De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2014"

Transcriptie

1 De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2014

2 De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2014 ndicatoren bedrijfsruimtemarkt (niet-logistiek) medio 2014 vs medio 2013 Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvol. 1H m² m² 41 per m² 303 mln. -16% 1H m² m² 43 per m² 37 mln. Economie en bedrijfsruimtemarkt Het eerste halfjaar van 2014 stond in het teken van economisch herstel. Ondanks een dip in het eerste kwartaal als gevolg van lagere gasopbrengsten door een warme winter groeide de economie in het eerste halfjaar met circa 0,2% in vergelijking met dezelfde periode in Over heel 2014 wordt nog altijd uitgegaan van een economische groei van circa 0,75% door het CPB. De investeringen van huishoudens en bedrijven lieten in het eerste halfjaar van 2014 een lichte verbetering zien. Vooral het feit dat de consumentenbestedingen niet meer afnemen is een positief teken. Hoewel er nog geen sprake van groei was, wordt wel duidelijk dat het vertrouwen van de consumenten in de economie sterk is verbeterd in vergelijking met een jaar eerder. +6% +719% Het aantal faillissementen lag beduidend lager in het eerste halfjaar van Vooral ten opzichte van het eerste halfjaar van 2013, toen het aantal faillissementen piekte. n totaal werden er in het eerste halfjaar -5% circa faillissementen (exclusief eenmanszaken) uitgesproken. Dit is een daling van 21,5% ten opzichte van het eerste halfjaar van Vooral in de bouwsector, die een aantal zware jaren achter de rug heeft, was sprake van een forse afname (-45%) van het aantal faillissementen. Ook in de sectoren ndustrie (-35%) en Handel (-20%) nam het aantal faillissementen sterk af. n voor de bedrijfsruimtemarkt minder relevante sectoren als Financiële dienstverlening en Specialistische zakelijke dienstverlening was juist sprake van een stijging van het aantal faillissementen. Het klimaat voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) is in het eerste halfjaar van 2014 licht verbeterd. Ondernemers zijn minder negatief geworden over de omzetontwikkeling, werkgelegenheid en investeringsplannen (bron: Conjunctuurenquête Nederland). De verbetering van het economisch klimaat in het MKB is ook hard nodig. Veel kleine bedrijven hebben hun reserves moeten aanspreken gedurende de economische crisis van de afgelopen jaren. Hierdoor is het moeilijker geworden om nieuwe tegenslagen op te vangen, bovendien is de investeringscapaciteit sterk teruggelopen. De verbetering van het economische klimaat, welke feitelijk in het tweede halfjaar van 2013 werd ingezet, leidt niet direct tot een sterke toename van de vraag naar bedrijfsruimte. Vooral ook omdat de vraag naar nietlogistieke bedrijfsruimte veel meer afhankelijk is van een toename van de

3 binnenlandse bestedingen, terwijl de economische groei in eerste instantie vooral werd gedragen door de export. Pas in het eerste halfjaar van 2014 was er sprake van een positieve ontwikkeling in de binnenlandse bestedingen. Of dit tot extra vraag zal leiden moet nog blijken, omdat veel bedrijven door de economische krimp van de afgelopen jaren ruim in hun jasje zitten. Economische indicatoren (in %) * 2015* Economische groei 1,5 0,9-1,2-0,9 0,75 1,25 Werkloosheid 4,5 4,4 5,3 6,7 7,25 7,25 nflatie 1,3 2,3 2,5 2,5 1,25 1,5 Producentenvertrouwen 2,6-1,3-5,6 0,1 0,7 nvt nvesteringen bedrijven -2,0 6,5-2,7-6,2 4,75 2,5 hebben op de economische groei en in het uiterste geval zelfs kunnen leiden tot een nieuwe recessie. n de meeste sectoren zijn de positieve effecten van het herstel van de economie merkbaar. De bouwsector, wellicht de sector die het hardst is geraakt door de economische crisis, laat voor als nog een gemengd beeld zien. Waar het klein bedrijf profiteert van de tijdelijke BTWverlaging, kampen het midden en grootbedrijf nog altijd met dalende omzetten. Een breder gedragen herstel in de bouwsector wordt niet verwacht voor De sector ndustrie profiteert wel al van het economische herstel. De omzetten in de industrie groeien al vier kwartalen op rij. * Betreft prognoses CPB, overige cijfers CBS Producentenvertrouwen: cijfers per ultimo van het jaar en medio van het jaar in 2014 Vooruitzichten 2014/2015 De vooruitzichten voor de Nederlandse economie zijn voor het tweede halfjaar 2014 en 2015 licht positief. De verwachting is dat de economie over heel 2014 een lichte groei zal laten zien en dat de groei voor 2015 nog iets hoger zal uitvallen. Voor de middellange termijn wordt een gemiddelde economische groei van circa 1,5% verwacht. Een van de onzekere factoren zijn geopolitieke ontwikkelingen, bijvoorbeeld de spanningen rond de Oekraïne. Dit zou een drukkend effect kunnen Door de teruggelopen bedrijfsactiviteiten als gevolg van de economische crisis van de afgelopen jaren zitten veel bedrijven ruim in hun jasje. Derhalve is het niet de verwachting dat de ruimtebehoefte zal groeien in De vraag zal vooral zijn ingegeven door aflopende contracten, waarbij een andere ruimte aantrekkelijk kan zijn vanwege een lagere prijs of omdat de huidige ruimte te groot is geworden. Hierdoor kan het aanbod nog licht oplopen. De beleggingsmarkt zal vooral dankzij enkele omvangrijke portefeuille deals een beter beeld laten zien in Echter staan de prijzen nog altijd onder druk, hoewel de grootste daling achter de rug lijkt. De vraag

4 van beleggers is gericht op moderne (nieuwbouw) objecten. Het aanbod hiervan is echter beperkt, waardoor bruto aanvangsrendementen voor dergelijke objecten relatief stabiel zullen blijven. Voor verouderde objecten kunnen de aanvangsrendementen nog iets verder oplopen. Vooruitzichten 2014/2015 Aanbod Opname Huur Beleggingen BAR Moderne bedrijfsr. Middensegment / / / / Verouderde bedrijfsr. Opname De opname (gemeten vanaf 500 m²) van niet-logistieke bedrijfsruimte kwam in het eerste halfjaar van 2014 uit op circa m². Dit is een daling van 16% ten opzichte van dezelfde periode in 2013 ( m²). De vraag naar bedrijfsruimte wordt bepaald door een aantal factoren. Het algemene economische klimaat is uiteraard belangrijk. Voor nietlogistieke bedrijfsruimten spelen de binnenlandse bestedingen ook een belangrijke rol. Een toename van de binnenlandse bestedingen zal voor veel bedrijven leiden tot een toename van de bedrijfsactiviteiten. Een andere belangrijke factor die speelt bij de vraag is het aflopen van huurcontracten. Het overgrote deel van de huurcontracten die worden afgesloten heeft een looptijd van vijf jaar. Dit verklaard dan ook voor een deel de toename van de opname in 2013 ten opzichte van 2012 ondanks het slechte economische klimaat. Bovendien werden de economische vooruitzichten gedurende 2013 steeds beter. De opname in 2009 lag aanzienlijk lager dan in Hieruit volgt dat het aantal transacties als gevolg van aflopende huurcontracten aanzienlijk lager zal liggen in ndien er sprake is van een bedrijfsverplaatsing na afloop van een huurcontract, dan wordt deze op dit oment meestal ingegeven door een afgenomen ruimtebehoefte. Door de economische crisis van de afgelopen jaren is de activiteit bij veel bedrijven afgenomen, waardoor de ruimte waarin ze nu zitten te groot is geworden. Dit heeft weer een negatieve invloed op het totaal aantal vierkante meters dat wordt verhuurd of verkocht. Het voorgaande in combinatie met een beperkte economische groei in 2014 leidt tot de verwachting dat de opname over heel 2014 lager uit zal vallen ten opzichte van Opname niet-logistieke bedrijfsruimte per halfjaar (x m²)

5 Het aantal transacties lag, met 395 in het eerste halfjaar van 2014, circa 35% lager in vergelijking met een dezelfde periode in 2013 (500). Het gemiddelde metrage per transactie lag licht hoger in het eerste halfjaar van 2014 en kwam uit op ruim m² (1H 2013: m²). Circa 35% van de niet-logistieke opname kwam voor rekening van de sector Bouw en industrie. Overigens was het aandeel van de bouwsector hierin zeer beperkt, circa 27% van de opname binnen deze sector kwam voor rekening van de bouw. De sector Handel en transport overig (i.e. geen logistieke bedrijven), waar onder andere groothandels, garage bedrijven en detailhandel vallen, was goed voor circa 43% van de opname. De sector Diensten was goed voor circa 18%. Opname naar sector eerste halfjaar % 4% 18% 35% Bouw en industrie Diensten Handel en transport overig overig/onbekend Waar de opname landelijk een gemiddelde daling liet zien van 16%, liet de opname regionaal een wisselend beeld zien. Zo daalde de opname in de regio Midden met 42%. n de regio s West en Oost was ook sprake van een aanzienlijke daling. n West daalde de opname met 26%, waarbij vooral in Zuid-Holland de opname sterk daalde met circa 32%. n Oost daalde de opname met 16%. Hier was sprake van een beperkte daling in Gelderland (-3%) en een forse daling in Overijssel (-29%). n de regio Noord bleef de daling beperkt doordat de opname in Groningen bijna verdrievoudigde. n Friesland (-56%) en Drenthe (-42%) daalde de opname juist. De regio Zuid noteerde als enige een stijging van de opname met 6%. Terwijl de opname in Zeeland bijna verachtvoudigde en in Noord-Brabant met 31% steeg, daalde de opname in Limburg met 42%. Binnen de provincies waren soms ook grote verschillen. Enkele opvallende dalingen werden genoteerd in Noord- en Midden Limburg (- 66%), Haarlemmermeer (-46%) en Groot-Rijmond (-35%). Hier tegenover stonden enkele opvallende stijgingen in het aanbod in de Regio den Bosch (+173%), Regio Tilburg (+73%) en Regio Amsterdam (+57%). Opname per regio Regio 1H H 2014 Δ% Noord % Oost % Midden % West % Zuid % Totaal %

6 De lokale cijfers kunnen in sterke mate worden vertekend door incidentele, grootschalige transacties. De grootste transactie werd gerealiseerd in de Regio Amsterdam, waar Bugaboo nternational de Van Gendthallen ( m²) kocht. Bugaboo zal hier haar hoofdkantoor en design- en researchcentrum vestigen. Een deel van de hallen zal worden herontwikkeld en beschikbaar komen voor andere ondernemers (o.a. horeca en detailhandel). n de Regio Eindhoven nam de opname in het eerste halfjaar van 2014 af met 28% ondanks de aankoop van m² door Hitmetal. n de Regio Den Bosch kan de aankoop van m² door Enexis in Ravenstein juist weer een belangrijk deel van de stijging van de opname verklaren. MKB bedrijfsruimte activiteitsmonitor Het midden- en klein bedrijf (MKB) is de belangrijkste partij op de nietlogistieke bedrijfsruimtemarkt. Het MKB is verantwoordelijk voor gemiddeld 85 tot 90% van het totaal aantal transacties met betrekking tot de bedrijfsruimtemarkt (periode ). Om te meten hoe actief het MKB is geweest op de bedrijfsruimtemarkt en hoe de prijsontwikkeling is geweest van de door het MKB aangekochte en gehuurde bedrijfsruimte, heeft Troostwijk een tweetal indices ontwikkeld: de Troostwijk MKB Activiteitsindex en de Troostwijk MKB Prijsindex voor de niet-logistieke bedrijfsruimtemarkt. Top 10 niet-logistieke gebruikerstransacties eerste halfjaar 2014 Plaats Locatie Huurder/koper m² Amsterdam Van Gendthallen Bugaboo nternational Beek en Donk Bemmer Hitmetal Ravenstein Ravenstein Enexis Waddinxveen Coenecoop Eltacon Amsterdam Sloterdijk St. Nachtlab Zoetermeer Lansinghage Morestorage Oldenzaal Hazewinkel TNT Fashion Nijmegen Bijsterhuizen Palletways Elst gld De Aam Lacto trade Utrecht Lage Weide VRT nternational Troostwijk MKB Activiteitsindex Bedrijfsruimte (TMA-B) Deze index is samengesteld uit het aantal geregistreerde niet-logistieke bedrijfsruimtetransacties, tezamen met de opname in vierkante meters. Hierbij is 2010 als basisjaar genomen (=100). Troostwijk MKB Prijsindex Bedrijfsruimte (TMP-B) Deze index is samengesteld uit de gemiddelde huurprijs per vierkante meter, tezamen met de gemiddelde koopprijs per vierkante meter. Hierbij is 2010 als basisjaar genomen (=100).

7 TMA-B index TMP-B index Wanneer de TMA-B index wordt geanalyseerd, is waarneembaar dat de activiteit in 2011 is toegenomen. Dit hangt samen met de relatief goede economie in dat jaar. n 2012 is een (beperkte) terugval in activiteit te zien. De terugval is te wijten aan de verslechterde economische omstandigheden in 2012, die echter iets gedempt werden door het relatief hoge aantal aflopende huurcontracten, welke deels hebben geresulteerd in bedrijfsverplaatsingen. Tot slot is in 2013 weer een toename in activiteit waarneembaar. De economie trok halverwege het jaar aan, tezamen met aflopende huurcontracten afgesloten in 2008, welke eveneens deels leidden tot bedrijfsverplaatsingen. Hierbij kan nog worden opgemerkt dat er vooral grotere bedrijfsruimtes werden ingeruild voor kleinere. De TMP-B index laat zien dat de prijzen in een dalende trend terechtgekomen zijn sinds De nog steeds beperkte vraag in combinatie met het ruime aanbod van bedrijfsruimtes zorgen voor een duidelijke druk op de prijzen. Huur/koop verhouding MKB Wanneer de bedrijfsruimtetransacties van het MKB verder worden uitgediept, valt op dat sinds 2010 het MKB in toenemende mate kiest voor kopen in plaats van huren. Waar in 2010 het MKB nog meer dan 3 keer zo vaak koos voor huren in plaats van kopen, is deze verhouding in 2013 gedaald tot nauwelijks 2 keer zo vaak. Deze shift naar kopen Huur/koop verhouding MKB 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, wordt verklaard door verschillende factoren. Zo wordt kopen door het MKB steeds meer gezien als een investering in het eigen bedrijf. Verder schept het op de lange termijn duidelijkheid, kan bij verkoop, indien de markt goed is, erop verdiend worden en is de rente van de financiering vaak lager dan de huurprijs van het pand. Bovendien verbeterde de financieringsmarkt in 2013 weer iets ten opzichte van Verwachting 2014 Zowel de TMA-B als TMP-B index zal in 2014 naar verwachting dalen. Het aantal transacties in het eerste halfjaar is aanzienlijk teruggelopen en het is niet de verwachting dat het tweede halfjaar een sterk herstel zal laten zien. Ook de prijzen lieten een lichte daling zien.

8 Aanbod Het aanbod van niet-logistieke bedrijfsruimte is, ten opzichte van begin 2014, met 1% gestegen tot 10,23 miljoen m². n vergelijking met medio 2013, toen ruim 9,6 miljoen m² te koop of te huur stond, is sprake van een stijging van ruim 6%. Aanbod niet-logistieke bedrijfsruimte (x m²) H H H H 2014 Ruim een kwart van het aanbod heeft een structureel karakter en staat al langer dan drie jaar te huur of te koop. Dergelijke bedrijfsruimtes zijn veelal sterk verouderd en daardoor vrijwel niet meer verhuurbaar. Het aandeel van het structurele aanbod is echter relatief stabiel gebleven over de afgelopen jaren. Uiteindelijk wordt een deel van het structurele aanbod toch vaak verkocht of uit de markt genomen door de eigenaar om de locatie te herontwikkelen. Vaak is de prijs na zoveel jaren leegstand dermate gezakt dat herontwikkeling, dan wel sloop en nieuwbouw, aantrekkelijk wordt. Hoewel het aanbod de laatste jaren minder snel oploopt dan in de periode , is er nog altijd sprake van een stijging. Gezien het lagere opnameniveau in het eerste halfjaar is het de verwachting dat ook de komende periode het aanbod nog iets zal oplopen. De afgelopen jaren was er vooral een stijging van het aanbod in de kleinere bedrijfsruimten (< m²). Hierbij speelt onder andere het feit dat het MKB, de grootste afnemers van de kleinere bedrijfsruimten, het de laatste jaren erg moeilijk had. n het eerste halfjaar van 2014 nam het aanbod van niet-logistieke bedrijfsruimte bovengemiddeld toe in Oost Nederland (+13,8%). n Zuid Nederland lag de stijging van het aanbod rond het landelijke gemiddelde. n West, Midden en Noord Nederland lag de stijging van het aanbod onder het landelijke gemiddelde. Aanbod per regio Regio Medio 2013 Medio 2014 Δ Noord ,7% Oost ,8% Midden ,5% West ,1% Zuid ,5% Totaal ,3%

9 De regio s waar het aanbod procentueel het meeste is toegenomen ten opzichte van medio 2013 liggen allemaal in Oost Nederland: Regio Zwolle/Deventer (+23%), Veluwe (+23%) en Achterhoek (+19%). n de regio s Haarlemermeer (-11%), Noord- en Midden-Limburg (-10%) en Gooi-Eemland (-9%) nam het aanbod procentueel het meeste af. De daling in met name Haarlemmermeer en Noord- en Midden-Limburg is opvallend omdat in deze regio s de opname ook sterk terugviel. n de regio s Den Bosch en Tilburg waar sprake was van de sterkste stijging van de opname, was desondanks sprake van een stijging van het aanbod met respectievelijk 8% en 7%. Deze tegenstrijdigheid kan worden verklaard door: bedrijven die verouderde grotere ruimten inruilen voor kleinere moderne ruimten, het grote aantal faillissementen, bedrijfsverplaatsingen naar buiten de regio en snelle verhuur of verkoop als een bedrijfsruimte beschikbaar komt op de markt. n het laatste geval wordt het aanbod niet gesignaleerd op de vaste meetmomenten. Het aantal aanbiedingen van niet-logistieke bedrijfsruimte is sinds medio 2013 toegenomen met circa 4,6%. Het aanbod is verdeeld over objecten. Het gemiddelde aanbodmetrage per object komt hiermee uit op circa m². Dit is iets lager dan medio 2013, toen het gemiddelde aanbodmetrage per object nog m² bedroeg. Dit komt vooral doordat het aanbod in de grootteklasse 500 m² tot m² de sterkste toename liet zien. n deze grootteklasse stonden bijna 15% meer objecten in aanbod in vergelijking met medio Overigens was er sprake van een stijging van het aantal aangeboden objecten in alle grootteklassen. Aanbod niet-logistieke bedrijfsruimte medio 2014 naar grootteklasse Metrageklasse Aantal Metrage in m² 500 tot tot tot tot en meer Totaal Huurprijzen De voortdurende economische onzekerheid van de afgelopen jaren en het oplopende aanbod heeft een drukkend effect gehad op de huurprijzen. De gemiddelde gerealiseerde huurprijs in de eerste helft van 2014 kwam uit op net onder de 41,-- per m². Dit is een daling van 1,2% ten opzichte van de gemiddelde gerealiseerde huurprijs in heel 2013 (ruim 41,-- per m²). Gemiddelde gerealiseerde huurprijzen niet-logistieke bedrijfsruimte (in / m²) Regio H 2014 Δ2013 Noord ,1% Oost ,3% Midden ,2% West ,2% Zuid ,7% Landelijk ,2%

10 Regionaal zijn er grote verschillen in de ontwikkeling van de gemiddelde gerealiseerde huurprijs. Zo daalde de gemiddelde gerealiseerde huurprijs in Zuid Nederland met 7,7% en in Oost en Midden Nederland met ruim 5%. n West en Noord Nederland daarentegen was juist sprake van een stijging van de gemiddelde gerealiseerde huurprijs met respectievelijk 5% en 8%. Hierbij dient te worden opgemerkt, dat de huurprijzen sterk afhankelijk zijn van de locatie en de staat van het pand. De samenstelling hiervan kan per jaar verschillen, wat effect heeft op de gerealiseerde huurprijs. Vooral in de noordelijke bedrijfsruimtemarkt, die veel meer gekenmerkt wordt als een eigenaar/gebruikersmarkt, speelt dit een grote rol in de huurprijsontwikkeling. mmers het aantal huurtransacties is relatief beperkt, waardoor hoge of lage huurprijzen een relatief grote invloed kunnen hebben. Huurprijzen variëren daarnaast afhankelijk van het soort object. Zo kunnen huurprijzen voor moderne bedrijfsunits oplopen tot ruim boven de 80,-- per m², terwijl voor sterk verouderde simpele hallen de huurprijs vaak niet eens boven de 20,-- per m² uitkomt. Gemiddeld liggen de meeste huurprijzen voor niet-logistieke objecten tussen de 30,-- en 50-- per m². n Zuid-Holland worden gemiddeld de hoogste huurprijzen gerealiseerd. Dit heeft onder andere te maken met het tekort aan bedrijventerreinen, waardoor de grondprijzen in deze provincie relatief hoog zijn. Verdeling huurprijzen eerste halfjaar % 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Nieuwbouw De planvoorraad voor nieuwe niet-logistieke bedrijfsruimte bedroeg medio 2014 circa m². Ten opzichte van de planvoorraad medio 2013 is deze met circa 9% afgenomen. Medio 2013 bedroeg de planvoorraad nog ruim m². Ten opzichte van medio 2012, toen de planvoorraad nog circa m² bedroeg, is sprake van een daling van 20%. Ruim 35% van de planvoorraad is bestemd voor de bouw van bedrijfsunits. De overige 65% betreft bedrijfspanden, niet zijnde units en logistiek. Het grootste deel van de nog te realiseren bedrijfsruimte staat gepland in de provincies Noord-Brabant ( m²), Zuid-Holland ( m²), Gelderland ( m²) en Noord-Holland ( m²).

11 Beleggingsmarkt Het beleggingsvolume voor niet-logistieke bedrijfsruimte kwam in de eerste helft van 2014 uit op circa 303 miljoen. Dit is een forse stijging ten opzichte van het volume in het eerste halfjaar van 2013, toen ruim 36,7 miljoen door beleggers werd geïnvesteerd. Het 5-jarig gemiddelde beleggingsvolume per halfjaar ligt op 134,1 miljoen. Hoewel het fors hogere beleggingsvolume lijkt te duiden op een hernieuwde interesse van beleggers in de niet-logistieke beleggingsmarkt, dient wel te worden opgemerkt dat circa 70% van het beleggingsvolume werd gerealiseerd door drie portefeuilletransacties. en MBay gelijksoortige portefeuilles. De grootste single-asset transactie betrof de aankoop van een bedrijfsverzamelgebouw van m² in Amsterdam. Rockspring kocht het object van nternos voor 21,6 miljoen. Top 5 niet-logistieke beleggingstransacties eerste halfjaar 2014 Plaats Koper Metrage Koopsom ( mln) HB-portefeuille Hansteen ,0 Axa-portefeuille Rockspring ,1 nternos-portefeuille MBay Light ndustr ,0 Amsterdam Rockspring ,6 Drunen W.P. Carey ,6 Beleggingsvolume niet-logistieke bedrijfsruimte per half jaar (in miljoen) Beleggingsvolume 2012 De grootste transactie betrof de aankoop van de HB-portefeuille door Hansteen voor circa 100 miljoen. Het betreft een portefeuille met circa m² light industrial bedrijfsruimte. Daarnaast kochten Rockspring jarig voortschrijdend gemiddelde 2014 Opvallend is dat bijna 90% van het beleggingsvolume voor rekening van buitenlandse beleggers kwam. Het betrof uitsluitend Angelsaksische partijen. De overige beleggingen werden gedaan door particuliere partijen. Vastgoedfondsen, al dan niet beursgenoteerd, en institutionele partijen waren niet actief in het eerste halfjaar van De bruto aanvangsrendementen variëren sterk. Niet alleen de ouderdom, staat van het object en ligging op een bedrijventerrein zorgen voor verschillen, maar ook de regio is bepalend. Zo liggen de bruto aanvangsrendementen in Noord Nederland tussen de 9% en 14%, terwijl in West Nederland de aanvangsrendementen tussen de 8,2% en 12% liggen. Ten opzichte van 2013 zijn er weinig wijzigingen, alleen voor de minder goede locaties liepen de aanvangsrendementen licht op. Voor

12 sterk verouderde objecten gelegen op minder goede locaties kunnen de aanvangsrendementen overigens nog aanzienlijk hoger liggen dan de in de tabel genoemde bandbreedte. Veelal is de kans op verhuur van dergelijke objecten gering en blijft herontwikkeling of sloop en nieuwbouw als enige optie. Ontwikkeling bruto aanvangsrendementen (k.k.) Bandbreedte 2013 Bandbreedte 1H 2014 van tot van tot Beste locaties 8,2% 10,5% 8,2% 10,5% Overige locaties 9,5% 13% 9,5% 14% De afgelopen jaren stonden de prijzen voor niet-logistieke bedrijfsruimten sterk onder druk. De vooruitzichten zijn licht verbeterd, met als gevolg een stabiliserende markt voor de komende periode. De prijsdruk zal naar verwachting alleen nog aanhouden aan de onderkant van de markt. Echter, de prijsdruk zal minder sterk zijn als in de voorgaande jaren.

13 Onderzoeksverantwoording Troostwijk Research voert permanent onderzoek uit naar de ontwikkelingen op de diverse vastgoedmarkten in Nederland. Diverse gegevens zoals huurtransacties, beleggingen, projecten, aanbod, prijsontwikkeling en uitgifte bedrijventerrein worden op basis van zowel interne als externe bronnen verzameld en verwerkt in onze researchdatabase. De marktrapportages, referenties en andere onderzoeken en analyses van Troostwijk zijn gebaseerd op gegevens uit deze researchdatabase, eventueel aangevuld met gegevens van derden, in combinatie met eigen marktkennis van Troostwijk Taxaties en Troostwijk Real Estate. Definities Aanbod De hoeveelheid bedrijfsruimte vanaf 500 m² die voor verhuur of verkoop beschikbaar is. Het aanbod betreft uitsluitend reeds opgeleverde of in aanbouw zijnde complexen. Plannen worden niet in de cijfers meegenomen. Bedrijfsruimte Vastgoed dat is gebouwd voor bedrijfsactiviteiten, niet zijnde een kantoor of een winkel. Tot bedrijfspanden kunnen worden gerekend distributiecentra, bedrijfsverzamelgebouwen, fabrieksgebouwen en opslagruimten. Bedrijfscomplexen bestaan veelal uit een combinatie van verschillende componenten, zoals opslagruimte, productieruimte, logistieke ruimte, showroomruimte en kantoorruimte. ndien de kantoorruimte 50% of meer van het totale metrage beslaat, wordt het totale object niet meegenomen in het onderzoek. Beleggingstransactie Kooptransacties van bedrijfsruimte vanaf 2 miljoen door een belegger. Ook sale-and-leaseback transacties worden hierin meegenomen. Koop ten behoeve van herontwikkeling wordt alleen tot de beleggingstransacties gerekend indien het bestaande object nog minimaal vijf jaar wordt verhuurd. Bruto aanvangsrendement De bruto huuropbrengsten als percentage van de koopsom Huurprijzen bedrijfsruimte Prijzen per vierkante meter vloeroppervlak. ncentives, BTW en servicekosten worden niet meegenomen. Niet-logistieke bedrijfsruimte Bedrijfsruimte die niet specifiek bestemd is voor logistieke doeleinden. ndien er wel logistieke ruimte in het pand aanwezig is dan betreft het minder dan m² en minder dan 5 loading docks.. De logistieke ruimte is voornamelijk bestemd voor opslag-, overslag-, sorteer- en vervoerfuncties van in het pand geproduceerde goederen. Nieuwbouw Bedrijfsruimte niet ouder dan twee jaar.

14 Opname Bedrijfsruimte vanaf 500 m² die op de vrije markt is verhuurd of verkocht, met uitzondering van saleand-leaseback transacties en nieuwbouw ten behoeve van eigenaar-gebruikers (eigenbouw). Huurverlengingen en koop door huurder worden eveneens buiten beschouwing gelaten. Transacties worden daar waar mogelijk geregistreerd op het moment van wilsovereenstemming tussen betrokken partijen. Planvoorraad Bouwplannen voor nog te realiseren bedrijfsruimte, welke actief worden aangeboden voor verhuur en/of verkoop. Voorraad Bestaande of in aanbouw zijnde bedrijfsruimte met een vloeroppervlak van 500 m² of meer. Bronnen Troostwijk Database Centraal Bureau voor de Statistieken Centraal Planbureau Funda in business Realnext NVM Vastgoed Journaal Vastgoedmarkt PropertyNL

15 Colofon De Nederlandse Bedrijfsruimtemarkt medio 2014 is een uitgave van Troostwijk. Overname van teksten en cijfermateriaal is alleen toegestaan onder volledige bronvermelding. Alle gegevens zijn met zorg samengesteld, doch m.b.t. de juistheid van deze gegevens kunnen wij geen aansprakelijkheid aanvaarden. Troostwijk 2014 Research & samenstelling: Sybe Nijboer, Senior Researcher Thomas Bijlsma, Researcher Dataverzameling: Orhan Harbelioglu Davy Banjaktoetoer Contactgegevens: Troostwijk, afdeling Research Anderlechtlaan 181 Postbus AP Amsterdam

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2013

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2013 De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2013 ndicatoren bedrijfsruimtemarkt (niet-logistiek) medio 2013 vs medio 2012 Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvol. 1H 2013 735.000 m² 9.751.000

Nadere informatie

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2015

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2015 De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2015 De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt niet-logistiek medio 2015 ndicatoren bedrijfsruimtemarkt (niet-logistiek) medio 2015 vs medio 2014 Opname

Nadere informatie

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2012

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2012 ndicatoren bedrijfsruimtemarkt ultimo vs 2011 Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvol. 2.500.000 m² 12.200.000 m² 45 per m² 350 mln. -10% -3% -50% +5,5% 2011 2.800.000 m² 11.500.000 m² 46,5 per m² 702

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van 3. Prijzen van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Klaartje Asselbergs Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte Maart 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 Economische indicatoren (in %) 2010 2011 2012 2013* 2014* Economische groei 1,7 1,0-1,2-1,25 0,75 Werkloosheid 5,5 5,4 6,4 8,5 9,25 nflatie 1,3 2,3 2,5 2,8 2,0 *

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 215 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2011

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2011 Indicatoren bedrijfsruimtemarkt Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvolume 2.700.000 m² 11.600.000 m² 47 per m² 625 mln. 2010 2.400.000 m² 11.400.000 m² 47 per m² 480 mln. Economie en bedrijfsruimtemarkt

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

De Nederlandse Logistieke Vastgoedmarkt 2013

De Nederlandse Logistieke Vastgoedmarkt 2013 ndicatoren bedrijfsruimtemarkt Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvol. 707.000 m² 2.627.000 m² 44 per m² 437 mln. -39% +5% 2012 1.165.000 m² 2.504.000 m² 45 per m² 182 mln. Economie en logistiek stond

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE September 211 STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van 3. Prijzen van 4. Beleggingen in D Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011 Presentatie Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen Zeist 26 mei 2011 1930 1970 Veilingen, taxaties & schaderegeling 1990 1997 Specialisatie & Focus 1970 1980 Expansie 1997-2007 Diversificatie 1980

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Kantorenmarkt Rotterdam

Kantorenmarkt Rotterdam Kantorenmarkt Rotterdam 1 e halfjaar 2015 Kantorenmarkt Rotterdam De gemeente Rotterdam telt circa 625.000 inwoners en 314.120 banen, verdeeld over 25.220 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt April 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt 2011

De Nederlandse Kantorenmarkt 2011 De Nederlandse Kantorenmarkt 2011 Economische indicatoren (in %) 2008 2009 2010 2011* 2012** Economische groei 1,8-3,5 1,7 1,2-0,75 Werkloosheid 3,8 4,8 5,4 5,4 6,75 Inflatie 2,5 1,2 1,3 2,3 2,25 * betreft

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte Maart 211 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van 4. Vooruitzichten Colofon Samenstelling Drs I.L. de Kruif Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

De Nederlandse Logistieke Vastgoedmarkt 2014

De Nederlandse Logistieke Vastgoedmarkt 2014 De Nederlandse Logistieke Vastgoedmarkt ndicatoren logistieke bedrijfsruimtemarkt Opname Aanbod Huurprijzen Beleggingsvol. 1.154.000 m² 2.591.000 m² 45 per m² 715 mln. 43% 2013 808.000 m² 2.626.000 m²

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 213 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage Aan Memo Behandeld door MVGM Vastgoedtaxaties / +31(0)33 464 02 97 E-mail jm.van.geet@mvgm.nl Datum Kwartaal 3 van 2011 Stationsplein 121 Postbus 442 3800 AK Amersfoort T +31(0)33 464 02 97 F +31(0)33

Nadere informatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie INVESTMENT SNAPSHOT Nederland Januari 2012 DE BELEGGINGSMARKT IN 2011 ALGEMEEN Het jaar 2011 begon met een positieve stemming op zowel de gebruikers als de beleggingsmarkt. Ondanks dat de beleggingsniveaus

Nadere informatie

Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015

Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015 Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015 [1] Inhoud Voorwoord Roger Bakker 3 Bedrijfsruimtemarkt Almere 4 Kantorenmarkt Almere 9 Tot slot 15 Begrippenlijst 16 Over Van Westrhenen Bedrijfshuisvesting

Nadere informatie

De markt voor kantoren in ons land is in de. Augustus 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De markt voor kantoren in ons land is in de. Augustus 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Augustus 212 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2009. troostwijk TAXATIES

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2009. troostwijk TAXATIES De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt 2009 Voorwoord Dit is de tweede uitgave van het onderzoek naar de Nederlandse bedrijfsruimtemarkt dat is uitgevoerd door Troostwijk Research. Met het rapport wordt een

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Nieuwbouw logistiek 2014

Nieuwbouw logistiek 2014 Nieuwbouw logistiek 2014 Nieuwbouw logistieke ruimte gedaald in 2014 De oplevering van nieuwe logistieke ruimte in Nederland heeft in 2014 een forse daling laten zien. In totaal werd circa 475.000 m² nieuwe

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Augustus 211 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 9 Beleggersmarkt 2011 9.1 Veranderend investeringsgedrag: vastgoed met weinig risico Klik hier direct door naar regionale ontwikkelingen > Veranderend investeringsgedrag:

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

MARKTSCAN. 1. Gerichte markinformatie. 2. Markt op macroniveau

MARKTSCAN. 1. Gerichte markinformatie. 2. Markt op macroniveau MARKTSCAN 1. Gerichte markinformatie Het bieden van de flexibiliteit in het bestemmingsplan voor Eeneind West is geen doel op zich. Het moet de vertaling zijn van het gewenste ruimtegebruik van de bedrijven

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt is in 2011. Maart 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt is in 2011. Maart 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 212 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland

Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Leegstand van bedrijfsruimten in Noord-Holland Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Leegstand bedrijfsruimten 3 3 Typering leegstand 6 Bijlage 1 Contactpersonen 9 Uitgevoerd in opdracht van: Provincie Noord-Holland

Nadere informatie

NEDERLANDSE WINKELMARKT

NEDERLANDSE WINKELMARKT April 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE WINKELMARKT 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Maart 212 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT Aanbod van kantoren 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren D Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Woningtransacties per kwartaal Nederland

Woningtransacties per kwartaal Nederland Woningtransacties op niveau 2008, koopsom slechts 10% onder topjaar De Nederlandse woningmarkt draait op volle toeren. In de eerste negen maanden van 2015 zijn door het Kadaster 125.859 woningtransacties

Nadere informatie

NEDERLANDSE WINKELMARKT

NEDERLANDSE WINKELMARKT Maart 215 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE WINKELMARKT 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Maart 216 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012 7 januari 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-3 (t.o.v.) 2011-4 Opmerking Aantal transacties 25.031 + 31,8% +13,9% Gemiddelde verandering t.o.v. 3 e kwartaal: +3,1%. Totale markt naar schatting

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Grafimedia. in cijfers

Grafimedia. in cijfers Grafimedia in cijfers 2015 Inhoud Branche in cijfers 5 Ontwikkeling bedrijven 6 Soorten bedrijven 7 Mutaties in bedrijven 8 Faillissementen 9 Poducentenprijsindex (PPI) grafimediabranche 10 Omzetontwikkeling

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. De notitie is als volgt ingedeeld: 1. Samenvatting 2. Achtergrond

Nadere informatie

LANDELIJKE MARKTONTWIKKELINGEN BEDRIJFSRUIMTEMARKT

LANDELIJKE MARKTONTWIKKELINGEN BEDRIJFSRUIMTEMARKT LANDELIJKE MARKTONTWIKKELINGEN BEDRIJFSRUIMTEMARKT Verdeling voorraad bedrijventerrein in Nederland per regio (in netto ha) Opname bedrijfsruimtemarkt in Nederland in m² (*1.) 2.386 1.83 14.422 Noord-Nederland

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 In dit kwartaalbericht van Woningmarkcijfers.nl de volgende onderwerpen: - prijsontwikkelingen en transacties september - prijsontwikkelingen en transacties

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013 8 april 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-4 (t.o.v.) Opmerking Aantal transacties 17.577-30,3% - 6,4% Gemiddelde verandering t.o.v. 4 e kwartaal: -8,5%. Totale markt naar schatting 23.750 woningen.

Nadere informatie

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars Vastgoedconsultants en Makelaars Derde kwartaal '12 In onderstaande analyse wordt nader ingegaan op de kantorenmarktontwikkelingen binnen de 24 Dynamis regio s in het derde kwartaal van. Deze rapportage

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 215 Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie