De techniek van Sakai Campus Blend using Sakai

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De techniek van Sakai Campus Blend using Sakai"

Transcriptie

1 Campus Blend using Sakai

2 Betreft Van Voor Rapport B: Techniek Eelco Laagland en Dennis Vierkant Opdrachtgever (Sir Bakx) E Campus Blend using Sakai Rapport B Kenmerk : ITBE 07/10137 Datum : 25 juni 2007 Licentie De Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel 2.5 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk. Ga naar of stuur een brief naar Creative Commons, 559 Nathan Abbott Way, Stanford, Californië 94305, VS om deze licentie te bekijken.

3 Inhoudsopgave Samenvatting (Nederlands)... 3 Summary (English) Inleiding Integratie, ook instellingsoverstijgend Nadruk op integratie via architectuur Inventarisatie Sakai web services Sakai is SOA by design Overzicht van de Sakai architektuur Sakai en VIST integreren Applicatie Service op VIST Open Standaarden en specificaties: XCRI Integreerbaar: Sakai en VIST voorzien van externe application services Beschrijving demoapplicatie Het businessproces Demoapplicatie in Archimate lagen Demoapplicatie in Archimate lagen aangevuld met SOA ESB Integratie onder architectuur Ondersteuning open standaarden Visie Ondersteuning algemene specificaties Ondersteuning elearning specificaties Ervaringen met Sakai Sakai in gebruik op de UT Ontwikkelen van nieuwe functionaliteit in Sakai Open Source en Sakai Bronnen...23 Bijlage 1: SCORM trial Bijlage 2: Wat is Open Source? Bijlage 3: Eclipse & Subversion Bijlage 4: Spring Framework Bijlage 5: BPEL Modellering met ActiveBPEL Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 2 van 30

4 Samenvatting (Nederlands) Dit rapport is het tweede in een serie van 4 rapporten. Deze rapporten worden uitgebracht in het kader van het project pilotfase Campus Blend using Sakai (CBUS), dat plaatsvond van augustus 2006 tot en met mei Het doel van dit rapport is verslag te doen van onze ervaringen met de technische aspecten van Sakai. In het bijzonder hebben we aandacht besteed aan de mogelijkheden om Sakai te integreren met andere ICT systemen die op de UT in gebruik zijn. Hierbij is niet alleen onderzoek gedaan naar de theoretische mogelijkheden, maar is ook een demoapplicatie ontwikkeld om deze interoperabiliteit door middel van web services in de praktijk te toetsen. Hiermee wilden we ook inzicht verwerven in de complexiteit van deze integratietechnologie. Er is ook een beeld verkregen van het soort kennis dat we als organisatie in huis zouden moeten hebben om Sakai als zelfstandig systeem, maar ook als bouwsteen van een geïntegreerde informatievoorziening, aan te kunnen bieden in de toekomst. Sakai onderscheidt niet alleen door het open source karakter van veel andere elektronische leeromgevingen. Een belangrijk kenmerk van Sakai is de architectuur van de software. Er is sprake van een heldere, goed doordachte, service georiënteerde componenten architectuur. Deze architectuur maakt het mogelijk dat wereldwijd verspreide groepen softwareontwikkelaars, relatief onafhankelijk van elkaar, aan functionaliteiten van Sakai kunnen werken. De architectuur maakt het verder bijvoorbeeld mogelijk functionaliteit te ontdubbelen. Waar een voorziening elders al beter aanwezig is (assessment bijvoorbeeld in de vorm van Questionmark Perception) kan deze uit Sakai verwijderd worden (in dit geval SAMigo, het Sakai assesment tool). Maar ook kan de functionaliteit van de Sakai tools door middel van web services extern beschikbaar worden gemaakt via Axis. En hoewel deze webservices nog in ontwikkeling zijn is er in feite een solide basis gelegd om tot een goed te integreren systeem te komen. Sakai is nadrukkelijk ontworpen om als component ingezet te kunnen worden in een geïntegreerde informatievoorziening, waarbij Service Oriented Architecture (SOA) het sleutelconcept is. Binnen Sakai is voldoende aandacht voor open standaarden en specificaties. Met name op het gebied van de e-learning specificaties zoals SCORM en de specificaties van IMS Global Learning Consortium zijn veelbelovende ontwikkelingen in gang gezet, maar is nog geen sprake van volledige ondersteuning. Het ontbreken van een betrouwbare SCORM afspeler, een wat oudere specificatie die in veel leeromgevingen al lang beschikbaar is, is teleurstellend. Omdat de door Sakai geboden functionaliteit een weerspiegeling is van de behoeften van de Sakai community kan dit overigens ook betekenen dat hier minder behoefte aan is. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat ondersteuning van deze e-learning specificaties over het algemeen niet in het Sakai Framework zelf zitten maar in de verschillende tools die voor dit framework ontwikkeld worden. Zo is ondersteuning van IMS Learning Design (Level A) onderdeel van een met Sakai 2.4 geïntegreerde, maar extern ontwikkelde, tool Learning Activity Management System (LAMS V2). Portfolio4u ontwikkelt samen met Kennisnet de implementatie van de IMS e-portfolio specificatie. Bij het ontwikkelen van de demoapplicatie zijn een aantal nieuwe integratie technologieën toegepast waar we als ITBE nog weinig ervaring mee hadden. Webservices, business process modelling, open source tools en het werken in een internationale open source community waren allemaal nieuwe concepten voor ons en vormden een interessante uitdaging. De demoapplicatie laat zien dat de UT in staat is om door middel van webservices Sakai te integreren met een bestaand, in-huis ontwikkeld, systeem. Samenvattend kan gesteld worden dat Sakai uitstekend ingezet zou kunnen worden als onderdeel van een geïntegreerde leer- en werkomgeving op basis van een Service Oriented Architecture. Het SOA enabled zijn is bij Sakai niet iets wat er, zoals bij andere oudere leeromgevingen, achteraf aan is toegevoegd, maar is de basis waarop Sakai is ontworpen. Sakai is SOA by design! Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 3 van 30

5 Summary (English) This report is the second in the series of 4 deliverables for the project pilot phase Campus Blend using Sakai (CBUS) that carried out from August 2006 until May The goal of this report is to summarize and evaluate the experiences with some technical aspects of Sakai. We focussed in particular on the technical features to integrate Sakai with other learning related ICT systems we use at our university. We did not only carry out desk research. We also got our hands dirty in making a Demonstrator application to test drive the interoperability by using web services in practice. We also wanted to get a feel for the complexity of this integration technology. We further carried out a gap analysis of the kind and level of knowledge we as an organisation need to acquire to run Sakai as a stand alone system, but also as a building block in a future integrated learning and working environment for our students and teachers. Sakai does not only distinguish itself from many other learning management systems (LMS) by it s Open Source character. One of the main distinguishing features is the architecture of the software. Sakai has been designed with a clear Service Oriented Architecture in mind that enables geographically distributed groups of developers to work independently on the functionality of Sakai. It is this architecture that also enables optimizing functionality over multiple ICT systems. Use the functionality only once and choose the best of breed available within an organisation. If a certain function is available with better specifications or conformance in another system (for example Assessment in Questionmark Perception) this tool can be removed from Sakai (provided other tools are not dependent on it). The Sakai tools clearly are separated: there is the provision of functionality in a service and the userinterface in a seperate component. This service functionality is available in the form of a Java Application Programmers Interface (API) that can made externally available as language neutral web services using Axis. And although these webservices are still in development, a very solid foundation has been laid down to build on in the future and implement an integrated learning and working environment. Sakai has been specifically designed to function as a component in a Service Oriented Architecture (SOA). In the area of e-learning specifications like SCORM and the IMS specifications promising developments are in progress, but there is not yet full support. The lack of a properly tested SCORM player, one of the older e-learning specifications, is disappointing. But because the functionality offered by Sakai is a reflection of the needs of the Sakai community this might be an indication that there is obviously less of a need for it. We should also note that support for these e-learning specifications is usually not located in the Sakai Framework itself but in the tools that are developed for this framework. For example: the IMS Learning Design (Level A) specification is supported by a tool that is well integrated, but developed in a seperate (Australian) project, Learning Activity Management Systems (LAMS V2). The Dutch company Portfolio4u is developing an implementation of the IMS eportfolio specification in cooperation with a number of other Dutch and international organizations. In developing the Demonstrator Application we had to acquire and use new integration technologies that were new to our institution. Web services, business process modelling with ActiveBPEL, several Open Source tools and last but certainly not least working in an Open Source community where all new concepts for us and were an interesting challenge. The Demonstrator proves that we have acquired the skills needed to integrate Sakai with another, locally developed, websystem. Summarizing we can say that from a technical standpoint Sakai is excellently positioned and designed to be used as a important foundation for our future Learning System, based on SOA principles. Being SOA enabled was not added as an afterthought, as is the case in most current LMS systems. Sakai is SOA by design! Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 4 van 30

6 1. Inleiding Dit rapport wordt opgeleverd in het project pilotfase Campus Blend using Sakai (CBUS). De technische aspecten van Sakai zijn het onderwerp van dit rapport. Een zwaar accent ligt op de interoperabiliteit van Sakai met andere systemen. Daartoe wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de architectuur van Sakai, zowel de intern als de extern zichtbare, in de vorm van een inventarisatie van de beschikbare webservices. In hoofdstuk 3 bespreken we hoe het Vak Informatie Systeem Twente (VIST) aangepast moest worden om een integratie met Sakai te kunnen realiseren. In hoofdstuk 4 wordt de eigenlijke integratie uiteengezet via de weg van de architectuur. Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de opgedane ervaring met Sakai vanuit een technisch perspectief, met daarbij ook aandacht voor ondersteuning in Sakai van (open) specificaties en standaarden Integratie, ook instellingsoverstijgend In het ELO Advies is TeleTOP, de huidige leeromgeving van de UT, op toekomstvastheid beoordeelt. Een belangrijke wens van de gebruikers van TeleTOP kwam hier naar boven: integratie tussen de verschillende ICT voorzieningen die het leren ondersteunen. Ook in bijeenkomsten met gebruikers in het CBUS project kwam deze wens tot integratie weer aan de orde. Het wordt als een knellend probleem ervaren dat dit in de huidige leeromgeving niet mogelijk is. Figuur 1: Terugkoppeling van gebruikers: Waar is de integratie? Het ELO Advies (Koopal, Laagland, Portier, 2005) resulteerde in het advies de Open Source 1 leer- en werkomgeving Sakai aan een nader onderzoek te onderwerpen. Sakai heeft een heldere op losse verwisselbare componenten gebaseerde architectuur die mogelijk een oplossing zou kunnen bieden om te komen tot de gewenste integratie met andere systemen op de UT. Deze op componenten gebaseerde architectuur is een belangrijke eigenschap van Sakai. In een rapport van het Sakai Project (Severance, 2007) wordt deze architectuur zelfs een van de sleutelkenmerken voor het huidige en toekomstige succes van Sakai genoemd: The Sakai Architecture is one of the keys to the current and future success of Sakai. To empower hundreds of highly talented developers and deployers around the word evolving a single product with a million lines of code together, it is very important to invest in a serviceoriented framework. A service-oriented framework provides the necessary modularity and isolation to insure that the work of one developer does not inadvertently harm some other aspect of the system. In het CBUS project hebben we in het technische werkpakket Sakai aan een nader onderzoek onderworpen om inzicht te krijgen in deze belofte. 1 Voor meer informatie over Open Source wordt verwezen naar bijlage 2. Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 5 van 30

7 1.2. Nadruk op integratie via architectuur Sakai kent een aantal methoden om de gewenste integratie te verwezenlijken. Natuurlijk biedt het feit dat Sakai een Open Source product is al talloze mogelijkheden tot integratie door aanpassingen in de broncode van Sakai. Maar deze aanpassingen zullen bij iedere release van Sakai weer opnieuw aangebracht moeten worden en is niet erg toekomst vast. Er wordt geen garantie afgegeven dat de broncode in de toekomst geen fundamentele wijzigingen zal ondergaan. Ook biedt Sakai de mogelijkheid om nieuwe tools te ontwikkelen die gebruikt zouden kunnen worden voor integratie met andere systemen. Zo heeft Melete, het tool waarmee een docent interactieve leerinhoud kan produceren, de mogelijkheid om gekoppeld te worden aan externe learning object repositories, bijvoorbeeld LOREnet 2 van SURF. Sakai kent zogenaamde service providers waarmee bijvoorbeeld de Sakai gebruikers directory gekoppeld kan worden aan een Student Informatie Systeem. Via een experimentele implementatie van de IMS Tools Interoperability specificatie 3 kunnen tools van externe leveranciers die deze specificatie ondersteunen gekoppeld worden aan Sakai. Een voorbeeld is een gerealiseerde koppeling met het LearneXact Learning Content Management Systeem. De nadruk bij dit onderzoek ligt op de integratiemogelijkheden van Sakai via web services op basis van de architectuur van Sakai zoals die als leidraad wordt genomen voor de huidige en toekomstige ontwikkeling van Sakai. Een belangrijke doelstelling van dit onderzoek was het verwerven van inzicht in de complexiteit en toepasbaarheid van de gebruikte technologieën Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 6 van 30

8 2. Inventarisatie Sakai web services In dit hoofdstuk zal worden ingegaan op de interne en externe service oriëntatie van Sakai. We geven een overzicht van de architectuur van Sakai en de externe (web) services die geïnventariseerd zijn toelichten. Hierbij zullen we deze functionaliteit in termen van Archimate toelichten. Archimate 4 is een geïntegreerde architectuuraanpak of framework en taal voor het beschrijven van bedrijfsarchitecturen en is door het samenwerkingsverband van de drie technische universiteiten, de 3TU, en daarmee ook door de UT als gereedschap gekozen voor het beschrijven van de samenhang tussen de verschillende (domein- en instellingsoverstijgende) bedrijfsprocessen. Zoals eerder al aangegeven onderscheid Sakai zich van de meeste andere leeromgevingen door een service georiënteerde architectuur Sakai is SOA by design Een belangrijke ontwerpkeuze voor Sakai is de service oriëntatie (Severance, 2007). Dat wil zeggen dat de functionaliteit van Sakai geleverd voor een belangrijk deel geleverd wordt door tools, die intern een heldere opzet of architectuur hebben. De functionaliteit wordt ondergebracht in een Service component die alleen via een Application Programmers Interface (API) afgenomen mag worden. Tools kunnen dus elkaars functionaliteit gebruiken, maar alleen via de gedocumenteerde API en niet, zoals veel gezien wordt, door rechtstreeks functies in de interne code aan te roepen. Zo kan een tool van een nieuwe betere service implementatie voorzien worden zonder dat service afnemende tools hier hinder van ondervinden. De gebruikersinterface wordt gerealiseerd door een aparte module, aangegeven met Tool A en Tool B in onderstaande figuur. De rechtstreekse toegang tot het onderliggende data model van een tool service is verboden. Kennis van bijvoorbeeld bepaalde velden in de database mag niet gebruikt worden. Op deze manier kan een nieuwe tool functionaliteit van bestaande tool services hergebruiken zonder afhankelijk te zijn van de interne opzet. Een nieuwe Vidcast tool bijvoorbeeld kan voor het plaatsen van de bestanden gebruik maken van de services van het Resource Tool. Hiermee is intern ook ontdubbeling van functionaliteit gerealiseerd. Figuur 2: Sakai s componenten- en services architectuur Sakai kent inmiddels een rijke hoeveelheid tools en interne service API s waarmee een aanzienlijk deel van de functionaliteit beschikbaar is voor de ontwikkeling van nieuwe tools. 4 Zie: Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 7 van 30

9 2.2. Overzicht van de Sakai architektuur De in de vorige paragraaf beschreven componenten- of service architectuur van de tools is de basis voor de gehele architectuur van Sakai zoals weergegeven in figuur 2. De verzameling services met bijbehorende API s vormen de zogenaamde Sakai Components. Via de service API s leveren de Tools het zichtbare gebruikersinterface. Deze gebruikerinterface (Sakai zoals de meeste docenten en studenten het zullen ervaren) kan overigens ook weer via meerdere methoden ontsloten worden, maar bijna altijd via een eigen of de ingebouwde portal. Figuur 3: Overzicht Sakai 2.0 Architectuur: Maar de component services worden ook gebruikt om extern functionaliteit ter beschikking te stellen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van Axis 5, een zogenaamde SOAP 6 stack die de interne Java API s vertaalt naar een platformonafhankelijk XML formaat en daarmee de basis vormt voor de externe integratie voorzieningen van Sakai. De functionaliteit van de zichtbare Sakai tools zijn het onderwerp van rapport C (Hilderink, Peters, Portier, Slotman, 2007), waarin de functionaliteit en onderwijskundige aspecten van Sakai beoordeeld worden. In de rest van dit rapport beperken we ons tot de interne en externe services van Sakai en de manier waarop deze in een bredere onder architectuur ontwikkelde integratie ingezet kunnen worden. In het linker deel van figuur 3 is aangegeven dat de services in een aantal gevallen voorzien zijn van zogenaamde providers ( Role, Realm, Course providers ). Een provider van een service is een soort van indirectie om de standaard koppeling naar het onderliggende informatie model te omzeilen en te routeren naar een andere informatiebron. Dit is ook een manier om integratie tot stand te brengen (bijvoorbeeld single logon) maar op een laag technisch niveau en niet op basis van de services architectuur, die hiermee overigens niet in conflict is. 5 Zie: 6 SOAP: Simple Object Access Protocol, een techniek om functionaliteit via het internet beschikbaar te maken aan andere applicaties. Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 8 van 30

10 Figuur 4: Vereenvoudiging van het architectuur overzicht: Services In de verdere bespreking zullen we deze voorziening niet meenemen en daarmee wordt het overzicht van Sakai vereenvoudigd tot die zoals in figuur 4 rechts is aangegeven. De Sakai services worden overigens nog wel in een aantal functionele categorieën ingedeeld, zoals Common Services, Application Service en Framework Services, maar vanuit het oogpunt van architectuur is deze indeling niet relevant Archimate Archimate is een architectuurtaal en een verzameling visualisatietechnieken om de samenhang en de relaties tussen de processen en domeinen van een instelling in kaart te brengen. Archimate is door de 3TU en SURFfoundation gekozen als gereedschap om de architectuur van in eerste instantie de domeinen Student en Onderwijs in kaart te beschrijven. Om deze reden zal in de rest van dit rapport getracht worden de beschrijvingen van Sakai en de integratie demo te presenteren in Archimate concepten. Archimate beschrijft deze met ICT ondersteunde zogenaamde Enterprise Architectuur in drie lagen: de Business laag, waarin de bedrijfsprocessen en actoren beschreven worden, de Applicatielaag waarin de ondersteunende ICT applicaties beschreven worden en tenslotte de Technologielaag, waar de applicatielaag ondersteunende functies (servers, databases, netwerken etc.) beschreven worden. We beperken ons hier tot de Businesslaag en de Applicatielaag. Hierin worden de processen en applicaties beschreven in termen van componenten die services leveren en extern beschikbaar stellen via een service interface. Deze componenten bestaan op hun beurt weer uit kleinere eenheden, de applicatie functies. Voor een korte toelichting wordt verwezen naar de inleiding op Archimate (Lankhorst, 2005). Figuur 5: Archimate lagen model Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 9 van 30

11 Sakai Application Services: We kunnen de services architectuur van Sakai zoals die in figuur 4 is weergegeven ook in Archimate termen weergeven. Archimate gebruikt andere termen om de verschillende concepten aan te duiden. Sakai wordt dan een application component genoemd. De interne services die de functionaliteit voor de Sakai tools leveren via de API s worden in Archimate application functions genoemd. De extern (voor andere applicatie componenten) zichtbare services worden application services genoemd. Deze externe application services worden functioneel beschreven door een zogenaamd application service interface. Dit application service interface heeft in de meeste gevallen (en zeker bij Sakai) de vorm van een Web Service Description Language document (WSDL). Figuur 6: Sakai Architectuur in Archimate concepten Belangrijk is op te merken dat in theorie Sakai dus zowel intern en extern component- en service georiënteerd is. Hierin onderscheidt Sakai zich van andere leer- en werkomgevingen als Moodle en TeleTOP. Moodle is bijvoorbeeld wel intern component georiënteerd maar niet extern, TeleTOP is noch intern noch extern component georiënteerd. Deze heldere en veelbelovende architectuur is voor een deel nog conceptueel. Bij het ontwerpen van Sakai is in het begin veel nadruk gelegd op de interne architectuur en de extern zichtbare tools zodat snel een met bijvoorbeeld Blackboard vergelijkbare functionaliteit aan de gebruikers aangeboden kon worden (Severance, 2006). De externe beschikbare functionaliteit is nog een werk in wording en is matig gedocumenteerd. Een vorm van backward engineering om inzicht te krijgen in deze functionaliteit was een onderdeel van de werkzaamheden in CBUS. De services worden hier globaal beschreven om een illustratie te geven van de functionaliteit. Een meer uitgebreide beschrijving is te vinden op de projectwiki 7. De figuren 7 tot en met 10 geven een grafische weergave van het zogenaamde service interface. Een abstracte service wordt via een binding (bijvoorbeeld SOAP via HTTP) concreet aanspreekbaar gemaakt. Een service kan verschillende operaties ondersteunen die door middel van PortTypes gegroepeerd kunnen worden. Alle Sakai services worden via SOAP over HTTP aanspreekbaar gemaakt SakaiLogin SakaiLogin is een eenvoudige service waarmee extern ingelogd kan worden op Sakai. Zoals docenten en studenten die Sakai willen gebruiken zich moeten identificeren, moeten ook applicaties die functionaliteit van Sakai willen gebruiken via de externe web services zich identificeren door in te loggen via de SakaiLogon service. 7 Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 10 van 30

12 Figuur 7: SakaiLogin application service overzicht SakaiScript SakaiScript is een rijke verzameling operaties voor het beheer van Sakai gebruikers en sites. Figuur 8: SakaiScript application service overzicht SakaiSession SakaiSession is een eenvoudige voorziening om Sakai sessie en gebruikers informatie op te vragen en te valideren. Figuur 9: SakaiSession application service overzicht SakaiSite SakaiSite geeft toegang tot Sakai site beheer en de bijbehorende tools. Figuur 10: SakaiSite application service overzicht Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 11 van 30

13 3. Sakai en VIST integreren Omdat we integratie willen aantonen tussen applicaties hebben we gekozen voor een eenvoudige integratie tussen Sakai en het Vak Informatie Systeem Twente, VIST Applicatie Service op VIST Omdat VIST zoals veel van de systemen op de UT niet voorzien is van externe applicatie services hebben we in het kader van dit onderzoek een eenvoudige applicatie service ontwikkeld op VIST. Figuur 11: Huidige VIST zonder application service Het huidige VIST wordt via een web interface door studenten geraadpleegd bij het oriënteren op vakinformatie en via een Oracle Forms client applicatie door medewerkers van bureau Onderwijszaken gevuld met vakinformatie. Er is een eenvoudige externe service interface ontworpen waarmee op basis van een vakcode gezocht kan worden in de VIST database en een XML document teruggeven wordt met een vakcode, vaktitel en vakbeschrijving. Figuur 12: Huidige VIST met application service Figuur 13: VIST application service beschrijving Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 12 van 30

14 3.2. Open Standaarden en specificaties: XCRI Zoals bekend is, is voor interoperabiliteit ook ondersteuning van e-learning en andere specificaties en standaarden nodig (meer details hierover in hoofdstuk 5). Er moet immers informatie uitgewisseld worden tussen applicaties die doorgaans van verschillende leveranciers afkomstig is en die en met verschillende technologieën ontwikkeld zijn (Java, C++, PHP). Voor veel soorten informatie zijn er afspraken, maar voor bijvoorbeeld de beschrijving van vakken zijn er nog geen standaarden. Er is een potentiële kandidaat in ontwikkeling bij het door JISC gesponsorde project XCRI. XCRI staat voor exchanging Course Related Information. Een 1.0 versie van het datamodel is inmiddels opgeleverd inclusief XML binding van het datamodel waarmee vakken en hele curricula inclusief roosterinformatie kan worden beschreven en uitgewisseld. XCRI zal waarschijnlijk ingebracht worden bij het specificatie proces van IMS Global Learning Consortium 8 (IMS) waar veel e-learning specificaties beheerd worden. De application service die op VIST is aangebracht is voorzien van een vereenvoudigde variant van XCRI. Hierin worden alleen de vakcode, vaktitel en vakbeschrijving (die uit de VIST database worden gehaald) in XCRI XML formaat worden afgeleverd. XCRI is ook een interessante kandidaat voor de uitwisseling van vakinformatie in 3TU verband, maar zal daarvoor een zogenaamde profilering slag moeten ondergaan om afstemming te realiseren met de lokale vakinformatie systemen Integreerbaar: Sakai en VIST voorzien van externe application services Met de inventarisatie en de beschrijving van de application services van Sakai en het aanbrengen van een application service hebben we twee application componenten die integreerbaar zijn. Figuur 14: VIST en Sakai met externe application services: klaar voor integratie Daarmee is nog geen sprake van geïntegreerd zijn. Eigenlijke integratie moet nog gerealiseerd worden en is nadrukkelijk geen zero effort proces! Deze eigenlijke integratie is het onderwerp van hoofdstuk Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 13 van 30

15 4. Beschrijving demoapplicatie Voor het integreren van Sakai en VIST is uitgegaan van een eenvoudig businessproces dat applicatieoverstijgend (en domeinoverstijgend) is. Voor de illustratie van het proces zullen we weer gebruik maken van de Archimate taal- en visualiseringselementen Het businessproces Een medewerker, in zijn rol als docent, gaat een nieuw vak geven. Het vak is door de betreffende validatie commissie positief beoordeeld en kan gepubliceerd worden in het vak informatie systeem VIST. Daartoe gaat de docent met de relevante gegevens (vaktitel, beschrijving, vereiste voorkennis etc.) naar Bureau Onderwijszaken (BOZ) die in dit proces in de rol van beheerder van de vakinformatie optreedt. De docent maakt gebruik van een applicatie waarmee de vakinformatie ingevoerd kan worden (d.m.v. de Registratie service) en die daarmee beschikbaar is voor raadpleging door studenten. Na registratie van de gegevens wordt een acceptatie service aangeroepen die via een Docent Informatie Service de docent kan melden dat het vak geregistreerd is. Deze twee services worden nu in feite geleverd door VIST. In een geautomatiseerd vervolgproces willen we op basis van de in VIST geregistreerde vakinformatie een vakondersteunende site in Sakai aanmaken, waarbij de vakcode, vaktitel en de vakbeschrijving overgenomen worden uit VIST (de Instantiatie Service in figuur 15). De aangemaakte site kan volgens een gekozen template gevuld worden (Vakomgeving Vullen Service). Figuur 15: Integratie van VIST en Sakai t.b.v. een eenvoudig bedrijfsproces Voor de demoapplicatie is alleen het tweede deel van het proces met de twee business services Instantiatie en Vakomgeving vullen geïmplementeerd en in de vorm van een Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 14 van 30

16 (Business Process Execution Language) proces gerealiseerd 9. Met de demoapplicatie kan op basis van een eerder gevonden vakcode via de application service op VIST relevante vakinfo opgehaald worden, die eventueel gewijzigd kan worden in de demoapplicatie. Deze informatie wordt gebruikt voor het aanmaken van de Sakai site. In een productiesetting zou dit proces automatisch getriggerd worden door de client applicatie van VIST waarmee een BOZ medewerker vakinformatie invoert Demoapplicatie in Archimate lagen Archimate kent naast de business- en de applicatielaag nog de technologielaag en de omgeving. Deze twee lagen zijn in figuur 16 nog aangebracht maar verder niet uitgewerkt omdat ze vanuit architectuur perspectief in dit verband niet relevant zijn. De technologielaag bevat bijvoorbeeld de Oracle database waar VIST de vakinformatie in opslaat, de Oracle database die we voor de database server van Sakai gebruiken en alle andere technische infrastructuur. Figuur 16: Bedrijfsproces met alle Archimate lagen 4.3. Demoapplicatie in Archimate lagen aangevuld met SOA ESB Er ontbreekt nog iets in het Archimate lagen model zoals dat in figuur 16 is weergegeven. Dit is een bijzonder element dat uit oogpunt van architectuur minder belangrijk is, maar dat bij de keuze voor een Service Oriented Architecture als ontwerpprincipe van de beschreven bedrijfs- en applicatiearchitectuur wel erg belangrijk is, namelijk de Enterprise Service Bus. 9 Zie bijlage 5: BPEL Modelling met ActiveBPEL Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 15 van 30

17 Deze component wordt in de demoapplicatie niet gebruikt, maar zal in een productie setting wel een cruciale rol moeten vervullen bij het koppelen van de verschillende services, zowel in de businesslaag als de applicationlaag. In feite zullen alle verbindingen tussen de externe services en de afnemende (BPEL) processen via deze ESB lopen. Ook Quality of Service, beveiliging, het beheer en de monitoring van de services en de processen is een belangrijk onderdeel van een productieomgeving Figuur 17: De missing link bij een SOA implementatie: de Enterprise Service Bus 4.4. Integratie onder architectuur In de vorige hoofdstukken hebben we uiteengezet dat voor het integreren van de verschillende informatiesystemen die het onderwijs ondersteunen niet alleen integreerbare systemen nodig zijn maar dat ook de gewenste integratie vastgelegd moet worden in de vorm van procesbeschrijvingen. Deze verzameling procesbeschrijvingen in termen van bedrijfsservices die uiteindelijk afgebeeld worden op de applicatie services vormen de bedrijfslaag van de architectuur zoals die in figuur 17 is weergegeven. Bedrijfsprocessen zullen in toenemende mate niet alleen applicatieoverstijgend, maar ook domein- en zelfs instellingsoverstijgend zijn. En services, of het nu bedrijfs- of applicatieservices zijn, zullen we zoveel mogelijk willen hergebruiken in meerdere processen uit oogpunt van kostenbeheersing en efficiëntie. Dit impliceert dat over alle processen, services, en datamodellen afspraken gemaakt zullen moeten worden om dit hergebruik mogelijk te maken. Afspraken niet alleen met betrekking tot de techniek, maar ook zaken als inrichting en eigenaarschap van processen en services zullen gemaakt moeten worden. Ook Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 16 van 30

18 de beschrijvingen zelf zullen gestandariseerd moeten worden. Met UML? Archimate? Hoe worden de datamodellen vastgelegd? Wie bepaalt welke specificatie gebruikt wordt en wanneer op een nieuwere versie wordt overgestapt? En als we al een bepaalde specificatie of standaard hebben gekozen zullen er afspraken gemaakt moeten worden over de waardenverzameling die we gebruiken voor de invulling (applicatieprofiel). Als voorbeeld de vakcode die we in 3TU verband kiezen bij het invullen van vakbeschrijvingen in XCRI formaat. Die heeft nu bij iedere instelling een ander formaat. Daar zal afstemming over moeten worden bereikt willen we instellingsoverstijgend vakinformatie kunnen raadplegen. Al deze aspecten vormen het domein van de Enterprise Architectuur. Onder architectuur gaan werken is natuurlijk al eerder gedaan door andere organisaties. En daarbij is veel kennis opgedaan, zijn veel fouten gemaakt en is er een rijke verzameling van best practices, modellen, gereedschappen. Veel processen zijn niet uniek voor het onderwijs, maar soms slechts kleine variaties op een bestaand proces. Een dergelijke verzameling van tools, best practices en modellen wordt een Architectuur Framework genoemd. Er zijn meerdere architectuur frameworks. In 3TU verband is gekozen voor The Open Group Architecture Framework (TOGAF) als basis voor het ontwikkelen van de architectuur van de 3TU. De TOGAF bevat naast de verzameling best practices, tools en een database van standaarden en specificaties ook de Architecture Development Method (ADM), een in de praktijk getoetste methodiek om in een cyclisch en iteratief doorlopen proces van 8 fasen te komen tot een bedrijfsarchitectuur. Hiermee wordt architectuur in de breedste zin van het woord bedoeld. Niet alleen de ICT architectuur, maar ook bijvoorbeeld de inrichting van de architectuur governance, en de bestuurbaarheid en beheersbaarheid van het hele architectuurproces. De relatie tussen de TOGAF en het Archimate lagen model is weergegeven in figuur 18. Figuur 18: Integreren onder architectuur: relatie met het TOGAF Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 17 van 30

19 5. Ondersteuning open standaarden Binnen het project is onderzoek verricht naar de ondersteuning van Sakai van (open) specificaties en standaarden. De synthese hiervan volgt in dit hoofdstuk. In de vorige hoofdstukken kwam een specificatie aan de orde die nog in ontwikkeling is, namelijk XCRI Visie Er is binnen de Sakai community voldoende aandacht voor open standaarden en specificaties. Er is een zeer duidelijke visie (Severance, Hardin, 2006) op ondersteuning van open specificaties en standaarden. De visie is dat Sakai zowel met meer algemene specificaties goed overweg moet kunnen, als met meer specifieke elearning specificaties. Sakai moet eigenlijk leidend worden op termijn. De verwachting is dat commerciële aanbieders in dit opzicht niet voorop zullen lopen, omdat goede ondersteuning van specificaties en standaarden in essentie de vendor lockin zal ondergraven van deze aanbieders Ondersteuning algemene specificaties Figuur 19 schetst de toekomstvisie voor ondersteuning van meer algemene standaarden. De huidige ondersteuning is al zeer goed te noemen, maar het zal dus nog beter worden in de toekomst. Figuur 19: Sakai als Swiss Army Knife (algemene specificaties) In Sakai, versie 2.3, worden de volgende specificaties en standaarden daadwerkelijk ondersteund: JSR-168 Portal Specification (beta) OASIS WSRP 1.0 Alpha versie (beta) W3C XML 1.0 Sakai Config & Data Description bestanden W3C HTTP 1.1 W3C HTML 4.01 W3C SOAP 1.2 W3C WSDL 1.1 W3C XML XPath 1.0 Open Knowledge Initiative Service Interfaces Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 18 van 30

20 5.3. Ondersteuning elearning specificaties Wat betreft elearning specificaties en standaarden valt de evaluatie minder gunstig uit. Het projectteam heeft bijvoorbeeld ervaren dat er nog niet voldoende ondersteuning is van de SCORM-specificatie 10 (zie bijlage 1). Het ontbreken van een betrouwbare SCORM afspeler, een wat oudere specificatie die in veel leeromgevingen al lang beschikbaar is, is teleurstellend. Aangezien de door Sakai geboden functionaliteit een weerspiegeling is van de behoeften van de Sakai community kan dit overigens ook betekenen dat hier minder behoefte aan is. Er zijn op het gebied van de elearning specificaties van het IMS Global Learning Consortium 11 veelbelovende ontwikkelingen in gang gezet, maar is nog geen sprake van volledige ondersteuning. Opgemerkt dient te worden dat elearning specificaties meestal op een bepaald gebied gedefinieerd zijn, wat zich in Sakai vertaald in het feit dat de ondersteuning door een bepaalde tool (een functie) ondersteund wordt, of zou moeten worden. De analyse van Sakai 2.3 resulteert in het volgende lijstje: SCORM 2004: contributed beta (niet stabile) IMS Common Cartridge: prototype IMS Content Packaging: in Melete IMS Question & Test Interop.: in Samigo IMS Learning Design: via LAMS IMS Learner Information Profile: SIS IMD Metadata: in IMS CP en SCORM IMD Enterprise: in Sakai database Een recente ontwikkeling in dit verband is dat in Nederland de e-portfolio specificatie verder doorontwikkeld wordt. Portfolio4u heeft dit opgepakt, samen met Kennisnet Campus Blend using Sakai: rapport B Pagina 19 van 30

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Informatiearchitectuur

Informatiearchitectuur Informatiearchitectuur Onderwerpen Waarom is architectuur (nu) zo belangrijk? Wat is informatiearchitectuur? Ontwikkelingen in de tijd Structuur applicaties Applicatie-integratie Webservices Praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Portals & Open Source

Portals & Open Source Portals & Open Source OGh Jaarcongres 2003 Zeist, 7 october R.V.L.P. Schaaf Agenda Introductie Begrippenkader en standaards Open Source portals Onder de loep: Imbrium Praktijk case Open Source in uw organisatie?

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013 ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters Marc Lankhorst 16 oktober 2013 Agenda 13:00 introductie ArchiMate-status en -ontwikkelingen en NORA-kennismodel 14:00 parallelle workshops rond de

Nadere informatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Waterbodem Applicatie (WAB*info) 10 juli 2008 Gaston Lamaitre Data-ICT-Dienst, Delft Inhoud Wat doet Rijkswaterstaat? Doel van WAB*info De randvoorwaarden

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Implementatiekosten en baten van SURFconext Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Dit document geeft een antwoord op de vraag hoeveel een aansluiting op SURFconext kost. Introductie... 1

Nadere informatie

Copyright IBS 2006. Nieuwbouw. Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling. Huub Cleutjens

Copyright IBS 2006. Nieuwbouw. Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling. Huub Cleutjens Nieuwbouw Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling Huub Cleutjens Inhoud IBS en Java Keuzes: taal / architectuur Productiviteit / arbeidsdeling IBS Java Development Accelerator Persistence UI Persistence

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

Integratie in de praktijk

Integratie in de praktijk Integratie in de praktijk Werken als integratie consultant bij KLM Werken als integratie consultant bij KLM T. Lansbergen A. Kwekel Hogeschool Rotterdam 13/10/2015 Agenda Introductie - Organisatie Use

Nadere informatie

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Datum: 27 december 2010. Mark van de Haar mark@edia.nl Edia Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt...

Nadere informatie

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010 Praktijkcasus Identity management Bert Dondertman 14 september 2010 Agenda Praktijkcasus: Waarom? Hoe? Score op de diverse dimensies OGh IAM presentatie juli 2010 2 Waarom? Centraal klantportaal waar mogelijkheden

Nadere informatie

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl SOA Security en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008 Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl 1 SOA Web 2.0, web services en service oriented architecture (SOA) is tegenwoordig de

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Alfresco aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 8 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Welkom Pijlers van Beheer Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Waarom doe je Beheer Business perspectief Stabiliteit Security Enablen voor gebruikers Ondersteuning Technisch Perspectief

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

APEX en JasperReports

APEX en JasperReports APEX en JasperReports een Dream Team! Spreker(s) : Datum : E-mail : Vincent Deelen 28 mei 2013 vincent.deelen@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline APEX en rapporten Oracle BI publisher

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Tools voor canonieke datamodellering Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Abstract Canonieke modellen worden al snel omvangrijk en complex te beheren. Dit whitepaper beschrijft een werkwijze

Nadere informatie

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Manual IAM-TDI-V2-Technologie en Interactie. Jaar 0809 blok 2 Oktober 2008 Fons van Kesteren 1/8 Inhoud Technologie en Interactie 3.2: software architectuur...

Nadere informatie

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies voorheen 10 jaar Oracle-specialist! Agenda Wat is een Service-Oriented Architecture?

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Duur van stage/afstuderen Manager Begeleider Locatie : 6 à 9 Maanden : dr. ir. J.J. Aue : dr. ir. H.J.M. Bastiaansen

Nadere informatie

De Centrale ELO bij de Open Universiteit

De Centrale ELO bij de Open Universiteit De Centrale ELO bij de Open Universiteit Presentatie voor BKO-Kennismakingscursus nieuwe docenten 27 september 2011 Leo Wagemans Open Universiteit Agenda Achtergrond Studienet Blackboard Elluminate SafeAssign

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Uitleg algemene structuur WTell

Uitleg algemene structuur WTell Uitleg algemene structuur WTell Brondocument C:\WebServer\Handleiding\WTellAlgemeen\WTellStructuurGlobaal.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-09-11 1e versie met uitleg globale structuur WTell

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Continuous Delivery. Sander Aernouts

Continuous Delivery. Sander Aernouts Continuous Delivery Sander Aernouts Info Support in een notendop Maatwerk softwareontwikkeling van bedrijfskritische kantoorapplicaties Business Intelligence oplossingen Managed IT Services Eigen Kenniscentrum

Nadere informatie

Indoor Navigation System

Indoor Navigation System Project Indoor Navigation System Onderwerp: Indoor Navigation System Document: Handleiding Ontwikkeltools Groep: EII6RTa Auteurs: 1. Jordi Betting 109277 2. Jerome Bos 113180 3. Theo Miltenburg 112883

Nadere informatie

Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam

Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam See page 11 for Instruction in English Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam Iedereen met een UvAnetID kan maillijsten aanmaken bij list.uva.nl. Het gebruik van de lijsten van

Nadere informatie

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO Inhoud Historie DLWO Randvoorwaarden sourcing Ontwikkelingen DLWO Grensoverstijgende ICT uitdagingen Conclusies

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

Acht stappen voor JSF

Acht stappen voor JSF Acht stappen voor JSF Inleiding In deze tutorial zullen we JSF (Java server faces) installeren. Wat we niet beschrijven is hoe te werken met JSF, over dit onderwerp zijn er genoeg boeken en internetsites

Nadere informatie

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Mislukken Slagen gegarandeerd 2 Mislukken Slagen gegarandeerd Management verwacht onmiddellijk R.O.I. Doel:

Nadere informatie

Kerngegevens MBO. gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie. Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010.

Kerngegevens MBO. gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie. Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010. Kerngegevens MBO gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010 Raymond Kerkhof E : r.kerkhof@zadkine.nl M: +31(0)651670089 Probleemstelling / Uitdaging

Nadere informatie

Parasoft toepassingen

Parasoft toepassingen Testen op basis van OSB en Digikoppeling Voor de bestaande Overheid Service Bus en de nieuwe standaard Digikoppeling zijn verschillende test- omgevingen opgezet. Hiermee kan het asynchrone berichtenverkeer

Nadere informatie

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms?

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? your oracle solu+ons partner Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? APEX for mission critical applications: the Groupm business-case By Ronny Boeykens & Stijn Van Raes iadvise o Opgericht in 2004

Nadere informatie

Quickscan SharePoint: Technische analyse

Quickscan SharePoint: Technische analyse Student & Onderwijs Service Centrum Betreft Van Voor Deelrapport B Quickscan SharePoint Dennis Vierkant en Eelco Laagland ICT Servicecentrum Informatievoorziening, Systeemontwikkeling en Applicatieondersteuning

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English Handleiding beheer lijst.hva.nl See page 11 for Instruction in English Maillijsten voor medewerkers van de Hogeschool van Amsterdam Iedereen met een HvA-ID kan maillijsten aanmaken bij lijst.hva.nl. Het

Nadere informatie

Mobile Devices, Applications and Data

Mobile Devices, Applications and Data Mobile Devices, Applications and Data 1 Jits Langedijk Senior Consultant Jits.langedijk@pqr.nl Peter Sterk Solution Architect peter.sterk@pqr.nl Onderwerpen - Rol van Mobile IT in Tomorrow s Workspace

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Correspondentie inzake overnemen of reproductie kunt u richten aan:

Correspondentie inzake overnemen of reproductie kunt u richten aan: Vrijwel alle namen van software- en hardwareproducten die in deze cursus worden genoemd, zijn tegelijkertijd ook handelsmerken en dienen dienovereenkomstig te worden behandeld. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Lifecycle Management: opereren onder architectuur Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Agenda Introductie mijzelf en ArchiXL Korte inleiding Lifecycle Management methodiek Inzicht in status Inzicht in

Nadere informatie

Base24 database suite

Base24 database suite Base24 database suite Introductie De Base24 database suite is een zeer geavanceerde database oplossing die ontworpen is voor de management, opslag, inzage en uitwisseling van medische informatie zoals

Nadere informatie

Responsive web applicaties op Oracle

Responsive web applicaties op Oracle APEX Responsive web applicaties op Oracle Spreker(s) : Datum : E-mail : Arian Macleane & Jacob Beeuwkes 06-06-2013 info@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline Trends APEX intro APEX

Nadere informatie

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 Vision ~ Knowledge ~ Results Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 OGh Fusion Middleware/ SOA Dag 19 Mei 2010, Het Oude Tolhuys Edwin Biemond email edwin.biemond@whitehorses.nl Web http://blogs.whitehorses.nl/,

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Stand van zaken 17 Maart 2007 Inhoud Probleemgebied afstudeerproject Oplossingsgebied afstudeerproject

Nadere informatie

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam Een reisverslag OGH Fusion Middleware SOA dag 19-5-2010 Lonneke Dikmans Oracle Ace Director Inhoud 2 Architectuur Doelstellingen Rotterdam Veilig, betrouwbaar

Nadere informatie

Application interface. service. Application function / interaction

Application interface. service. Application function / interaction Les 5 Het belangrijkste structurele concept in de applicatielaag is de applicatiecomponent. Dit concept wordt gebruikt om elke structurele entiteit in de applicatielaag te modelleren: softwarecomponenten

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Visie document software releasen 2015. Introductie. Pre conditie

Visie document software releasen 2015. Introductie. Pre conditie Introductie Mijn naam is Rick Sollman. Ik ben werkzaam bij CGI en heb daar in 2015 een intern talent ontwikkel programma gevolgd. Als afsluiter van dit programma kon men kiezen uit een viertal opdrachten,

Nadere informatie

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl Single Sign On voor Residentie.net en Denhaag.nl Omschrijving : -- Opgesteld door : Leon Kuunders Referentie : -- Datum : 30 augustus 2003 Versie : 0.31 (draft) Versiebeheer Versie Datum Auteur Wijziging

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Agenda 1 Mooie belofte 2 Business doelen 3 Alternatieve oplossingen 4 Voorkeur uitwerken 5 Business Case Power to Innovate 2015 2 1 Mooie

Nadere informatie

Intermax backup exclusion files

Intermax backup exclusion files Intermax backup exclusion files Document type: Referentienummer: Versienummer : Documentatie 1.0 Datum publicatie: Datum laatste wijziging: Auteur: 24-2-2011 24-2-2011 Anton van der Linden Onderwerp: Documentclassificatie:

Nadere informatie

Meer Business mogelijk maken met Identity Management

Meer Business mogelijk maken met Identity Management Meer Business mogelijk maken met Identity Management De weg naar een succesvolle Identity & Access Management (IAM) implementatie David Kalff OGh 14 september 2010 't Oude Tolhuys, Utrecht Agenda Herkent

Nadere informatie

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering OpenERP Inhoud Ervaringen vanuit de gebruiker DEMO Open source filosofie OpenERP Voor welke bedrijven

Nadere informatie

Betekent SOA het einde van BI?

Betekent SOA het einde van BI? Betekent SOA het einde van BI? Martin.vanden.Berg@sogeti.nl 18 september 2007 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is de impact van SOA op BI? Sogeti Nederland B.V. 1 Agenda Wat is SOA? Wat is BI? Wat is

Nadere informatie

ArchiMate. en Configuration Management Databases (CMDB s)

ArchiMate. en Configuration Management Databases (CMDB s) ArchiMate en Configuration Management Databases (CMDB s) Wie ben ik. Hans van Drunen Hans.vanDrunen@atos.net +31 (0)6 224 889 05 Lid van de NAF werkgroep ArchiMate gebruikers en tools 2 Agenda Wat zijn

Nadere informatie

Project Start Architectuur (PSA)

Project Start Architectuur (PSA) Project Start Architectuur (PSA) InterActory Architectuur Service Orientatie versie 0.2 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging 0.1 Maart 2012 Bert

Nadere informatie

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures Beveiligingsbeleid Perflectie Architectuur & Procedures 30 november 2015 Versiebeheer Naam Functie Datum Versie Dimitri Tholen Software Architect 12 december 2014 0.1 Dimitri Tholen Software Architect

Nadere informatie

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties In 2010 werden 7 Unix servers geconsolideerd naar een nieuwe Unix omgeving, waar gebruik gemaakt wordt van srp s (vergelijkbaar met zone, of container).

Nadere informatie

Service Oriented Architecture voor interne beheersing

Service Oriented Architecture voor interne beheersing Service Oriented Architecture voor interne beheersing Bedrijfsprocessen overschrijden steeds vaker de grenzen van de organisatie, bijvoorbeeld in het geval van processen met toeleveringsbedrijven. Dergelijke

Nadere informatie

Aansluiten op VPI. (VolmachtBeheer Producten Interface)

Aansluiten op VPI. (VolmachtBeheer Producten Interface) Aansluiten op VPI (VolmachtBeheer Producten Interface) Auteur : Max Wout en Bram Doveren (Colimbra) Versie : 1.1 Datum : 27 april 2009 Inhoudsopgave 1 Algemeen... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doel van dit

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Agenda No. 2 1 Tijdsindeling Binnen TestNet is gesproken over Product Kwaliteit (in 2011 en tijdens de Summerschool 2012). Een TestNet-werkgroep

Nadere informatie

Ervaringen met het opzetten van een MDD omgeving

Ervaringen met het opzetten van een MDD omgeving Ervaringen met het opzetten van een MDD omgeving Introductie (1/3) Eric Jan Malotaux Software architect Mod4j Software architect Ordina Johan Vogelzang Developer Mod4j Projectleider Java ontwikkelstraat

Nadere informatie

Service Oriented Architecture voor de nieuwe Digitale Leer- en Werkomgeving van de Universiteit Twente

Service Oriented Architecture voor de nieuwe Digitale Leer- en Werkomgeving van de Universiteit Twente Betreft Van Voor Service Oriented Architecture voor de UT, een verkenning t.b.v. de definitiefase van het CBUS project. Eelco Laagland MT ITBE en projectleden Datum 27 juli 2006 Service Oriented Architecture

Nadere informatie