Onverkoopbaar. Swaffelen is de favoriet YouTube speelde grote rol bij keuze populairste woord van Sales talent? 16 Dinsdag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onverkoopbaar. Swaffelen is de favoriet YouTube speelde grote rol bij keuze populairste woord van 2008. Sales talent? 16 Dinsdag"

Transcriptie

1 OP DE BANK Zelfs crisis bij Hugh Hefner Playboy -baas zucht en steunt zich door problemen heen. 23 Kaspar Hauser? geeft antwoord op pagina 3 16 Dinsdag December 2008 Woord van het jaar Internetverkiezing Swaffelen is de favoriet YouTube speelde grote rol bij keuze populairste woord van Sales talent? kijk op pagina 10 Internal Auditor (m/v) Voor de pensioenuitvoerder en vermogensbeheerder SPF Beheer in Utrecht zoeken wij een Internal Auditor. Iemand die zich in de breedte wil ontwikkelen met behulp van een gevarieerd takenpakket. SPF Beheer is een organisatie die zich vooral kenmerkt door korte lijnen, goede balans tussen werk en privé en waardering heeft voor jouw professionele inbreng. Ben jij de onafhankelijke Internal Auditor die graag zowel financial als operational audits uitvoert? Kijk dan voor meer informatie op vijzelaar.com of bel René Beukema continuïteit in finance GRATIS, MAAR NIET GOEDKOOP Sjoerd de Vries Swaffelen is het Woord van het jaar Het nieuwe woord dat het mannelijk geslachtsdeel laten slingeren en moedwillig tegen een object aantikken, onder andere met het oogmerk hierdoor een ander of zichzelf op te winden beschrijft, bekoorde 57 procent van de duizenden deelnemers aan de Woord van het jaar-verkiezing het meest. Wiiën eindigde op de tweede, bankendomino op de derde plaats van de door Van Dale, het genootschap Onze Taal en Dagblad De Pers georganiseerde internetverkiezing, zo werd gisteren bekendgemaakt. Ton den Boon, schrijver van Woord van het jaar, waarin de nieuwe woorden van het afgelopen jaar besproken werden, had met de organisatie tien nieuwe woorden genomineerd die het jaar 2008 het best typeren. Smirten, slaaprijden, zweef-tv en duyvendakken haalden de absolute top echter niet, evenmin als gastroseksueel, horroropa en hufterindex. De afgelopen weken werd op internetsites en weblogs regelmatig gediscussieerd over de genomineerde woorden. Daarbij werd vooral swaffelen getipt en zelfs als winnaar aanbevolen. Op het weblog GeenStijl bijvoorbeeld werden reaguurders (zoals de bezoekers van het weblog heten) vorige week woensdag nog opgeroepen massaal op swaffelen te stemmen. Het is niet uitgesloten dat deze en andere oproepen op internet de uitslag hebben beïnvloed, aldus Den Boon. Maar dat doet niet veel af aan de uitslag, want ook vóór de oproepen op de diverse weblogs scoorde swaffelen al hoog. Lustbeleving wint het van politiek, rookverbod en geestenwereld. Swaffelen kwam in 2008 onder de aandacht door het nieuws dat een leerling van school gestuurd was omdat hij tijdens een studiereis naar India de Taj Mahal had geswaffeld. En daarvan een filmpje op YouTube had gezet. Lees verder op pagina 4 Onverkoopbaar In Amerika, Europa en Azië is de vraag naar nieuwe auto s gekelderd en bedelen fabrikanten om hulp. Over twee jaar zijn er wereldwijd nog maar zes grote producenten. Lees meer op pagina 8 EPA SPORT Balsporters met borsten Op het WK van 2006 sloeg Brazilië een modderfiguur met twee Michelinmannetjes, Ronaldo en Adriano, als spits. Maar terwijl wij met zijn allen steeds dikker worden, waggelen dikke sporters een voor een het veld uit. Zelfs bij Arsenal zijn witte bonen met cola inmiddels taboe. Lees meer op pagina 26 WERELD Afscheid per helikopter President Bush wenst Afghanen veel succes 7 NL Ik vind het wel gezellig Jennifer Thampipillai (11) uit Sri Lanka wordt officieel Nederlander tijdens de Nationale Naturalisatiedag. Pagina 3. VERENIGDE STATEN Kennedy wil zetel Clinton Caroline Kennedy, de dochter van de vermoorde Amerikaanse president John F. Kennedy, wil de Senaatszetel van Hillary Clinton voor de staat New York overnemen. Dat ving The New York Times op uit Democratische kring. De zetel komt vrij omdat Clinton minister van Buitenlandse Zaken wordt onder aanstaand president Barack Obama.

2 2 NL Lange Poten PETER MIDDENDORP V roeger vierde ik kerst bij opa, een verzetsheld die nooit heeft willen vertellen wat hij in de oorlog heeft uitgespookt. Dat kan erop wijzen dat het zo weinig heeft voorgesteld dat hij er maar beter het zwijgen toe deed, en ook dat alles zo traumatisch was dat hij er niet over kon of wilde spreken. In mijn jeugd straalde zijn heldenmoed ook op mij af. In zijn naam heb ik tot lang de Duitsers gehaat. Dit jaar vieren we de kerst weer bij mijn Duitse vriendin thuis. Dan zit ook haar grootvader onder de boom. Als ik tegen vrienden zeg: Dit jaar vieren we kerst met de SS, legt ze uit dat opa na drie dagen vechten in een Franse gevangenis is gezet, en daaruit pas in 1945 te voorschijn is gehaald. In het archief van de Eerste Kamer heeft een vriend onlangs uitgevogeld wat zijn opa in de oorlog deed. Bunkers bouwen en daar geld mee verdienen, was een antwoord. Een ander antwoord was: hij liet zo weinig cement in die bunkers verwerken dat zij onbruikbaar waren. Met deze vriend ging ik een paar jaar geleden met kerst naar een dorpje aan de Spaanse kust. Er waren daar veel Nederlanders samengekomen, die het vaderland om verschillende redenen waren ontvlucht. Ik trof overste Karremans klaverjassend in de Hollandse Club. Ik zag een wandelende Nico van Eigen Huis en Tuin, die was ontslagen omdat hij met zijn groene vingers in vrouwen zou hebben geknepen. Ook Rene Lancee woonde er. Omdat een dochter hem onterecht van incest had beschuldigd, werd hij ergens in de jaren negentig door een arrestatieteam van zijn bed gelicht. Met een schadevergoeding ging hij In mijn jeugd straalde zijn heldenmoed ook op mij af. naar het Spaanse dorp. Later verhuisde hij naar Oostenrijk, en intussen loopt hij rond in de Tweede Kamer als de nieuwe steun en toeverlaat van Rita Verdonk; met de overheid heeft hij nog wel een appeltje te schillen. Wat leren we hier nu van?, vragen twee CIA-bazen elkaar in de laatste scene van Burn After Reading, de nieuwe film van de gebroeders Coen. Ja, wat leren we hiervan? Ze kijken naar het plafond en wrijven over hun buiken. Ze komen er niet uit. 1 Peter Middendorp doet als schrijver/journalist dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Fraude Mogelijk miljard schade Fortis Ook kleine Nederlandse beleggers zijn de dupe Van de 37 miljard euro die de Amerikaanse beursveteraan Bernard Madoff heeft zoekgemaakt, is mogelijk 1 miljard van Fortis Nederland. Ook kleine beleggers zijn de dupe. Edward Deiters Langzaam wordt duidelijk dat de frauderende Amerikaanse beurshandelaar Bernard Madoff ook Nederlandse slachtoffers heeft gemaakt. Fortis Bank Nederland, eigendom Onderzoek KERST STEEDS RELIGIEUZER Uit onderzoek blijkt dat de religieuze aspecten van Kerstmis dit jaar een belangrijkere rol spelen dan vorig jaar. Een meerderheid (51 procent) van de Nederlanders hecht daaraan veel waarde, aldus onderzoek van Q&A Research & Consultancy onder ruim Nederlanders. Vorig jaar was het nog een minderheid van 47 procent en in procent. Ongeveer drie op de tien ondervraagden wil op Kerstavond naar de kerk. van de Nederlandse staat, vreest een schadepost van 1 miljard euro. Fortis heeft geld geleend aan fondsen die hebben belegd in de fraude. En het is de vraag of zij dat geld kunnen terugbetalen. ABN Amro en SNS Reaal hebben ook geld uitgezet bij Madoff. Het is nog onduidelijk hoeveel. Naast de banken zijn ook particuliere beleggers gedupeerd. We weten nog niet om hoeveel geld het gaat, verzucht een woordvoerder van Bos & Partners. Er is iemand van ons naar Amerika en we hebben onze cliënten ingelicht wat er is gebeurd. ANP Het adviesbureau uit Doorn adviseerde een deel van zijn 200 particuliere klanten om geld in gerenommeerde Amerikaanse fondsen als Fairfield Groombridge en Future Select te stoppen. Die blijken nu op grote schaal bij Madoff te hebben ingelegd. De woordvoerder weet zeker dat er meer gedupeerde Nederlanders zijn. Grote beleggers als verzekeraar Aegon en ING-bank wilden gisteren echter nog geen commentaar geven. Uit het buitenland komen steeds nieuwe namen van gedupeerden bovendrijven. De Britse bank HSBC heeft voor ruim 740 miljoen euro in het piramide-achtige fraudeschema van Madoff geïnvesteerd, het Spaanse Santander zou er 2,3 miljard euro hebben belegd. Ook buitenlandse kleine beleggers zijn slachtoffer. Vooral rijke pensionado s belegden via Madoff omdat hij hen een stabiele opbrengst bood en een persoonlijke benadering. 1 Trots op Nederland RITA ZET HAAR VISIE ONLINE ANP Euro-PvdA TE WEINIG STEMMEN Het referendum onder PvdA-leden voor de Europese lijsttrekker dreigt te mislukken. Al op de eerste dag zette de PvdA het telefonisch stemmen stop wegens een storing. Volgens oud-campagneleider en kandidaat-lijsttrekker Jacques Monasch is de helft van de PvdA-leden niet geïnformeerd. Tot vrijdag kunnen PvdA ers kiezen uit vier kandidaten. Burgemeester gespekt GELD VOOR OUDE HUIS De gemeente Den Helder betaalt burgemeester Stefan Hulman met terugwerkende kracht euro per maand om hem te helpen zijn dubbele woonlasten te dragen. Rotterdammer Hulsman werd in augustus 2007 beëdigd, kocht direct een huis in Den Helder, maar is er nog steeds niet in geslaagd zijn Rotterdamse onderkomen te verkopen. DNA-onderzoek COLD CASE HEROPEND Het Openbaar Ministerie in Haarlem doet grootschalig DNA-onderzoek in de moordzaak van Milica van Doorn (19). De vrouw werd in 1992 dood gevonden in een vijver in Zaandam. Het OM wil van 75 mannen van Turkse of Noord-Afrikaanse afkomst het DNA hebben en hoopt zo de zaak alsnog op te lossen. Meedoen aan het onderzoek is vrijwillig. Wie niet meedoet, is niet automatisch verdachte, belooft het OM. Tegenstanders van Rita Verdonk bekritiseerden haar lang voor een gebrek aan visie. Dat kan sinds gisteren niet meer, want de visie van Trots op Nederland staat online. Inclusief de langverwachte fileplannen. Verdonk wil Nederland weer laten rijden met een reeks aan eenvoudige maatregelen zoals thuiswerken, flexibele werktijden en stimuleren dat mensen dichter bij het werk gaan wonen. Verkeerd afgestelde stoplichten en te veel verkeersregels zijn volgens haar verantwoordelijk voor duizenden vertragingen. Voor de langere termijn zijn volgens Verdonk een aantal grote structuurprojecten nodig. Hoe de plannen worden betaald, wordt niet vermeld. De visie is ook verder vooral een verzameling uitgangspunten. Zo streeft Verdonk naar een land waar veiligheid vanzelfsprekend is, gezondheidszorg betaalbaar en onderwijs behoort tot de wereldtop. Om de burger meer inspraak te geven wil ze burgemeesters en de premier direct laten kiezen en ook meer referenda. Op de blaren zitten Een vader die zes jaar lang weigerde alimentatie te betalen voor zijn ex en twee kinderen, is in de cel gezet. Hopelijk wil hij nu wel euro betalen. Eigen Kerst eerst En weer hebben homoseksuelen er een evenement bij: Pink Christmas. Vanaf donderdag zijn er elf dagen verschillende kerstactiviteiten in Amsterdam. Sneeuw op bestelling Wie donderdag sneeuw wil, moet naar Den Haag. Een telecomaanbieder verandert de Grote Markt in een sms-plein waar aan de verzoekjes wordt voldaan.

3 NL 3 Nationale naturalisatiedag Ik vind het best emotionaal Met Wilhelmus in de hand thuis in Nederland Onder het genot van gebak, koffie, en Koos Alberts transformeerden gisteren honderden vreemdelingen tot Nederlander, van zij tot wij. Godelief Swank GEMERT-BAKEL Zal ik hier gaan staan? Ietwat ongemakkelijk positioneert de man uit Peru zich naast de burgemeester van Gemert-Bakel. Die trekt de nieuwe Brabander nog dichter naar zich toe en lacht naar de fotograaf. 31 nieuwe Nederlanders gaan achter elkaar met de burgemeester op de foto. Hun Bewijs van Nederlanderschap op zak, een printje van het Wilhelmus in de hand en een gebakje met het gemeentelogo erop in hun maag. Zoals alle Nederlandse gemeenten vierde Gemert-Bakel gisteren Nationale Naturalisatiedag. Een ceremonie die is komen overwaaien uit de Verenigde Staten, waar immigranten steevast met toeters en bellen het staatsburgerschap krijgen. Sinds gisteren is 15 december officieel Nationale Naturalisatiedag, in het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Voor De nieuwe Nederlanders luisteren verplicht naar Koos Alberts. deze datum werd gekozen omdat het al een feestdag Koninkrijksdag is: op 15 december 1954 werden de verhoudingen tussen Nederland en zijn overzeese gebiedsdelen geregeld. Totdat oud-minister Rita Verdonk zich ermee bemoeide, deed Nederland niet aan Amerikaans aandoende plechtigheden. Het naturalisatiebesluit werd per post toegestuurd en dat was het. De geboorte van nieuwe Nederlanders kon wel wat allure gebruiken, vond Verdonk. Ze pleitte voor een waardig en levend ritueel waar de deelnemers met trots en plezier aan terug kunnen denken. Ze legde alle gemeenten een verplichte ceremonie op en alle nieuwe Nederlanders een verplicht feestje. Want zonder aanwezigheid geen staatsburgerschap. En dus luisterden gisteren negentig genaturaliseerde immigranten in In Amsterdam kregen de kinderen ook een stripboek. EVERT ELZINGA Den Haag verplicht naar Koos Alberts, keken 69 nieuwe Rotterdammers naar de film How do you Rotterdam, en leerden nieuwe Groningers over de streekgeschiedenis van Delfzijl, Appingedam en Loopersum, die de naturalisatiedag samen vierden. Toch is het erg emotionaal, snikt de Braziliaanse Helena Perche (50), wanneer ze met haar Nederlandse echtgenoot de raadszaal van Gemert-Bakel binnenloopt. Ik vind het bijzonder, een tweede nationaliteit. Jennifer Thampipillai (11) uit Sri Lanka, die ook haar officiële burgerschap krijgt, is wat minder onder de indruk. Maar ze gaat dan ook al acht jaar in Gemert naar school. Ik vind het wel gezellig, zegt ze met een zachte g. Vanavond is voor velen een afsluiting van een onzekere periode, begint burgemeester Jan van Maasakkers. Voor sommigen begon die in een asielzoekerscentrum. Het verplichte karakter van de feestelijkheden deert hem niet. Onze gemeente was in 2005 de eerste in Nederland die vrijwillig een naturalisatieceremonie organiseerde. Het is niet altijd vanzelfsprekend om Nederlander te zijn. Door dit burgerschap worden ze ineens wij. Na afloop van de ceremonie, waarin de aanwezigen leren dat De Peel eigenlijk ontgonnen land is en de gemeente diverse sportfaciliteiten heeft waar een sportieve rivaliteit heerst, verwijst de burgemeester zijn nieuwe dorpsgenoten naar de koffietafel. Zoals jullie misschien al weten, begint en eindigt elk Nederlands bezoek met een kop koffie. Anders gaat de machine hier niet werken. De Brabantse Sri Lankanen, Peruanen, Russen, Chinezen en Brazilianen bewegen zich richting koffie en gebak. Het gemeentelogo nemen ze voor lief. 1 Probleemjongeren Geen databank Antillianen Redactie binnenland DEN HAAG De aparte databank voor probleemjongeren uit de Antillen en Aruba is waarschijnlijk definitief van tafel. Het kabinet overweegt deze jongeren op te nemen in een alarmeringssysteem voor alle jongeren in Nederland die dreigen te ontsporen. Het is nog niet duidelijk of in het signaleringssysteem ook de etniciteit van probleemjongeren wordt opgenomen. Vlak voor haar gedwongen aftreden kondigde oud-minister Vogelaar ook al aan dat de aparte databank voor Antillianen er niet zou komen. Dit tot woede van de PvdA-fractie. Na haar vertrek werd het besluit heroverwogen. Een Kamermeerderheid wil juist wel dat de Antillenindex er komt. De geboden oplossing stuit mogelijk op bezwaren van minister voor Jeugd en Gezin André Rouvoet. Hij wil niet dat etniciteit wordt geregistreerd. 1 Argus Bush kreeg schoen naar zijn hoofd VAN DALE GEEFT ANTWOORD Kaspar Hauser Morgen precies 175 jaar geleden, op 17 december 1833, stierf Kaspar Hauser, vermoedelijk als gevolg van een steekwond. Hij was toen waarschijnlijk 21 jaar oud. De eerste 16 jaar van zijn leven bracht de jongen door in eenzaamheid. Op pinkstermaandag 1828 dook hij plotseling op in Neurenberg, op een marktplein. Hij bleek maar moeizaam te kunnen lopen en nauwelijks te kunnen praten. Wel kon hij zijn eigen naam schrijven: Kaspar Hauser. Van de mensen die zich in Neurenberg over hem ontfermden, kreeg hij nadien onderwijs, waardoor hij uiteindelijk toch in staat was te vertellen hoe hij de eerste 16 jaar van zijn leven had doorgebracht: veelal in een donker hol waar hij leefde op water en brood, dat naar binnen werd gebracht als hij sliep. Een kind zoals Kaspar Hauser, opgegroeid zonder noemenswaardig menselijk contact, wordt wel een wolfskind genoemd, omdat er ook kinderen à la Kaspar Hauser zijn geweest die grootgebracht zijn door wolven. Wolfskinderen lijken iets van vroeger, iets middeleeuws, maar de kans is groot dat er vandaag de dag nog tientallen zijn. Nog dit jaar schijnt er in de Russische stad Wolgograd een kind ontdekt te zijn dat opgevoed werd door een moeder die nooit tegen hem praatte. Het jongetje verbleef tussen de vogels in een huisvolière en maakte zelf ook vogelgeluiden. Bovendien klapwiekte hij. 1 Modern eponiemenwoordenboek, 22,50

4 4 NL 0, 0% zorgen Identificatie VINGERSCAN IN GOKHALLEN Exploitanten van speelautomaten overwegen identificatie door middel van vingerafdrukken in te voeren. Het afnemen van vingerafdrukken van gokverslaafden zou kunnen voorkomen dat zij ondanks een toegangsverbod toch stiekem een speelhal kunnen betreden. TNO heeft onlangs een eerste proef met vingerscans bij speelhallen afgerond. De rapportage wordt binnenkort verwacht. Het systeem zou sluitend en betaalbaar moeten zijn. 0, 0% gedoe Woord van het jaar Populariteitsmeting Swaffelen als amusement Vervolg van pagina 1 Lezersaanbieding Van Dale Woord van het jaar columns over 100 nieuwe woorden van het afgelopen jaar. Nu via boeken 8,95 (incl. porto; normaal 9,95) Voor opname in de Dikke Van Dale is meer nodig dan een uitverkiezing. Over de opvallend ruime voorkeur voor het woord swaffelen zegt Ton den Boon: Bij zo n populariteitsmeting kan natuurlijk altijd een woord komen bovendrijven waarvan je zelf niet meteen vindt dat het het afgelopen jaar het best typeert. We baseren ons bij deze verkiezing nu eenmaal niet op objectieve gegevens, zoals we bij het maken van onze woordenboeken wel doen. We hebben ervoor gekozen de Nederlandse en Vlaamse taalgebruikers dit keer zelf te laten kiezen, en dan ligt het voor de hand dat subjectieve elementen zoals de amusementswaarde van een woord een rol gaan spelen. De uitverkiezing tot Woord van het jaar is volgens Den Boon overigens geen garantie dat het woord te zijner tijd ook in de Dikke Van Dale wordt opgenomen. Voor een vermelding in de Dikke Van Dale is nog wel wat meer nodig. Daarvoor is het noodzakelijk dat we kunnen vaststellen dat een woord breed ingeburgerd is, aldus Den Boon. Of dat met swaffelen het geval zal zijn, zullen taalgebruikers pas over een paar jaar weten. Het is niet ondenkbaar dat dan blijkt dat swaffelen of beter gezegd: de media-aandacht ervoor niet meer dan een modeverschijnsel was, een hype. En dat het woord over een paar jaar zo goed als verdwenen is. Als dat het geval is, zal het waarschijnlijk nooit de Dikke Van Dale halen. Bij het Woord van het jaar 2007 Bokitoproof zie je al zoiets. Vorig jaar leefde het nog, want toen stonden de beelden van die zilverruggorilla die uit zijn hok in Blijdorp was ontsnapt ons vers in het geheugen. Maar het gebruik van Bokitoproof neemt af. Ik sluit niet uit dat het over een paar jaar vrijwel vergeten is. 1 Zo zou swaffelen er in de Van Dale uit kunnen zien. Swaffelen en zwaffelen D e site werd door mensen bezocht. Ruim van hen brachten daar hun stem uit op een van de tien genomineerde woorden. De afgelopen weken werd op het internet veel gediscussieerd over de voorgedragen woorden. Op sommige sites werden zelfs stemadviezen afgegeven. Met 57% van de stemmen scoorde swaffelen veel hoger dan zijn directe concurrenten, zoals wiiën (tweede plaats) en bankendomino (derde plaats). Volgens mensen die op swaffelen hebben gestemd, is dit hét woord dat het jaar 2008 het best typeert. Swaffelen kwam in 2008 in het nieuws nadat een leerling een filmpje op YouTube had gezet waarin viel te zien hoe hij tijdens een studiereis naar India de Taj Mahal had geswaffeld. Het filmpje toont een jongeman die zijn geslachtsdeel tegen het gebouw laat slingeren. Of doet alsof. Het swaffelen van de Taj Mahal bleek geen incident te zijn. Want ook als seksuele variant werd swaffelen bekend. In die context betekent swaffelen zoiets als het mannelijke lid tegen bijvoorbeeld een damesbil aan tikken om een lustbeleving teweeg te brengen. Het tv-jongerenprogramma Spuiten en slikken besteedde in de zomer van 2008 veel aandacht aan dit fenomeen. Daardoor raakte het woord vooral onder jongeren bekend. Er zullen ongetwijfeld ouderen zijn die het fenomeen noch het woord kennen, maar het woord komt ook weer niet helemaal uit de lucht vallen: het lijkt sterk op zwaffelen, een woord dat in de neutrale betekenis heen en weer bewegen in Vlaanderen niet onbekend was. Zwaffelen, en in feite ook swaffelen, is daarmee een van de vele woorden (denk aan zwaaien, zwalpen, zwiepen en zwenken) die met een zw-klank beginnen en heen en weer bewegen betekenen. 5, 1% rente vrij opneembaar Kies voor vrij opneembaar sparen met 5,1%* rente bij een 100% Nederlandse bank. Kijk op moneyou.nl * Rentewijzigingen voorbehouden

5 Wereld 5 Duitsland Modderfonteinen en herrie Crossen in een Oostblok-tank Twee voormalige DDR-soldaten bieden een politiek incorrecte vrijetijdsbesteding aan: rondcrossen in een originele Oostblok-tank. Omwonenden klagen over overlast. Jeroen Kuiper BEERFELDE Al van ver is het zware gedreun te horen. Dan verschijnen ze: drie originele T55T-tanks die het Brandenburgse landschap omwoelen. Modderfonteinen spuiten omhoog als Ronnie Heine (31) uit Frankfurt a/d Oder zijn 34 ton zware tank over een heuveltje stuurt en vervolgens in een enorme waterpoel terechtkomt. Dat was gaaf, zucht hij als hij uit het benauwde bestuurdersgat kruipt en zijn ouderwetse helm afzet. Het was een bijzonder verjaardagscadeau van zijn vriendin: een half uurtje rondcrossen in een tank à 136 euro. Ik zou graag nog een keer, maar het kost nogal wat. Zijn vriendin kijkt hem bewonderend aan. Haar Ronnie, de tankbestuurder. Oud ijzer De tanks in Beerfelde, 30 kilometer ten oosten van Berlijn, zijn een uit de hand gelopen hobby van de gebroeders Heyse. Beiden dienden in het DDR-leger, waar ze hun ervaring met tanks opdeden. Een paar jaar geleden kregen we de kans een tank te kopen in Tsjechië, vertelt Axel Heyse. Dat ding stond klaar om gesmolten te worden. Het was oud ijzer. Ze namen de tank mee naar Duitsland en bouwden hem compleet opnieuw op. Het balletje begon te rollen toen we gevraagd werden om bij een dorpsfeest een rondje met de tank te rijden. Vanaf dat moment was er geen houden meer aan. Pretpark Oost-Duitsland Inmiddels hebben de broertjes Heyse dertien tanks. Het zijn twee verschillende types: de T 55 T, een zogenaamde bergingstank, en de BMP, een echte gevechtstank. Beide gebouwd in de Sovjetunie. Verbruik: zeven liter diesel per kilometer. Ik zou graag nog een keertje willen, maar het kost nogal wat. Volgens Axel is de Panzer Fun Fahrschule, zoals zijn bedrijf heet, de enige in deze omvang in Duitsland. Hij is er trots op: We bieden veertien mensen werk, en ondersteunen sociale projecten in de gemeente. De Fun Fahrschule past in het beeld van Oost-Duitsland als pretpark voor West-Duitsers, stedelingen en toeristen. Op het Oost-Duitse platteland is alleen in de vrijetijdssector werkgelegenheid te creëren. Toch is niet iedereen blij met de rondploegende ratelbanden. Inwoners van Beerfelde klagen over geluidsoverlast. En tot grote ergernis van Heyse is ook burgemeester Wolfgang Funke een van de mensen die om ethische redenen tegen de tankschool is. Hij begrijpt er niets van: We betalen toch De inwoners van Beerfelde zijn minder blij met de attractie. euro gemeentebelasting per jaar? Burgemeester Funke is daarvan niet onder de indruk. Alleen omdat een bedrijf belasting betaalt, hoef ik het nog niet automatisch goed te vinden? We hadden hier ooit ook een bordeel. Dat heb ik ook niet ondersteund. 1 Pakistan VERVOER ISAF TE LINK Veel Pakistaanse chauffeurs willen geen vracht meer vervoeren voor de internationale vredesmacht (ISAF) in Afghanistan. Ze zijn bang vanwege de voortdurende aanvallen op de vrachtwagens. Radicale islamitische groepen hebben de afgelopen week al meer dan driehonderd trucks met lading verwoest, aldus de Pakistaanse autoriteiten. Irak BELAGER BUSH IS HELD Duizenden Irakezen hebben gisteren gedemonstreerd voor de vrijlating van de journalist die president George Bush zondag tijdens een persconferentie bekogelde met een schoen. Ze noemen de man, de 28- jarige Muntazer al-zaidi, een held. Het gooien van schoenen geldt in de Arabische wereld als een grote belediging. REUTERS Balkan Montenegro vraagt EU-lidmaatschap ANP Premier Milo Djukanovic van Montenegro heeft gisteren het lidmaatschap van de Europese Unie aangevraagd voor zijn land. Hij deed dat bij een ontmoeting met de Franse president Nicolas Sarkozy, de huidige EU-voorzitter. Volgens EU-commissaris Olli Rehn gaat REUTERS het om een historische mijlpaal. Hij stelt dat Montenegro de laatste tijd belangrijke voortgang heeft geboekt op weg naar integratie met Europa. Het heeft de economie en politiek grondig hervormd. Het Balkanland ontstond in 2006, toen het zich afscheidde van Servië. Het telt inwoners, die sindsdien al met de euro betalen. Montenegro heeft een derde van de oppervlakte van Nederland. 1 Colombia YO! PAS OP VOOR MIJNEN! De Colombiaanse hiphoporganisatie Ayara wil jongeren met hiphopmuziek bewust maken van het gevaar van landmijnen. Colombia is een van de landen waar de meeste slachtoffers van landmijnen en onontplofte munitie vallen. Het project start in januari in het straatarme departement Chocó, in westelijk Colombia. Linkse guerrillagroepen, het leger en rechtse paramilitairen zijn er voortdurend met elkaar in gevecht. Siberisch koud Siberië heeft te kampen met extreme koude, waarbij de temperaturen de komende dagen dalen tot min 60 graden. Dat is tien graden kouder dan normaal.

6 T I P L

7 Wereld Spanje valse toegangskaartjes Azië Alhambra in de puree door fraude George Bush ziet hoopvolle winst in Afghanistan Het beroemde Alhambra in Granada is in grote problemen geraakt door miljoenenfraude met toegangskaartjes. Elizabeth Nash De portiers zouden zomaar mensen hebben binnengelaten. Het rode Moorse fort is een van Spanje s meest spectaculaire toeristische attracties. Elk jaar trekt het zo n drie miljoen bezoekers. Door een complot van portiers, reisorganisaties, een gids en een bankkantoor is het nu echter aan de rand van de afgrond beland. Het Alhambra is op een haar na failliet. Zeker vijftig mensen worden verdacht van de zwendel. In drie jaar tijd zijn er valse en niet geautoriseerde kaartjes uitgegeven. Onderzoekers gebruiken in hun rapport de termen anarchistisch en oncontroleerbaar. Het gaat om een fraude van mogelijk acht miljoen euro. Personeelsleden van het Alhambra Voor 4,60 per rit.* * Tarief 2009 Voor treinreizigers maximaal 4,80 per dag.** De vertrekkende Amerikaanse president George Bush vindt dat Afghanistan een heel ander land is dan 8 jaar geleden: We boeken hoopvolle winst. ** Tarief 2008 en het lokale kantoor van de BBVAbank worden ervan beschuldigd kaarten te hebben verkocht aan reisbureaus waarmee geen contract was afgesloten. Ook zouden er in het wilde weg kaarten zijn uitgedeeld. Daardoor kwam het vaak voor dat toeristen die wel netjes kaarten hadden gereserveerd een enorme menigte aantroffen in de prachtige tuinen en vertrekken van het fort. Portiers zouden zomaar mensen hebben binnengelaten zonder kaartjes, met gebruikte kaartjes, kaartjes voor andere tijden en zelfs voor andere dagen. Het onderzoek startte in 2006, nadat de chef van de kaartverkoop nattigheid was gaan voelen. 1 The Independent Trein - Treintaxi - afspraak. Thuis - auto - Q-Park P+R - trein. Redactie buitenland GRANADA 7 Na zijn afscheidsbezoek aan Irak deed Bush gisterochtend vroeg ook Afghanistan aan. Op de luchtmachtbasis Bagram sprak hij ongeveer duizend militairen toe. Ik weet zeker dat we hier zullen slagen, zei hij. Want onze strijd is rechtvaardig. Na de ontmoeting met de troepen vloog Bush per helikopter naar het paleis van president Hamid Karzai in Kaboel, het onderdeel van de reis dat zijn bewakers de meeste zorgen baarde. Vele miljarden Karzai zei dat hij en het Afghaanse volk trots en tot het diepst van ons hart vereerd waren met het bezoek van Bush. Op een persconferentie na afloop zei Bush verrast en blij te zijn over de veranderingen die Afghanistan in zeven jaar heeft ondergaan, al zei hij te beseffen dat er nog erg veel moet gebeuren. Hij verzekerde Karzai van de blijvende steun van de Verenigde Staten, ook na zijn aftreden. Het is in ons belang dat de democratie hier gaat bloeien. Karzai antwoordde dat Afghanistan niet eeuwig de hand wil blijven ophouden, maar voorlopig nog wel steun nodig heeft. Hij zei voor de grap dat Afghanistan Bush en zijn opvolger eerst nog vele miljarden uit de zak hoopt te kloppen. De VS hebben nu soldaten in Afghanistan. Daar komen er mogelijk nog bij. Sinds de invasie van 2001 zijn er waarschijnlijk meer dan tienduizend doden gevallen. 1 België Verkiezing onder zwerfsters Miss Dakloos 2009 België gaat een miss-verkiezing houden onder daklozen. Hoofdprijs: een vaste verblijfplaats. ANP BRUSSEL De wedstrijd, in oktober, wordt georganiseerd door een voormalig drugskoerier en haar moeder. De winnares krijgt een vaste verblijfplaats voor een jaar en medische bijstand. Elke deelneemster krijgt sowieso een fotoreportage en een mooi bijgewerkt kapsel, zegt organisatrice Aline Duportail (18) in de Gazet van Antwerpen. Ze heeft inmiddels al heel wat aanmeldingen binnen, en rekent ook op vrouwen uit de gevangenis van Brussel. Waarschijnlijk zullen ze dan wel een enkelband dragen, met als risico dat de jury daarop afknapt. België telt zo n daklozen, van wie een derde vrouwen. 1 Thuis - fiets - fietsenstalling - trein. Slechts 11,90 per maand.* * Tarief 2009 Reis van deur tot deur met NS. Kris-Kras-door-Nederland, met NS komt u echt overal. En dat kan op verschillende manieren. Parkeer bijvoorbeeld uw eigen auto naast het station bij Q-Park P+R en pak de trein. Of stap de trein uit en neem een OV-fiets. Met NS kunt u altijd van deur tot deur reizen. Ontdek alle manieren op Duitsland Thailand GIF REDT HAMELEN OPPOSITIE LEVERT PREMIER De rattenvangers van het Duitse Hamelen hebben eindelijk de rattenplaag onder controle die hun stad al wekenlang teistert. Niet met behulp van een fluit, zoals hun voorganger uit het beroemde sprookje, maar met rattengif. Sinds de zomer vermenigvuldigden de ratten in Hamelen zich snel in verwilderde volkstuinen aan de rand van de stad. Dit leidde weer tot overlast in nieuwbouwwijken. Abhisit Vejjajiva. REUTERS Irak De Thaise oppositieleider Abhisit Vejjajiva (44) is gisteren door het parlement gekozen tot de nieuwe premier. Abhisit wordt de derde premier in vier maanden tijd van het ZuidoostAziatische land. Hij volgt Somchai Wongsawat op. Somchai was de laatste regeringsleider uit de entourage van ex-premier Thaksin Shinawatra, die in 2006 door het leger werd afgezet. Sindsdien verkeert Thailand vrijwel permanent in een politieke crisis. Een half jaar geleden bezetten aanhangers van de Alliantie voor Democratie (PAD) enkele overheidsgebouwen uit protest tegen de regering. Ze eisten het vertrek van de toenmalige regering, die nog steeds banden zou hebben met Thaksin. Eind november verergerde de situatie, toen de PAD de twee belangrijkste luchthavens van het land bezette. Zeker toeristen raakten gedupeerd. De bezetting eindigde na een week, nadat het constitutionele hof had besloten de regeringspartij te verbieden. MASSAGRAF BIJ BASRA De Iraakse autoriteiten hebben bij de Zuid-Iraakse stad Basra een massagraf ontdekt met daarin de stoffelijke overschotten van zeker 250 mensen. Zij zijn gedood tussen 1985 en 1995, toen wijlen Saddam Hussein nog aan het bewind was. Na de Eerste Golfoorlog, in 1991, kwam de sjiitische bevolking in het zuiden van Irak in opstand tegen Saddam. De revolte werd vervolgens bloedig neergeslagen. Het weer En nu is het afgelopen! Van harte! Granada: 5ºC/-1ºC, af en toe zon Santiago de Compostella: 10ºC/8ºC, bewolkt Santa Cruz de la Palma: 20ºC/17ºC, bewolkt Een chimpansee in een Indiase dierentuin had genoeg van het treiterende publiek. Hij ging stenen terug gooien, en verwondde daarbij twee mensen. Marc Ravalomanana uit Imerinkasinina viert vandaag zijn 59e verjaardag. Hij is sinds 2002 de president van Madagaskar.

8 8 Perspectief Auto-industrie Malaise op wielen Hard op weg naar total loss Dearborn (MI) USA Detroit (MI) USA Boulogne-Billancourt FRANKRIJK Coventry ENGELAND Auburn Hills (MI) USA Parijs FRANKRIJK De drie Amerikaanse autoreuzen General Motors, Ford en Chrysler bedelen nu al weken tevergeefs om miljardenhulp bij het Amerikaanse Congres. Maar ook bij autofabrikanten in Europa en Azië hakt de crisis er hard in. Over twee jaar zijn er nog maar zes grote producenten over. EEdward Deiters uropeanen kochten vorige maand een kwart minder nieuwe auto s. In Amerika doolde het recessiespook nog veel erger door de autoshowrooms: in november werden in de VS 37 procent minder auto s verkocht. Na de bankwereld is de autoindustrie het volgende wereldwijde zorgenkindje. H Wij zijn op zoek naar: Amerika et tijdperk van de grote zware slurpers is voorbij. Het duurde lang voor ze daar in Amerika achterkwamen. Te lang. Europese en Aziatische fabrikanten namen het afgelopen decennium forse happen uit het markaandeel van de Amerikaanse Big Three : General Motors, Ford en Chrysler. En daaroverheen komt nu een recessie. Volgens schattingen van Amerikaanse brancheorganisaties worden dit jaar in de VS dertien miljoen auto s verkocht; tegen zestien miljoen in Nu de autokoper het laat afweten en kredieten opdrogen wordt zichtbaar hoe slecht de dinosaurussen uit Detrot er werkelijk voorstaan. GM, Ford en Chrsyler wilden 34 miljard dollar aan staatshulp om zich het vege lijf te redden. Die kregen ze niet. Vorige week werd ook het plan om de gaten bij de autobouwers te stoppen met veertien miljard dollar met een grote boog de Senaat uitgeschopt. Deze week wordt het duidelijk: surseance of alsnog staatshulp. Samen hebben de drie bedrijven meer dan mensen in dienst. Maar hoe lang nog? General Motors De grootste autobouwer in Amerika zag in november zijn verkopen dalen met 41 procent. Een maand eerder nam de crisis al een soortgelijke hap uit de verkoopcijfers. Wil het bedrijf blijven draaien dan heeft het naar eigen zeggen nog deze maand vier miljard dollar nodig en in totaal achttien miljard. In een nooit eerder vertoond mea culpa bood het concern uit Detroit onlangs het Amerikaanse volk zijn Functie eisen: Raggers familie GM: Excuses voor onze slechte prestaties. excuses aan voor de slechte prestaties van de afgelopen tijd. Het is leuk bedacht, maar doet niets af aan de cijfers: Het moederbedrijf van oermerken als Cadillac, Chevrolet en Hummer maakte vorig jaar een verlies van 38,7 miljard dollar. Dit jaar verliest GM bijna een miljard dollar per maand en ziet topman Rick Wagoner de bodem van zijn schatkist angstwekkend snel dichterbij komen. Aan een remedie wordt gewerkt: GM gaat auto s minder bouwen en het mes in het personeelsbestand zetten. Ook gaan ze met de stofkam door de merkenportefeuille. Hummer staat al tijden te koop. Daarnaast zijn de merken Pontiac, Saturn en Saab ten dode opgeschreven of moeten worden verkocht. Saillant detail: GM smeet volgens vakblad AdvertisingAge vorig jaar nog 400 miljoen dollar advertentiegeld tegen deze drie merken aan. Chrysler De aanstaande Amerikaanse president Barack Obama nam in afwachting van zijn presidentiële limo zelf onlangs afscheid van zijn Chrysler. Hij kocht zijn 300C met 5,7 liter Hemi motor in 2004 toen de benzine in de VS nog spotgoedkoop was. Dergelijke slurpers raakt het bedrijf na de benzineprijzen van afgelopen zomer aan de straatstenen niet meer kwijt. Chrysler zag de verkopen in november dalen met 47 procent. Het bedrijf heeft voor het einde van het jaar zeven miljard dollar nodig. Ford Obama rijdt nu zelf tijdelijk in een hybride Ford Escape. Toch ontkwam ook Ford Motor Co niet aan een smeekbede aan het Congres. Het bedrijf staat er minder slecht voor dan GM en Chrysler, maar vroeg de staat om een kredietlijn van negen miljard dollar hoewel het genoeg cash zegt te hebben om 2009 door te komen. Z China elfs de Chinezen ontkomen er niet aan. De autoverkopen daalden er volgens staatspersbureau Xinhua in november met 10 procent vergeleken met vorig jaar. Chery China s Export en Import Bank verstrekte Chery, een van China s grootste onafhankelijke autobouwers, begin deze maand leningen ter waarde van 10 miljard yuan, ofwel bijna 1,1 miljard euro. O Duitsland ok in het moederland van de Autobahn kriselt es. General Motors-dochter Opel heeft het zwaar, maar ook een luxemerken als BMW ziet de recordverkopen van 2007 nu als een soort fata morgana. Het hoopt ze op zijn best te evenaren. Friedrich Eichiner, de financiële bestuurder van BMW pleitte onlangs in de actualiteitenrubriek Focus voor een staatsreddingsplan voor aangeslagen toeleveranciers. In zo een moeilijke crisissituatie moet de staat bijspringen. Volkswagen De eerste negen maanden van dit jaar ging het prima bij de grootste autofabrikant van Europa. Topman Martin Winterkorn meldde gisteren in de Duitse media dat de situatie voor Volkswagen niet dramatisch slecht is. Volgend jaar verwacht Winterkorn wel een teruggang van een procent of tien. BMW Bayerische Motoren Werke (BMW) AG zag zijn verkopen in november 2008 met 25 procent afnemen. De eigenaar van de automerken BMW, Mini en Rolls Royce zag vooral de resultaten bij naamgever BMW drama- Nedcar (1) Ook bij het Limburgse NedCar gaat de productie tijdelijk op een laag pitje. De lopende band van de Mitsubishi s Colt en Outlander ligt deze maand stil.

9 Perspectief 9 Wolfsburg DUITSLAND Stuttgart DUITSLAND Rüsselsheim DUITSLAND Stuttgart DUITSLAND München DUITSLAND Turijn ITALIE Yokohama KOREA Tokio JAPAN Gordon Brown overweegt zijn staats-jaguar in te ruilen voor een elektrische auto. tisch dalen: er werd 26 procent minder BMW s verkocht, het aantal Mini s zakte met 21 procent en ook het vermogende Rolls Royce-cliënteel hield de hand op de knip: min 19 procent. Het bedrijf verlaagt de komende tijd zijn productie. Te beginnen met een verlengde kerstvakantie voor het personeel. Daimler Benz Ook aan deze fabriekspoort van het gaat de crisis niet voorbij. In november daalden de totale verkopen van onder meer Smarts en Maybachs met een kwart en bij oermerk Mercedes Benz doken de verkopen zelfs 28 procent in de min. Vanwege een afspraak uit het verleden mag Daimler Benz tot 2011 geen werknemers ontslaan. Dus laat het bedrijf ze nu maar korter werken. In het nieuwe jaar moet tweederde van de productiemedewerkers uren en dus loon inleveren. Opel Vorige week werd bekend dat er tot het einde van het jaar Opels minder geproduceerd moeten worden. Daarom voert de GM-dochter volgens het blad Wirtschaftswoche gesprekken over verplichte arbeidstijdverkorting. Het bedrijf peinst over een 33-urige in plaats van een 38- urige werkweek. Ook een werkweek van vier dagen behoort volgens Opel tot de mogelijkheden. Porsche De sportwagenbouwer uit Stuttgart had gehoopt dit jaar voor het eerst het recordaantal van auto s te produceren. Dat gaat niet lukken. In de VS brachten de Duitsers vorige maand de helft minder Porsches aan de man dan vorig jaar. D Engeland e Britse overheid onthult deze week nog een beperkt pakket met noodmaatregelen om duizenden ontslagen in de autosector te voorkomen. Dat meldde de Britse krant Sunday Times afgelopen weekeinde. Ook zou de regering leengaranties beschikbaar willen stellen aan fabrikanten om de ingezakte verkopen op gang te helpen. Jaguar De Britse staat zou overwegen het icoon van Britsheid, Jaguar, enkele honderden miljoen ponden aan garanties te geven. Een andere optie is het merk leningen met lage rente te bieden uit het noodfonds voor de financiële sector van 400 miljard pond (ongeveer 446 miljard euro). De Britse premier Gordon Brown zou overigens zelf al tijden overwegen zijn gepantserde staats-jaguar in te ruilen voor een elektrisch aangedreven auto. S Frankrijk arkozy is niet zuinig. Autofabrikanten Peugeot Citroën en Renault kunnen putten uit een potje van 300 miljoen euro. Daarnaast wil hij de Franse autoverkopen stimuleren met een hogere milieusubsidie. Eigenaren die hun oude auto van de hand doen voor een CO 2 -vriendelijkere versie krijgen binnenkort euro subsidie. Dat was 300 euro. Renault We moeten erkennen dat 2009 een van de moeilijkste jaren wordt voor onze branche in de afgelopen vijftig jaar, aldus Renault-baas Carlos Ghosn kort geleden tegen The Wall Street Journal. Meteen gaf hij ook maar een winstwaarschuwing af. In plaats van de beoogde 6 procent winstgroei zal het bedrijf dit jaar hooguit 2,5 à 3 procent meer winst maken. Zelfs bij Renault-dochter Dacia, dat supergoedkope auto s maakt, gaat daarom het mes in de productie en arbeidsplaatsen. PSA Peugeot Citroën De baas van PSA Peugeot Citroën kondigde drastische tegenmaatregelen aan. Tegen het Duitse Handelsblatt: We bevinden ons in een situatie als nooit tevoren. Het bedrijf schrapt eerst maar eens banen met de mededeling dat wanneer nu niet gehandeld wordt het wel eens de wereldwijde banen zou kunnen betreffen. Daarnaast wordt een samenwerking of fusie met het Italiaanse Fiat onderzocht. Italië D e Italianen onderzoeken momenteel of de hele Italiaanse auto-industrie financiële hulp nodig heeft. Fiat Over twee jaar zijn er wereldwijd slechts zes grote producenten over. Dat zei Fiat-topman Sergio Marchionne vorige week in een interview met het blad Automotive News Europe. Zo n van zijn arbeiders begonnen vandaag aan een verplichte vakantie van bijna een maand. In november daalde de verkoop van Fiat (ook Ferrari en Alfa Romeo) in Italië met bijna 30 procent, het laagste niveau sinds Gisteren bleek dat Marchionne haast heeft: Fiat voert verkennende gesprekken met het Franse PSA Peugeot Citroën. B Japan ij zowel Honda, Nissan als de wereldwijde nummer 1 Toyota gaat het snel slechter. Honda trok zich onlangs zelfs terug uit de Formule 1 en bespaart zo jaarlijks bijna 400 miljoen euro. Toyota Toyota s vicepresident Mitsuo Kinoshita was onlangs voor een Japanner zeldzaam dramatisch: We hebben eerder oliecrises en een stijgende yen overleefd en zijn altijd weer verder gegroeid. Maar dit is een noodsituatie als nooit tevoren. 1 Nedcar (2) Alle Nedcar-medewerkers zijn door de productiestop in december tijdelijk werkloos, maar gaan er financieel niet op achteruit als ze enkele dagen geparkeerd worden in de WW. * Korting geldt alleen bij Internet Extra en Premium. Vraag naar de voorwaarden.

10 Cash Manager Salarisindicatie: Vacature: 342 Als Cash Manager voor Maxeda, bekend van formules als De Bijenkorf, V&D en Praxis, ben je verantwoordelijk voor het uitvoeren van het dagelijkse cash management voor zowel Nederlandse als buitenlandse Maxeda bedrijven. Daarnaast onderhoudt je intensieve contacten met de financiële managers en bankrelaties en rapporteer je aan de Director Corporate Control. Financial Professionals bij vijzelaar.com Vacature: 301 Als ambitieuze Financial Professional krijg je bij ons de kans om je vakinhoudelijke en theoretische kennis (verder) te ontwikkelen tijdens een interessant loopbaantraject. In twee jaar tijd maak je kennis met maar liefst 5 van onze meest aansprekende cliënten. Je voert opdrachten uit die geleidelijk aan met je meegroeien in niveau. Daarnaast biedt vijzelaar.com je een uitstekend opleidingsprogramma, mede verzorgd door gerenommeerde externe partijen. Je profiel: Opleiding op HBO-niveau of HBO-denkniveau Minimaal 3 jaar ervaring binnen een treasury of cash afdeling Ervaring met Electronic Banking is een pré Daadkrachtige persoonlijkheid met een flexibele instelling Je profiel: Afgeronde bedrijfseconomische opleiding op minimaal HBO-niveau (AC/BE) Twee tot vijf jaar werkervaring in Finance Enthousiast, flexibel en leergierig Je contact: Sofie Man, of Je contact: Femma Hofman, of Assistent Controller Salarisindicatie: Vacature: 334 Als Assistent Controller bij het VU Medisch Centrum voer je in samenwerking met een collega de projectadministratie voor het Facilitair Bedrijf. Je bent verantwoordelijk voor controle van boekingen en het aanleveren van correctieboekingen. Je bereidt de maandrapportages alsmede de kostprijs calculaties voor. Bovendien doe je voorstellen voor verbetering van werkprocessen en administratieve procedures voor het projectbeheer. Je rapporteert aan de Finance Manager. Controller Salarisindicatie: Vacature: 336 Als controller krijg je de kans om mee te bouwen aan deze snel groeiende IT-organisatie. Je bent verantwoordelijk voor het opzetten en coördineren van het rapportageen budgetteringsproces alsmede het adviseren van het management en directie ten aanzien van procesverbeteringen. Je ondersteunt de CFO bij acquisities en overnames. Daarnaast ben je de rechterhand van en rapporteer je direct aan de CFO. Je profiel: Afgeronde bedrijfseconomische opleiding op HBO-niveau (AC/BE) Minimaal 1 jaar ervaring in een soortgelijke functie Ervaring met Oracle is een pré Resultaatgericht en gewend met deadlines te werken Je profiel: Afgeronde bedrijfseconomische opleiding op HBO-niveau (AC/BE) Goede vaardigheid in het opstellen van overzichten en rapportages Minimaal 3 jaar ervaring in een soortgelijke functie Flexibel, leergierig en bereidheid tot reizen Je contact: René Beukema, of Je contact: Sofie Man, of Alweer 4 topbanen bij topbedrijven Kijk voor deze en allerlei topbanen bij topbedrijven op vijzelaar.com of bel continuïteit in finance Net bij een tevreden klant geweest.

11 ICT Crisis biedt kansen Tijdens de vorige economische crisis werden ICT ers massaal werkloos. Nu krijgen ze het drukker dan ooit. Kredietcrisis Hard geraakt Duizend banen weg bij DSM 16 Dagblad De Pers In Business 11 De kredietcrisis dwingt chemieconcern DSM tot het nemen van pijnlijke maatregelen. Redactie economie Ook bij DSM in Heerlen ontkomen ze niet aan de kredietcrisis. Als gevolg van de crisis gaat het chemiebedrijf de komende maanden duizend banen schrappen, oftewel 5 procent van het personeelsbestand. Extra pittig voor het personeel is dat gedwongen ontslagen niet worden uitgesloten. Dat er mensen uit moeten, komt omdat DSM merkt dat er minder vraag is naar grondstoffen door de dalende vraag naar auto s, elektronica en de inzakkende bouwmarkt. Omdat het economisch allemaal een stuk minder gaat, moest het chemieconcern ook de winstverwachting voor dit jaar temperen. In plaats van 1 miljard euro verwacht DSM in miljoen euro winst te maken. Behalve de banenreductie heeft DSM nog een aantal pijnlijke maatregelen moeten nemen vanwege de Chemieconcern uit Heerlen sluit gedwongen ontslagen niet uit. economische malaise. Zo is het werk in meer dan tien fabrieken wereldwijd voor onbepaalde tijd stil gelegd. Verder heeft DSM het aantal tijdelijke krachten verminderd en is een aantal projecten uitgesteld. Het is duidelijk dat de hevige onrust die is begonnen in de financiële sector nu ook het vertrouwen van bedrijven en consumenten in de bredere economie aantast, aldus DSMtopman Feike Sijbesma. Vakbond CNV zei het zuur te vinden dat de Heerlense chemiereus klappen oploopt en personeel moet ontslaan omdat financiële instellingen bovenop hun geld blijven zitten. DSM hoopt door het schrappen van banen vanaf 2010 jaarlijks 100 miljoen euro te besparen. 1 Historische boottocht naar Taiwan China en het afvallige Taiwan zijn een stap dichterbij verzoening. Een vrachtschip in de Noord-Chinese haven Tianjin stond gisteren feestelijk op het punt te vertrekken naar Taiwan - voor het eerst sinds het einde van de Chinese burgeroorlog in Ook direct post- en luchtverkeer is gisteren na lange tijd weer op gang gekomen. 1 REUTERS Salaris Beloningen in Europa Starter in middenmoot Banken Staat moet opnieuw onderhandelen over koop Beleggers vechten verkoop ABN aan Het salaris van Nederlandse hoogopgeleide starters is niet slecht. Zwitsers krijgen het meest. ANP Nederlandse startsalarissen voor hoogopgeleiden bevinden zich in de Europese middenmoot. Gemiddeld bedraagt een jaarsalaris voor een starter op basis van een veertigurige werkweek bijna euro. Dat blijkt uit onderzoek waarvan adviesbureau Towers Perrin gisteren de resultaten presenteerde. Het bureau deed navraag bij bedrijven in ruim dertig landen. Zwitserse hoogopgeleide begint met het meest: euro. De Zwitserse starter bleek verreweg het hoogste salaris te krijgen: euro per jaar. Daarna volgden Duitse en Belgische starters met een salaris van ongeveer euro. Poolse starters moeten het stellen met gemiddeld euro. Ook in Zuid-Europa liggen de salarissen relatief laag. Het bureau hield in het onderzoek geen rekening met kosten voor levensonderhoud. 1 De Nederlandse overheid heeft zich niet aan de regels gehouden toen zij Fortis Nederland en ABN Amro kocht, zo menen advocaten. Aandeelhouders dreigen met claims. Redactie economie De Nederlandse overheid moet opnieuw onderhandelen over de aankoop van Fortis Nederland en ABN Amro. Dat eisen de aandeelhouders van Fortis. Ze dreigen zelfs met schadeclaims als minister Wouter Bos van Financiën hun uitnodiging negeert. De aandeelhouders voelen zich gesterkt door een uitspraak van de REUTERS Belgische rechter eind vorige week. Die bepaalde dat de aandeelhouders van Fortis in oktober ten onrechte zijn gepasseerd. Toen sloot het Fortisbestuur de verkoopdeals met de Belgische en Nederlandse overheden. Advocatenkantoren in Nederland en België vinden dat de uitspraak bewijst dat de Nederlandse staat regels heeft geschonden. Het ministerie van Financiën moet daarom per direct de integratie van Fortis en ABN Amro staken, vinden de advocaten Adriaan De Gier en Mischaël Modrikamen. De samensmelting kan pas verder gaan als aandeelhouders hun goedkeuring hebben gegeven en een vergoeding hebben gekregen voor de schade die ze hebben geleden. Het ministerie van Financiën blijft erbij dat er geen vuiltje aan de lucht is. De uitspraak van de Belgische rechter zou niet gelden voor Nederland omdat de verkoop is afgehandeld. 1

12 12 In Business Koster & Jojanneke Met medewerking van: Lorianne van Gelder Business Boys Get Marvia De TomTom van het web Arnoud Haverlag is crisisproof. Wij zijn kostenbesparend. Kaderkop Vrijgezel 4 Nee Waardevolste bezit 7 Een digitale piano. Voor de vrije zondag Woont 9,5 In de Amsterdamse Jordaan Verkondigt in de kroeg 10 Onzin Arbeidsadagium 9 Als je een kans ziet: grijp hem. En: het is gemakkelijker je plannen uit te voeren dan je denkt Gemiddeld 8 Ik ben blij dat ik met ondernemen ben begonnen, het leukste wat er is. Arnoud Haverlag (24) staat nog niet heel binnenkort in de Quote 500. Al roep ik dat soort dingen natuurlijk wel in de kroeg. Maar de jonge ondernemer kan zich wel een huis in de Amsterdamse Jordaan en een bedrijfspand aan de sjieke Planciuslaan in Amsterdam veroorloven. Het gaat goed met zijn bedrijf Get Marvia dat hem wel alvast een notering in de Sprout-lijst van 25 veelbelovendste ondernemers van onder de 25 jaar opleverde. Anderhalf jaar terug richtte hij met twee vrienden zijn onderneming op: een website waarop klanten eenvoudig en snel online printmaterialen zoals kaartjes of advertenties kunnen ontwerpen, beheren en versturen. Haverlag: Door Marvia te gebruiken, wij noemen het een advertisement management systeem, hoeft een bedrijf geen reclamebureaus of ontwerpstudio s in te schakelen. Hun huisstijl zit in ons systeem dat die stijl continu bewaakt en alles altijd drukgereed online beschikbaar heeft. Als ze bijvoorbeeld een nieuwe advertentie voor een krant willen ontwikkelen, hoeven ze alleen nieuwe tekst, foto s en wat ze maar nog meer willen up te loaden, en onze software spuugt er een op maat gemaakte advertentie uit. Scheelt ontzettend veel tijd. En je hebt er geen kennis van vormgeving voor nodig. Haverlag was tijdens zijn studententijd, hij studeerde economie, reeds een ondernemend type. Mensen vroege mij continu om computeradvies, en welke internetprovider ze moesten kiezen. Ik besloot daar samen met een vriend op een gegeven moment geld voor te gaan vragen. Daar vloeide ons eerste internetbedrijfje uit voort. Inmiddels hebben grote klanten als VNU en advocatenkantoor Houthoff Buruma gebruikgemaakt van zijn diensten. REUMA? AMC Arnoud Haverlag: Je moet altijd willen werken. KICK SMEETS De kredietcrisis? Die komt ons eigenlijk heel goed uit. Maar we willen ook dat midden en kleine bedrijven, de mkb ers, met ons systeem kunnen werken, dus voor hen houden we het redelijk betaalbaar. Voor 90 euro per maand kan een mkb er los met Marvia. De grote jongens betalen vanaf 350 euro per vijf gebruikers per maand voor het licentiemodel. We zijn gemakkelijk in het gebruik, en betaalbaar, niet van dat gelul. Door ons te gebruiken bespaar je een enorm percentage op de kosten die je normaliter maakt voor deze processen. Met geld strooien kunnen we nog niet. Maar er is steeds meer vraag naar ons product. Ik ben ontzettend blij dat ik ooit begonnen ben met ondernemen, echt het leukste wat er is. De kredietcrisis doet hem geen centje pijn. In tegendeel, omdat dit een kostenbesparend systeem is, neemt de toeloop alleen maar toe. Die crisis komt ons eigenlijk wel goed uit. Sprout schatte hun halfjaaromzet op euro. We doen geen uitspraken over omzet. Maar dat bedrag is alweer gedateerd. Dat Haverlag en zijn kompanen nog jeugdig zijn, zetten ze handig in. Bij eventuele adviseurs of investeerders proberen we te spelen met naïviteit. Zo van: we hebben een leuk idee, wilt u er eens naar kijken? Je moet als ondernemer niet pas op zoek gaan naar geldschieters als je eigen geld al op is. Om een netwerk zitten de Marviajongens niet verlegen. Ik was lid bij het Amsterdamse corps, en daar komt veel uit voort. Je weet wie waar werkt, je kunt mensen gemakkelijk benaderen. We gaan ook naar businessborrels. Al is dat vaak meer voor de borrel dan voor de business. Marvia noemt Haverlag, die zes dagen per week werkt, de TomTom van web to print. Je moet ambitieus zijn, als startende ondernemer moet je eigenlijk ook altijd willen werken. Ik vind TomTom een prachtig voorbeeld dat zo n onderneming op Nederlandse bodem mogelijk is. Het grote succes kan dichterbij zijn dan je denkt. 1 Q&A Gepriegel leidt tot ergernis Veel bedrijven gebruiken onleesbare lettertjes op hun verpakkingen. Eye Wish Groeneveld brandmanager Corine Wolswinkel: Een van de grootste consumentenirritaties. Morgen krijgt s lands grootste priegelaar van jullie de Gouden Loepie prijs uitgereikt. Wie zijn de oogverpester-genomineerden? Scheerproduct Veet, het Nederlandse rijbewijs,tic Tac pastilles, Conditioner Herbal Essences en Läkerol keelpastilles. De Gouden Loepie, een twijfelachtige eer Ach, het is een ludieke aanmoedigingsprijs. Opbouwende kritiek, we bieden ook aan met de winnaar mee te denken over een oplossing. Onleesbare lettertjes vormen een van de grootste consumentenirritaties. We kregen ook ontelbare geïrriteerde inzendingen. Nog gevaarlijke gevallen gemeld? Rampzalige ontharingshorror, verkeerd toegediende tic-tac tabletjes? Er kwamen veel klachten over haarkleuringsmiddelen. Terwijl dat toch iets vrij essentieels is om goed te doen. Ook de overheid laat steekjes vallen. Zowel rijbewijs als paspoort laten te wensen over. Ook geld zorgt voor grootse woede opvliegers schijnbaar? Ja, maar de lettertjes op geld zijn zo klein omdat het dan moeilijker na te maken is, dus dat is wel logisch. De mensen hebben door de kredietcrisis hun flappen nog eens goed bekeken? Wellicht, ha ha! Een inzender zei inderdaad: je moet nu toch op de kleintjes letten. 1 FOLLOW THE MONEY REVU STEEKT ER EEN OP Weekblad Revu zoekt verboden inkomstenbron. W eekblad Revu plaatst morgen in het kerstnummer rookadvertenties van zeven sigarettenmerken om te protesteren tegen de verbodsneurose die ons land in de greep heeft. Het kerstnummer van het Mokumse magazine staat in het teken van de njetvoorschriften die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd en afgekondigd in het ooit zo tolerante polderland aan de Noordzee. We hebben de verboden geturfd en komen uit op ongeveer veertig, zegt hoofdredacteur Altan Erdogan (een roker!). De zeven advertenties, van onder meer Barclay s, Camel, Diana Kingsize en Chesterfield, hebben al eerder in het blad gestaan. We zijn even door de oude leggers gegaan en hebben gekeken naar de rookreclame. Dat verbod scheelt ons trouwens miljoenen euro s aan inkomsten, maar uiteindelijk heeft het 0,0 procent effect op de volksgezondheid gehad. Dan bijna melancholisch: Sommige van die reclames zijn esthetische pareltjes, die brunette van Diana is bijvoorbeeld nog steeds prima om naar te kijken. De actie, die helaas geen inkomsten oplevert, is een van de vele ludieke knipogen naar het gristen-socialistische moralisme van Balkenende IV. Het blad publiceert verder een bij Voetbal International geweigerd interview met Peter R. de Vries door Wilfred Genee. Peter R. ging nogal te keer tegen VI-hoofdredacteur (Johan Derksen) en dat was niet helemaal de bedoeling, geloof ik, grinnikt Erdogan. Revu-kok Pierre Wind heeft een verboden kerstmenu gefabriceerd: zalm met wiet en een sorbet met moedermelk. Het tijdschrift heeft, gelijktijdig met het uitkomen van het verboden kerstnummer, bovendien een website de lucht in geschoten: D66-fractieleider Alexander Pechtold zal in Den Haag de opening van de website verrichten. 1 KOJO S GENANTE HOEKJE Hockeyliefde Vanavond opletten bij het Sportgala, beste mensen. Zullen Wieke Dijkstra, Oranjehockeyster bij Laren en Rob Short, Canadees international bij Laren, knuffelend worden gespot? De 36-jarige exvan Fatima Moreira de Melo en de 23-jarige stand-in van Fatima in de Rabo-commercial koesteren, naar het schijnt, amoureuze gevoelens voor elkaar. 1 Hoewel wij nooit om onderwerpen verlegen zitten zijn lumineuze ideeën uwer kant meer dan welkom. De digitale post kan naar: Funda still standing Wie in deze tijden toch nog een huisje koopt, doet dat nog altijd het liefst via funda.nl. De site is uitgeroepen tot de beste en populairste huizensite van Prinselijk haar Prins William vond het tijd voor een nieuwe look. De Engelse prins werd bij een jachtpartij gespot met een flinke baard.

13 In Business 13 Techno Het octrooi Drogen zonder zorgen Geen knijpers, geen gerommel, geen vouwen Ook zo n hekel aan dat onhandige, slappe droogrek en die emmer met knijpers? Met de Drymate willen zelfs mannen graag de was ophangen. Marcel Hulspas Het lijkt niet bepaald een mannenprobleem, maar Martin van Eijk zat er toch mee. Hij ergerde zich groen en geel aan het standaard droogrek met zijn stugge stangetjes, en dat gehannes met wasknijpers. Het viel me op dat je ontzettend veel handelingen moet verrichten. Eerst het wasgoed ertussen frommelen, dan dat gedoe met die knijpers. En als alles droog is, moet dat hele gedoe nog een keer andersom. Dat moet anders kunnen, dacht ik. Nu heb ik al wat uitvindingen op mijn naam staan, dus het eerste wat je doet is kijken of er al octrooien waren aangevraagd op een nieuw droogrek. Maar nee dus. Toen ben ik eens goed gaan nadenken. Het resultaat van zijn denkwerk is de Drymate. De natte was wordt opgehangen, of beter: wordt vastgeklemd tussen een groot aantal dicht tegen elkaar geplaatste paperclips van hard plastic. Ophangen is daarmee geen worstelwedstrijd meer, maar geschiedt vlotjes in één vloeiende beweging, vanaf de zijkant. Een stevig frame zorgt ervoor dat het rek zelfs bij de zwaarste lading kaarsrecht blijft staan en niet doorbuigt, zoals ouderwetse wasrekjes altijd doen. 10 meter was Die oude rekjes konden ook gemakkelijk gaan roesten dat kunnen plastic paperclips niet. Het plastic is bovendien UV-bestendig en gaat dus ook in de volle buitenlucht vele jaren mee. En er kan veel meer op de Drymate. Een ouderwets staand wasrek kan ruim 10 meter was bergen maar, aldus Van Eijk: Een groot deel van die meters zit onderop en wordt nooit gebruikt. De Drymate biedt 20 meter waslijn en niemand hoeft te bukken. En omdat er geen knijpers worden gebruikt maar de was over de volle lengte vastgehouden wordt, heb je ook geen last meer van lelijke vouwen en punten aan de hoeken. Van Eijk: Je kunt een deel van de was meteen opvouwen. Extra sterk, dat is mooi meegenomen. Maar betekent dat ook extra zwaar? Van Eijk: De eerste versie was behoorlijk zwaar, maar de nieuwe is net zo zwaar als het ouderwetse droogrek. Een patent verkrijgen was misschien nog wel het eenvoudigste deel. Van Eijk is een ervaren uitvinder, Nooit knijpers meer, maar weerbestendige plastic paperclips maar het hele traject van idee naar productie kostte hem toch verscheidene jaren. Maar nu zit de vaart er goed in. De plastic paperclips worden in grote hoeveelheden geproduceerd in een spuitgieterij in Nieuwkoop en voor de constructie van het buizenframe heeft hij een volautomatische machine ontworpen, die ondergebracht is in de sociale werkplaats De Sluis Groep in Woerden. Daar vindt ook de assemblage en de verpakking plaats. Met Suus de markt op In Woerden stapelen de Drymate s zich momenteel op. Alles staat klaar voor de nationale lancering, die waarschijnlijk plaats zal vinden in Suus, een nieuw homeshopping-programma dat binnenkort van start gaat op RTL5 en waar nieuwe producten aan de kijker zullen worden gepresenteerd. Suus-kijkers kunnen de Drymate straks bestellen voor 59,95 of via Waarom niet meteen de Europese markt op? Van Eijk: We doen het stapje voor stapje; de Drymate kan vast ook nog hier en daar verbeterd worden. Maar landen als België, Duitsland, Engeland zijn zeker interessant. In heel Europa worden veel droogrekken gebruikt. Wordt dat het einde van die andere uitvinding: de wasknijper? Van Eijk: Ach, er zijn uitvindingen die slimmer zijn. 1 Voor een demonstratie van de Drymate: kijk op Ook een uitvinding gedaan? Wilt u weten of u origineel bent of gewoon weten wat er zoal uitgevonden is? Kijk op de website van Octrooicentrum Nederland, Onberekenbaar bos Bosbouwers zijn geen visionairs Wie bomen plant, bepaalt voor tientallen jaren het gezicht van de natuur. Toch zijn bosbouwers slechte toekomstvoorspellers, constateert Marjanke Hoogstra. Redactie wetenschap Het is een verleidelijk beeld: de visionaire bosbouwer die zijn net aangelegde bosperceel overziet en moeiteloos vertelt hoe het er over twintig, vijftig, honderd jaar bij zal staan. Zo zou het moeten zijn. Bosbouwers planten nu eenmaal voor toekomstige generaties. Maar ze kunnen het niet. Bosbouwers hebben geen voorspellende gaven, constateert Marjanke Hoogstra van Wageningen Universiteit, die vandaag op haar onderzoek promoveert. Vijftien jaar vooruit kijken is voor de meesten van hen al te hoog gegrepen. Opzienbarend vindt ze die conclusie niet: De toekomst is fundamenteel onzeker. Wat bosbouwers doen (net als andere stervelingen) is proberen om enig grip te krijgen op de toekomst door verhalen te verzinnen, een al te menselijke neiging die aangeduid wordt met de term sensemaking. Het is natuurlijk zeer de vraag of deze zelfverzonnen verhalen over wat hun bos staat te wachten, ooit werkelijkheid worden. Levert sense-making per definitie slechte bosbouw op? Dat durft Hoogstra niet te zeggen. Maar bosbouwers kunnen volgens haar wel beter worden in verhalen verzinnen over de toekomst, bijvoorbeeld door over meerdere scenario s na te denken. Dan kunnen ze hun eigen verwachtingen tijdig bijstellen, en zo nodig met de bijl en de schop ingrijpen. 1 ANP EEN RESTAURANT IS EEN AGRESSIEVE PLEK OM JE FOUTEN TE LATEN ZIEN. WAT HET BEDRIJFSLEVEN KAN LEREN VAN DE HORECA.

14 14 In Business In de knip GELD TELT REDACTIE INDEPENDER.NL Lijfrente parkeren of ermee shoppen Mijn lijfrente loopt af, wat nu? Als binnenkort je lijfrente afloopt, moet je eens gaan nadenken wat je met het kapitaal wilt. Je kunt kiezen voor jaarlijkse of maandelijkse uitkeringen. Maar als je voorlopig door blijft werken, heb je dat wellicht helemaal niet nodig. Je kunt dan de lijfrente parkeren bij je huidige verzekeraar maar ook bij een andere verzekeraar die wellicht gunstiger voorwaarden heeft. Kan ik dan shoppen? Ja, je kunt gaan shoppen met je lijfrente. Je hoeft helemaal niet bij de verzekeraar te blijven waar je lijfrentekapitaal vrijkomt. Het is zelfs vaak voordeliger om je kapitaal bij een andere verzekeraar onder te brengen, die vervolgens de uitkeringen doet. De verschillen in uitkering kunnen oplopen tot wel duizenden euro s. Vraag in elk geval meerdere offertes aan voor je vrijkomende lijfrentekapitaal of vergelijk de aanbiedingen van alle verzekeraars op Wat doe ik met meerdere polissen? Heb je meerdere polissen dan is het verstandig deze samen te voegen. Als ze op verschillende momenten aflopen, zou je ze zo moeten verlengen dat ze ongeveer gelijktijdig vrijkomen. Dan heb je een groter bedrag als inleg voor één uitkerende lijfrente. Dit levert vaak een hogere uitkering op, onder meer doordat je minder kwijt bent aan administratie- en poliskosten. Wanneer moet ik beslissen? Let op dat je met offertes voor een uitkerende lijfrente op tijd reageert. Als je te laat bent en de offerte is verlopen, zou het kunnen dat je een lagere uitkering krijgt dan geoffreerd. Het is dus zaak alert te zijn. 1 Zorg voor een appeltje voor de dorst. GETTY IMAGES Pensioen Geld bij fondsen verdampt Extra sparen voor oude dag is handig Pensioenfondsen zien hun vermogens rap verdampen door de crisis. Hoe zorg je zelf voor een extraatje voor later? Sylvia Marmelstein De kredietcrisis zet veel werknemers aan het denken over hun pensioen. Nu ze de vermogens van pensioenfondsen snel zien dalen, vragen ze zich af hoe ze naast hun traditionele Kies vooral voor producten die je zelf snapt, anders verlies je juist geld. pensioen zelf kunnen bijsparen voor hun oude dag. Maar hoe doe je dat het slimst in deze roerige tijd? Vooral door producten te kopen die je zelf snapt. Als je niet begrijpt wat er met je geld gebeurt, loop je het risico dat je geld verliest in plaats van dat je opbouwt. Veel pensioenfondsen hebben hun vermogens zien slinken door onbegrijpelijke beleggingen, zegt Edward Snieder, pensioenadviseur bij KPMG. Sparen is voor velen de veiligste optie. Het is ook nog lucratief doordat de rente nu hoog is. Zeker voor mensen die wat jonger zijn en het geld lang kunnen vastzetten, loont bijvoorbeeld een depositorekening. Nadeel van sparen is dat je in de verleiding kunt komen het geld op te maken zodra je erbij kunt. Wie daar bang voor is, kan een verzekering afsluiten die het geld pas uitkeert als de oude dag echt begint (lijfrente). Voor je gaat doe-het-zelven is het handig eens te kijken naar de extra ruimte die je hebt om fiscaal vriendelijk pensioen op te bouwen. Iedere werknemer mag belastingvrij een gedeelte van zijn inkomen gebruiken om te sparen voor de oude dag. Hoeveel je kunt uitgeven aan extra pensioenopbouw hangt af van de hoogte van je inkomen. Ook telt mee hoeveel basispensioen je al opbouwt bij je pensioenfonds. Maar meestal gebruikt het fonds niet de hele ruimte en blijft er dus nog geld over zelf mee aan de slag te gaan. Het zelf te besteden bedrag kan door de crisis groter worden, zegt pensioendeskundige Paul Duijsens van adviesorganisatie Mercer. Dat gebeurt als de fondsen zo in nood komen dat ze het opgebouwde geld van de werkenden niet meer aanpassen aan de inflatie. Omdat het pensioen dan krimpt, wordt het noodzakelijk om zelf extra geld te gaan sparen. Zover is het gelukkig nog niet. 1 DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN Bank Rekening Anadolubank Anadolu Alfa Spaarrekening 5,25 Credit Europe Bank* Credit Europe Top-Interest rekening 5,25 NIBC Direct NIBC Direct Internetspaarrekening 5,25 Akbank AK Internet Spaarrekening 5,2 DHB Bank DHB 5,2 MoneYou MoneYou Spaarrekening 5,1 Akbank AK Internet Plus Spaarrekening 5 Akbank AK Spaarrekening 5 Amsterdam Trade Bank ATB Internet Spaarrekening 5 ABN AMRO Internet Spaarrekening 2,8 Rabobank Rabo Telesparen 2,8 SNS Bank Internet Sparen 2,6 Fortis Bank E-Spaarrekening 2,5 Postbank Internetspaarrekening 2,5 ING Bank Internet Sparen 2,4 Getoond worden de 9 hoogste tarieven + de tarieven van de grootbanken van rekeningen zonder beperkende voorwaarden en een 1e inleg van 100 euro of minder DOORLOPEND KREDIET Aanbieder < < < Delta Lloyd nvt 6,8 6,8 Santander nvt 7 6,8 De Hypotheker nvt 7,2 7,2 Directa 8,2 7,2 7,2 DSB Bank nvt 7,3 7,3 Frisia Financ. ** 11,3 7,3 6,9 FBTO 7,6 7,6 7,6 KredietDirect.nl** 8,3 7,7 7,3 Avéro Achmea ** 7,9 7,9 7,9 MoneYou nvt 7,9 7,9 Crediam ** 8 8 7,8 SNS Bank ,1 ABN Amro** 10,5 10,5 8,6 Fortis Bank 10,8 10,5 9,6 Rabobank 10,9 10,7 9,9 Getoond worden de 10 laagste tarieven gesorteerd op een lening tot euro plus de tarieven van de grootbanken ** Tarief afhankelijk van doel lening en/of risicoprofiel aanvrager. Getoond worden de laagste tarieven. Getoond worden de aflossingsvrije hypotheken van de grootbanken plus de producten met de laagste rentes voor een lening van 5 jaar tot 125% van de Executiewaarde, vervolgens de laagste rente voor 10 jaar tot 125% EW Peildatum: Bron: MoneyView Research. Een lage rente betekent soms beperkende voorwaarden of verplichte elementen. Vraag hiernaar bij uw adviseur of hypotheekverstrekker! Faillissementsaanvraag Bredase belegger in de problemen PERSOONLIJKE LENING Aanbieder < 5000 < < Kruidvat 6,55 6,55 6,55 KredietDirect.nl** 6,7 6,7 6,7 Directa 7,9 6,9 6,5 Santander nvt 7,6 6,5 DSB Bank nvt 7,7 7,7 OHRA 7,85 7,85 7,45 Crediam ** 9,5 7,9 7,5 Becam ** 12,2 8,2 7,2 DHB bank 8,9 8,9 8,9 Eurofintus ** nvt 9,2 9,2 SNS Regio Bank 10,3 9,7 8,8 SNS Bank 9,7 9,7 9 De IJssel ** nvt 9,8 9,8 Rabobank 11,1 10,1 10,1 LAAGSTE RENTES AFLOSSINGSVRIJE HYPOTHEKEN 5 jr 5 jr 10 jr 10 jr Provider Hypotheek NHG 125% EW NHG 125% EW ING Bank Hypotheek met Renteopties 5 5,4 5,7 6,1 ABN AMRO Budget hypotheek 5,15 5,55 5,55 5,95 SNS bank SNS Budget Hypotheek Aflosvrij 5,2 5,6 5,4 5,8 Fortis Bank RenteVoordeel Aflossingsvrije Hypoth. 5,6 6,1 5,8 6,3 Postbank VoordeelPlus Hypotheek 4,7 nvt 5,4 nvt Rabobank VoordeelHypotheek 5 nvt nvt nvt DSB Bank Aflossingsvrije hypotheek 4,749 5,049 5,049 5,449 Hypodomus Diamant DrieSterren Hypotheek 4,7 5,1 4,95 5,5 MoneYou Compleet+ hypotheek (2) 4,8 5,1 5,2 5,5 De Hypotheker Optimaal Maatwerk Voordeel 4,7 5,1 5,4 5,8 Hypodomus Diamant Budget Hypotheek 4,65 5,15 4,85 5,35 Nationale-Ned. Basisvariant Hypotheek 4,8 5,2 5,15 5,55 MoneYou Compleet+ hypotheek (4) 4,9 5,2 5,3 5,6 MoneYou Compleethypotheek (2) 4,9 5,2 5,3 5,6 WestlandUtrecht Maatwerk in Rente Hypotheek 4,8 5,2 5,35 5,75 Acadium Bastion Aflossingsvrije hypotheek 4,9 5,3 5,25 5,65 De Hypotheker SKP DLL Budget 4,9 5,3 5,15 5,7 MoneYou Aflossingsvrije hypotheek (2) 5 5,3 5,4 5,7 MoneYou Compleethypotheek(4) 5 5,3 5,4 5,7 Postbank Voordeelrente 4,9 5,3 5,6 6 AEGON Aflossingsvrije hypotheek 4,85 5,35 5,2 5,7 De Hypotheekshop FLEXXTRA 2 5 5,4 5,4 5,8 De Hypotheker Solide Koers Hypotheek - DLH 5 5,4 5,25 5,8 Redactie economie Het einde voor beleggingsmaatschappij Partrust lijkt in zicht. De belastingdienst is van plan faillissement aan te vragen voor het Bredase beleggingsfonds dat een beheerd vermogen had van zo n 30 miljoen euro. Het bedrijf zou volgens advocatekantoor Bartels een schuld hebben van euro. Advocaat Dion Bartels vertegenwoordigt verschillende particulieren die hun geld bij Partrust belegd hebben. Hij zegt al maanden dat het Partrust niet lukt om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Dit tot groot ongenoegen van het beleggingsfonds. Dat claimt miljoenen schade te hebben opgelopen door de laster die Bartels verkondigt. 1 5% 12% 32% 51% Rentestijging DSB MAAKT EEN FOUTJE Overal dalen de rentes, maar niet bij Dirk Scheringa Beheer (DSB). Dat merkte mevrouw L., klant van DSBdochter Becam. Zij zag tot haar verbijstering dat de rente op haar krediet met 3 procent was gestegen, van 6,8 naar 9,8 procent. En dat zonder opgaaf van reden. Zo n rentestijging is volgens de kleine lettertjes van Scheringa s bedrijven geoorloofd. Daarin staat namelijk dat de vergoedingen op kredietverlening kunnen variëren. De dame in kwestie sloot het krediet af in april. Tot nader order zou de rentevergoeding 6,5 procent bedragen. Met een rentestap in juli en eentje in oktober steeg de kredietvergoeding met bijna de helft. Mevrouw L. was daar zo van geschrokken dat ze belde met RTLZ, dat vervolgens met DSB contact opnam. Een foutje, aldus de verklaring uit het West-Friese Wognum, waar het hoofdkantoor van Scheringa s imperium is gevestigd. De kredietverlener kon niet aangeven hoe vaak een dergelijk foutje wordt gemaakt. Wel beloofde DSB deze vergissing zo snel mogelijk te herstellen. Klachtenafhandeling NMA BEBOET ESSENT De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft energiebedrijf Essent gisteren een boete opgelegd van euro. De toezichthouder doet onderzoek naar de klachtenafhandeling door energiebedrijven en vindt dat Essent bepaalde informatie over klantgegevens niet goed heeft aangeleverd. De bestanden die Essent heeft gegeven, zijn incompleet, aldus de toezichthouder. Postbank: geld terug Tientallen gedupeerde Postbankklanten, die hun geld verloren door een computervirus, krijgen het geld terug. Het gaat in totaal om enkele tonnen. Bloedig feestje Een 61-jarige Canadese man heeft wraak genomen op zijn baas, die hem wilde ontslaan. Tijdens het kerstfeestje van het bedrijf schoot hij de man dood. Kinderkoopkracht Kinderen zijn niet bang minder zakgeld te krijgen door de kredietcrisis. Slechts 2 procent vreest er volgend jaar op achteruit te gaan.

15 Controller Het Centrum voor ICT van de Belastingdienst is een van de grootste en meest veelzijdige ICT-dienstverleners van Nederland. Bijna elk ICTexpertisegebied is binnen onze organisatie vertegenwoordigd en we werken met vrijwel alle platforms en systemen. Als overheidsorganisatie hechten wij veel waarde aan kostenbewustzijn en transparantie. Het concernbeleid op het gebied van Planning, Financiën en Control (PFC) is daarom tot op unitniveau verankerd in onze organisatie. Als controller maak je deel uit van het collegiaal managementteam (CMT) van een unit. Zo n unit zorgt voor de ICT-dienstverlening van één van de Belastingdienst-processen. Als lid van het CMT geef je gestalte aan het concernbeleid op het gebied van PFC binnen jouw unit. Je vertaalt het PFC-beleid in operationele doelen en acties en levert een bijdrage aan het strategische beleid van de unit. Daarnaast stuur je binnen de unit andere controllers aan en coach je medewerkers. Het Centrum voor ICT biedt je een uiterst plezierige werkomgeving, uitstekende arbeidsvoorwaarden en een grote mate van zelfstandigheid in je werk. Kijk voor meer informatie over deze en andere functies en de sollicitatieprocedure op Het Centrum voor ICT van de Belastingdienst in Apeldoorn ontwikkelt, beheert en controleert de automatisering van de Belastingdienst. Onze grootschalige en veelzijdige organisatie met state-of-the-art technologie biedt een ideale werkomgeving voor startende én ervaren ICT ers, die zich doorlopend kunnen ontwikkelen. Iedere mede werker kan rekenen op een loopbaan die zich kenmerkt door afwisseling en perspectief. Bij het Centrum voor ICT bieden we meer dan verschillende carrières op het gebied van informatiesystemen, software, hard ware en datacommunicatie. Maar welke kant je ook op wilt bij ons; je werkt altijd in een omgeving waar resultaat en werkplezier hand in hand gaan. Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie stellen wij niet op prijs. Werk waar je trots op

16 16 In Business ICT ICT-huurlingen Tariefsverlaging berust op toeval Vier grote ICT-ondernemingen ontkennen dat ze afspraken hebben gemaakt over de tariefsverlaging voor onderaannemers in Redactie economie Dat vier grote ICT-bedrijven vrijwel tegelijkertijd een brief hebben gestuurd waarin zij huurlingen vragen om een tariefsverlaging in 2009, berust op puur toeval, zo bezweren zij tegenover vakblad Computable. De vier ICT-bedrijven waaronder AtosOrigin en Logica, verstuurden de brief vanwege de aanhoudende onzekere marktomstandigheden. Als je goed wilt inspelen op de onzekere marktsituatie, ontkom je er niet aan dergelijke acties te nemen. Het verbaast ons niet dat onze concurrenten dit ook doen, zegt een woordvoerder van AtosOrigin tegen het vakblad. De onderaannemers zijn ondertussen teleurgesteld omdat zij vinden dat de vier ICT-bedrijven de tariefsverlaging onhandig hebben gecommuniceerd. Ik vind het een ouderwetse reactie, zo zei directeur Gerjan Mazenier van detacheerder Brunel ICT eerder tegen Computable. Hij zegt niet boos te zijn op de ICT-dienstverleners, maar ook zegt hij de actie niet te begrijpen. Het is terecht dat ze zich willen wapenen tegen het zware weer dat op komst is. Maar ik kan me niet voorstellen dat dit op de lange termijn veel besparingen gaat opleveren. De detacheerder doet met een aantal van de ICT-dienstverleners zaken en heeft de brieven ook ontvangen. AtosOrigin, Capgemini, Logica en Ordina zeggen dat hun klanten hebben aangedrongen op een lager tarief voor huurlingen. 1 Werk Dit is de internetzeepbel niet Bergen werk voor de ICT-specialisten De economische crisis biedt werknemers en bedrijven in de ICT extra kansen. Annemieke van Dongen Het ICT-budget reduceren. Het staat boven aan de actiepuntenlijst van bijna elke directeur die zich door de economische crisis gedwongen voelt te bezuinigen. En dat doet tweederde van de Nederlandse ondernemers, bleek onlangs uit onderzoek van KPMG. Deze crisis is volgens de meeste experts echter niet te vergelijken met zijn voorganger in Toen klapte de internetzeepbel, gingen technologiebedrijfjes massaal over de kop en verloren alleen al in Nederland tienduizenden ICT ers hun baan. Ditmaal ligt de oorzaak van de crisis echter niet bij internetbedrijfjes die investeerders gouden rendementen beloofden op basis van twijfelachtige businessplannen, maar bij banken die onverantwoorde risico s namen. Daarbij werkten in 2001 een heleboel mensen in de ICT die daar eigenlijk niets te zoeken hadden, zegt Jacob Verschuur, directeur ICT Leadership van Ernst & Young. Iedere glazenwasser die het woord consultant kon uitspreken werd toen van zijn ladder geplukt en achter een computer gezet. Sinds de vorige sanering is er veel veranderd. ICT-bedrijven worden nu professioneel geleid en zijn op een solide fundament gebouwd. De sector groeide de afgelopen jaren veel geleidelijker dan rond de eeuwwisseling. Daardoor zijn bedrijven nu niet bij het eerste zuchtje tegenwind gedwongen hun computertechneuten te ontslaan. Bovendien vormt informatie- en Organisaties moeten nu juist niet in paniek op de rem trappen. communicatietechnologie nu, veel meer dan zeven jaar geleden, het hart van elke organisatie, zegt Pascal Matzke, vicepresident van ICT-onderzoeksbureau Forrester Research. Vrijwel elke organisatie is in zijn dagelijkse bedrijfsvoering volledig afhankelijk van technologie. Dat weerhoudt bedrijven er niet van op hun ICT-budget te beknibbelen. Grote detacheringsbedrijven als Atos, Ordina en Logica hebben moeite hun personeel aan het werk te houden. Eerder deze maand vroegen zij hun onderaannemers hun tarieven te verlagen. In plaats van de gebruikelijke 5 procent zou nu 10 procent van Ik ontdek carrièrekansen waar ik niet aan had gedacht! hun werknemers thuis op een klus zitten te wachten. Toch zijn er nog betrekkelijk weinig ontslagen gevallen. En de saneringen die onvermijdelijk zijn, worden beter doordacht, zegt technologiedirecteur Ron Tolido van Capgemini. Tijdens de vorige crisis hebben we op alle fronten gezien hoe het niet moest. Bedrijven trapten toen in blinde paniek op de rem. Dat bedrijven nu toch in eerste instantie op hun ICT-afdeling proberen te bezuinigen, noemt hij een Pavlovachtige reactie. Maar zulke besparingen maken volgens hem zelden het verschil. Voor veel bedrijven vormt ICT maar 5 procent van het budget. Daar kun je niet fundamenteel mee bezuinigen. Daarentegen kunnen organisaties ICT juist gebruiken als middel om op andere afdelingen kosten te besparen en het rendement te verhogen. Ook Matzke is ervan overtuigd dat de crisis ICT-bedrijven nieuwe kansen biedt. Omdat bedrijven weer leaner en meaner moeten worden, hebben ze baat bij een flexibele ICTinfrastructuur. Open source software, zoals internetbrowser Firefox, maakt bedrijven minder afhankelijk van leveranciers en dure licenties en zal daarom volgens hem populairder worden. En dat levert extra werk op voor bedrijven en ICT ers die in zulke software zijn gespecialiseerd. Ook zal de crisis binnenkort leiden tot meer bedrijfsfusies en -overnames. Dat levert bergen werk op, omdat de verschillende ICT-architecturen van twee bedrijven dan moeten worden geïntegreerd. Andere kansen die de crisis de ICT biedt: 1. Transparantie In ruil voor de zakken geld die hij leegstort op de bankrekeningen van noodlijdende bedrijven, eist minister Bos (Financiën) openheid. De weten regelgeving wordt door de kredietcrisis strenger dan ooit, voorspelt Tolido. Niet alleen voor banken, maar ook voor andere bedrijven. Dat betekent meer risicobeheer, meer PLUISPRODUCTIES.NL rapportering en een roep om totale transparantie. Daar komen de informatiesystemen om de hoek kijken. Zelfgebouwde, losse systemen zullen volgens Tolido voor veel bedrijven niet langer voldoen. Werk aan de winkel dus voor leveranciers van geintegreerde standaardpakketten. Maar ook voor proces- en intelligence-experts die bedrijven helpen om nog sneller, het liefst real time, over de juiste cijfers te beschikken. 2. Uitbesteden Organisaties die grote kostenposten moeten schrappen, besluiten regelmatig hele afdelingen te outsourcen. Steeds meer managers verwachten dat zij de komende tijd ICT-activiteiten zullen uitbesteden naar lageloon- Finance ICT Informatie Management Legal Management Support Wil jij een opleiding in.net, JAVA of Oracle en een vaste baan waarbij je jouw hersens kunt laten kraken? Is jouw analytisch denkvermogen één van je sterkste eigenschappen? TTP zoekt: Trainees Softwareontwikkeling (HBO/WO) Wil jij jezelf upgraden naar Cisco, Citrix of Microsoft specialist? Wil jij versneld je HBO ICT-diploma halen? TTP zoekt: Trainees en Young Professionals ICT (MBO/HBO) TTP, het young professional label van DNC, biedt carrièrekansen die zijn afgestemd op jouw specifieke wensen en competenties. Je gaat aan de slag met afwisselende projecten bij gerenommeerde opdrachtgevers. Daarbij ontvang je coaching on the job en krijg je alle ruimte om jezelf te ontwikkelen. Meer weten? Ga naar Overheid PER MINISTERIE EEN ICT-BAAS Het kabinet neemt extra maatregelen om dure ICT-projecten binnen de rijksoverheid beter te kunnen aansturen. Op elk ministerie komt een functionaris die alles rond informatisering nauwgezet volgt en de afspraken daarover in de gaten houdt. Ministeries mogen geen grote ICTprojecten meer beginnen zonder dat deze zogeheten Chief Information Officer (CIO) daarover heeft geoordeeld. De directeur Informatiseringsbeleid van Binnenlandse Zaken wordt CIO voor het Rijk, schrijft minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken aan de Tweede Kamer. De maatregel moet de sturing en beheersing van grote ICT-projecten, dat wil zeggen projecten van meer dan 20 miljoen euro, binnen de rijksoverheid verbeteren. Daar gaat nogal eens wat mis. Zo resulteerde een computerfout bij de Belastingdienst begin dit jaar in meer dan onbruikbare belastingaangiften. Wetenschappers becijferden dat het mislukken van ICT-projecten bij de overheid jaarlijks miljarden kost. YOUNG PROFESSIONALS PROFESSIONALS FREELANCERS DNC MAAKT AMBITIES PERSOONLIJK ICT versus mens Eén ding zal de computer nooit kunnen: van de apen afstammen. - Piet Grijs (a.k.a. Hugo Brandt Corstius)

17 In Business 17 ICT De grootste innovaties vinden plaats als het bloed aan de muur zit. landen, blijkt uit onderzoek van Ernst & Young. De grootste groei van Capgemini zit momenteel al in India. Bedrijven besteden niet alleen hun ICT uit, maar ook ander werk dat niet tot hun core business behoort. De administratie bijvoorbeeld. Die overgang levert niet alleen werk op voor goedkope Indiase hersenen of handjes, maar ook voor Nederlandse verandermanagers, IT-architecten en adviseurs. 3. Groen Nu de olieprijs analoog aan de beurskoersen keldert, dreigt de aandacht voor groen en duurzaam ondernemen te verslappen. Die paar ronkende oude servers maken op de elektriciteitrekening niet langer een significant verschil. Toch kunnen technologie en software elders in de organisatie helpen flink op energiekosten te besparen. Met intelligente logistieke programma s kan een bedrijf bijvoorbeeld efficiënter inkopen. Dat voorkomt grote magazijnen die verwarmd moeten worden en koelcellen die overbodige energie opslurpen. Er bestaat ook apparatuur die complete kantoorcomplexen doormeet op energiegebruik. Handige ICT ers profiteren van de crisis door ondernemers te adviseren hoe hun bedrijfsvoering goedkoper én en passant groener kan. 4. Koning klant Dankzij de crisis realiseren bedrijven zich weer om wie het écht draait: de klant. Zo probeert BMW, dat net als de meeste autobouwers in zwaar weer verkeert, klanten te winnen met een minimale levertijd. Iemand die een nieuwe auto koopt, haalt hem immers liever morgen dan over een half jaar op. Het proces van de bestelling door de klant tot de levering van de auto is door een nieuw systeem flink versneld. Dat systeem wordt door het Nederlandse IT-bedrijf Ventus momenteel in verschillende landen geïmplementeerd. Directeur Flip Houtman van Ventus ziet dat de klant ook voor zijn andere opdrachtgevers weer centraal staat. CRM (Customer Relationship Management, red.) is weer helemaal hot, nadat de aandacht ervoor de afgelopen jaren was verslapt. Hoe meer je over een klant weet, hoe beter je hem begrijpt en hoe groter de kans is dat je hem bindt, redeneren bedrijven. Intelligence experts draaien overuren om al die brokjes informatie vast te leggen. 5. Innovaties Het klinkt tegenstrijdig, maar tijdens een crisis wordt veel geïnnoveerd. Sterker nog: volgens Tolido van Capgemini vinden de grootste veranderingen plaats als het bloed aan de muur zit. In een hoogconjunctuur denken bedrijven al snel: het gaat toch lekker zo? Als het slecht gaat, vinden bedrijven eerder steun voor veranderingen die ze willen doorvoeren. Dat is maar goed ook, want er zijn altijd ondernemers die van een crisis profiteren. Tolido: Terwijl de grote spelers tijdelijk vleugellam zijn, trekken nieuwkomers snel tegen lagere kosten een groot deel van de markt naar zich toe. En of er nu een slimmer softwaresysteem wordt aangeschaft of een nieuwe doelgroep aangeboord, een verandering levert altijd werk op voor ICT ers. 1 Externe ICT ers spelen vaak een cruciale rol bij bedrijven. ANP Arbeidsmarkt Loondienst of detacheren? SAP-experts nog altijd niet aan te slepen Welke ICT ers lopen het meeste risico op ontslag vanwege de crisis? Redactie economie Flexibele arbeidskrachten zijn doorgaans als eersten de dupe bij bedrijven die moeten bezuinigen. In de ICT werken relatief veel mensen zonder vast contract als zelfstandig consultant (zzp er) of via een detacheringsbureau. Zij lopen niet per se meer risico op ontslag dan collega s die in loondienst werken bij hun eigen baas, denkt Ron Tolido van Capgemini. Externe ICT ers spelen vaak een cruciale rol. Hele bedrijfssystemen zijn van hun kennis afhankelijk. Waar slaat deze uitroep op?! Als je dit denkt, hebben we je aandacht! Aandacht voor een bijzondere uitdaging! Een uitdaging waarbij je kennis opbouwt over Enterprise Content Management. Kennis over state-of-the-art software en technologieën. Een uitdaging om onze klanten te voorzien van de beste oplossing die wij te bieden hebben op het gebied van document en workflow management. De handjes en voetjes van een project belanden eerst op de bank. Vooral voor de zware specialisten zal voorlopig genoeg werk blijven, voorspelt Jacob Verschuur van Ernst & Young. De Java-programmeurs en SAP-specialisten zijn nog steeds niet aan te slepen. Dat ligt volgens hem anders voor het eenvoudigere programmeerwerk, de handjes en voetjes van het project. Zij belanden als eersten op de bank. Maar zij worden ook als eersten aangetrokken als het straks weer beter gaat. 1 Dit is jouw kans op een baan in Noord-Ierland! Wil jij graag je Engels verbeteren en werkervaring opdoen in het buitenland? Wanted! Wij zijn op dit moment op zoek naar Nederlandstalige kandidaten om klantenservice of technische ondersteuning te verlenen voor internationale en globale bedrijven. Gem is een outsource contact centrum dat is gevestigd in hartje Belfast in Noord-Ierland. Wij verlenen klantenservice via verschillende kanalen en in vele talen voor onze internationale en marktleidende bedrijven! Gem s bedrijfscultuur heeft zich ontwikkeld vanuit het hart van de organisatie.haar werknemers. Gem biedt uitstekende mogelijkheden met betrekking tot tijdelijke en vaste banen, dus ben jij op zoek naar een uitdaging in het buitenland, neem dan nu contact met ons op en stuur je CV in het Engels naar Kijk voor meer informatie op onze website: of bel ons op Wil je deze uitdaging aangaan? Ben jij onze nieuwe ECM consultant, implementatie consultant of software engineer? Kijk dan op

18 18 In Business De markt BEURS VANDAAG REDACTIE: IEX.NL Geen bank is veilig s geen bank immuun voor de kredietcrisis en foute financiële Iproducten? Zelfs banken en verzekeraars die tot voor kort van onbesproken gedrag en gezond van lijf en leden oogden, zien in een of paar dagen flinke gaten in hun reputatie én balansen geschoten. Zo stond ons eigen ING tot voor een paar weken terug nog fier overeind en drongen veel mensen in de markt zelfs aan op een overname van ABN Amro. Inmiddels ligt ook ING aan het staatsinfuus. Of neem Banco Santander. Ter memorie, de Spanjaarden namen vorig jaar met Fortis en Royal Bank of Scotland ABN Amro over. In tegenstelling tot haar partners lag dit Santander niet zwaar op de maag. Dit weekend moet ze echter toegeven dat ze niet altijd zo scherp balansen en boekhouding leest. De bank is naar schatting voor 2,33 miljard euro het schip in met het piramidespel van Bernard Madoff, dat naar schatting voor 50 miljard dollar schade aanricht. Op voorhand lijkt het belangrijkste nieuws vandaag uit de VS te komen, ook weer banken. Eerst is er een inflatiecijfer over november, maar daar slaat de markt geen acht meer op. De centrale banken van deze wereld grijpen de tot staan gebrachte inflatie aan als reden om renteverlagingen door te voeren. De kans dat door goedkoop geld oververhitting van de economie, hyperinflatie en loonprijsspiraal ontstaan, zijn miniem. Vooral door de gedaalde olieprijs wordt verwacht dat er in november geen inflatie, maar deflatie was: -1,3% Vanavond is het de beurt aan de Federal Reserve (Fed), het Amerikaanse stelsel van centrale banken, om de rente te verlagen. Alle beurzen, markten en beleggers gaan er voetstoots vanuit dat voorzitter Ben Bernanke de prijs voor de dollar nog verder verlaagt met twee kwartjes van 1,00 naar 0,50%. Bernanke hoopt zo dat banken meer geld uitlenen en bedrijven en consumenten gemakkelijker lenen, om de economie weer aan te zwengelen. De reden is simpel: goedkoper geld moet het bloed van banken, bedrijven, overheden en consumenten beter doen stromen om de economie aan te slingeren. Een koersreactie komt er waarschijnlijk niet op het rentebesluit zelf, omdat iedereen die al lang en breed heeft zien aankomen. Dat bewijst bijvoorbeeld ook de dollar, die sinds een week weer stevig daalt, na dik een half jaar lang vooral in waarde te zijn toegenomen. Beleggers doen Amerikaanse (staats)obligaties van de hand, omdat die door al de renteverlagingen hoe langer hoe minder opleveren. Vorige week deed de three months Amerikaanse staatsobligatie zelfs even een negatieve rente van 0,01%. Dit duidt op weinig vertrouwen in de dollar in het bijzonder, maar nog meer aan gebrek in vertrouwen in alle denkbare beleggingsitems. Tot slot is er voorbeurs Wall Street nog de kwartaalrapportage van Goldman Sachs. De markt gaat uit van een verlies per aandeel van 3,50 en dat is Santander moest toegeven dat ze niet altijd scherp balansen leest. ongehoord voor deze voormalige zakenbank, die te boek staat als de meest geniale en winstgevende bank ter wereld. De angst is dat de cijfers nog slechter uitvallen. Voor de bedrijfstop is er dit jaar geen bonus en dat is een bittere pil voor bankiers die gewend zijn ieder jaar tientallen miljoenen dollars onder de kerstboom te vinden. Het kan ook een reden zijn alle lijken uit de kast in één keer op straat te gooien. Koers en sentiment zijn al kapot en een bonus is er niet. Dan maar grote opruiming? Het zou de markt weinig goeds doen. 1 Goldman Sachs 67,12 VERSCHIL: -0,62 17 december december 08-0,92% De markt in kaart VS NASDAQ KOERS: 1508,34-2,10% BRAZILIË BOVESPA KOERS: 38485,78-2,26% Bron koersgegevens: VS DOW JONES KOERS: 8564,53-0,76% LONDEN FTSE 100 KOERS: 4277,56-0,07% FRANKRIJK CAC 40 KOERS: 3185,66-0,87% NEDERLAND AEX KOERS: 247,11-0,26% Nederland AEX Index - slotkoersen 15 december AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aegon 4,728 4,87-0,14 5,22 4, ahold 8,80 8,917-0,12 8,907 8, akzo nobel 27,92 28,10-0,18 28,60 27, arcelor mittal 17,50 17,80-0,30 18,48 17, asml holding 12,27 11,965 0,30 12,46 11, bam groep 5,395 5,43-0,04 5,569 5, corio 32,545 32,25 0,30 33,20 31, dsm, kon. 18,305 16,74 1,56 18,435 16, fortis 0,925 0,925 0,00-0,938 0, fugro 22,00 21,56 0,44 22,44 21, heineken 21,94 22,30-0,36 22,69 21, ing groep c. 7,18 7,20-0,02 7,56 6, kpn 10,485 10,59-0,10 10,605 10, philips, kon. 13,65 13,685-0,04 13,99 13, randstad 14,40 14,12 0,28 14,54 14, reed elsevier 7,72 7,77-0,05 7,94 7, royal dutch shell a 19,42 19,465-0,04 19,84 19, sbm offshore 10,59 10,35 0,24 10,80 10, tnt 13,14 13,345-0,20 13,67 13, tomtom 5,185 5,175 0,01 5,735 5, unibail-rodamco 104,43 102,445 1,98 106,34 103, unilever c. 17,44 17,35 0,09 17,59 17, usg people 9,218 9,04 0,18 9,232 8, wereldhave 64,88 65,69-0,81 66,53 64, wolters-kluwer c. 13,39 13,415-0,02 13,79 13, Amsterdam Midcap Index - slotkoersen 15 december AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aalberts ind. 5,80 5,72 0,08 5,93 5, amg 7,21 7,45-0,24 8,22 7, arcadis 8,649 8,46 0,19 8,649 8, asm international 5,92 5,81 0,11 6,05 5, binckbank 5,45 5,50-0,05 5,679 5, boskalis westm. 17,75 18,07-0,32 19,02 17, crucell 11,00 11,08-0,08 11,25 10, csm 10,515 10,46 0,06 10,71 10, draka holding 6,47 6,52-0,05 6,65 6, eurocomm. prop. 25,75 24,90 0,85 26,12 24, heijmans 3,79 3,90-0,11 3,962 3, imtech 11,63 11,25 0,38 11,65 11, logica 0,67 0,71-0,04 0,73 0, nutreco holding 23,09 23,21-0,12 23,49 22, oce 3,63 3,56 0,07 3,66 3, opg groep 9,09 9,58-0,49 9,75 8, ordina 2,00 2,02-0,02 2,16 2, pharming group 0,65 0,65 0,00-0,67 0, smit international 33,07 33,23-0,16 34,00 32, sns reaal 3,65 3,60 0,05 3,80 3, ten cate 14,99 15,23-0,24 15,905 14, vastned retail 29,335 28,40 0,94 29,335 28, vopak 25,31 25,27 0,04 25,39 25, wavin 2,83 2,85-0,02 2,92 2, wessanen c. 4,30 4,33-0,03 4,43 4, Amsterdam Smallcap Index - slotkoersen 15 december AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME accell group 17,24 16,72 0,52 17,25 16, antonov 0,19 0,20-0,01 0,21 0, ballast nedam 10,69 10,63 0,06 10,86 10, beter bed 8,80 8,49 0,31 8,85 8, brunel intern 9,00 8,71 0,29 9,00 8, eriks group 27,675 27,34 0,34 27,675 27, exact hold. 13,34 13,74-0,40 13,98 13, fornix biosciences 6,99 6,92 0,07 7,02 6, gamma holding 9,135 8,88 0,26 9,15 9, grontmij c. 16,92 17,00-0,08 17,36 16, innoconcepts 4,16 4,37-0,21 4,50 4, kardan 1,90 2,22-0,32 2,20 1, kas bank 10,65 10,92-0,27 10,75 10, lanschot, van 44,50 44,50 0,00-44,50 44, macintosh retail 6,999 7,30-0,30 7,43 6, moolen holding 2,27 2,24 0,03 2,40 2, nieuwe steen 10,85 10,24 0,61 10,85 10, qurius 0,25 0,26-0,01 0,27 0, sligro food gr 14,00 14,10-0,10 14,25 13, spyker cars 2,64 2,59 0,05 2,64 2, super de boer 2,61 2,61 0,00-2,70 2, tkh group 8,00 7,39 0,61 8,20 7, tmg 10,35 10,80-0,45 10,80 10, unit 4 agresso 8,51 8,85-0,34 8,928 8, vastned off/ind 6,26 5,88 0,38 6,48 5,

19 In Business 19 De markt DUITSLAND DAX KOERS: 4654,82-0,18% RUSLAND RTS-INDEX KOERS: 689,17 JAPAN NIKKEI 225 KOERS: 8664,66 5,21% DE GONG Joris Keijzer, de baas van online fotodrukker Albumprinter, mocht gisteren de openingsceremonie verrichten op Beursplein 5. Keijzer viel de eer te beurt omdat zijn bedrijf als eerste eindigde in de Deloitte Fast50, de ranglijst van snelst groeiende technologieondernemingen in Nederland. Bovendien eindigde Albumprinter onlangs als tweede in de Deloitte technology Fast500, een soortgelijke ranglijst, maar dan voor bedrijven in Europa, het Midden-Oosten en Afrika. Op de vraag hoe de kredietcrisis zich verder zal ontwikkelen, antwoordde hij: Dat is een lastig te beantwoorden vraag omdat ik er van iedereen een ander antwoord op krijg. Wel valt me op dat deze crisis vooral wordt gedreven door emotie. Daarnaast geldt ook voor deze crisis dat na het dal de weg omhoog weer zal worden gevonden. Aan een eindstand voor de AEX voor dit jaar waagt Keijzer zich niet omdat hij zegt gelukkiger in de liefde te zijn dan in het spel. 1 5,67% HONGKONG HANG SENG HET PANEL REDACTIE: IEX.NL baat bij duidelijkheid en die kan alleen van de politiek komen. Nood breekt wet. In dit geval was er zeker sprake van nood en dus werd de wet gebroken. Een Fortis noodwet dus. KOERS: 15046,95 1,96% SINGAPORE STRAITS TIMES KOERS: 1774,76 1,98% STELLING VAN DE DAG: Fortis: de oplossing De zaak Fortis wordt hoe lang hoe ingewikkelder en gelet op eerdere beursaffaires (Ahold!) kunnen gerechtelijke procedures zich nog jaren voortslepen. Hebt u misschien een oplossing waarmee iedereen bedrijf, personeel, klanten, aandeelhouders en overheid uit de voeten kan, zodat al die juridische gevechten niet nodig zijn? NOOD BREEKT WET Corné van Zeijl (fondsmanager SNS) Nee, ik ben slechts een eenvoudige belegger. Dit is een gevecht tussen juristen en de politiek. Het bedrijf is ge- VOORRANG Arend Jan Kamp (content manager IEX) Van rechtszaken is nog nooit één belegger rijk geworden, dat heeft de affaire Ahold ook duidelijk gemaakt. Wat gebeurd is, is gebeurd, daar verander je niets meer aan. Wat wel kan gebeuren is dat de Fortis-aandeelhouders voorrang krijgen bij de inschrijving op aandelen, mocht ABN Amro/Fortis over zoveel jaar weer naar de beurs gaan. Dit zou een mooi gebaar zijn van de staat en erkenning dat de redding van Fortis/ABN Amro over de ruggen is gegaan van de aandeelhouders. Die hebben dan weer enige kans om iets van hun verliezen goed te maken. Op voorwaarde dat verdere rechtszaken achterwege blijven, uiteraard. 1 Agenda dinsdag 16 december AEX Index 247,11 VERSCHIL: -0,64 17 december december 08-0,26% Euro/Dollar 1,3698 VERSCHIL: +0, december december 08 +2,53% Hang Seng 15046,95 VERSCHIL: +288,56 17 december december 08 +1,96% Goud 838,20 VERSCHIL: +14,72 17 december december 08 +1,79% Dow Jones 8564,53 VERSCHIL: -65,15 17 december december 08-0,75% Olie 47,76 VERSCHIL: +3,11 17 december december 08 +6,97% Bedrijven Buitenland - Cadburry Trading update Austrian Airlines Vervoerscijfers nov Aeroports de Paris Vervoerscijfers nov General Electric Investeerdersdag over Adobe Systems Jaarcijfers 2008 Economie Binnenland - Kvk, Gateway to Germany Zakendoen in Duitsland - LNV, Kvk Utrecht Zakendoen in Japan - Ver. Holl. Marine Equipment Beurs Seatrade Middle East, Dubai - Bedrijvenplatform Azië, SNP Infomiddag China - India Reed Business Dutch Innovation Day CBS, EIB, VNO-NCW, MKB Conjunctuur Enquete Nederland CBS Internationale handel okt Economische politierechter Milieuovertredingen Schiphol Wiardi Beckmanstichting Het ongemak over Europa Tweede Kamer Begroting LNV Eerste Kamer Belastingplan 2009 Economie Buitenland Duitsland ZEW Werkbezoek bondskanselier Merkel VS Consumentenprijzen nov VS, FED Rentebesluit FOMC - OPEC Maandrapport Oliemarkt

20 Koop de mooiste decembercadeaus nu ook op advertentie Het eerste kerstfeest Van Esther Gerritsen verscheen eerder dit jaar haar vijfde roman, De kleine miezerige god. Een bijzondere roman, die hartverscheurend mooi, meedogenloos scherp en soms ook hilarisch is. Ze overrompelt de lezer met dit werk. Lees hier een fragment uit Het eerste kerstfeest, een kerstverhaal dat Esther speciaal voor onze lezers heeft geschreven. HANNAH/Opale Vergeef me Frédéric Beigbeder, het enfant terrible van de Franse literatuur, veroorzaakt ook in Nederland veel opschudding. Onlangs verscheen van hem zijn laatste roman Vergeef me. Het boek gaat over een desastreuze liefde, schoonheid, een nieuw kapitalisme en het harde leven van de modellenwereld in Rusland. Voor het eerst haat tegen lijn drieëndertig omdat die al zo lang lijn drieëndertig is. Steeds hetzelfde getal dat in haar hoofd gestanst wordt, terwijl ze zich erover verwondert dat dit een correct Nederlands woord is, gestanst, omdat het zo waar en zo lichamelijk klinkt; stansen, zoals höcken en slempen klinken, zo klinkt stansen, als dialect dat rechtstreeks het lichaam in gaat op een manier waarop correcte woorden dat niet kunnen, maar stansen kan het wel. Het getal drieëndertig wordt in haar hersens gestanst en laat daar holtes ontstaan waar het getal losjes in tuimelt en verdwaalt. Voor het eerst in dertig jaar vertrouwt ze het niet en kijkt ze op de gele borden of het inderdaad nog steeds lijn drieëndertig is, die haar naar haar ouderlijk huis moet nemen. Hetzelfde met het afstempelen. Aan de buschauffeur zegt ze niet het aantal zones, maar ze noemt de naam van het dorp. En hij stempelt het verwachte aantal zones af, dat ze niet heeft durven uitspreken. Voorin gaat ze zitten. Om door de grote voorruit alles goed te kunnen zien. En al verwacht ze hotel Haarhuis, café De Valom, zalencentrum De Klok, lampenwinkel Van Kol en de Ancaribar de lichtpunten op deze onverlichte wegen tussen de dorpen door net zo normaal zou ze het vinden als ze allemaal waren verdwenen. Of misschien is het een hopen, een onrealistisch hopen dat nu zij alles anders ziet, alles ook anders zal zijn. Dat de realiteit zich eindelijk eens een keertje aan haar aanpast. Waarom moet alles altijd van één kant komen? Als reclameman, redacteur/uitgever, oprichter van Lire en programmamaker voor de televisie bewees hij al een duizendpoot te zijn. Met Vergeef me bewijst hij ten overvloede dat hij een schrijver pur sang is. Beigbeder laat zijn hoofdpersoon Octave Parango s nachts door de uitgaanswereld van Moskou en Sint- Petersburg zwerven, op zoek naar het mooiste meisje van de wereld. Beigbeder lonkt naar Nabokovs Lolita en schetst met bijtend cynisme een beeld van het postcommunistische Rusland en van de huidige verleidingsmaatschappij in het algemeen. Naast de humor en zelfspot, die we ons herinneren uit zijn eerdere werk, geeft de nieuwe roman ook blijk van een nieuwe ernst en een in literair opzicht veelbelovende melancholie. Le Beig is bekend van zijn wrange, boze roman over de wereld der reclame, 24,99. Het was dé grote verrassing (en klapper) in de Franse Rentrée van Er waren dagen dat er exemplaren per dag werden verkocht. Binnen korte tijd stond de teller op Ten tijde van het schrijven van 24,99 was hij als copywriter werkzaam bij de Parijse vestiging van het Amerikaanse reclamebureau Young & Rubicam. Hij werd, midden in zijn vakantie, nog voor verschijnen van zijn roman op staande voet ontslagen. Zijn bazen hadden de hand weten te leggen op het manuscript en waren not amused. 24,99 rekent af met de wereld van de reclame, geld, sex, drugs, imago, arrogantie en (in dit geval zuiver Frans) cynisme: `Een copywriter is een schrijver van aforismen die goed verkopen. Beigbeder putte voor deze roman rijkelijk uit zijn eigen ervaring en gaf als insider een pijnlijk kijkje in de wereld van reclame. Bij De Geus verschenen 24,99 (ook verschenen met de titels 6,99 en 14,99 ), Liefde duurt drie jaar en Windows on the World. Lees de rest van Het eerste kersfeest op voorpublicaties.html. Naast de afloop van dit kerstverhaal, vindt u op onze site ook meer informatie over Esther Gerritsen en haar werk. U kunt hier ook De kleine miezerige god direct bestellen. Titel: De kleine miezerige god 21,90 Joyce van Belkom DE MOOISTE DECEMBER- CADEAUS Winnaar Gouden Strop 2006 Winnaar Gouden Strop 2008 KOOP ZE NU OP Klasse. Esta exemplaren De boodschapper en De Koran in een cassette exemplaren exemplaren exemplaren Winnaar Nobelprijs 2008 was 19,90 nu 15,00 was 18,00 nu 15,00* was 24,90 nu 21,90* was 24,90 nu 19,90 was 22,50 nu 19,90 was 24,90 nu 19,90 was 22,50 nu 19,90 Uitgeroepen tot beste debuut 2008 * met de voordeelbon op * met de voordeelbon op exemplaren exemplaren exemplaren exemplaren

Nummer 76/2015. zondag 10 mei 2015. Duitse wagens meest verkocht op Belgische tweedehandsmarkt

Nummer 76/2015. zondag 10 mei 2015. Duitse wagens meest verkocht op Belgische tweedehandsmarkt Nummer 76/2015 zondag 10 mei 2015 Duitse wagens meest verkocht op Belgische tweedehandsmarkt VW, OPEL EN BMW, Duitse wagens blijven het populairst op de Belgische tweedehandsautomarkt, met ruim vier op

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk

Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk Persbericht Hilversum, 8 januari 2008 Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk Het wordt financieel steeds interessanter om een milieuvriendelijke auto te kiezen. Uit de door Vroemm.nl ontwikkelde

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 11.1 Overzicht Duitsland leed sterk onder de financiële en later economische crisis. Deze begon in 2007 op de Amerikaanse huizenmarkt. De hypotheken in de laagste prijsklassen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Het verhaal van Europa

Het verhaal van Europa Het verhaal van Europa 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Rob Heirbaut & Hendrik Vos Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto Auto Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen dagelijks gebruik van de auto maken en onze wereld zonder auto's nauwelijks meer voor te stellen is. Bovendien wist ik er zelf ook nog niet

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen

Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen 10-09-2013, p.16 Axel Verlooy, zaakvoerder Eurohorse Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen Door een nieuw handelsakkoord kan België voortaan paarden uitvoeren naar China. Dat is een belangrijke

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

Beursdagboek 20 Juni 2013.

Beursdagboek 20 Juni 2013. Beursdagboek 20 Juni 2013. Het persbericht om 20.00 uur kan aangeven dat er eind 2013 begin 2014 met tapering wordt begonnen. Gisterenavond Tijd 20:14 uur. Op het persbericht ging de Dow eerst van 6 naar

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering

Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering Algemene voorwaarden bij uw levensverzekering 2012 Inleiding Deze inleiding hoort zelf niet bij de voorwaarden. De voorwaarden beginnen dus bij de inhoudsopgave. Waarvoor zijn deze voorwaarden? U hebt

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

Koopsom Garantie Polis

Koopsom Garantie Polis Voorwaarden Koopsom Garantie Polis 1311 Deze voorwaarden beschrijven uw verzekering. De Koopsom Garantie Polis is een levensverzekering. U spreekt met ons af dat wij uitkeren als de verzekerde op de einddatum

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b Bijlage VMBO-KB 2015 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-15-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een website over de viering van 200 jaar koninkrijk

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Kunnen de financiële markten vandaag verder van de rand van de afgrond komen? Amerika deed gisterenavond zijn uiterste best. Vandaag de rest van de wereld.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

WERKEN 3.0. Voordelen van werken 3.0

WERKEN 3.0. Voordelen van werken 3.0 WERKEN 3.0 Het Nieuwe Werken Aangeboden door HKA Voordelen van werken 3.0 Werken van 09:00 tot 17:00 doen de meeste mensen al niet meer. We leven wereldwijd in een 24 uur economie die continu verandert.

Nadere informatie

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw.

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw. Naam: Vakantie _ Een groot aantal Nederlanders gaat ieder jaar één keer op vakantie. Vaak gaat de reis naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Duitsland, Frankrijk, Spanje, of nog verder. Maar Nederlanders

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

Daar duurt het vaak een hele tijd vooraleer men over een boek begint te praten en er commentaren over pleegt.

Daar duurt het vaak een hele tijd vooraleer men over een boek begint te praten en er commentaren over pleegt. Toespraak van Guy Verhofstadt Hasselt, 2 juni 2009. Dames en heren, Beste vrienden, Het is vandaag exact een maand geleden dat ik in Leuven mijn boek De weg uit de crisis heb voorgesteld. In de politiek

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

ABN AMRO Risicoverzekering

ABN AMRO Risicoverzekering Voorwaarden 1304 ABN AMRO Risicoverzekering Wat staat er in deze voorwaarden? Blad 1: Algemene afspraken Blad 3: Wat mag u van ons verwachten? Blad 5: Wat verwachten wij van u? Blad 6: Wat mag u veranderen

Nadere informatie

Gewenst aantal koopzondagen

Gewenst aantal koopzondagen KOOPZONDAGEN IN HILVERSUM EEN SP-ONDERZOEK ONDER WINKELIERS Gewenst aantal koopzondagen 50% 6% 32% Minder Evenveel Meer Overig HILVERSUM Naar aanleiding van de aankomende Winkeltijdenverordening Hilversum

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Gaat de laatste de beste worden?

Gaat de laatste de beste worden? Gaat de laatste de beste worden? Ondanks dat de competitie nog minimaal een week duurt en voor een aantal zelfs nog een week langer, is hij voor ons gevoel na vandaag al voorbij. Dat komt omdat wij vandaag

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Beursdagboek 12 September 2013.

Beursdagboek 12 September 2013. Beursdagboek 12 September 2013. De Amerikanen lieten tijdens de herdenking van 9-11 de markten voor de derde achtereenvolgende dag fors stijgen. Gisterenavond Tijd 22:10 uur. Zoals ik al schreef in mijn

Nadere informatie

Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013. Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders?

Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013. Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders? Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013 Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders? 2 Leadopvolging 2013 Vereniging Auto Van De Zaak KWALITEITSMETING LEADOPVOLGING 2013 3 Leadopvolging

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013 nationaal zakenauto onderzoek 2013 WAT WIL de zakelijke rijder? en WAT WIL de Werkgever? BIJLAGENRAPPORT nationaal zakenauto onderzoek 2013 NZO 2013 Basisanalyses Berijders Onderwerpen: 1. De Zakenauto

Nadere informatie

De hereniging van Duitsland

De hereniging van Duitsland De hereniging van Duitsland 9 november is voor onze oosterburen een bijzondere dag. Op die dag in 1989 viel namelijk de Berlijnse muur en die ingrijpende gebeurtenis wordt nog steeds elk jaar in het hele

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8

Stichting Pandora GEDWONGEN OPNAME. Stichting Pandora, februari 2003 1/8 Stichting Pandora, februari 2003 1/8 GEDWONGEN OPNAME Stichting Pandora Stichting Pandora, februari 2003 2/8 Gedwongen opname Niemand wil tegen z'n zin in een psychiatrisch ziekenhuis terechtkomen. Dat

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

HOOFDSTUK 15. Het laatste nieuws. Kies uit: zich inspannen verveel me gewond geraakt vriezen erger me. 1 Ik aan mensen die veel roken.

HOOFDSTUK 15. Het laatste nieuws. Kies uit: zich inspannen verveel me gewond geraakt vriezen erger me. 1 Ik aan mensen die veel roken. 247 247 HOOFDSTUK 15 Het laatste nieuws WOORDEN 1 Kies uit: zich inspannen verveel me gewond geraakt vriezen erger me 1 Ik aan mensen die veel roken. 2 Erik is gisteren. Hij reed met zijn auto tegen een

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010

OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 OPEN HUIS WIJKPARK TRANSVAAL 28 JULI 2010 Ik arriveer op een zon overgoten Wijkpark. Nog geen kwartier later wordt het park in de schaduw gelegd door donkere wolken. Die trokken gelukkig weg en wederom

Nadere informatie

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem kopen+verkopen 52 eigen huis magazine september 2014 Scheiden wordt (te) duur voor huisbezitter Bij elkaar blijven voor de hypotheek Sinds de crisis op de woningmarkt, is scheiden toch al naar en duur

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen in april - A -

Klein Kontakt. Jarigen in april - A - - A - Klein Kontakt Hallo allemaal, vanaf de Brugslootweg komen deze keer de puzzels, verhalen en kleurplaten voor jullie. Margreet (de moeder van Jesse) heeft het estafettestokje aan mij doorgegeven en

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie