OPZET KLIMAATPLAN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OPZET KLIMAATPLAN 11-2-04"

Transcriptie

1 OPZET KLIMAATPLAN Samenvatting Deze notitie voorziet in de opzet van het klimaatplan voor Nijmegen. Dit is de voortzetting het Nijmeegse energiebeleid. Actualisering was sowieso nodig omdat oude plan uit 1997 stamt. De opzet omschrijft doelen en taakstellingen. In het collegeakkoord ( ) is een aanzet gemaakt met de formulering van belangrijke energiedoelen. Het klimaatplan is de uitwerking ervan. Het richt zich op de thema's: gemeentelijke gebouwen en installaties, woningbouw, bedrijven, verkeer en vervoer en duurzame energie. Bij het thema verkeer en vervoer is een link met het Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit. Uitgangspunt is de inzet van de energiebeleidsmedewerker en lopende projecten. Met dit klimaatplan kan bij VROM extra subsidie worden aangevraagd. Hiermee kunnen bestaande activiteiten worden verbreedt en verdiept. Als het subsidieverzoek wordt gehonoreerd kan het klimaatbeleid beter worden uitgevoerd. Er is geen aanvullende dekking vanuit gemeente noodzakelijk. Het plan wordt nog uitgewerkt. Gesprekken met verschillende organisatieonderdelen moeten nog plaatsvinden. Waarom een Nijmeegs klimaatplan? Aangekondigd door het College In het Collegeakkoord ( ) is aangekondigd dat we mee gaan doen aan het landelijke klimaatconvenant. Hierbij is het ambitieniveau genoemd en zijn enkele taakstellingen geformuleerd. Dit Klimaatplan geeft invulling aan onze gemeentelijke taken voor dit convenant. Het is een logisch vervolg op het vorige energieplan Op 14 mei 1997 is door de Raad het Energiebeleidsplan 1997 vastgesteld. Ruim vijf jaar later zijn meerdere activiteiten uitgevoerd en processen in gang gezet. In deze periode heeft ook de liberalisering van de energiemarkt vorm gekregen. Hierdoor hebben gemeenten een andere rol gekregen. Gemeente Nijmegen heeft bijvoorbeeld de aandelen in de regionale energiebedrijven NUON en GGR-gas verkocht. Door nieuwe energiewetgeving zijn voor de gemeente nieuwe instrumenten beschikbaar. In de eerste maanden van 2002 is binnen de gemeente het energiebeleid geëvalueerd. Dit is gedaan door Novem in het kader van een zogenaamde Klimaatscan. Aanbevolen is de activiteiten voort te zetten en in te zetten op het ambitieniveau dat door het college is overgenomen. Dit Klimaatplan geeft een vervolg op de energieactiviteiten die we reeds uitvoerden. Het geeft daarnaast invulling aan het klimaatverbond dat we in 1993 hebben ondertekend. Hierbij is een CO 2 -reductie van 50% in 2010 (ten opzichte van 1990) voorgesteld. Dit bedrag is niet realistisch gebleken. Tevens is het een uitwerking van het thema energie uit het Nijmeegs Milieubeleidsplan ( ) en kent overlappingen met het luchtbeleid. "Klimaat" sluit beter aan bij ontwikkelingen rond "energie" Landelijk heeft het energiebeleid zich ontwikkeld tot wat nu klimaatbeleid wordt genoemd. De CO 2 -emissie tengevolge van fossiel energieverbruik is de belangrijkste veroorzaker van het versterkte broeikaseffect. Dit is mede oorzaak van het klimaatverandering. De laatste jaren zijn de gevolgen voor Nijmegen beter in beeld gekomen. Hoewel er andere broeikasgassen zijn dan

2 CO 2 waar we lokaal geen instrumentarium op kunnen ontwikkelen, past de term klimaatbeleid ook voor Nijmegen beter dan energiebeleid. Realistische doelstelling Meer dan 10 jaar geleden was het gebruikelijk om hoge doelstellingen te formuleren voor lokaal energiebeleid. Dit is niet realistisch gebleken. Voor het klimaatconvenant is het zelfs niet meer vereist om een bepaald CO 2 -reductie percentage op te nemen. Hier staat tegenover dat meer duidelijkheid is ontstaan over de belangrijke rol die gemeenten hebben bij het realiseren van de nationale doelstelling. Steeds minder vrijblijvend Het is nog niet verplicht deel te nemen aan het Klimaatconvenant. Veel gemeenten maken echter wel gebruik van de BANS-regeling. Uitvoering van klimaatbeleid wordt steeds minder vrijblijvend. Deze ontwikkeling is te zien bij: de Energie Prestatie Norm, de verruimde reikwijdte van de Wet Milieubeheer en nu met de Energy Performance Directive, die ons wordt opgelegd vanuit Europa. Uitvoering van dit klimaatplan loopt in de pas bij toekomstige nationale en Europese beleidsontwikkeling. Wat wil VROM Om de Kyoto-doelstelling voor CO 2 -reductie (6% in 2010 t.o.v. 1990) te behalen is er nog een forse inspanning nodig. Dit wordt algemeen onderkend door Rijk, provincies en gemeenten. In het kader van dit klimaatconvenant: het Bestuurs Akkoord Nieuwe Stijl (BANS) zijn landelijk reeds afspraken gemaakt over de aanpak van het onderwerp klimaatverandering. Van gemeenten die (vrijwillig) meedoen wordt een verwacht dat ze een aantal verplichte taakstellingen op zich nemen en daarnaast 10 aanvullende taakstellingen kiezen. De verplichte taakstellingen zijn weergegeven in de bijlage. Het levert ons aanvullend financiering Tegenover dit Klimaatplan staat een extra financiële ondersteuning voor de gemeente. Dit is ongeveer ,-. Naast de inzet die we nu plegen (energiebeleidsmedewerker: 0,94 ft = 1200 uur / jr.) kunnen we er extra ondersteuning mee betalen. Dit betekent dat we meer activiteiten beter kunnen uitvoeren. Uitvoering van het klimaatplan is reeds opgenomen in de Stadsbegroting. Aan de financiële ondersteuning zijn voorwaarden verbonden. De verwachting is dat een uitwerking van deze opzet gehonoreerd zal worden, wanneer subsidieaanvraag tijdig wordt ingediend. Belang van energiebesparing ook voor Nijmegen Verbruik van fossiele brandstoffen heeft ernstige gevolgen voor het milieu. Het verstekte broeikaseffect is ook in Nijmegen merkbaar. Door extremer weer (mede het gevolg van het versterkte broeikaseffect) moet de Waal bij tijden heel veel water verwerken of juist heel weinig. De fysieke en economische effecten zijn voor de gemeente aanzienlijk (dijkteruglegging, fietsbrug invaren, onderspoeling kademuur). Ook is er effect meetbaar voor de natuur. De temperatuurverhoging, die mede het gevolg is van het versterkte broeikaseffect, heeft effect op mens dier en plant. Ook luchtverontreiniging is een belangrijk milieu- en gezondheidseffect ten gevolge van fossiele verbranding. Daarnaast wordt het aandeel van energiekosten in de woonlasten belangrijker. 2

3 Consequenties voor programma's en externe doelgroepen Programma wonen De provincie heeft door laten rekenen welke inspanning geleverd moet worden om aan de Kyoto-doestelling voor woningbouw te voldoen. De uitkomst is dat voor alle nieuwbouwprojecten meer geleverd moet worden dan de norm en dat bij alle herstructureringsprojecten woningen tot in de schil aangepakt moeten worden. De provincie wil energievoorwaarden opnemen in de ISV II voorwaarden. De berekening geldt dus ook voor onze gemeente. We zetten daarom in op verdergaande energiebesparing waarbij de relatief lage meerinvesteringen zich snel terugverdienen. Omdat gebouwen lang meegaan is het belangrijk vooruit te lopen op toekomstige wetgeving. Het zou immers jammer zijn om niet nu besparingen te realiseren die zich over de gehele levensduur van de gebouwen terugverdienen. De energievoorwaarden worden opgenomen in voorwaarden voor gronduitgifte. Over de voorwaarden worden betrokkenen geïnformeerd. Het gaat om corporaties en projectontwikkelaars. Voor relevante locaties ondersteunt de gemeente door het uitvoeren van energieverkenningen. Voor de Waalsprong zijn de gewenste en afgesproken energieprestaties op gebouw- en locatieniveau bijna vastgelegd. De overige locaties worden daarmee niet concurrerend voor de Waalsprong. Omdat andere gemeenten, ook in de regio, dezelfde voorwaarden overwegen is dus geen sprake van concurrentie. Economisch programma Bedrijven hebben reeds te maken met energiebesparing via de verruimde reikwijdte van de wet Milieubeheer. Op dit vlak wordt een project uitgevoerd waarbij gestreefd wordt naar een uniforme benadering bij vergunningvoorschriften en nadere eisen over energie. Voor nieuwbouw gelden aangescherpte energievoorwaarden. Onderzoek heeft aangetoond dat met een relatief lage meerinvestering onder de norm gescoord kan worden waarbij de terugverdientijd overeenkomstig met de regels uit de Wet Milieubeheer. Als het gaat om bedrijventerreinen dienen zich mogelijkheden aan om de energievoorziening te optimaliseren. Hiervoor moeten energieverkenningen worden uitgevoerd. Op terreinniveau zijn er daarnaast mogelijkheden voor parkmanagement. De gemeente heeft hierin een belangrijke rol. Verschillende bedrijven hebben aangegeven hierin geïnteresseerd te zijn. Daarnaast hebben verschillende bedrijven het energieconvenant Meer Jaren Afspraak 2 ondertekend. Hiermee geven ze aan dat ze ook buiten de bedrijfsgrenzen willen kijken naar energieoptimalisatie en duurzame energie. De gemeente heeft dit convenant ook ondertekend. D.w.z. voorstel is naar college. behandeld. RO programma Voor dit programma is van belang dat energievoorwaarden voor gebouwen in bestemmingsplannen worden opgenomen. Grote impact op ruimtelijke ordening hebben windturbines. Voor windturbines op de Grift is reeds een MER uitgevoerd. In de regionale gebiedvisie, die momenteel wordt opgesteld met provincie, Overbetuwe, Lingewaard en Beuningen, komt deze locatie als de beste (boven de Waal) naar voren. Een Plan van aanpak voor realisatie van dit windproject is in de maak. Onderzocht wordt of ook kleine turbines in Nijmegen toegepast kunnen worden. Mobiliteitsprogramma Nader invullen. Zie ook luchtkwaliteit. 3

4 DOELEN, TAAKSTELLINGEN EN PROJECTEN Thema's Voor het klimaatbeleid onderscheiden we verschillende thema's: Algemeen; Gemeentelijke gebouwen en installaties; Woningbouw (nieuw en bestaand); Bedrijven inclusief utiliteitsbouw; Verkeer en vervoer; Duurzame Energie Voor deze thema's worden doelstellingen geformuleerd die gerelateerd zijn aan nationaal klimaatbeleid en kunnen worden bereikt door inzet van lokale instrumenten. Voor de doelen zijn een of meerdere taakstellingen geformuleerd. Een taakstelling wordt uitgevoerd door het organisatieonderdeel dat daarvoor verantwoordelijk is en bevoegdheid heeft om energiebesparende maatregelen in gang te zetten. Vervolgens worden bij deze taakstellingen projecten geformuleerd. Dit klimaatplan voorziet taakeigenaar van het benodigde budget om taak uit te kunnen voeren. Per taakstelling zijn een of meer projecten geformuleerd. In de bijlage van het definitieve klimaatplan zijn deze projecten uitgewerkt. Momenteel overlegt de energiebeleidsmedewerker met verschillende organisatieonderdelen waar energie taakstellingen neergelegd zouden kunnen/moeten worden. Met afdelingshoofden wordt het idee besproken om een taak met projecten over te nemen in ruil voor een bijdrage in de kosten. 4

5 Bijlage Verplichte taakstellingen BANS (subsidie VROM) Woningbouw Nieuwbouw Toepassen van een EPL van minimaal 6,5 in woningbouwprojecten met meer dan 250 woningen. De inspanningsverplichting om bij nieuwbouw een verscherping van de EPC met 5-10% te bereiken. Bestaande bouw Toepassen van een EPL van minimaal 6,0 bij renovatie- en herstructureringsprojecten met meer dan 250 woningen. Plan van Aanpak opgesteld voor uitvoering van EPA voor particuliere en huur-woningen. Minimaal 30 % van de bestaande woningen is voorzien van een EPA. Realisering van minimaal 2 randvoorwaarden voor verbeteren toepassing duurzame energiebronnen. Duurzame energie DE-scan is uitgevoerd. Bij uitbreidingsplannen is sprake van minimaal 70% zongerichte verkaveling. In bestemmingsplannen worden (indien relevant) locaties voor windenergie bestemd die voortvloeien uit het provinciaal beleid dan wel het BLOW. De gemeente voert actief beleid voor inzameling en ter beschikking stellen van biomassareststromen voor energieopwekking. Toelichting EPC en EPN Via de in het Bouwbesluit opgenomen energieprestatienorm (EPN) en de daaruit voortvloeiende energieprestatiecoëfficiënt (EPC) wordt een eis gesteld aan de mate van energiezuinigheid van nieuwbouw. De EPC heeft betrekking op de berekende gebouwgebonden energie. De EPC wordt bepaald volgens een genormeerde berekening (NEN 5128). Hoe kleiner de EPC, des te beter de energiekwaliteit van de woning. Vanaf 1996 is de EPN wettelijk vastgelegd. In 1996 en 1997 was de EPN 1,4. In 1998 en 1999 was dat 1,2.Voor woningen is de EPN in 2000 aangescherpt naar 1,0. Voor 1996 golden alleen isolatienormen. Toelichting EPA Een Energie Prestatie Advies (EPA) is een advies voor bestaande woningen. Het geeft een beeld van de energiekwaliteit en de besparingsmogelijkheden. Toelichting EPL Ter stimulering van efficiënte en duurzame energietechnieken buiten de woningen is de energieprestatie op locatie (EPL) in het leven geroepen. In de EPL worden zowel energiebesparingen op woningniveau als besparingen door alternatieve energievoorzieningen meegewogen. Alternatieve energievoorzieningen zijn bijvoorbeeld warmtelevering op basis van een grootschalige warmtepomp. Bij de berekening van de EPL voor een bepaalde locatie wordt een gestandaardiseerde methodiek toegepast. De EPL van een nieuwbouwwijk, waar woningen volgens de EPN van 1,0 worden gebouwd, is 6,0. Een wijk waar alle energie wordt betrokken uit duurzame bronnen krijgt een EPL van 10,0. Voor de Waalsprong wordt een EPL van 7,4 voor warmte gerealiseerd. Met windturbines erbij wordt de EPL 8,1. 5

Plan van aanpak klimaatbeleid 2004 2007. Gemeente Haarlemmerliede-Spaarnwoude

Plan van aanpak klimaatbeleid 2004 2007. Gemeente Haarlemmerliede-Spaarnwoude Plan van aanpak klimaatbeleid 2004 2007 Gemeente Haarlemmerliede-Spaarnwoude 1. Inleiding Samenvatting Vanwege de zorg voor deze aarde trekt ook de gemeente Haarlemmerliede-Spaarnwoude het zich voor haar

Nadere informatie

TER KENNISNAME. Onderwerp : Klimaatbeleid (energiebeleid) de commissie grondgebiedzaken

TER KENNISNAME. Onderwerp : Klimaatbeleid (energiebeleid) de commissie grondgebiedzaken CIE GZ 6 01-2007 TER KENNISNAME AAN Onderwerp : Klimaatbeleid (energiebeleid) de commissie grondgebiedzaken 1 Inleiding In 1997 zijn in Kyoto internationale afspraken gemaakt om tot een reductie van uitstoot

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Energiebesparing in de bouw

Energiebesparing in de bouw Energiebesparing in de bouw - Overheidsbeleid - Wettelijke kaders - Praktische omzetting Bijdragen van: ing. W.Baartman ir. J.Ouwehand Wetgeving en overheidsbeleid Transitie naar een duurzame energiehuishouding

Nadere informatie

Uitvoeringsplan klimaatbeleid provincie Groningen

Uitvoeringsplan klimaatbeleid provincie Groningen Uitvoeringsplan klimaatbeleid provincie Groningen Stap 1: in het kader van de BANS subsidieaanvraag 12 Mei 2004 KNN Milieu BV Werfstraat 5 9712 VN Groningen Inhoudsopgave 1 INLEIDING...3 2 KADERS VAN HET

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Bijlage 5: Provinciale menukaart

Bijlage 5: Provinciale menukaart Bijlage 5: menukaart PROVINCIALE MENUKAART DUURZAME ENERGIE EN ENERGIEBESPARING Aandachtsveld Doelgroep Ambitieniveau Indicator Energie in beleid Hoofdlijnen in omgevingsbeleid (bijvoorbeeld energieparagraaf

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

Publieksdiensten. B&W voorstel Aanpassen checklisten Duurzaam Bouwen regio Zuid-Holland Zuid

Publieksdiensten. B&W voorstel Aanpassen checklisten Duurzaam Bouwen regio Zuid-Holland Zuid Publieksdiensten B&W voorstel Aanpassen checklisten Duurzaam Bouwen regio Zuid-Holland Zuid Status : voorstel college van B&W Redactie : Bea Veen Telefoon : 6587 Datum : 6 juli 2005 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Plan van aanpak klimaatbeleid 2004-2008

Plan van aanpak klimaatbeleid 2004-2008 Plan van aanpak klimaatbeleid 2004-2008 Houten december 2004 Plan van aanpak klimaatbeleid 2004-2008 Raadsbesluit 2004-244 14 december 2004 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding... 5 1.1 Inleiding... 5

Nadere informatie

*D13.001408* D13.001408

*D13.001408* D13.001408 MEMO Van: Afdeling Ruimte en Groen Datum: 29 januari 2013 Onderwerp: Beleidsplan openbare verlichting 2013-2017 Bijlagen: Verlichtingsscan, beleidsplan OVL 2013-2017 en beheersplan *D13.001408* D13.001408

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

Factsheet Energie en Klimaat

Factsheet Energie en Klimaat Factsheet Energie en Klimaat 1. Inleiding Deze factsheet heeft betrekking op het klimaatbeleid (de reductie van CO 2 )en het energiebeleid (inzetten op zeven speerpunten) van Den Haag. Voor deze factsheet

Nadere informatie

Samen energie besparen! Convenant Energiebesparing 2009-2011 - Gemeente Kerkrade

Samen energie besparen! Convenant Energiebesparing 2009-2011 - Gemeente Kerkrade Samen energie besparen! Convenant Energiebesparing 2009-2011 - Gemeente Kerkrade 2 Voorwoord Beste mensen, voor u ligt de folder over het convenant energiebesparing 2009 2011. Dit is een samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Een 10 puntenplan voor gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Doet uw gemeente voldoende aan het klimaatprobleem? Iedere aanpak van het klimaatprobleem begint lokaal. Internationaal

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Bijlage 4c. Samenvatting Energievisie

Bijlage 4c. Samenvatting Energievisie Bijlage 4c Samenvatting Energievisie Samenvatting Energievisie Kerckebosch Inleiding In 1997 zijn door een groot aantal industrielanden (waaronder Nederland) als aanvulling op het klimaatverdrag van 1992

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i.

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Toelichting Inleiding Provinciale staten van Utrecht hebben besloten om 750.000,- in te zetten voor de reductie van CO 2

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Milieudienst West-Holland. Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012. Gerrit Jan Schraa Programmaleider

Milieudienst West-Holland. Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012. Gerrit Jan Schraa Programmaleider Klimaatprogramma Holland Rijnland en Rijnstreek 2008-2012 Gerrit Jan Schraa Programmaleider Klimaatprogramma Vervolg op Klimaatbeleid 2003-2007 Waarom een Klimaatprogramma? Wat houdt het programma in?

Nadere informatie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Project Doelstelling wel deels niet anders ingevuld CO2- uitstoot verlaging woon- /bdrf.lasten creatie nieuw

Nadere informatie

Discussienota Toekomstig Energiebeleid

Discussienota Toekomstig Energiebeleid Discussienota Toekomstig Energiebeleid Inleiding Begin 2002 hebben de fracties van GroenLinks en D66 een initiatiefvoorstel ingediend betreffende energiebesparing en duurzame energie. Naar aanleiding hiervan

Nadere informatie

EPL nieuwe strategie

EPL nieuwe strategie CE CE Oplossingen voor milieu, economie Oplossingen voor en technologie milieu, economie en technologie Oude Delft 180 Oude 2611 HH Delft Delft 180 tel: 015 2611 2 150 HH 150 Delft fax: tel: 015 2 150

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Energielabels en gemeenten. Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg

Energielabels en gemeenten. Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg Energielabels en gemeenten Pieter Biemans Programmamanager energie & klimaat Gemeente Tilburg Inhoud Energie- en klimaatbeleid in Tilburg Rol gemeente m.b.t. EPBD/energielabel Eigen organisatie Particulieren

Nadere informatie

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Stichting Woningbouw Slochteren, Stichting Bewonersraad Slochteren 1. Doelstelling, aanpak en reikwijdte 1.1 De overeenkomst richt zich op het bereiken

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen.

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. 15-1 Collegevoorstel Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. Samenvatting Eén van de actiepunten uit BEN 2040 is het is ondersteuning

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Windturbines De Grift

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Windturbines De Grift Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Windturbines De Grift Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder J. van der Meer Samenvatting In dit voorjaar heeft de Raad van State

Nadere informatie

VNG Raadsledencampagne

VNG Raadsledencampagne Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis 11 oktober 2011 Bert Elkhuizen Cofely Energy Solutions Definities NEN 7120: nieuwe norm voor het bepalen van de energieprestatie

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. Onderwerp Duurzaam (Ver)Bouwen

Initiatiefvoorstel. Onderwerp Duurzaam (Ver)Bouwen Onderwerp Duurzaam (Ver)Bouwen Initiatiefvoorstel Tenda Hoffmans. (Groen Links), Jan de Ridder (PvdA) E-mail: J.A.deRidder@uva.nl Bestuurlijke context Eind 2005 is er door de raad aan de hand van een nota

Nadere informatie

Gezonde en zuinige scholen in Gelderland

Gezonde en zuinige scholen in Gelderland Gezonde en zuinige scholen in Gelderland Provincie Gelderland Yvonne Tieleman W/E adviseurs Janny Stevens Gezonde en zuinige scholen Gelders Klimaatprogramma 2008-2011 Aanpakken en aanpassen Naar een klimaatneutraal

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen

Pagina 2 van 5. Financiële toelichting Lasten / baten Dekking in. Plan van aanpak Groene Energie in de Schappen Adviescommissie 4 april 2011 Dagelijks bestuur 13 april 2011 Algemeen bestuur 14 december 2011 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 22 Onderwerp: Groene Energie in Spaarnwoude Het algemeen bestuur besluit: 1.

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Overzicht nulmeting provincie Groningen

Overzicht nulmeting provincie Groningen Overzicht nulmeting provincie Groningen ACTIEF NIVEAU beleid Hoofdlijnen in omgevingsbeleid (bijvoorbeeld energieparagraaf in omgevingsplan, milieubeleidsplan en/of streekplan). Actuele energiebeleidsnota

Nadere informatie

Voorstel raad. Onderwerp. Voorstel. Inleiding GEWIJZIGD. Westerheul IV: warmte- en koudeopslag en ambitie duurzaamheid

Voorstel raad. Onderwerp. Voorstel. Inleiding GEWIJZIGD. Westerheul IV: warmte- en koudeopslag en ambitie duurzaamheid Voorstel raad GEWIJZIGD AAN de gemeenteraad REGISTRATIENUMMER 14G0000078 AGENDAPUNT 6 TER INZAGE Ja NUMMER 0043/14 BIJLAGE(N) Rapport W/E Adviseurs energie voor Westerheul (openbaar) RAADSVERGADERING 30

Nadere informatie

Energieambities in strategisch voorraadbeleid

Energieambities in strategisch voorraadbeleid TEN KROODE & VAN ZEE ORGANISATIE-ADVISEURS Energieambities in strategisch voorraadbeleid Artikel 090.003 12 februari 2008 In opdracht van SenterNovem Ten Kroode & Van Zee, organisatie-adviseurs www.tkvz.nl

Nadere informatie

Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013)

Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013) Reactie op Jaarverslag 2010 over het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Milieu (MUP 2010 2013) 26 maart 2011 Samenvatting NMP complimenteert de gemeente met de gedetailleerde verslaglegging

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie

Meer met Minder. Duurzame Energie en Energiebesparing. Van Europa moet het. De Nederlandse overheid wil het. UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Meer met Minder Seminar Energielabel 24 april 2008, Nootdorp Rob van der Meer UNETO-VNI = ondernemersorganisatie Installatiebranche met circa 5.300 aangesloten bedrijven. Technische detailhandel met circa

Nadere informatie

- in aanvulling op en ter nadere uitwerking van de Algemene Subsidieverordening Leeuwarden (ASV);

- in aanvulling op en ter nadere uitwerking van de Algemene Subsidieverordening Leeuwarden (ASV); BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN LEEUWARDEN; - in aanvulling op en ter nadere uitwerking van de Algemene Subsidieverordening Leeuwarden (ASV); - gelet op de ASV artikel 2 en artikel 3 lid 3; - gelet op de

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Kansen voor warmte Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Centrale boodschap Er is een groot potentieel aan duurzame warmte en warmtebesparing in Nederland beschikbaar. Per situatie

Nadere informatie

Deelname van gemeente Heusden aan landelijke Stimuleringsregeling voor lokale Klimaatinitiatieven (SloK)

Deelname van gemeente Heusden aan landelijke Stimuleringsregeling voor lokale Klimaatinitiatieven (SloK) Samenvatting: Inleiding: In de voorbereiding van de Duurzaamheidsagenda heeft uw college ingestemd met de indiening van een gemeentelijke aanvraag ter verkrijging van een uitkering uit het Gemeentefonds

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben.

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben. gemeente Eindhoven Inboeknummer 15bst00959 Beslisdatum B&W 14 juli 2015 Dossiernummer 15.29.103 (2.3.1) Raadsvragen Van het raadslid dhr. R. Thijs (GroenLinks) over klimaatambities Eindhoven na gerechtelijke

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Telefax 038 425 75 01 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk 2007/0008103

Nadere informatie

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool?

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Masterclass door Clarence Rose, DNA in de Bouw / Azimut Bouwbureau en Carl-peter Goossen, DNA in de Bouw / BouwNext 2 Masterclass Introductie NZEB-tool

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL)

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Inleiding De primaire functie van openbare verlichting is een bijdrage te leveren aan verkeersveiligheid en de sociale veiligheid op

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 28 240 Evaluatienota Klimaatbeleid Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18%

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18% Aan: gemeenteraad Van: B&W Datum: 9 november 2009 Betreft: Motie 134 "Meetbare stappen Duurzame Energie" In de raadsvergadering van 22 april 2009 is naar aanleiding van het onderwerp Duurzaamheidsplan

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid"

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid" Inleiding! Wat zijn de plannen van de politieke partijen op gebied van duurzaamheid en wat betekent het voor de bouw?" Dit document zet de verschillende

Nadere informatie

Gespreksnotitie. De leden van de statencommissie Groen, Water en Milieu

Gespreksnotitie. De leden van de statencommissie Groen, Water en Milieu Gespreksnotitie Contact José Chung, GroenLinks Datum 11 maart 2009 Bijlagen 2 concept moties Aan De leden van de statencommissie Groen, Water en Milieu Onderwerp Gespreksnotitie gebruik zonne-energie in

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

1 3 NOV. Zngediende projecten Tenderregeling dyurzame energie en energiebesparing

1 3 NOV. Zngediende projecten Tenderregeling dyurzame energie en energiebesparing Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Fax 038 425 48 88 provincie.overijssel.nl postbus@overijssel. nl RABO Zwolle 39 73 41 121 Provinciale Staten van Overijs* Inaichtingen

Nadere informatie

BESTUURSCONVENANT PROVINCIE OVERIJSSEL GEMEENTE STEENWIJKERLAND TER UITVOERING VAN HET PROVINCIAAL MEERJARENPROGRAMMA LANDELIJK GEBIED OVERIJSSEL

BESTUURSCONVENANT PROVINCIE OVERIJSSEL GEMEENTE STEENWIJKERLAND TER UITVOERING VAN HET PROVINCIAAL MEERJARENPROGRAMMA LANDELIJK GEBIED OVERIJSSEL BESTUURSCONVENANT PROVINCIE GEMEENTE STEENWIJKERLAND TER BESTUURSCONVENANT Het College van Gedeputeerde Staten van Overijssel, vertegenwoordigd door gedeputeerde P. Jansen, (de provincie) en de Gemeente

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Uwe Excellentie, De Europese Commissie De Commissaris voor Energie

Uwe Excellentie, De Europese Commissie De Commissaris voor Energie Directoraat-Generaal Wonen Directie Beleidsontwikkeling Bouwkwaliteit De Europese Commissie De Commissaris voor Energie Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Informatieverzoek inzake

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Een goede jas: schoon, gezond en zuinig. Frank te Poel 10 oktober 2007

Een goede jas: schoon, gezond en zuinig. Frank te Poel 10 oktober 2007 Een goede jas: schoon, gezond en zuinig Frank te Poel 10 oktober 2007 Inhoud 1. Klimaatverandering is een urgent probleem 2. Er zijn drastische maatregelen nodig 3. Waar staat Nederland nu? 4. Spaar Het

Nadere informatie

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I Bijlage 3 Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I In deze bijlage worden de volgende onderdelen uit de toelichting bij het raadsvoorstel toegelicht: bijdrage aan energie en

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Klimaatbeleidsplan Gemeente Bergen 2009-2012

Klimaatbeleidsplan Gemeente Bergen 2009-2012 Klimaatbeleidsplan Gemeente Bergen 2009-2012 Maart, 2009 Samenvatting Dit klimaatbeleidsplan beschrijft het beleid van gemeente Bergen om de uitstoot van kooldioxide (CO 2 ) fors terug te dringen. Het

Nadere informatie

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Energiezorg. Een zorg voor de toekomst. Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest WG Energiezorg. Een zorg voor de toekomst Wettelijke en aanvullende dienstverlening voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Naar een rationeel energiebeleid De klimaatsverandering zet ons aan om maatregelen

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Casper Tigchelaar Marijke Menkveld Den Haag, SER 2 oktober 2013 www.ecn.nl Instrumenten gericht op eigenaar-bewoners Bewustwording en informatie

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Verlichtingsscan. Gemeente Koggenland. Juli 2012. Pagina 1 van 16

Verlichtingsscan. Gemeente Koggenland. Juli 2012. Pagina 1 van 16 Verlichtingsscan Gemeente Koggenland Juli 2012 Pagina 1 van 16 Opdrachtgever opdrachtgever : Gemeente Koggenland contactpersoon : Dhr. R. Gotjé Opdrachtnemer opdrachtnemer : Ziut Advies B.V. contactpersoon

Nadere informatie

NOTA KWALITEIT WONEN DE KWALITEITSEISEN

NOTA KWALITEIT WONEN DE KWALITEITSEISEN NOTA KWALITEIT WONEN DE KWALITEITSEISEN OntwikkelingsDienst Breda Afdeling Regionale Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing november 2005 2 Kwaliteit Wonen De Kwaliteitseisen INLEIDING Het is goed toeven

Nadere informatie

mevrouw R. Leeuwenburgh notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

mevrouw R. Leeuwenburgh notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig VERSLAG VOORBESPREKING Duurzaam Bouwen 13 december 2011 Samenvattend verslag van de openbare voorbespreking van de gemeenteraad van de gemeente Wijk bij Duurstede Gespreksleider mevrouw W.A.J. Kosterman

Nadere informatie

Verduurzaming Woningvoorraad. Agenda. Technisch Project Adviseur. Hans Wiessner, Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw

Verduurzaming Woningvoorraad. Agenda. Technisch Project Adviseur. Hans Wiessner, Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw Verduurzaming Woningvoorraad Lucht/water warmtepomp, ideaal voor renovatie en nieuwbouw Hans Wiessner, Technisch Project Adviseur Agenda Energielabel woningbouw anno 2015 Energieverbruik terugdringen in

Nadere informatie

Duurzame Energie Scan: Theoretisch potentieel voor duurzame energie-opties in de gemeente Nijmegen

Duurzame Energie Scan: Theoretisch potentieel voor duurzame energie-opties in de gemeente Nijmegen 50361506-KPS/SEN 03-3022 Duurzame Energie Scan: Theoretisch potentieel voor duurzame energie-opties in de gemeente Nijmegen Arnhem, 4 juni 2003 Auteur R.J.A. Korten KEMA Power Generation & Sustainables

Nadere informatie