6.1.2 De WGBL bedreigt zowel bestaande als toekomstige overgangsregelingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6.1.2 De WGBL bedreigt zowel bestaande als toekomstige overgangsregelingen"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 6 Conclusies en aanbevelingen 6.1 Conclusies Probleemstelling De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: Wanneer zijn leeftijdsgrenzen in (pensioen)overgangsregelingen toegestaan en welke (juridische) instrumenten zijn er om de solidariteit tussen generaties binnen pensioenregelingen te waarborgen? Bij veranderingen in wet- en regelgeving hanteren sociale partners vaak overgangsregelingen, onder meer om bestaande regelingen te handhaven voor een bepaalde (leeftijds)groep werknemers. Volgens de voorjaarsrapportage CAOafspraken 2004 van de Arbeidsinspectie vallen alleen al ongeveer 2,5 miljoen werknemers onder een overgangsregeling van VUT naar prepensioen De WGBL bedreigt zowel bestaande als toekomstige overgangsregelingen Overgangsregelingen met leeftijdsgrenzen in de arbeidsvoorwaarden zijn sinds de inwerkingtreding van de WGBL op 1 mei 2004 verdacht. Aangezien de WGBL onmiddellijke werking heeft, geldt het gevaar van leeftijdsdiscriminatie zowel voor op 1 mei bestaande regelingen als regelingen die daarna totstandkomen. Dat houdt in dat het leeftijdsonderscheid in iedere arbeidsvoorwaardelijke overgangsregeling, of het nu een overgangsregeling in een CAO of in een pensioenregeling betreft, objectief gerechtvaardigd moet worden. Overgangsregelingen vallen niet onder de uitzonderingen die de wet biedt. In de (pensioen)praktijk voorkomende overgangsregelingen van VUT naar prepensioen, van eindloon- naar middelloon of een VPL-overgangsregeling met een leeftijdsgrens kunnen alleen gesauveerd worden door een objectieve rechtvaardigingsgrond. Hoewel de levensloop een fiscale faciliteit is, leidt het incorporeren van de levensloopregeling in de arbeidsvoorwaarden er toe dat ook leeftijdsonderscheid in de levensloopregeling binnen het bereik van de lange arm van de WGBL valt Leeftijd rechtvaardigt een andere toetsing en vergelijking Leeftijdsdiscriminatie valt niet op één lijn te stellen met andere discriminatiegronden als geslacht en ras. Een man wordt geen vrouw maar een oudere is wel jong geweest. Het is ook eenvoudiger om de arbeidsvoorwaarden van een man met die van een vrouw te vergelijken dan te vergelijken tussen leeftijdsgroepen. Anders dan bij geslacht is de maatman bij leeftijdsonderscheid niet makkelijk vast te stellen. Niet duidelijk is of individueel vergeleken mag worden tussen werknemers met een verschillende leeftijd of dat per leeftijdscohort vergeleken moet worden. Dat verschil in karakter en het verschil in vergelijkingsmogelijkheden kan aanleiding vormen om de gelijke behandelingswetgeving bij leeftijd anders te benaderen dan bij geslacht. Dat kan er voor pleiten om de bij onderscheid naar geslacht niet toegestane pakketvergelijking bij leeftijdsonderscheid in te zetten als objectieve rechtvaardigingsgrond. Ik houd hier een slag om de arm, maar vindt steun voor deze opvatting in recente oordelen van de commissie gelijke behandeling. De mogelijkheid om pakketvergelijking in te zetten als rechtvaardiging is niet meer dan een aanknopingspunt om leeftijdsonderscheid te kunnen rechtvaardigen. Overgangsregelingen kunnen objectief gerechtvaardigd worden, wanneer cumulatief

2 voldaan is aan de voorwaarden legitimiteit (is het doel legitiem), doelmatigheid (leidt het onderscheid tot het doel) en proportionaliteit (is het onderscheid noodzakelijk om het doel te bereiken, is er een alternatief?) Het gevaar voor VPL-overgangsregelingen Sociale partners die er vanuit gaan dat het overnemen van de fiscale VPL overgangsregeling geen leeftijdsdiscriminatie kan opleveren, komen bedrogen uit. In de parlementaire behandeling van de wet VPL is meermalen nadrukkelijk gevraagd of de in het overgangsrecht opgenomen leeftijdsgrens van 55 jaar juridisch houdbaar is. De regering heeft meermalen aangegeven dat de leeftijdsgrens geoorloofd is. De regering had het daar echter louter en alleen over de grens van 55 jaar in de fiscale wetgeving. Daardoor zijn sociale partners op het verkeerde been gezet. Er wordt door de regering ten onrechte de suggestie gewekt dat het gebruik maken van het overgangsrecht voor hen geen probleem vormt. De regering geeft aan dat gebruikmaking van overgangsrecht een beoogd effect is en dat zij sociale partners de mogelijkheid biedt om de regelingen voort te zetten maar wanneer sociale partners het fiscale overgangsrecht vastleggen in hun arbeidsvoorwaarden doemt het gevaar van leeftijdsdiscriminatie levensgroot op. Toen minister De Geus na het wetgevingsproces werd gevraagd naar de consequenties van de WGBL voor het VPL-overgangsrecht dat sociale partners in de arbeidsvoorwaarden neerleggen, stelde hij dat de rechter en de CGB de knoop moesten doorhakken. Volgens hem zou de rechter wel rekening houden met het feit dat de fiscale wetgever de leeftijdsgrens heeft vastgesteld. Met deze uitlatingen van de minister kan de rechter evenwel geen rekening houden, simpelweg omdat de minister blijkens jurisprudentie van de CRvB de wetsgeschiedenis niet achteraf kan aanvullen Het solidariteitsgevaar Naast het gevaar van leeftijdsdiscriminatie heeft een overgangsregeling met leeftijdsonderscheid ook invloed op de solidariteit tussen leeftijdsgroepen. Het verschillend behandelen van leeftijdsgroepen kan leiden tot een verschuiving van de financiering van pensioenregelingen. Jongeren zijn bereid te betalen (solidariteit) voor ouderen in de verwachting dat zij bij het ingaan van hun pensioen op dezelfde solidariteit kunnen rekenen. De solidariteit van een meer dan evenredig betalende generatie is begrensd, bij eenzijdige inkomensoverdrachten komt er een punt waarop zij het solidariteitscontract wil opzeggen. Een voorbeeld dat aantoont dat de solidariteit van jongeren met ouderen zijn grenzen kent, is de commotie die ontstaan is doordat jongeren hogere premies betalen voor een overgangsregeling voor 55- plussers waarvan zij zelf niet zullen profiteren. Toepassing van VPL-overgangsrecht in alle VUT- en prepensioenregelingen overgangsregelingen leidt volgens het kabinet tot 24,3 miljard aan premieafdrachten, waarvan de gebruikers (55-plussers) slechts 6% ( 1,5 miljard) betalen. Maarliefst 94% van de overgangsregeling wordt gefinancierd door een generatie die daar zelf nooit van zal profiteren. Solidariteit is als een elastiek: er zit rek in tot de lijn knapt. De solidariteitskwestie bij de financiering van overgangsregelingen VPL de bereidheid van jongeren om aan de overgangsregeling mee te betalen is nadrukkelijk aan de orde gesteld in het parlement. De regering verwachtte geen problemen omdat jongeren nu ook al meebetalen aan de overgangsregelingen voor oudere collega s die te weinig tijd hebben om zelf nog een volledig prepensioen op te

3 bouwen en er bovendien een levensloopregeling kwam. Dat argument overtuigt mij niet. Overigens staat het sociale partners vrij om de financiering van de overgangsregeling in te richten zoals zij willen. Zij moeten zelf de belangenafweging maken of en hoe zij invulling geven aan het fiscaal toegestane overgangsrecht en het dragen van de financiële lasten door de generaties Herstel van solidariteit Om de solidariteit tussen generaties in stand te houden is het van belang om de voordelen van solidariteit beter uit te leggen aan deelnemers. Deelnemers willen weten waarom zij er goed aan doen deel te nemen aan collectieve pensioenregelingen. Dat kan door middel van goede voorlichting over de voordelen van solidariteit, bijvoorbeeld door duidelijk te maken wat de kostenvoordelen zijn en wat de voordelen zijn van het delen van risico s. Een ander belangrijk punt is het transparant maken van de solidariteit. Ten eerste is het nuttig om te controleren of generaties gelijk behandeld worden door de verdeling van lusten en lasten over de generaties in kaart te brengen. Daarnaast heeft transparantie ook juridische inhoud omdat werkgevers op grond van jurisprudentie van het HvJ EG verantwoordelijk zijn voor de doorzichtelijkheid van hun beloningssysteem. Het vergroten van solidariteit door het aanleggen van buffers wordt bemoeilijkt doordat er de facto weinig vermogensoverschotten zijn. Prepensioenfondsen moeten bovendien aan dekkingsgraadeisen voldoen en een bestemmingsvereiste kennen. De opbouw van een buffer voor de toekomst is mogelijk maar gaat ten koste van de opbouwende generatie. Het door Bovenberg en Jansweijer voorgestelde verlaten van de doorsneepremie om de solidariteit te vergroten, stuit op mededingingsrechtelijke gevaren voor de verplichtstelling van bedrijfstakpensioenfondsen en is in strijd met bestaande wetgeving. Een mogelijke oplossing om de kosten van de VPL-overgangsregeling te verdelen over de generaties is door in de overgangsregeling afspraken te maken met de 55-plussers (de gebruikers) dat zij een hogere solidariteitsheffing betalen, die eventueel doorloopt na pensionering. Op die manier betalen de 55-minners (een gedeelte van) de lopende regeling, waarvoor zij na verloop van tijd weer gecompenseerd worden De objectieve rechtvaardiging voor leeftijdsonderscheid Voor het maken van leeftijdsonderscheid moet een werkgever of pensioenuitvoerder een goede reden hebben. Er zijn meerdere objectieve rechtvaardigingsgronden voor leeftijdsonderscheid in overgangsregelingen mogelijk. Het inzetten van een objectieve rechtvaardiging is maatwerk en afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval. Ik maak daarbij onderscheid tussen ondersteunende en dragende redenen om het leeftijdsonderscheid te rechtvaardigen. Met ondersteunende redenen bedoel ik argumenten die niet zelfstandig het leeftijdsonderscheid rechtvaardigen maar wel bij kunnen dragen aan een snellere acceptatie van het leeftijdsonderscheid. Een voorbeeld van een ondersteunende reden is het argument dat een regeling het resultaat is van collectieve onderhandelingen en maatschappelijke opvattingen. Financieel-economische redenen en een zwaarwegend dienst- of bedrijfsbelang zullen uitzonderingen daargelaten het leeftijdsonderscheid niet rechtvaardigen Een mogelijk scenario om leeftijdsonderscheid te rechtvaardigen?

4 Het aanvoeren van meerdere argumenten in de vorm van twee- of drieledige doelen kan de kans op succes vergroten en daar kunnen ondersteunende argumenten worden ingezet. Zelfstandig dragende argumenten zijn onder meer het behoud van verworven rechten, de solidariteit en het aansluiten bij wetgeving. Over deze drie rechtvaardigingsgronden is niet veel jurisprudentie; dat zal zich nog moeten uitkristalliseren. Voor wat betreft het aansluiten bij de VPL-wetgeving merk ik op dat de wetgever de overgangsregeling niet heeft uitgezonderd. Het garanderen van verworven rechten voor een bepaalde leeftijdsgroep kan geen legitiem doel zijn omdat een verwijzing naar leeftijd om leeftijdsonderscheid niet is toegestaan. De betekenis van pakketvergelijking is tweevoudig. Pakketvergelijking lijkt gezien enkele recente oordelen van de CGB een zelfstandige objectieve rechtvaardigingsgrond te kunnen vormen. Is dat niet kansrijk, dan kan het bij de proportionaliteit van een andere rechtvaardigingsgrond een rol spelen als compenserende maatregel. Ook het beschermen van de gezondheid en de veiligheid van werknemers kan leeftijdsonderscheid rechtvaardigen. Een leeftijdsgerelateerde overgangsregeling ter bescherming van de fysieke gesteldheid van werknemers laat zich niet goed indenken. De bescherming van een overgangsregeling in een pensioenregeling valt te vertalen als inkomensbescherming, het handhaven van een adequaat pensioenniveau. Lastig daarbij is dat een verschillend niveau van inkomensbescherming voor leeftijdsgroepen ook gerechtvaardigd moet worden. Dat verklaart waarom sociale partners het beschermingsniveau willen compenseren door middel van andere beloningsonderdelen om via pakketvergelijking een gelijkwaardige pensioenvoorziening te bieden. Het leeftijdsonderscheid in de fiscale wetgeving staat aan het onder dezelfde voorwaarden aanbieden van de pensioenvoorziening in de weg. Het denken over objectieve rechtvaardigingen van overgangsregelingen met een leeftijdsgrens staat nog in de kinderschoenen. Ondertussen ligt er een tikkende tijdbom onder alle overgangsregelingen met een leeftijdsgrens De gevolgen van strijdig overgangsrecht Zonder objectieve rechtvaardiging voor het leeftijdsonderscheid is de leeftijdsgrens in de overgangsregeling nietig. De leeftijdsdiscriminatie moet worden opgeheven en de gelijke behandeling moet gerealiseerd worden. Het afnemen van de voordelen van de 55-plussers om gelijkheid tot stand te brengen, lijkt mij niet in overeenstemming met de jurisprudentie van het HvJ EG. Het met de jurisprudentie strokende alternatief is om gedurende de periode dat de regeling strijdig is geweest met de WGBL vanaf 1 mei 2004 tot de opheffing de meest gunstige bepaling toe te passen op alle werknemers, ongeacht leeftijd. Toepassing van deze systematiek op VPLovergangsrecht brengt mee dat de gunstigere overgangsregeling niet alleen op de oudere maar ook de jongere werknemers (55-minners) moet worden toegepast. Gezien de fiscale onzuiverheid kan dat grote financiële gevolgen hebben. Hier ligt derhalve een groot financieel risico. Opheffing van de ongelijkheid door toepassing van de overgangsregeling op iedere werknemer tot aan de datum van de uitspraak kan alleen worden voorkomen door de rechter (en uiteindelijk het HvJ EG) er van te overtuigen dat in dit specifieke geval (leeftijd) een beperkende werking van de gevolgen van de nietigheid op zijn plaats is.

5 Aangezien de WGBL slechts gelijke behandeling voorschrijft en geen niveau van gelijke behandeling is afschaffing van de overgangsregeling na vaststelling van de nietigheid niet in strijd met de gelijkebehandelingswetgeving. 6.2 Aanbevelingen In deze paragraaf doe ik een aantal aanbevelingen aan sociale partners en pensioenuitvoerders die te maken hebben met leeftijdsonderscheid in overgangsregelingen. Per punt geef ik een korte toelichting WGBL 1. Inventariseer alle arbeidsvoorwaarden op bestaande overgangsregelingen met leeftijdsgrenzen De WGBL kent onmiddellijke werking en geldt dus ook voor bestaande regelingen zoals overgangsregelingen VUT-prepensioen, overgangsregelingen eindloonmiddelloon etc. 2. Ga na of er een objectieve rechtvaardiging bestaat voor het leeftijdsonderscheid Bij een bestaande overgangsregeling is vermoedelijk niet nagegaan of er een objectieve rechtvaardiging bestaat. 3. Loop de objectieve rechtvaardigingstoets af vóór het implementeren van de overgangsregeling Dit maakt het mogelijk de gelijke behandeling te controleren en voorkomt dat achteraf de objectieve rechtvaardigingsgrond moet worden achterhaald. Door vooraf te toetsen kan de regeling nog aangepast worden of anders ingericht. 4. Richt de overgangsregeling proportioneel in Een kortdurende overgangsregeling en een klein beloningsverschil zijn minder snel disproportioneel. 5. Voer altijd een objectieve rechtvaardiging aan Het lijkt een open deur maar het komt nog steeds voor dat regelingen worden afgeschoten omdat er geen objectieve rechtvaardigingsgrond is aangevoerd. Vertrouw er in procedures bij de CGB of rechter niet op dat er geen (leeftijds)onderscheid wordt vastgesteld. 6. Combineer objectieve rechtvaardigingsgronden Wed niet op één paard maar voer meerdere gronden aan, met ondersteunende argumenten. 7. Inventariseer de (financiële) gevolgen van nietigheid

6 Bij nietigheid is de werkgever verplicht om de meest gunstige bepaling toe te passen op alle werknemers. Breng de financiële risico s daarvan in kaart. 8. Pensioenuitvoerders: vraag bij twijfel een vrijwaring Wanneer pensioenuitvoerders niet zeker zijn of sociale partners een objectieve rechtvaardigingsgrond hebben voor het leeftijdsafhankelijk overgangsrecht kan de uitvoerder een vrijwaring vragen aan de werkgever voor de financiële gevolgen ingeval de regeling in strijd wordt geoordeeld met de WGBL Solidariteit 9. Draag de voordelen van solidariteit uit Deelnemers hebben baat bij solidariteit. Communiceer de voordelen van het delen van risico s voor deelnemers. Solidariteit is geen barmhartigheid maar een win-win situatie. 10. Breng de gevolgen van de overgangsregeling voor leeftijdsgroepen (solidariteit) in kaart Ten eerste is het nuttig om te controleren of generaties gelijk behandeld worden door de verdeling van lusten en lasten over de generaties te bezien. Daarnaast heeft transparantie ook juridische inhoud omdat werkgevers op grond van jurisprudentie van het HvJ EG verantwoordelijk zijn voor de doorzichtelijkheid van hun beloningssysteem. 11. Neem zonodig maatregelen om de solidariteit in balans te houden Bij het signaleren van een onevenwichtige lastenverdeling tussen de generaties staat de solidariteit onder druk. Zorg voor een eerlijke verdeling van lusten en lasten en neem zonodig maatregelen. Daarbij valt te denken aan het creëren van buffers of het heffen van een solidariteitspremie.

H2 De betekenis van leeftijdsdiscriminatie voor overgangsregelingen De WGBL De reikwijdte van de WGBL: het beloningsbegrip 13

H2 De betekenis van leeftijdsdiscriminatie voor overgangsregelingen De WGBL De reikwijdte van de WGBL: het beloningsbegrip 13 Inhoudsopgave Voorwoord 1 Inhoudsopgave 3 Lijst van afkortingen 7 H1 Inleiding 9 1.1 Inleiding 9 1.2 Probleemstelling 9 1.3 Plan van behandeling 10 H2 De betekenis van leeftijdsdiscriminatie voor overgangsregelingen

Nadere informatie

Leeftijdsonderscheid in VPL-overgangsregelingen W W W. W A T S O N W Y A T T. N L. Stefan Tabak 6 december 2005

Leeftijdsonderscheid in VPL-overgangsregelingen W W W. W A T S O N W Y A T T. N L. Stefan Tabak 6 december 2005 Leeftijdsonderscheid in VPL-overgangsregelingen W W W. W A T S O N W Y A T T. N L Stefan Tabak 6 december 2005 Agenda Aanpassing pensioenregeling aan Wet VPL - voorbeelden Veel voorkomende vragen Checklist

Nadere informatie

Flexibele(re) pensioenleeftijd en onderscheid op grond van leeftijd. Emilie Schols Utrecht, 22 september 2009

Flexibele(re) pensioenleeftijd en onderscheid op grond van leeftijd. Emilie Schols Utrecht, 22 september 2009 Flexibele(re) pensioenleeftijd en onderscheid op grond van leeftijd Emilie Schols Utrecht, 22 september 2009 Agenda 1. Wijziging opgebouwde aanspraken 2. Gefaseerde ophoging van de pensioenleeftijd 3.

Nadere informatie

Vroegpensioen en verlofsparen in transitie

Vroegpensioen en verlofsparen in transitie Hoofdstuktitel Vanaf 1 januari 2006 schrapt de Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/Prepensioen en introductie levensloopregeling (Wet VPL) de belastingvoordelen voor VUT en prepensioenregelingen. Tegelijkertijd

Nadere informatie

PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT. Wim Thijssen. Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht

PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT. Wim Thijssen. Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT Wim Thijssen Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht Pijplijnproblematiek Arbeidsongeschiktheid Rechtbank Amsterdam 2 september 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:9387

Nadere informatie

Roadblocks op de post-witteveenweg. Jaap van Slooten, 19 november 2014

Roadblocks op de post-witteveenweg. Jaap van Slooten, 19 november 2014 Roadblocks op de post-witteveenweg Jaap van Slooten, 19 november 2014 Inhoudsopgave Onderwerpen 1. Aanpassen pensioenregeling 2. Compenseren werknemers 3. Medezeggenschap 4. Gelijke behandeling Probleemstelling

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Kamervragen van het lid Koser Kaya

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Kamervragen van het lid Koser Kaya De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

HOUDBAARHEID PENSIOEN

HOUDBAARHEID PENSIOEN Actuaris dag 2013 HOUDBAARHEID PENSIOEN Prof. Dr. Erik Lutjens HOUDBAARHEID VERPLICHTSTELLING Onderzoek Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam - www.rechten.vu.nl/ expertisecentrumpensioenrecht

Nadere informatie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie Zo denken wij er over is een uitgave van ABP Corporate Communicatie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar www.abp.nl. september 2007 ZO DENKEN WIJ ER OVER Collectief versus individueel Juridische

Nadere informatie

AV/PB/05/48052. Datum 24 juni 2005

AV/PB/05/48052. Datum 24 juni 2005 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK Den Haag Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Telefax (070) 333

Nadere informatie

Leidt de hogere AOW-leeftijd tot leeftijdsdiscriminatie?

Leidt de hogere AOW-leeftijd tot leeftijdsdiscriminatie? Leidt de hogere AOW-leeftijd tot leeftijdsdiscriminatie? Leidt een hogere AOW-leeftijd en het overnemen daarvan in arbeidsovereenkomst en pensioenreglement tot leeftijdsdiscriminatie en wat zijn de gevolgen

Nadere informatie

Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen?

Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen? Faculteit der Rechtsgeleerdheid Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen? Stichting Instituut GAK 12 december 2016 Prof. mr. drs. Mark Heemskerk, Hoogleraar pensioenrecht Radboud Universiteit

Nadere informatie

Betekenis Sociaal Akkoord voor arbeidsvoorwaarden

Betekenis Sociaal Akkoord voor arbeidsvoorwaarden 9 november 2010 Betekenis Sociaal Akkoord voor arbeidsvoorwaarden Eva Knipschild & Diane Donath Sociaal akkoord: per 1 jan 2020 66 jaar Sociaal akkoord: per 1 jan 2020 AOW leeftijd is 66 jaar De krimp

Nadere informatie

AV/PB/04/ Datum 3 mei 2004

AV/PB/04/ Datum 3 mei 2004 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA 's Gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

VERPLICHTSTELLING: REGELING - EN OOK UITVOERDER?

VERPLICHTSTELLING: REGELING - EN OOK UITVOERDER? VERPLICHTSTELLING: REGELING - EN OOK UITVOERDER? PROF. ERIK LUTJENS HOOGLERAAR PENSIOENRECHT VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM-EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT ADVOCAAT DLA PIPER HET VERTREKPUNT - 68 Jaar Solidariteit

Nadere informatie

Actualiteitenseminar Loonheffingen & Arbeidsrecht 2011

Actualiteitenseminar Loonheffingen & Arbeidsrecht 2011 Actualiteitenseminar Loonheffingen & Arbeidsrecht 2011 Actualiteiten Arbeidsrecht Inhoudsopgave Loonsanctie UWV bij onvoldoende re-integratie Wetsvoorstel aanpassing vakantiewetgeving Aanscherping Wet

Nadere informatie

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen?

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? Dit position statement begint het vraagstuk van het afschaffen van de doorsneesystematiek aan de achterkant : vanuit

Nadere informatie

Publieke presentatie onderzoeksresultaten Expertisecentrum Pensioenrecht VU d.d. 17 mei 2013:

Publieke presentatie onderzoeksresultaten Expertisecentrum Pensioenrecht VU d.d. 17 mei 2013: Publieke presentatie onderzoeksresultaten Expertisecentrum Pensioenrecht VU d.d. 17 mei 2013: De houdbaarheid van verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfondsen en beroepspensioenregelingen Getoetst aan

Nadere informatie

Het pensioenontslag. ECLI:NL:RBUTR:2011:BU3431; Ktr. Delft, 23 april 2009, JAR 2009/116.

Het pensioenontslag. ECLI:NL:RBUTR:2011:BU3431; Ktr. Delft, 23 april 2009, JAR 2009/116. 1 Het pensioenontslag Inleiding Het maken van onderscheid op grond van leeftijd bij arbeid is verboden. De hierop betrekking hebbende EG-Richtlijn 1 is in Nederland geïmplementeerd door de Wet gelijke

Nadere informatie

Leeftijdsonderscheid in de kantonrechtersformule: toegestaan of niet?

Leeftijdsonderscheid in de kantonrechtersformule: toegestaan of niet? EVERYTHING MATTERS Leeftijdsonderscheid in de kantonrechtersformule: toegestaan of niet? Yvette van Gemerden kantonrechtersformule: direct en indirect onderscheid op basis van leeftijd Factor A Aanbevelingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 330 Wijziging van de Wet op de loonbelasting 1964 en van enige andere wetten (Wet aanvullend overgangsrecht fiscale behandeling pensioen) Nr.

Nadere informatie

Onderhandelingsresultaat SCO en VSO inzake toekomst ABP-pensioen en financiële

Onderhandelingsresultaat SCO en VSO inzake toekomst ABP-pensioen en financiële Onderhandelingsresultaat SCO en VSO inzake toekomst ABP-pensioen en financiële positie ABP. Algemene uitgangspunten Partijen zijn het eens over het streven naar een structurele pensioenregeling die voldoet

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage AV/IR/2006/19255

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage AV/IR/2006/19255 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Betreft : Gevolgen van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid voor pensioenregelingen

Betreft : Gevolgen van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid voor pensioenregelingen Aan de Directeur generaal Arbeidsverhoudingen en Internationale Betrekkingen van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. drs. T.W. Langejan Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Den Haag : 13

Nadere informatie

Vrijval VPL-premies. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Financien.

Vrijval VPL-premies. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Financien. CPB Notitie 1 juni 2013 Vrijval VPL-premies Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Financien. CPB Notitie Aan: Ministeries van SZW en FIN Centraal

Nadere informatie

AOW-leeftijd naar 67 jaar: en het aanvullend pensioen?

AOW-leeftijd naar 67 jaar: en het aanvullend pensioen? Leeftijdsdiscriminatie, zware beroepen en andere vraagstukken all over again AOW-leeftijd naar 67 jaar: en het aanvullend pensioen? De kogel lijkt door de kerk. Op 16 oktober kondigde SZW in een persbericht

Nadere informatie

Themadag gelijke behandeling: sociaal plan en onderscheid tussen tijdelijke en vaste werknemers + onderscheid naar leeftijd

Themadag gelijke behandeling: sociaal plan en onderscheid tussen tijdelijke en vaste werknemers + onderscheid naar leeftijd Themadag gelijke behandeling: sociaal plan en onderscheid tussen tijdelijke en vaste werknemers + onderscheid naar leeftijd 22 september 2011 Eunice Bruyninckx Stelling 1 Werknemers met een tijdelijk contract

Nadere informatie

Directie Directe Belastingen. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. 16 november 2007 DB M

Directie Directe Belastingen. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. 16 november 2007 DB M Directie Directe Belastingen De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 16 november 2007 DB 2007-00589 M Onderwerp Vrijwillige

Nadere informatie

Reactie overzicht financiële gevolgen van het ABP

Reactie overzicht financiële gevolgen van het ABP Reactie overzicht financiële gevolgen van het ABP Het ABP heeft op verzoek van de sociale partners aanvullende informatie naar buiten gebracht over de verdeling van de lusten en de lasten van het prepensioenakkoord

Nadere informatie

Pensioenwet - Tijdsevenredigheid

Pensioenwet - Tijdsevenredigheid Nieuwsbrief juni 2007, Jaargang 2 - vol. 6 Pensioenwet - Tijdsevenredigheid Op grond van artikel 17 Pensioenwet geldt in het kader van een uitkeringsovereenkomst en een kapitaalovereenkomst dus niet bij

Nadere informatie

Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Bart Duijs Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst

Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Bart Duijs Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Eenzijdige wijziging van de Woensdag Advocaat Bosselaar & Strengers b.duijs@bs-advocaten.nl 1 Werkgever heeft behoefte aan flexibiliteit vanwege: Veranderende marktomstandigheden; Herstructureringen; Strategische

Nadere informatie

Bommetje onder pensioenstaffel?

Bommetje onder pensioenstaffel? Bommetje onder pensioenstaffel? EHvJ 26 september 2013 HK Danmark/Experian 2013copyright Edwin Schop 1 Tot dusver was er vooral discussie over de vraag of een werknemersbijdrage kon worden afgeleid van

Nadere informatie

Aanvulling van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen en de toelichting daarop

Aanvulling van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen en de toelichting daarop Advies Commissie Gelijke Behandeling inzake Aanvulling van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen en de toelichting daarop aan de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en het Contactorgaan Hypothecair

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014

Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014 Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014 mr. Tim Zuiderman Onno F. Blom Advocaten Jurisprudentie 2013 1. Wijziging pensioenregeling HR 8 november 2013, JAR 2013/300 en Gerechtshof Amsterdam 12 juni

Nadere informatie

. /. Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het lid Bussemaker (PvdA) over leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt.

. /. Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het lid Bussemaker (PvdA) over leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Inleiding HOOFDSTUK Achtergrond

Inleiding HOOFDSTUK Achtergrond HOOFDSTUK 1 Inleiding 1.1 Achtergrond Alleen al het gebruik van het woord demotie roept heftige emoties op. De term werd in Nederland tot leven gewekt door Onderwijsminister Jo Ritzen aan het einde van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 27 073 Nieuwe regeling voor verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds (Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000)

Nadere informatie

Doorwerken na je AOW, ja graag

Doorwerken na je AOW, ja graag Doorwerken na je AOW, ja graag De Algemene Ouderdomswet Eerste volksverzekering Een basispensioen Ingevoerd in 1957 AOW uitgaven: In 1957: 2,4% van het BBP In 2014: 5,6% van het BBP Totale uitgaven in

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling

Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling Aanpassing pensioenregelingen n.a.v. nieuwe wetgeving rond VUT, prepensioen en levensloopregeling (klik op logo om onze website te bezoeken) Aan de cliënten Breda, 19 oktober 2005 1. Inleiding De Eerste

Nadere informatie

Commentaar van de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid inzake leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving

Commentaar van de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid inzake leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving Commentaar van de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid inzake leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving Advies nummer 8 's-gravenhage, 16 oktober 1996 ROP-advies nr. 8, blad 2 Commentaar gericht aan de

Nadere informatie

No.W /III/Vo 's-gravenhage, 3 juli 2017

No.W /III/Vo 's-gravenhage, 3 juli 2017 ... No.W12.17.0115/III/Vo 's-gravenhage, 3 juli 2017 Bij brief van 12 april 2017 heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op de voet van artikel 21a, eerste lid, van de Wet op de

Nadere informatie

Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid

Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid Wet van 17 december 2003, Stb. 2004, 30, houdende gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke

Nadere informatie

./. Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het lid Bussemaker (PvdA) over de arbeidsproductiviteit van oudere werknemers.

./. Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het lid Bussemaker (PvdA) over de arbeidsproductiviteit van oudere werknemers. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2001 2002 Nr. 322b 27 661 Uitvoering van de richtlijn 1999/70/EG van de Raad van de Europese Unie van 28 juni 1999 betreffende de door het EVV, de UNICE

Nadere informatie

31 mei 2012 z2012-00245

31 mei 2012 z2012-00245 De Staatssecretaris van Financiën Postbus 20201 2500 EE DEN HAAG 31 mei 2012 26 maart 2012 Adviesaanvraag inzake openbaarheid WOZwaarde Geachte, Bij brief van 22 maart 2012 verzoekt u, mede namens de Minister

Nadere informatie

Stand van zaken in het debat over de toekomst van de pensioenen

Stand van zaken in het debat over de toekomst van de pensioenen Stand van zaken in het debat over de toekomst van de pensioenen Kees Goudswaard Pensioenvraagstukken in de kabinetsformatie, Amsterdam, 27 januari 2017 Bij ons leer je de wereld kennen Sterke punten stelsel

Nadere informatie

Mr M.J.C.M. van der Poel Expertisecentrum Pensioenrecht (VU)

Mr M.J.C.M. van der Poel Expertisecentrum Pensioenrecht (VU) De verplichtstelling & solidariteit Toetsing aan het EU-mededingingsrecht Mr M.J.C.M. van der Poel Expertisecentrum Pensioenrecht (VU) 17 april 2013 Monique van der Poel Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. (Tekst geldend op: 27-06-2013) Wet van 17 december 2003, houdende gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de

Nadere informatie

Wat te doen met het pensioen bij een bedrijfsovername of -afsplitsing?

Wat te doen met het pensioen bij een bedrijfsovername of -afsplitsing? Wat te doen met het pensioen bij een bedrijfsovername of -afsplitsing? 1. Aanleiding De laatste jaren zijn bedrijfsovernames en -afsplitsingen aan de orde van de dag en dit proces zal zich de komende tijd

Nadere informatie

Notitie. 1. Inleiding

Notitie. 1. Inleiding Aan CAO coördinatieoverleg Van Anja Jongbloed, hoofdbestuurder Willem Noordman, hoofdbestuurder Adviesgroep T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 www.fnvbondgenoten.nl Datum Doorkiesnummer 14 december

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Doorn en Keizer. Actualiteiten pensioen. Jeroen Los. 19 mei 2015

Doorn en Keizer. Actualiteiten pensioen. Jeroen Los. 19 mei 2015 Doorn en Keizer Actualiteiten pensioen 19 mei 2015 Jeroen Los 1 Programma pensioenactualiteiten OR en pensioen Pensioenontslag vóór en na WWZ Waar is pensioen ondergebracht? >90% werknemers heeft een pensioenovereenkomst

Nadere informatie

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers Gelijke behandeling informatie voor werknemers Gelijke behandeling: informatie voor werknemers Het is wettelijk bepaald dat iemand niet ongelijk behandeld mag worden vanwege zijn godsdienst, levensovertuiging,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 330 Wijziging van de Wet op de loonbelasting 1964 en van enige andere wetten (Wet aanvullend overgangsrecht fiscale behandeling pensioen) Nr.

Nadere informatie

Advies Commissie Gelijke Behandeling inzake een werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar

Advies Commissie Gelijke Behandeling inzake een werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar Advies Commissie Gelijke Behandeling inzake een werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar CGB-advies/2008/05 11 april 2008 2 Inhoudsopgave Samenvatting...3 1. Inleiding...4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Afbakening

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Ontwikkelingen in pensioenland

Ontwikkelingen in pensioenland Ontwikkelingen in pensioenland De rol van de pensioenfondsbestuurder FNV seminar pensioen actueel Hamadi Zaghdoudi 21 juni 2017 2017 Willis Towers Watson. All rights reserved. Ref.: DKr/A170414 Disclaimer

Nadere informatie

Stand van zaken Pensioen Amsterdam, 20 april 2017 Jan-Olivier Kuijkhoven

Stand van zaken Pensioen Amsterdam, 20 april 2017 Jan-Olivier Kuijkhoven Stand van zaken Pensioen 2020 Amsterdam, 20 april 2017 Jan-Olivier Kuijkhoven Te bespreken Rutte III Fiscaliteit Pensioen 2020 Stierensperma 1 Pensioen 2020 Vanwege vergrijzing, lage rente, eenzijdige

Nadere informatie

Berkenlaan XB Rijssen. T F E W

Berkenlaan XB Rijssen. T F E W Berkenlaan 6 7461 XB Rijssen 20120607: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd T 0548-518191 F 084-8671670 E info@hertgerspensioenadvies.nl W www.hertgerspensioenadvies.nl Volgens dit

Nadere informatie

Doorwerken na 65 jaar

Doorwerken na 65 jaar CvA-notitie februari 2008 Doorwerken na 65 jaar De levensverwachting en het gemiddelde aantal gezonde jaren na het bereiken van de 65-jarige leeftijd is toegenomen. Een groeiende groep ouderen heeft behoefte

Nadere informatie

20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede Kamer aangenomen

20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede Kamer aangenomen Berkenlaan 6 7461 XB Rijssen T 0548-518191 F 084-8671670 E info@hertgerspensioenadvies.nl W www.hertgerspensioenadvies.nl 20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede

Nadere informatie

Beleid bij collectieve waardeoverdracht

Beleid bij collectieve waardeoverdracht Beleid bij collectieve waardeoverdracht Voor een collectieve waardeoverdracht zijn geen wettelijke of gemeenschappelijke rekenregels, daarom stelt FNV Bondgenoten haar eigen uitgangspunten vast. FNV Bondgenoten

Nadere informatie

Pensioenen; aanwijzingen als pensioenregeling 1

Pensioenen; aanwijzingen als pensioenregeling 1 Loonheffingen. Pensioenen; Loonheffingen. Pensioenen; aanwijzingen als pensioenregeling Belastingdienst/Centrum voor proces- en productontwikkeling, Sector brieven & beleidsbesluiten Besluit van 16 maart

Nadere informatie

Advies inzake de implementatie van Richtlijn 1999/70/EG betreffende arbeidsovereenkomsten. 4 oktober 2000, Publicatienr. 10/00

Advies inzake de implementatie van Richtlijn 1999/70/EG betreffende arbeidsovereenkomsten. 4 oktober 2000, Publicatienr. 10/00 Advies inzake de implementatie van Richtlijn 1999/70/EG betreffende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd 4 oktober 2000, Publicatienr. 10/00 2 3 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 5 2. DE VOORGESTELDE IMPLEMENTATIE...

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 30 Wet van 17 december 2003, houdende gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling

Nadere informatie

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Ontwikkelingen... 1 1.2.1 Aanleiding... 1 1.2.2 Ontwikkelingen... 1 1.3 Aanpak

Nadere informatie

Leeftijdsdiscriminatie anno 1 mei Leeftijdsdiscriminatie anno 1 mei 2004

Leeftijdsdiscriminatie anno 1 mei Leeftijdsdiscriminatie anno 1 mei 2004 Leeftijdsdiscriminatie anno 1 mei 2004 1 Inhoudsopgave Opzet en reikwijdte onderzoek De nieuwe wetgeving o Leeftijd als onderscheidingscriterium o Juridische bescherming tegen leeftijdsdiscriminatie o

Nadere informatie

SBFmoeteerlijk ambtenaren strijden voor een rechtvaardige SBF-regeling

SBFmoeteerlijk ambtenaren strijden voor een rechtvaardige SBF-regeling Aan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Dhr. Mr. F. Teeven Postbus 30132 2500 GC DEN HAAG Datum : 25 november 2013 Uw kenmerk : 5754740/13/DJI Ons kenmerk : GJG/JHV/25112013/01 Onderwerp : Leeftijdsdiscriminatie

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 30 347 Gelijke behandeling bij arbeid Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Nr. WJZ/2006/46484 (1743) (Hoofd) Afdeling DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN Nader rapport inzake het voorstel van wet tot wijziging van de Wet studiefinanciering

Nadere informatie

ECLI:NL:RBAMS:2010:BN8433

ECLI:NL:RBAMS:2010:BN8433 ECLI:NL:RBAMS:2010:BN8433 Instantie Rechtbank Amsterdam Datum uitspraak 01-09-2010 Datum publicatie 27-09-2010 Zaaknummer 1170377 EA VERZ 10-1253 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Zevende voortgangsrapportage gelijke beloning

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Zevende voortgangsrapportage gelijke beloning De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Handleiding gelijke behandeling

Handleiding gelijke behandeling Handleiding gelijke behandeling Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 6 Hoofdstuk 7 Hoofdstuk 8 Juridisch kader gelijke behandeling in Nederland

Nadere informatie

Onderzoek seniorenregeling binnen de CAO sociale werkvoorziening

Onderzoek seniorenregeling binnen de CAO sociale werkvoorziening Onderzoek seniorenregeling binnen de CAO sociale werkvoorziening Den Haag, 20 september 2007 Voorwoord In 2001 is de seniorenregeling ingevoerd in de CAO voor de sociale werkvoorziening. Gezien de gewijzigde

Nadere informatie

Reactie op advies Adviescommissie fiscale behandeling pensioenen

Reactie op advies Adviescommissie fiscale behandeling pensioenen Terug naar overzicht Reactie op advies Adviescommissie fiscale behandeling pensioenen Brief 31 05 2006 nr DB06 116 De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) en pensioenregelingen. Notitie van de Pensioencommissie

De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) en pensioenregelingen. Notitie van de Pensioencommissie De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) en pensioenregelingen Notitie van de Pensioencommissie 7 juni 2005 2 3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. De WGBL 7 3. Commissie Gelijke

Nadere informatie

Te treffen maatregel voor deze doelgroep: Forfaitaire uitkering afhankelijk van de huwelijksduur van de betrokkenen.

Te treffen maatregel voor deze doelgroep: Forfaitaire uitkering afhankelijk van de huwelijksduur van de betrokkenen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

MEMORANDUM BESCHIKBARE PREMIEREGELING MET BELEGGINGSMOGELIJKHEID: TOETSNORM VOOR HET VERLEDEN

MEMORANDUM BESCHIKBARE PREMIEREGELING MET BELEGGINGSMOGELIJKHEID: TOETSNORM VOOR HET VERLEDEN MEMORANDUM BESCHIKBARE PREMIEREGELING MET BELEGGINGSMOGELIJKHEID: TOETSNORM VOOR HET VERLEDEN 1. Inleiding: de aanleiding De Pensioenwet kent verschillende manieren waarop binnen de tweede pijler pensioen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 832 Wijziging van de Wet privatisering ABP in verband met de wijziging van de aanwijzingsvoorwaarden voor deelneming in het ABP Nr. 3 Het advies

Nadere informatie

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M Loonheffingen. Pensioenen en stamrechten; tegemoetkomingen voor partneren wezenpensioenen, conversie van opgebouwde pensioenaanspraken, premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid en opnemen van stamrechten

Nadere informatie

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING 29311 Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten naar aanleiding van onderdelen van de evaluatie van de Algemene wet gelijke behandeling, de Wet gelijke behandeling van mannen

Nadere informatie

Deze ontwikkelingen zijn aanleiding geweest voor nader onderzoek waarbij de volgende probleemstelling is gehanteerd:

Deze ontwikkelingen zijn aanleiding geweest voor nader onderzoek waarbij de volgende probleemstelling is gehanteerd: Inleiding Leeftijdsdiscriminatie staat op dit moment volop in de belangstelling. De oorzaak is gelegen in verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zoals de ouder wordende werknemer die langer wil

Nadere informatie

Pensioen: werk in uitvoering

Pensioen: werk in uitvoering Ledenonderzoek Pensioen: werk in uitvoering Uitkomsten AWVN-pensioenenquête Pensioen: werk in uitvoering Uitkomsten AWVN pensioenenquête augustus 2014 2014 AWVN De inhoud en het ontwerp van dit document

Nadere informatie

Evaluatie van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid

Evaluatie van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid Evaluatie van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid T. van den Berge R. Knegt F.H. Tros Rapport van twee deelonderzoeken Uitgebracht aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

Nadere informatie

Tijdens het Rondetafelgesprek in bovengenoemd wetsvoorstel kwam de volgende vraag aan bod:

Tijdens het Rondetafelgesprek in bovengenoemd wetsvoorstel kwam de volgende vraag aan bod: Memorandum Aan Vaste Commissie voor Financiën van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Van mr. E.A.M. Bergamin Pensioenjurist Mede auteur mr. dr. H. van Meerten Advocaat Clifford Chance Datum 5 februari

Nadere informatie

LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN

LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN LEIDRAAD KLEDING OP SCHOLEN Inleiding De laatste tijd is er veel publiciteit geweest rond scholen die hun leerlingen verboden gezichtsbedekkende kleding of een hoofddoek te dragen. Uit de discussies die

Nadere informatie

De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het voorlopig verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het voorlopig verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Memorie van Antwoord De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het voorlopig verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De leden van de CDA-fractie vragen of bij

Nadere informatie

Doorwerken na bereiken leeftijd 65 jaar. Bekendmaken van beleid

Doorwerken na bereiken leeftijd 65 jaar. Bekendmaken van beleid Onderdeel DGOBR/POI Rijk/PR Inlichtingen Wilmar Hagg T (070) 426 7663 F 1 van 5 Aan Onderwerp De ministers Doorwerken na bereiken leeftijd 65 jaar Aantal bijlagen 0 Bezoekadres Schedeldoekshaven 200 2511

Nadere informatie

De positie van 65-plussers in het arbeidsrecht

De positie van 65-plussers in het arbeidsrecht De positie van 65-plussers in het arbeidsrecht Samenvatting Over de positie van 65-plussers op de arbeidsmarkt is de laatste tijd veel te doen. Volgens de laatste cijfers van het CBS zijn er 937 000 personen

Nadere informatie

De raam-cao 2005 loopt van 1 april 2005 tot en met 31 maart 2007. Deze looptijd blijft ongewijzigd.

De raam-cao 2005 loopt van 1 april 2005 tot en met 31 maart 2007. Deze looptijd blijft ongewijzigd. Akkoord over de ENb-raam-CAO Op 7 december 2005 hebben de Werkgeversvereniging WENb en de vakorganisaties ABVAKABO FNV, CNV Publieke Zaak en VMHP-N als partijen bij de ENb-raam CAO het volgende akkoord

Nadere informatie

Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden

Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden 5.1 Inleiding Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden Door: Jorn de Bruin en Albert van Marwijk Kooy In het eerste hoofdstuk is reeds stilgestaan bij de wijzigingen in het zogenoemde

Nadere informatie

handreikingen duurzaam participatiebeleid

handreikingen duurzaam participatiebeleid keuzeruimte voor bedrijf en individu De CAO Wijzer Duurzame Participatie biedt op zes thema s handreikingen voor duurzaam participatiebeleid. De wijzer bevat voor CAO-afspraken en maakt inspirerende voorbeelden

Nadere informatie

Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam?

Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam? Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam? VSAE Congres 27 februari 2013 Dick Boeijen 1 Het begrip solidariteit heeft vele gezichten Als we het containerbegrip solidariteit fileren Collectiviteit Risicodeling

Nadere informatie

Actualiteiten pensioenen. Marcel van de Grift Senior pensioenadviseur

Actualiteiten pensioenen. Marcel van de Grift Senior pensioenadviseur Actualiteiten pensioenen Marcel van de Grift Senior pensioenadviseur 1. Algemeen 2. Rol OR 3. Pensioenregelingen Agenda 4. Fiscale wijzigingen 2015 (rol OR bij compensatiemaatregelen) 5. Pensioenuitvoerders

Nadere informatie

Oordeel inzake korting nabestaandenpensioen vanwege leeftijdsverschil.

Oordeel inzake korting nabestaandenpensioen vanwege leeftijdsverschil. Oordeel inzake korting nabestaandenpensioen vanwege leeftijdsverschil. 1 Volledig oordeel Oordeel 2009-54 Datum oordeel: 25 juni 2009 Dossiernummer: 2008-0174 op het verzoekschrift van 17 maart 2008 van....

Nadere informatie

PensiOen. WaarOm Onze PensiOenadvOcaat?

PensiOen. WaarOm Onze PensiOenadvOcaat? & pensioen PensiOen Pensioen wordt als moeilijk ervaren en dat zal wel blijven als we kijken naar alle komende wijzigingen van wet- en regelgeving. De stijgende moeilijkheidsgraad kan echter leiden tot

Nadere informatie