer omschrijven en toelichten met voorbeelden; 3.3 Indeling van de handel Groothandel en kleinhandel Collecterende en distribuerende handel Binnenlandse en buitenlandse handel Intracommunautaire levering, intracommunautaire verwerving, invoer en uitvoer Doorvoerhandel en veredelingsverkeer de verplichtingen van de handelaar (o.a. handelsnaam, BTWinschrijving, ondernemingsloket, ondernemingsnummer, Kruispuntbank van Ondernemingen, zichtrekening, aansluiting bij een sociale verzekeringskas en een ziekenfonds, huwelijksstelsel, vestigingswet, vergunningen ) opzoeken en bondig toelichten; de rechten van de handelaar (o.a. Rechtbank van Koophandel, en bescherming tegen oneerlijke concurrentie) opzoeken en bondig toelichten. 3.4 Verplichtingen en rechten van de handelaar Verplichtingen van de handelaar Rechten van de handelaar

10 ASO 2e graad Pool economie 9 DSET Kopen en verkopen de stappen in het verkoopproces (prijsaanvraag, prijsofferte, bestelling, levering, betaling) ordenen en omschrijven; de functie van de prijsaanvraag aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces; de functie van de prijsofferte (bestek) aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces; de functie van de bestelbon aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces en de bestelbon invullen uitgaande van een prijsofferte; de functie van de leveringsbon aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces; de functie van de factuur aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces (zie ook boekhouden); de functie van de creditnota aantonen, het document herkennen en rangschikken binnen het koopproces (zie ook boekhouden); een klachtenbrief opstellen; 4.1 Het verkoopproces 4.2 Documenten in het verkoopproces Prijsaanvraag Prijsofferte (bestek) Bestelbon Leveringsbon Factuur Creditnota Klacht de verkoopsvoorwaarden (hoeveelheid, kwaliteit, prijs, levering, betaling) opzoeken en toelichten. 4.3 Verkoopsvoorwaarden

11 ASO 2e graad Pool economie 10 DSET Betaling het begrip kwijting omschrijven, de kwijting herkennen en hanteren; het begrip kwitantie (kwijtschrift) omschrijven, de kwitantie (kwijtschrift) herkennen en hanteren; het begrip ontvangstbewijs omschrijven, het ontvangstbewijs herkennen en hanteren; 5.1 Rechtstreekse betaling Kwijting Kwitantie (kwijtschrift) Ontvangstbewijs de rol van de financiële instellingen bij onrechtstreekse betaling toelichten; het begrip storting omschrijven en de storting herkennen; het begrip overschrijving omschrijven, de overschrijving herkennen en het routeschema uitwerken; het begrip bankcheque omschrijven en de bankcheque herkennen; het begrip domiciliëring omschrijven, voorbeelden van nuttige toepassingen aanhalen en het routeschema uitwerken; het begrip permanente of doorlopende opdracht omschrijven en voorbeelden van nuttige toepassingen aanhalen; het begrip protonkaart omschrijven, de gebruikswijze toelichten, voorbeelden van nuttige toepassingen aanhalen; 5.2 Onrechtstreekse betaling Tussenkomst van de financiële instellingen Betalingstechnieken Storting Overschrijving Bankcheque Domiciliëring Permanente of doorlopende opdracht Elektronische betaling: protonkaart

12 ASO 2e graad Pool economie 11 het begrip debetkaart omschrijven, de gebruikswijze toelichten, voorbeelden van nuttige toepassingen aanhalen en het routeschema uitwerken; het begrip kredietkaart omschrijven, de gebruikswijze toelichten, voorbeelden van nuttige toepassingen aanhalen en de gevaren van het gebruik toelichten; Elektronische betaling: debetkaart Elektronische betaling: kredietkaart actuele software hanteren voor financiële toepassingen; 5.3 PC-banking het gebruik van andere betaalvormen (zoals maaltijdcheque) toelichten; 5.4 Andere betaalvormen de nieuwe tendensen inzake betalingen (zoals opleidingscheque, cultuurcheque ) schetsen; 5.5 Tendensen DSET 1 6 uit een rekeninguittreksel relevante informatie afleiden. 5.6 Het rekeninguittreksel 6 Krediet het begrip krediet omschrijven en het belang ervan aantonen; 6.1 Begrip en belang het begrip kredietopening omschrijven en het gebruik van de kredietopening toelichten; het begrip kaskrediet omschrijven en het gebruik van het kaskrediet toelichten; 6.2 Krediet op korte termijn Kredietopening Kaskrediet

13 ASO 2e graad Pool economie 12 het begrip lening op afbetaling omschrijven en het gebruik van de lening op afbetaling toelichten; het begrip verkoop op termijn omschrijven, het gebruik van de verkoop op termijn toelichten en concrete toepassingen opzoeken; het begrip verkoop op afbetaling omschrijven, het gebruik van de verkoop op afbetaling toelichten en concrete toepassingen opzoeken; het begrip persoonlijke lening omschrijven en het gebruik van de persoonlijke lening toelichten; het begrip hypothecaire lening omschrijven en het gebruik van de hypothecaire lening toelichten; het begrip leasing omschrijven, het gebruik van leasing toelichten en uit een leasingcontract vijf elementen analyseren; een eenvoudige intrestberekening toepassen (bijvoorbeeld voor een kaskrediet zie ook boekhouden); de (reële) intrestlasten van een aantal kredietvormen vergelijken en de voor- en nadelen van de verschillende financieringsvormen afwegen; de mogelijke gevaren voor de kredietnemer toelichten (terugbetalingsplicht, financiële draagkracht, risico s en waarborgen); de wet op het consumentenkrediet opzoeken en het doel ervan verduidelijken; de steunmaatregelen bij specifieke financieringsvormen opzoeken. 6.3 Krediet op lange termijn Lening op afbetaling Verkoop op termijn Verkoop op afbetaling Persoonlijke lening Hypothecaire lening Leasing 6.4 Intrestberekening 6.5 Intrestvergelijking 6.6 Valkuilen voor de kredietnemer 6.7 Bescherming van de kredietnemer: wet op het consumentenkrediet 6.8 Steunmaatregelen bij specifieke financieringsvormen

14 ASO 2e graad Pool economie Verzekeringen verzekeringen begripsmatig omschrijven en het belang van (verplichte en wenselijke) verzekeringen voor de verzekeringsnemer aantonen; 7.1 Begrip en belang de basisterminologie met betrekking tot verzekeringen hanteren op basis van een contract uit de leefwereld van de leerling (bijvoorbeeld bromfietsverzekering) en met voorbeelden illustreren; 7.2 Verzekeringscontracten en verzekeringspartijen DSET 1 8 de belangrijkste verzekeringen (burgerlijke aansprakelijkheid, autoverzekering, brandverzekering ) schematisch ordenen en bondig toelichten. 7.3 Soorten van verzekeringen 8 Gezinnen de verschillende stelsels van vergoedingen verklaren en beoordelen; de inkomensvorming uit arbeid omschrijven m.b.t. stelsels van vergoedingen van arbeid in dienstverband versus zelfstandige; de begrippen nominaal en reëel loon verwoorden; de verschillende inkomsten uit kapitaal omschrijven en toelichten; 8.1 Inkomensvorming Inkomen uit arbeid Vergoeding van arbeid Dienstverband versus zelfstandige ondernemer Nominaal en reëel loon Inkomen uit kapitaal de elementen van de inkomensbesteding (consumptie, sparen en belastingen) omschrijven en onderling vergelijken; 8.2 Inkomensbesteding

15 ASO 2e graad Pool economie 14 de noodzaak van belastingen met voorbeelden aantonen; het onderscheid tussen directe en indirecte belastingen aantonen en verduidelijken met voorbeelden; 8.3 Belastingen Noodzaak Directe en indirecte belastingen de begrippen sparen en beleggen omschrijven; enkele bepalende factoren bij de keuze van beleggingen toelichten (inclusief ethisch beleggen); 8.4 Sparen en beleggen Begrippen Motieven voor beleggen DSET 1 DSET 2 DSET 3 DSET 4 DSET 10 9 een beperkt aantal spaar- en beleggingsvormen (spaarrekening, termijnrekening, aandelen ) opzoeken, toelichten en onderling vergelijken. de begrippen markt en marktprijs omschrijven; de drie marktsoorten (goederen- en dienstenmarkt, arbeidsmarkt en vermogensmarkt) omschrijven; de marktsoorten situeren in de economische kringloop; het begrip vraagcurve omschrijven en grafisch voorstellen; het begrip aanbodcurve omschrijven en grafisch voorstellen; met behulp van de wet van vraag en aanbod het totstandkomen van de marktprijs verklaren (marktmechanisme) door gebruik te maken van vraag- en aanbodschema s; Spaar- en beleggingsvormen 9 De economische dynamiek: de markten 9.1 Markt en marktprijs Begrippen markt en marktprijs Marktsoorten Situering in de economische kringloop Vraagcurve Aanbodcurve Marktmechanisme

16 ASO 2e graad Pool economie 15 de meest courante marktvormen (volkomen concurrentie, monopolie, oligopolie en monopolistische concurrentie) omschrijven door gebruik te maken van de belangrijkste kenmerken (aantal vragers en aanbieders, homogeen of heterogeen product, open of gesloten, doorzichtig); Marktvormen de prijsvorming op de goederen- en dienstenmarkt aan de marktvorm relateren en verklaren; de rol van de overheid in de prijsvorming op de goederen- en dienstenmarkt schetsen en motieven aangeven voor overheidsingrijpen in onvolkomen marktsituaties; het begrip externe kosten omschrijven; verklaren dat het prijsmechanisme tekortschiet bij het toerekenen van externe kosten; voorbeelden geven van de wijze waarop de overheid corrigerend kan optreden met betrekking tot de externe kosten (milieu, veiligheid ); 9.2 De goederen- en dienstenmarkt Prijsvorming op de goederen- en dienstenmarkt Rol van de overheid in de prijsvorming bij onvolkomen marktsituaties Externe kosten Begrip Tekorten van het prijsmechanisme Correctie door de overheid aantonen dat bij de toewijzing van middelen via het marktmechanisme vragen van sociaal-ethische aard kunnen gesteld worden; het begrip marketing omschrijven; de elementen van de marketingmix omschrijven; Sociaal-ethische vragen 9.3 Marketing Begrip Marketingmix

17 ASO 2e graad Pool economie 16 aan de hand van de marketingmix aangeven hoe de onderneming zich op de markt competitief tracht op te stellen (door middel van de P s aantonen hoe een onderneming haar verkoop tracht te stimuleren); Marktcompetitieve opstelling de prijsvorming op de arbeidsmarkt verklaren; het overlegmodel in België schetsen; 9.4 Arbeidsmarkt Prijsvorming op de arbeidsmarkt Het overlegmodel de samenhang tussen de productmarkt en de arbeidsmarkt aan de hand van concrete situaties verklaren en oorzaken en gevolgen van verstoorde evenwichten op de arbeidsmarkt aangeven; 9.5 Samenhang tussen productmarkt en arbeidsmarkt verklaren dat de markt een ongelijke inkomensverdeling tot gevolg kan hebben en beschrijven op welke wijze de overheid een maatschappelijk ongewenste graad van inkomensongelijkheid kan corrigeren; 9.6 Ongelijke inkomensverdeling het begrip indexcijfer omschrijven; indexcijfers (algemeen) berekenen in concrete situaties; de procedure van de prijsopnamen schetsen; het belang van de wegingcoëfficiënten toelichten; de betekenis van het indexcijfer van de consumptieprijzen en de gezondheidsindex toelichten (inclusief de invloed op de loonvorming); 9.7 Meting van prijzen Begrip indexcijfer Berekening van indexcijfers Index van de consumptieprijzen Procedure van prijsopnamen Wegingcoëfficiënten Betekenis van de index van de consumptieprijzen en gezondheidsindex

18 ASO 2e graad Pool economie 17 de prijsvorming op de geld- en kapitaalmarkt beschrijven; de rol van financiële instellingen omschrijven en hun bestaansredenen verantwoorden; de begrippen debetrente en creditrente toelichten; uitgaande van de deposito-opneming en kredietverstrekking het ontstaan van de intrestmarge verklaren; de dienstverlening van financiële instellingen omschrijven en illustreren (beleggingsadvies, aanbod van verzekeringen, vreemde valuta, safes, belastingadvies...); enkele essentiële opdrachten van de NBB/ECB (waaronder de tussenkomst in de prijsvorming) omschrijven. 9.8 Geld- en kapitaalmarkt Prijsvorming op de geld- en kapitaalmarkt Financiële instellingen Bestaansredenen Debetrente en creditrente Deposito-opneming, kredietverstrekking en intrestmarge Bankdiensten Opdrachten van de NBB/ECB DSET De economische dynamiek: de overheid het begrip overheid omschrijven en illustreren met voorbeelden; 10.1 Begrip het begrip overheid relateren aan de federalisering, internationalisering en globalisering; de overheid situeren in de economische kringloop; de belangrijkste taken van de overheid (onder andere verstrekken van publieke goederen) omschrijven, illustreren en motiveren; de begrippen federale begroting en Vlaamse begroting omschrijven; 10.2 Federalisering, internationalisering en globalisering 10.3 Situering in de economische kringloop 10.4 Taken van de overheid 10.5 Begroting Begrip

19 ASO 2e graad Pool economie 18 DSET 1 11 het totstandkomen van de federale begroting bondig schetsen en uit de begroting relevante informatie halen; het totstandkomen van de Vlaamse begroting bondig schetsen en uit de begroting relevante informatie halen; het begrippen te financieren saldo omschrijven (eenvoudig); het begrip overheidsschuld omschrijven (eenvoudig) Federale begroting Vlaamse begroting Te financieren saldo Overheidsschuld 11 De economische dynamiek: het buitenland het buitenland situeren in de economische kringloop; 11.1 Situering in de economische kringloop het belang van de internationale handel voor België en de regio s omschrijven; 11.2 Belang voor België en de regio s de samenstelling van onze internationale handel ontleden en bespreken op grond van statistische gegevens; 11.3 Samenstelling van de internationale handel de begrippen wisselmarkt en wisselkoers omschrijven; het ontstaan van wisselkoersen illustreren; de invloed van veranderingen van de wisselkoers op de handel toelichten (eenvoudig); 11.4 Wisselmarkt en wisselkoersen Begrippen wisselmarkt en wisselkoersen Werking van de wisselmarkt Invloed van de koersschommelingen op de handel de begrippen euro en eurozone omschrijven; de deelnemers aan de eurozone opzoeken; de voordelen van de euro omschrijven De euro en de eurozone Begrippen Eurozone Voordelen

20 ASO 2e graad Pool economie 19 DSET Economische groei het begrip economische groei omschrijven; verklaren welke factoren economische groei bepalen; aangeven hoe economische groei wordt gemeten; het Bruto Binnenlands Product en andere indicatoren van groei (onder andere werkloosheid, investeringen, ) kritisch evalueren; illustreren dat aan economische groei naast positieve ook negatieve aspecten verbonden zijn; het begrip duurzame groei omschrijven; voorbeelden geven van maatregelen die duurzame groei bevorderen; op basis van welvaartsindicatoren de welvaartsongelijkheid in de wereld illustreren en factoren aangeven die aan de basis hiervan liggen; de begrippen conjunctuurcyclus beschrijven; de verschillende fasen in de conjunctuurcyclus beschrijven; de effecten van de verschillende conjunctuurfasen op het sociaal-economische leven beschrijven en illustreren Begrip 12.2 Ontstaan ven economische groei 12.3 Meting Indicatoren (o.a. BBP, werkloosheid, investeringen, consumptie, internationale handel) Kritische evaluatie van de indicatoren 12.4 Positieve en negatieve aspecten van economische groei 12.5 Duurzame ontwikkeling Begrip Maatregelen ter bevordering van duurzame groei 12.6 Welvaartsongelijkheid in de wereld 12.7 Conjunctuur Begrippen Fasen in de conjunctuurcyclus Effecten van de verschillende fasen in de conjunctuurcyclus

21 ASO 2e graad Pool economie Actualiteitsmap een actualiteitsmap aansluitend bij leerplanitems over bedrijven/ondernemingen en/of over een bedrijfseconomisch thema (voorbeeld een bedrijfssector, bedrijven uit de regio ) aanleggen en erover communiceren; 13.1 Het bedrijfsleven 14 een actualiteitsmap over een algemeen economisch onderwerp (voorbeeld de arbeidsmarkt, sparen en beleggen, de begroting, buitenlandse handel ) aanleggen en erover communiceren Algemeen economisch 14 Didactische uitstappen (minimaal 1 per jaar) de doelstellingen van de didactische uitstap formuleren; 14.1 Formulering van doelstellingen in samenwerking met de leerkracht de didactische uitstap voorbereiden; 14.2 Voorbereiding verslag over de didactische uitstap uitbrengen; 14.3 Rapportering de didactische uitstap evalueren in functie van de doelstellingen Evaluatie

22 ASO 2e graad Pool economie 21 DSET 16 DSET 17 DSET Onderzoeksopdracht over een economisch thema, onder begeleiding uit te werken door de leerlingen, te kiezen uit één van de volgende items: Thema uit de eerste twaalf hoofdstukken Internationaal vervoer Internationale economische betrekkingen en samenwerking Actueel thema Schematisch ziet de opdracht (stappenplan) er als volgt uit: onder begeleiding voor een gegeven onderzoeksprobleem onderzoeksvragen formuleren (probleemstelling); onder begeleiding een gegeven probleem met een aangereikte methode onderzoeken; op basis van geselecteerde bronnen voor een gegeven of zelfgekozen onderzoeksvraag, op een systematische wijze informatie verzamelen (o.a. via elektronische weg), ordenen en verwerken (grafisch, in tabelvorm, wiskundig/rekenkundig, verbaal); onder begeleiding onderzoeksresultaten verwerken, interpreteren en conclusies formuleren; volgens een gegeven stramien over de resultaten van de eigen onderzoeksactiviteit rapporteren; onder begeleiding reflecteren over de bekomen onderzoeksresultaten en over de aangewende methode Probleemstelling 15.2 Keuze van de methode 15.3 Verzameling, ordening en verwerking van informatie 15.4 Conclusies 15.5 Rapporteren 15.6 Reflectie

23 ASO 2e graad Pool economie 22 BOEKHOUDEN 1e jaar: 2 lestijden/week, 2e jaar: 2 lestijden/week De cursief gedrukte leerplandoelstellingen (U) zijn uitbreidingsdoelstellingen en kunnen worden aangeboden wanneer de overige leerplandoelstellingen zijn gerealiseerd of wanneer de school economie aanbiedt in het complementair gedeelte. DSET Inleiding tot het boekhouden het begrip boekhouden omschrijven; 1.1 Begrip de noodzaak van het bijhouden van een boekhouding toelichten; 1.2 Noodzaak het belangrijkste verschilpunt tussen de enkelvoudige boekhouding en de dubbele boekhouding omschrijven; 1.3 Enkelvoudige en dubbele boekhouding de ondernemingen indelen volgens de criteria uit de boekhoudwetgeving; 1.4 Indeling van de ondernemingen volgens de boekhoudwetgeving de keuze tussen de enkelvoudige en de dubbele boekhouding verantwoorden. 1.5 Wettelijke verplichtingen DSET Basisbegrippen van het dubbel boekhouden 2.1 Inventaris het begrip inventaris omschrijven; een (eenvoudige) inventaris opstellen aan de hand van beschikbaar cijfermateriaal; uit de inventaris het vermogen van de onderneming afleiden; Begrip inventaris Opstellen van een inventaris Vermogen

24 ASO 2e graad Pool economie 23 het begrip balans omschrijven door gebruik te maken van de begrippen actief en passief, de begrippen actief en passief hanteren in concrete situaties en het balansevenwicht toelichten; het begrip balanspost toelichten; de balans afleiden uit de inventaris; een (eenvoudige) balans rubriceren; 2.2 Balans Begrippen balans, actief, passief, balansevenwicht Balansposten Opstellen van een balans Rubrieken van de balans (eenvoudige) wijzigingen in actief en passief op de balans weergeven; 2.3 Wijzigingen in actief en passief het begrip rekening en grootboek toelichten; de balans uitsplitsen in rekeningen; de boekingsregels van rekeningen van het actief en passief toepassen door gebruik te maken van de begrippen debet en credit; het boekhoudalgoritme/de coderingstabel gebruiken bij boekhoudkundige verrichtingen; 2.4 Rekeningen en grootboek Begrippen rekeningen en grootboek Van beginbalans naar rekeningen Werking van de balansrekeningen Boekhoudalgoritme/coderingstabel de noodzaak van het gebruik van het MAR illustreren; de rekeningnummers uit het MAR afleiden; 2.5 MAR Noodzaak van het gebruik van een rekeningstelsel Werking van het MAR het saldo van de rekeningen bepalen en interpreteren; 2.6 Salderen van de rekeningen

25 ASO 2e graad Pool economie 24 het begrip journaal omschrijven; (eenvoudige) verrichtingen in het journaal registreren; 2.7 Journaal Begrip journaal Journaliseren het begrip proef- en saldibalans omschrijven; de noodzaak van het opstellen van een proef- en saldibalans verduidelijken; uitgaande van het grootboek de proef- en saldibalans opstellen; 2.8 Proef- en saldibalans Begrip proef- en saldibalans Noodzaak van het opstellen van een proef- en saldibalans Opstellen van een proef- en saldibalans uitgaande van de saldibalans de eindbalans afleiden; 2.9 Eindbalans zelfstandig de opeenvolgende stappen van inventaris tot eindbalans toepassen in een (eenvoudige) monografie Monografie DSET Resultaat en resultatenrekening het begrip resultaat omschrijven; het resultaat berekenen (eenvoudig); de verschillende resultaten (bedrijfsresultaat, resultaat uit de gewone bedrijfsuitoefening, resultaat voor belastingen, resultaat van het boekjaar) afleiden uit de resultaatberekening; 3.1 Resultaat Begrip Berekening Soorten resultaat het begrip resultatenrekening omschrijven; 3.2 Resultatenrekening Begrip resultatenrekening

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Toerisme. Toerisme. Specifiek gedeelte. (vervangt 2003/019)

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Toerisme. Toerisme. Specifiek gedeelte. (vervangt 2003/019) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Toerisme Studierichting Toerisme Specifiek gedeelte Vak(ken): TV Toegepaste economie 3/3 lt/w Leerplannummer:

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. TV Kantoortechnieken TV Toegepaste economie TV Verkoop (enkel voor SG Handel)

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. TV Kantoortechnieken TV Toegepaste economie TV Verkoop (enkel voor SG Handel) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Studierichting: Handel Handel-talen Specifiek gedeelte Vak(ken): TV Kantoortechnieken TV

Nadere informatie

Modulefiche. Begincompetenties Geen voorkennis vereist. Eindcompetenties. Modulenummer + Naam module: B1 Bedrijfsbeheer. Datum: 25 januari 2012

Modulefiche. Begincompetenties Geen voorkennis vereist. Eindcompetenties. Modulenummer + Naam module: B1 Bedrijfsbeheer. Datum: 25 januari 2012 Modulefiche Modulenummer + Naam module: B1 Bedrijfsbeheer Datum: 25 januari 2012 Economie (40 lestijden) Begincompetenties Geen voorkennis vereist Eindcompetenties Consumentengedrag Inzicht hebben in het

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 BASISBEGINSELEN VAN HET DUBBEL BOEKHOUDEN

HOOFDSTUK 1 BASISBEGINSELEN VAN HET DUBBEL BOEKHOUDEN WOORD VOORAF... OVER DE AUTEURS... v vii HOOFDSTUK 1 BASISBEGINSELEN VAN HET DUBBEL BOEKHOUDEN 1 INLEIDING... 2 2 DE BALANS... 3 2.1 Ondernemingsmiddelen of activa... 4 2.2 Ondernemingsbronnen of passiva...

Nadere informatie

Inhoud. DEEL I Het systeem van dubbel boekhouden 19. Inleiding 21

Inhoud. DEEL I Het systeem van dubbel boekhouden 19. Inleiding 21 Inhoud Woord vooraf 5 DEEL I Het systeem van dubbel boekhouden 19 Inleiding 21 Hoofdstuk 1 De balans 25 1 Inleiding 25 2 De balans: actief = passief 26 3 Indeling van de balans in rubrieken 28 3.1 De indeling

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS BSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Kantoor. Specifiek gedeelte. TV Kantoortechnieken TV Toegepaste economie

SECUNDAIR ONDERWIJS BSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Kantoor. Specifiek gedeelte. TV Kantoortechnieken TV Toegepaste economie SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Studierichting: Kantoor Specifiek gedeelte Vak(ken): TV Kantoortechnieken TV Toegepaste economie

Nadere informatie

Inhaalbeweging economie

Inhaalbeweging economie Inhaalbeweging economie Inleiding Voor de inhaalbeweging economie bestaan er vijf documenten 1 Dit algemeen document dat een volledige beschrijving geeft van wat van leerlingen verwacht wordt als ze beslissen

Nadere informatie

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE Begincompetenties: Geen Modulefiche Leerinhoud: Consumentengedrag o Inleidende begrippen Behoefte Schaarste Nuttigheid en keuzeprobleem

Nadere informatie

Jaarplan Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO

Jaarplan Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO Schooljaar 2011-2012 Leerkracht(en): Vak: Klassen: Schooljaar: 2011-2012 Béa Gyselen, Sigrid Hertogs, Danny Heylen, Liesbeth Hofmans, Linda Servaes, Christine Somers Bedrijfsbeheer 3de graad BSO-KSO-TSO

Nadere informatie

ASO 2de graad Complementair gedeelte 1 AV Socio-economische initiatie (1ste jaar: 1 lestijd/week, 2de jaar: 1 lestijd/week)

ASO 2de graad Complementair gedeelte 1 AV Socio-economische initiatie (1ste jaar: 1 lestijd/week, 2de jaar: 1 lestijd/week) ASO 2de graad Complementair gedeelte 1 INHOUD Visie...2 Beginsituatie...2 Algemene doelstellingen...2 Leerplandoelstellingen / leerinhouden...4 Pedagogisch-didactische wenken en timing...15 Minimale materiële

Nadere informatie

Bridgeboetiek vzw. Balans en Jaarrekening. Seizoen 2009-2010

Bridgeboetiek vzw. Balans en Jaarrekening. Seizoen 2009-2010 Bridgeboetiek vzw Balans en Jaarrekening Seizoen 2009-2010 1 juli 2009 tot 30 juni 2010 Actief passief resultatenbalans Pagina 1/5 Datum lijst 14/10/2010 BRUTO Afschrijvingen en waardeverm. NETTO ACTIEF

Nadere informatie

REGISTRATIE DUBBEL BOEKHOUDEN

REGISTRATIE DUBBEL BOEKHOUDEN REGISTRATIE DUBBEL BOEKHOUDEN Basisbeginselen Courante exploitatiecyclus : aankopen verkopen, inkomsten en uitgaven Andere transacties: personeel, investeringen, financiering Inventaris Jaarrekening HOOFDSTUK

Nadere informatie

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS. Dit is een vakfiche boekhouden voor 3de graad bso kantoor/kantooradministratie en gegevensbeheer.

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS. Dit is een vakfiche boekhouden voor 3de graad bso kantoor/kantooradministratie en gegevensbeheer. VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAK: BOEKHOUDEN Dit is een vakfiche boekhouden voor 3de graad bso kantoor/kantooradministratie en gegevensbeheer. Let op: de inhoud van een vakfiche wordt jaarlijks

Nadere informatie

Basis dubbel boekhouden (module A1)

Basis dubbel boekhouden (module A1) Basis dubbel boekhouden (module A1) In deze module maakt de cursist kennis met de techniek van het boekhouden. Er wordt ingegaan op alle belangrijke basisboekingen binnen een onderneming. basisbegrippen

Nadere informatie

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAK: TOEGEPASTE ECONOMIE Dit is een vakfiche toegepaste economie voor 3de graad bso kantoor. Let op: de inhoud van een vakfiche wordt jaarlijks aangepast. Deze

Nadere informatie

EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR

EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR naam :... M.A.R. Uittreksel uit de minimumindeling van het algemeen rekeningenstelsel KLASSE 1 : EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR 10 Kapitaal 100 Geplaatst

Nadere informatie

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN Inhoud 1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN............................. 13 1. Wat is boekhouden?........................................ 13 2. Gebruikers van boekhoudinformatie...........................

Nadere informatie

4. Wettelijke basis 17 4.1. Europese richtlijnen en verordeningen 17 4.2. Belgische wetgeving 17 4.3. Voor vzw s 18

4. Wettelijke basis 17 4.1. Europese richtlijnen en verordeningen 17 4.2. Belgische wetgeving 17 4.3. Voor vzw s 18 Inhoud 1. Financiële informatiesystemen 13 1. Wat is boekhouden? 13 2. Gebruikers van boekhoudinformatie 14 3. Financial versus management accounting 15 3.1. Financial accounting (of algemeen boekhouden)

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Thema 4 Eindejaarsverrichtingen

Thema 4 Eindejaarsverrichtingen Thema 4 Eindejaarsverrichtingen Wat zul je leren? Waarom zijn de eindejaarsverrichtingen noodzakelijk? Hoe verlopen de eindejaarsverrichtingen? Hoe verwerken we de eindejaarsverrichtingen boekhoudkundig?

Nadere informatie

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment School: JAARPLAN 2011 2012 Handel: onderdeel Initiatie in administratie, retail en logistiek VAK Handel I. A. R. L. ONDERWIJSVORM 2 lesuren per week in het 2 de jaar van de B-stroom BVL LERAAR Vakoverschrijdende

Nadere informatie

VOLWASSENENONDERWIJS

VOLWASSENENONDERWIJS VOLWASSENENONDERWIJS Organisatie: Onderwijsniveau: Graad: Totaal opleiding: Studiegebied: modulaire opleiding TSO derde graad 140 lestijden Bedrijfsbeheer Afdeling: BEDRIJFSBEHEER Module(s): TV Handelseconomie

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Lichamelijke opvoeding en sport. Specifiek gedeelte

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Lichamelijke opvoeding en sport. Specifiek gedeelte SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studierichting: Studiegebied: Lichamelijke opvoeding en sport Sport Specifiek gedeelte Vak(ken): AV Economie 2/2

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS COMPLEMENTAIR GEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS COMPLEMENTAIR GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar COMPLEMENTAIR GEDEELTE Vak(ken): TV Toegepaste economie (bedrijfsbeheer) 1e lj: 0-1 lt/w 2e lj: 3-2 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Sport SPECIFIEK GEDEELTE. Lichamelijke opvoeding en sport. WW-s.

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Sport SPECIFIEK GEDEELTE. Lichamelijke opvoeding en sport. WW-s. SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied Sport SPECIFIEK GEDEELTE Optie(s): Lichamelijke opvoeding en sport Vak(ken): AV Economie 2/2 lt/w

Nadere informatie

onderneming : Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal 18.

onderneming : Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal 18. bij oprichting Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal Kapitaal volgens oprichtingsstatuten Minimum inbreng in speciën jaar 1 18.550,00

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

JAARPLAN 2011 2012. Handel: onderdeel 8.2 Initiatie in de bedrijfseconomie

JAARPLAN 2011 2012. Handel: onderdeel 8.2 Initiatie in de bedrijfseconomie VAK LERAAR Handel JAARPLAN 2011 2012 ONDERWIJSVORM 3 lesuren per week in het 2 de jaar van de A-stroom (= 75 lestijden) Vakoverschrijdende eindtermen Handel: onderdeel 8.2 Initiatie in de bedrijfseconomie

Nadere informatie

Boekhouding. boekhouding 1

Boekhouding. boekhouding 1 Boekhouding boekhouding 1 Welke boekhouding? Natuurlijke personen - werknemers kunstenaars - zelfstandigen Feitelijke vereniging Handelsvennootschappen VZW s boekhouding 2 Werknemer kunstenaar Geen boekhoudverplichting

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar FUNDAMENTEEL GEDEELTE. (vervangt 2002/113)

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar FUNDAMENTEEL GEDEELTE. (vervangt 2002/113) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Toerisme FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s) Toerisme Vak(ken): TV Toegepaste economie 3/3 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

TSO TWEEDE GRAAD Eerste leerjaar vak(ken) handelseconomie en registratie 6 u/week handelsrekenen 2 u/week WW-s 2000/007 (vervangt 94066, 96213

TSO TWEEDE GRAAD Eerste leerjaar vak(ken) handelseconomie en registratie 6 u/week handelsrekenen 2 u/week WW-s 2000/007 (vervangt 94066, 96213 TSO TWEEDE GRAAD Eerste leerjaar vak(ken) TV TOEGEPASTE ECONOMIE (HT): handelseconomie en registratie handelsrekenen 8 u/week 6 u/week 2 u/week WW-s 2000/007 (vervangt 94066, 96213) 1 1 e leerjaar, 2 e

Nadere informatie

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22 identificatie opleiding Marketing modulenaam Bedrijfsbeheer - economie, financieel management en kostprijscalculatie code module A3 Geldig vanaf 01/09/2015 aantal lestijden 120 studiepunten structuurschema

Nadere informatie

Datum: 23/12/2000 Lead Tijd: 10:12:30 Aanvrager: JV 1-Z9003 OEFENING 1/5.14 (01/01/1998-31/12/1998)

Datum: 23/12/2000 Lead Tijd: 10:12:30 Aanvrager: JV 1-Z9003 OEFENING 1/5.14 (01/01/1998-31/12/1998) OPENINGSJOURNAAL Datum: 23/12/2000 Lead Tijd: 10:12:30 OPENINGSJOURNAAL Blz. 1 Overdracht 0.00 0.00 1 01/01/1998 G 604000 Aankopen van handelsgoederen 5 670 000.00 G 220000 Terreinen en gebouwen 4 000

Nadere informatie

Inleiding tot het algemeen boekhouden

Inleiding tot het algemeen boekhouden Inleiding tot het algemeen boekhouden campinia media Marieke Van Beylen Van Beylen, Marieke Inleiding tot het boekhouden / Marieke Van Beylen; 5 de druk, september 2004 Geel: Campinia Media vzw, 1998;

Nadere informatie

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 3 WIE ZIJN DE INFORMATIEVRAGERS?... 5 4 DE JAARREKENING, EEN ANTWOORD OP DE INFORMATIEVRAGERS...

Nadere informatie

BALANS NA WINSTVERDELING

BALANS NA WINSTVERDELING BE 04.777.660 VOL2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA Oprichtingskosten Immateriële Materiële Terreinen en gebouwen Installaties, machines en uitrusting Meubilair en rollend materieel Leasing

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding. Markt of overheid. 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2

Inhoud. 1 Inleiding. Markt of overheid. 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2 Inhoud 1 Inleiding 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2 modellen 12 2 Markt of overheid 1 de vraag 14 Prijzen en gevraagde hoeveelheid 14 D De vraagfunctie 14 D Verschuiving

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Hoofdstuk II Boekhoudtheorie

Hoofdstuk II Boekhoudtheorie Hoofdstuk II Boekhoudtheorie 1. Structuur 2. Basisveronderstellingen a. Entiteitveronderstelling b. Continuïteitsveronderstelling c. Geldwaarde-uitdrukkingsveronderstelling d. Veronderstelling van de historische

Nadere informatie

Opleiding. Meertalig Secretariaat. Code + officiële benaming van de module. B1 Bedrijfsbeheer. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Meertalig Secretariaat. Code + officiële benaming van de module. B1 Bedrijfsbeheer. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Meertalig Secretariaat Code + officiële benaming van de module B1 Bedrijfsbeheer Academiejaar 2015-2016 Semester 1+2 Opmerking: studenten die deze module van het derde jaar van het modeltraject

Nadere informatie

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele 1 Wat zegt het leerplan? Om de leerlingen voor te bereiden

Nadere informatie

BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/28 19.233.968,34 19.711.879,71 VLOTTENDE ACTIVA... 29/58 6.723.285,38 4.508.

BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/28 19.233.968,34 19.711.879,71 VLOTTENDE ACTIVA... 29/58 6.723.285,38 4.508. VOL 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/28 19.233.968,34 19.711.879,71 Oprichtingskosten... 5.1 20...... Immateriële vaste activa... 5.2 21 2.089,48 3.556,27 Materiële vaste activa...

Nadere informatie

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 3 WIE ZIJN DE INFORMATIEVRAGERS?... 5 4 DE JAARREKENING, EEN ANTWOORD AAN DE INFORMATIEVRAGERS...

Nadere informatie

BALANS EN RESULTATENREKENING (VOLLEDIG SCHEMA)

BALANS EN RESULTATENREKENING (VOLLEDIG SCHEMA) Bijlage 3. BALANS EN RESULTATENREKENING (VOLLEDIG SCHEMA) Nr. VOL 2.1 Balans na winstverdeling ACTIVA VASTE ACTIVA 20/28...... Oprichtingskosten... 5.1 20...... Immateriële vaste activa... 5.2 21......

Nadere informatie

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3

Inhoud HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 HOOFDSTUK 1 ACHTERGROND EN WETTELIJK KADER... 1 1 WAT IS BOEKHOUDEN?... 2 2 EEN KORT GESCHIEDKUNDIG OVERZICHT... 3 3 WIE ZIJN DE INFORMATIEVRAGERS?... 5 4 DE JAARREKENING, EEN ANTWOORD AAN DE INFORMATIEVRAGERS...

Nadere informatie

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 2 Inhoudstafel DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 HOOFDSTUK 1 : WAT IS EEN ONDERNEMING?...10 1.1. Taalkundige benadering...10 1.2. Juridische benadering...10 1.2.1. Wetboek van koophandel...10

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL RLLL/EXT/ADV/006bijl5 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 (Ontwerp) Bijlage bij het Vlor-advies Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

HARTELIJK WELKOM. 18 mei 2011 - Startersdag Unizo. BAERT Alfred

HARTELIJK WELKOM. 18 mei 2011 - Startersdag Unizo. BAERT Alfred HARTELIJK WELKOM 18 mei 2011 - Startersdag Unizo BAERT Alfred Het ondernemingsplan is een plan dat wordt opgesteld om vooraf het succes van de onderneming in te schatten. (max.20 blz.) Er zijn veel modellen

Nadere informatie

2.1 Wettelijke verplichtingen bij opstarten

2.1 Wettelijke verplichtingen bij opstarten Voornaam:... Datum:... Naam:... Klas:... Nr:... HOOFDSTUK 2 Evaluatievragen voor de leerkrachten Hieronder kun je meerdere evaluatievragen terugvinden met betrekking tot het eerste hoofdstuk. De vragen

Nadere informatie

Pagina 1/7 Expert/M Plus V: 12.12.210.02 Datum lijst 31/12/2012. Actief passief resultatenbalans

Pagina 1/7 Expert/M Plus V: 12.12.210.02 Datum lijst 31/12/2012. Actief passief resultatenbalans Pagina 1/7 ACTIEF Vaste activa 130.590,47-57.842,12 72.748,35 Oprichtingskosten Immateriële vaste activa 17.743,07-6.920,53 10.822,54 210100 Software - Aanschaffingswaarde 17.743,07-6.920,53 10.822,54

Nadere informatie

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL

1819 B EL ONS. Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! ALLE INFO OM TE ONDERNEMEN IN BRUSSEL Zin om uw onderneming op te starten? Denk aan alles! U hebt beslist een onderneming op te starten. Gefeliciteerd! Voor u ligt een gids in de vorm van een interactieve «checklist». Hierin worden een reeks

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS. Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS. Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS Guimardstraat 1-1040 Brussel TV TOEGEPASTE ECONOMIE Landbouw (D/1992/0279/044) Land- en tuinbouw (D/1992/0279/044) Tuinbouw (D/1992/0279/044) Derde

Nadere informatie

Interne Balans Ope 2013 --> Afs 2013

Interne Balans Ope 2013 --> Afs 2013 VASTE ACTIVA Pagina : 1 20/28 35.169,27 III. Materiële vaste activa (toel. I; B) B. Installaties; machines en uitrusting 22/27 35.169,27 23 1.000,43 230000 230009 INSTALLATIES, MACHINES EN UITRUSTING 2.776,11

Nadere informatie

BOEKHOUDEN MOET JE LEREN NIET VERGETEN! Vademecum bso afdeling kantoor

BOEKHOUDEN MOET JE LEREN NIET VERGETEN! Vademecum bso afdeling kantoor BOEKHOUDEN MOET JE LEREN ÉN NIET VERGETEN! Vademecum bso afdeling kantoor Dit leerde je in het 3 e jaar 1 1 Goederen en diensten Goederen zijn tastbare zaken (materieel) Diensten zijn ontastbare zaken

Nadere informatie

Deel 2: Financiële jaarrekening

Deel 2: Financiële jaarrekening Deel 2: Financiële jaarrekening Nr. 0407.201.941 VOL-VZW 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA Oprichtingskosten..... Immateriële vaste activa. Materiële vaste activa... Terreinen en gebouwen...

Nadere informatie

Verklaring betreffende een aanvullende opdracht voor nazicht of correctie (VKT 1.2)

Verklaring betreffende een aanvullende opdracht voor nazicht of correctie (VKT 1.2) Jaarrekening in euro (VKT 1.1) Verklaring betreffende een aanvullende opdracht voor nazicht of correctie (VKT 1.2) Balans na winstverdeling Activa (VKT 2.1) 20/28 Vaste activa 20 Oprichtingskosten 21 Immateriële

Nadere informatie

Afsluitverrichtingen D C 57.016.188 59.452.800

Afsluitverrichtingen D C 57.016.188 59.452.800 Afsluitverrichtingen D C 57.016.188 59.452.800 1 604 000 Aankoop handelsgoederen 64.000 64.000 411 000 Aftrekbare BTW op aankopen 3.840 418 000 Borchtochten leeggoed 1.500 440 000 a/ Leveranciers 69.340

Nadere informatie

EUR NAT. Datum neerlegging Nr. Blz. E. D. VOL 1.1

EUR NAT. Datum neerlegging Nr. Blz. E. D. VOL 1.1 40 1 EUR NAT. Datum neerlegging Nr. Blz. E. D. VOL 1.1 JAARREKENING IN EURO (2 decimalen) NAAM:... PREFLEXIBEL... Rechtsvorm:... Naamloze vennootschap Adres:...Nr.: Elisabethlaan... 153 Bus:... Postnummer:...

Nadere informatie

Interne jaarrekening - Beknopt verslag (Vennootschap)

Interne jaarrekening - Beknopt verslag (Vennootschap) vrijdag 3 april 2015 09:20 Bedrijf: 1 - VIA VENETO VZW Pagina 1 van 6 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA 20/28 1.081,00 1.067,87 Oprichtingskosten 20 Immateriële vaste activa (toelichting 5.1.1)

Nadere informatie

1. Eigen vermogen, voorzieningen voor risico's en kosten en schulden op meer dan één jaar

1. Eigen vermogen, voorzieningen voor risico's en kosten en schulden op meer dan één jaar 1 1. Eigen vermogen, voorzieningen voor risico's en kosten en schulden op meer dan één jaar 10. Kapitaal 100 Geplaatst kapitaal 101 Niet-opgevraagd kapitaal (-) 11. Uitgiftepremies 12. Herwaarderingsmeerwaarden

Nadere informatie

Ratio's en balansanalyse Hendrik Claessens

Ratio's en balansanalyse Hendrik Claessens Ratio's en balansanalyse de balans en de resultatenrekening als deel van de jaarrekening Actief BALANS Passief 6 Resultatenrekening 7 A BALANS P 6 Resultatenrekening 7 actief passief Actief Balans Passief

Nadere informatie

OPLOSSING OEFENINGEN REEKS 2

OPLOSSING OEFENINGEN REEKS 2 OPLOSSING OEFENINGEN REEKS 2 Oefening 1 (= oefening 4 van reeks 1): Open het grootboek en het journaal. Stel voor elke transactie het algoritme op, registreer elke verrichting in het grootboek en in het

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 26 juni 2014 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Inga Verhaert Telefoon: 03 240 52 50 Agenda nr. 5/1 Intern Verzelfstandigde Agentschappen opheffing

Nadere informatie

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 03 02 02 03 04 05 06 07 03 HA/K/1 0 0 Oriëntatie op handel en administratie SE SE SE HA/K/1 x x Uitwerking eindtermen: zie Handreiking SLO x x x x x x x x x x x x x

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Welkom. Wie zijn wij? Wat doen wij voor u? Onze bedoeling: basisbegrippen boekhouding meegeven van het apothekersberoep. Isabel Delodder Maddy Tanghe

Welkom. Wie zijn wij? Wat doen wij voor u? Onze bedoeling: basisbegrippen boekhouding meegeven van het apothekersberoep. Isabel Delodder Maddy Tanghe Welkom Onze bedoeling: basisbegrippen boekhouding meegeven van het apothekersberoep Wie zijn wij? Isabel Delodder Maddy Tanghe Accountancy KOVAG BOA Wat doen wij voor u? Begeleiding, advies bij : - Opstarten

Nadere informatie

Nr. 0462.312.589. LIJST VAN DE BESTUURDERS, ZAAKVOERDERS EN COMMISSARISSEN (vervolg van de vorige bladzijde)

Nr. 0462.312.589. LIJST VAN DE BESTUURDERS, ZAAKVOERDERS EN COMMISSARISSEN (vervolg van de vorige bladzijde) 20 1 EUR NAT. Datum neerlegging Nr. 0462.312.589 Blz. E. D. VKT 1.1 JAARREKENING IN EURO NAAM: KAURI Rechtsvorm: VZW Adres: de Fiennestraat Nr.: 77 Postnummer: 1070 Gemeente: Brussel 7 Land: België Rechtspersonenregister

Nadere informatie

Boekhouding OFP / IBP

Boekhouding OFP / IBP Boekhouding OFP / IBP 27 maart 2014 Harold François Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 2 Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 3 Boekhoudkundige verplichtingen Wet dd. 17/07/1975

Nadere informatie

TV Boekhouding TSO. Boekhouden-informatica. derde graad LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. 5/4 lt/w. Handel. eerste en tweede leerjaar. (vervangt 2003/031)

TV Boekhouding TSO. Boekhouden-informatica. derde graad LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. 5/4 lt/w. Handel. eerste en tweede leerjaar. (vervangt 2003/031) LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Boekhouding Specifiek gedeelte 5/4 lt/w Studierichting: Boekhouden-informatica Studiegebied: Handel Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Leerjaar: eerste en tweede

Nadere informatie

Thema 10 De financiering van de onderneming

Thema 10 De financiering van de onderneming Thema 10 De financiering van de onderneming Wat zul je leren? Enkele belangrijke bronnen van ondernemingsfinanciering op lange termijn beschrijven en de voor- en nadelen van deze financieringsbron afwegen.

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Syllabus en voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Modules: Bedrijfsdoelstellingen & kengetallen Financiële administratie Kosten & prijzen Bedrijfsvorm & wetgeving EBC*L International,

Nadere informatie

INBRENG IN NATURA OPDRACHT

INBRENG IN NATURA OPDRACHT Op te vragen gegevens bij inbreng in natura - Blz 1 INBRENG IN NATURA OPDRACHT De bedoeling van deze opdracht bestaat erin de beschrijving van de inbreng in natura, de methoden van waardering, zoals die

Nadere informatie

2009-03-24 DISTRIGAZ SA/NV 0476.201.605. Juridische status : Actief. Juridische vorm : SA/NV RUE DE L'INDUSTRIE 10 1000 - BRUXELLES

2009-03-24 DISTRIGAZ SA/NV 0476.201.605. Juridische status : Actief. Juridische vorm : SA/NV RUE DE L'INDUSTRIE 10 1000 - BRUXELLES DISTRIGAZ SA/NV 0476.201.605 Juridische status : Actief Juridische vorm : SA/NV RUE DE L'INDUSTRIE 10 1000 - BRUXELLES NACE code : 35220 - Distributie van gasvormige brandstoffen via leidingen Het bedrijf

Nadere informatie

TOTAAL ACTIEF 4.940.398,92

TOTAAL ACTIEF 4.940.398,92 SOLECO - Pagina. 1/5 BALANS EUR PER 31 DECEMBER 2010 ACTIEF OPRICHT.KOST,V.A.&VORDER.>1JR 157.493,55 IMMATERIELE VASTE ACTIVA -33,60 211209 Afschr. Licenties -33,60 TERREINEN EN GEBOUWEN -421,90 221019

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Wat is economie en hoe denken economen? 15

Hoofdstuk 1 Wat is economie en hoe denken economen? 15 Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1 Wat is economie en hoe denken economen? 15 1 De twee betekenissen van het woord economie 16 2 De kern van het economisch probleem: schaarste verplicht tot kiezen 17 2.1 Schaarste

Nadere informatie

1. BALANS NA WINSTVERDELING. Codes 20/28 22/27 22 23 24 25 26 27 29/58 40/41 50/53 54/58

1. BALANS NA WINSTVERDELING. Codes 20/28 22/27 22 23 24 25 26 27 29/58 40/41 50/53 54/58 VKT2. 1. BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA 20/28 3.591,29 I. Oprichtingskosten... 20 3.591,29 II. Immateriële vaste activa (toel. I,A)... 21 III. IV. Materiële vaste activa (toel. I,B)... A.

Nadere informatie

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Basiskennis Ondernemerschap Voorbeeldexamen Belangrijke informatie Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Dit voorbeeldexamen bestaat

Nadere informatie

BALANS NA WINSTVERDELING

BALANS NA WINSTVERDELING Nr 1 0454423323 VOL-VZW 21 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA 20128 47390603 42179615 Oprichtingskosten 20 Irnrnateriele vaste activa 21 11 143122 1 1228793 Materiele vaste activa Terreinen en

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

+ 10 000,00 D opbrengsten Toename (bedrijfs)opbrengsten O 70400 Verkopen handelsgoederen

+ 10 000,00 D opbrengsten Toename (bedrijfs)opbrengsten O 70400 Verkopen handelsgoederen OPLOSSING OEFENINGENBLOK 3 (p. 114) 3.3 Eindejaarsverrichtingen m.b.t. activazijde 3 Regularisaties i.v.m. aan- en verkopen 1 Stel de redeneringsschema s op. Document Divers document nr. 26 Verrichting:

Nadere informatie

1 Codes I Boekjaar I Vorig boekjaar I

1 Codes I Boekjaar I Vorig boekjaar I VOL 2.1 BALANS NA WNSTVERDELNG ACTVA VASTE ACTVA...... Oprichtingskosten... mmateriële vaste activa... Toel. 5.1 5.2 1 Codes Boekjaar Vorig boekjaar Materiële vaste activa......... Terreinen en gebouwen......

Nadere informatie

Deel I Omgevingsfactoren en micro-economie 1

Deel I Omgevingsfactoren en micro-economie 1 Inhoud Deel I Omgevingsfactoren en micro-economie 1 1 Omgevingsfactoren 3 1.1 Schaarste dwingt tot kiezen 3 1.2 De economische wetenschap 4 1.3 Produceren, productiefactoren 5 1.4 Participanten en omgevingsfactoren

Nadere informatie

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen).

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen). Basiskennis Ondernemerschap Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau: B - Aantal punten: 1 In Alkmaar wordt elke vrijdag een kaasmarkt gehouden. De kazen worden aangeleverd door de producenten

Nadere informatie

Vorig boekjaar 200(X-1) - - - PASSIEF Eigen Vermogen I Kapitaal IV Reserves V Overgedragen winst (verlies) VII Voorzieningen 10/15 10 13 14 16

Vorig boekjaar 200(X-1) - - - PASSIEF Eigen Vermogen I Kapitaal IV Reserves V Overgedragen winst (verlies) VII Voorzieningen 10/15 10 13 14 16 10 Kapitaal Wat zul je leren? Hoe is ons eigen vermogen samengesteld? Wat leren we uit de rekening kapitaal? Waarom leggen we reserves aan? Waarom worden winst en/of verlies overgedragen van het ene boekjaar

Nadere informatie

JAARREKENING IN EURO (2 decimalen)

JAARREKENING IN EURO (2 decimalen) 201 1 EUR NAT Datum neerlegging Nr 0811575046 Blz E D VKT-VZW 11 JAARREKENING IN EURO (2 decimalen) NAAM: Orange House partnership Rechtsvorm: VZW Adres: Kampendaal Nr: 83 Postnummer: 1653 Gemeente: Dworp

Nadere informatie

ACTIEF. Scmactn.doc [22]

ACTIEF. Scmactn.doc [22] ACTIEF I. Oprichtingskosten... 20 II. Immateriële vaste activa... 21 III. Materiële vaste activa... 22/27 A. Terreinen en gebouwen...22 B. Installaties, machines en uitrusting...23 C. Meubilair en rollend

Nadere informatie

Opgesteld te Halle op 7 september 2009. De Raad van bestuur, Bijlage: Staat van activa en passiva per 31/07/2009. Piet Colruyt), bestuurder

Opgesteld te Halle op 7 september 2009. De Raad van bestuur, Bijlage: Staat van activa en passiva per 31/07/2009. Piet Colruyt), bestuurder Verslag van de Raad van Bestuur van Etn. Fr. Colruyt NV aan de Buitengewone Algemene Vergadering van de aandeelhouders van 16 oktober 2009 inzake doelwijziging De Raad van Bestuur verklaart te zijn samengekomen

Nadere informatie

QUASI-INBRENG OPDRACHT

QUASI-INBRENG OPDRACHT Op te vragen gegevens bij quasi-inbreng - Blz 1 QUASI-INBRENG OPDRACHT De bedoeling van deze opdracht bestaat erin de beschrijving van de vermogensbestanddelen die de vennootschap overweegt te verkrijgen,

Nadere informatie

Dit uitwerkingenformulier bestaat uit 11 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Dit uitwerkingenformulier bestaat uit 11 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Naam Examennummer Basiskennis Boekhouden (BKB ) / Elementair Boekhouden Uitwerkingenformulier voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit uitwerkingenformulier bestaat uit 11 pagina s, inclusief het voorblad.

Nadere informatie

Lokaal Financieel Management Boekhoudpraktijk beleids- en beheerscyclus. Woord vooraf I / 1

Lokaal Financieel Management Boekhoudpraktijk beleids- en beheerscyclus. Woord vooraf I / 1 INHOUDSOPGAVE I. Woord vooraf I / 1 II. De algemene boekhouding voor lokale en provinciale besturen II / 1 Inleiding II / 1 II.1. Uitgangspunten, krachtlijnen en toepassingsgebied II.1 / 1 1. Studieronde

Nadere informatie

Thema 7 Overlopende rekeningen

Thema 7 Overlopende rekeningen Thema 7 Overlopende rekeningen Wat zul je leren? De noodzaak van het gebruik van overlopende rekeningen verantwoorden. Een eenvoudig voorbeeld van het gebruik van een overlopende rekening boekhoudkundig

Nadere informatie

Voor het bedrijf. Climasoft nv. Vertegenwoordigd door Dirk Maartens. Financiële planningen. van januari 2010 tot december 2012

Voor het bedrijf. Climasoft nv. Vertegenwoordigd door Dirk Maartens. Financiële planningen. van januari 2010 tot december 2012 Financieel plan Voor het bedrijf Vertegenwoordigd door Dirk Maartens Financiële planningen van januari 2010 tot december 2012 Studie gerealiseerd op 10 januari 2010 door De Heer Deckers op basis van de

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v

INHOUD. VOORWOORD... v INHOUD VOORWOORD...................................................... v HOOFDSTUK 1. WETTELIJK KADER.................................................. 1 1.1. Wet van 27 juni 1921 gewijzigd door de Wet

Nadere informatie

ACTIVA 31/12/2007. ProAcc Professional 2.26 (build 003) v2.26 OC-ANB BALANS Datum: 05/03/2008 17:41 1000 Brussel Pagina: 1

ACTIVA 31/12/2007. ProAcc Professional 2.26 (build 003) v2.26 OC-ANB BALANS Datum: 05/03/2008 17:41 1000 Brussel Pagina: 1 OC-ANB BALANS Datum: 05/03/2008 17:41 1000 Brussel Pagina: 1 2007 : Van 01/01/2007 tot ACTIVA VASTE ACTIVA 7.452,17 III. MATERIELE VASTE ACTIVA 7.452,17 B. INSTALLATIES MACHINES EN UITRUSTING 7.452,17

Nadere informatie

Inhoud DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN...

Inhoud DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN... DEEL 1 ALGEMENE INLEIDING BOEKHOUDING EN RAPPORTERING... 1 HOOFDSTUK 1 HISTORISCHE EVOLUTIE... 3 1 EVOLUTIE VAN DE BEGRIPPEN... 4 2 ENKELE GESCHIEDKUNDIGE STAPPEN... 5 2.1 Belgische ondernemingen... 5

Nadere informatie