Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie"

Transcriptie

1 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie christien bok en hester jelgerhuis (juni 2014) beeld: CC-BY-SA, opensourceway verschenen in: TH&MA, Tijdschrift voor Hoger onderwijs & Management, jaargang 21, nr 2, p

2 2 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie (juni 2014) Onderwijs is weer sexy geworden Onderwijs is weer sexy geworden, zegt Anka Mulder, vicepresident Educatie en Operaties van de TU Delft. Massive open online courses (MOOC s) spelen daar een belangrijke rol in. Docenten die een MOOC geven, vertellen me dat ze zich didactisch herboren voelen. Bij het maken van een MOOC moet je heel gestructureerd nadenken over de eindtermen en leerdoelen. Welke werkvorm gebruik je om een leerdoel te bereiken? Die kennis nemen de docenten weer mee terug naar de campus. De opkomst van MOOC s heeft in het Nederlandse hoger onderwijs veel stof doen opwaaien. Sommigen zijn van mening dat in navolging van de muziekindustrie en de reisbranche ook het hoger onderwijs door de digitale revolutie volledig op de schop zal gaan, en dat MOOC s het einde van de traditionele universiteiten en hogescholen inluiden. Maar MOOC s zijn maar een klein onderdeel van een veel breder spectrum van open en online onderwijs. Als ICT-samenwerkingsorganisatie van het Nederlandse hoger onderwijs en onderzoek is SURF van mening dat juist dit brede spectrum een positieve impact kan hebben op de kwaliteit van het Nederlandse hoger onderwijs, en dat open en online onderwijs de kwaliteit, diversiteit, doelmatigheid en toegankelijkheid van het onderwijs op de campus kan versterken en verbeteren. Wat is open en online onderwijs? Klassiek open onderwijs kenmerkt zich door toegankelijkheid 1. Er gelden geen ingangseisen voor het volgen ervan. Cursisten voltooien in hun eigen tempo een cursus of een compleet curriculum. Vaak is er geen verplichting om fysiek aanwezig te zijn of op een vaste begindatum te starten. Bij open onderwijs krijgt de student niet alleen toegang tot digitaal leermateriaal of ingeblikte colleges, maar ook tot diensten zoals een digitale leeromgeving, toetsing, certificering en tot onderwijsinspanningen zoals begeleiding van docenten of tutoren. Open universiteiten en instellingen voor afstandsonderwijs voorzien met het klassieke open onderwijs al vele jaren in de behoefte aan onderwijs op afstand. Onder online onderwijs verstaan we onderwijs (leermaterialen, diensten zoals toetsing, en onderwijsinspanningen zoals begeleiding) dat tijd- en plaatsonafhankelijk via internet gevolgd kan worden. Open én online onderwijs voegt nog twee aspecten toe aan klassiek open onderwijs: het is gratis beschikbaar én vrij bewerkbaar door het gebruik van open licenties. Dat betekent dat 1 Mulder, F. en Janssen, B. (2013). Open (het) onderwijs. In: Trendrapport Open Educational Resources 2013 (www. surf.nl/trendrapportoer2013) iedereen met internettoegang gratis onderwijs kan volgen en leermateriaal kan kopiëren, bewerken en verspreiden. Leermaterialen die vrij beschikbaar zijn voor (her)gebruik worden open educational resources (OER) genoemd. In het geval van open courseware gaat het om het leermateriaal van een complete cursus; de student gaat zelf met de cursus aan de slag, zonder begeleiding van de universiteit en zonder de mogelijkheid om studiepunten te halen. Hoe passen MOOC s daarin? En dan zijn er de massive open online courses (MOOC s), die de laatste twee jaar hebben gezorgd voor een sterke belangstelling voor open en online onderwijs. MOOC s zijn gratis toegankelijke online cursussen voor grote hoeveelheden deelnemers, soms meer dan tegelijk. Universiteiten bieden MOOC s aan op online platforms, waarvan Coursera en edx de grootste en bekendste zijn. De meest voorkomende typen MOOC s zijn de xmooc en de cmooc. In een xmooc biedt de docent leerstof aan via videocolleges, waarna de deelnemers een toets maken. In de cmooc staat de lerende centraal; deelnemers formuleren hun eigen leerdoelen en worden begeleid door docenten. Een aantal andere typen is in ontwikkeling. Het revolutionairst aan MOOC s is dat de cursussen, die veelal worden aangeboden door topuniversiteiten, volledig gratis zijn. Alleen voor certificaten wordt een klein bedrag gevraagd. De drempel om een online cursus te volgen van een topuniversiteit als Harvard University is hierdoor bijzonder laag. De populariteit van MOOC s zorgt ervoor dat veel hogeronderwijsinstellingen experimenteren met open en online onderwijs. De vormen die zij daarvoor kiezen zijn weliswaar vaak geïnspireerd op MOOC s, maar hebben vele verschijningsvormen, zoals small private online courses (SPOC s) of tiny open with restriction courses focused on quality and effectiveness (TORQUE). De wildgroei aan afkortingen geeft aan dat de vormgeving van een MOOC lang niet altijd aansluit bij de ambities van een instelling. Wel zijn de elementen open en online belangrijke onderdelen van onderwijsvernieuwing, die met veel enthousiasme worden aangegrepen. Best of both worlds De kwaliteit van het onderwijs kan een flinke impuls krijgen als de eigenschappen en mogelijkheden van open en online onderwijs worden gecombineerd met het face-to-face onderwijs op de campus. De inzet van open en online onderwijs biedt mogelijkheden om het campusonderwijs te

3 3 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie (juni 2014) differentiëren. Studenten met behoefte aan meer uitdaging én studenten die moeite hebben met de stof krijgen verdiepend lesmateriaal van de beste universiteiten ter wereld tot hun beschikking. Door de beschikbaarheid van grote hoeveelheden divers open leermateriaal wordt beter ingespeeld op de persoonlijke leerbehoeften van studenten en kan onderwijs beter op maat worden vormgegeven. Online materiaal maakt adaptief onderwijs en mastery learning mogelijk, waarbij met behulp van technologie een persoonlijk leerpad wordt samengesteld op basis van voorkennis en de voortgang van individuele lerenden. Meer inzicht door data Het zo optimaal mogelijk combineren van online en face-to-face onderwijs kan ook gefundeerd gebeuren. Online onderwijs levert immers een enorme hoeveelheid aan gebruiks- en gebruikersdata op. Die data geven waardevol inzicht in het leerproces, de kwaliteit van het onderwijsmateriaal, de toetsing en de didactiek. De data kunnen worden geanalyseerd om bijvoorbeeld te onderzoeken waar de studenten blijven steken in de lesstof, welke uitleg niet goed wordt begrepen of welke toetsvragen niet correct zijn. Op basis van deze analyses kunnen onderwijsinstellingen de inhoud en de vorm van het onderwijs verbeteren. Ook kan worden onderzocht hoe je gepersonaliseerd en adaptief onderwijs op een effectieve manier vormgeeft. Omdat steeds meer onderdelen van het onderwijs online plaatsvinden, zijn er steeds meer data beschikbaar. Waar het gaat om MOOC s hebben we te maken met data afkomstig van vele duizenden cursisten van over de hele wereld die dezelfde MOOC volgen. Omdat de MOOC s die een instelling aanbiedt vaak sterke inhoudelijke overeenkomsten vertonen met cursussen die op de campus worden aangeboden, hebben de resultaten van de data-analyses van MOOC s ook een positieve impact op de kwaliteit van het campusonderwijs. Flipped classroom MOOC-platforms faciliteren nadrukkelijk het onderzoek naar wat werkt en wat niet. Het doel van edx.org, het MOOC-platform van MIT en Harvard University, is tweeledig: Expanding access to education for students worldwide through online learning, while reinventing campus education through blended models. Van de TU Delft tot de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) wordt geëxperimenteerd met flipping the classroom en de integratie van nieuwe tools in het campusonderwijs. In de flipped classroom volgen studenten in hun eigen tijd een online college, en houdt de docent in de klas meer tijd over voor verdieping en individuele begeleiding. Robert A. Lue, hoogleraar aan Harvard en faculty director van HarvardX zegt daarover: Bij het ontwikkelen van een online cursus over cellulair metabolisme kom ik erachter dat de combinatie van animaties en opdrachten die je in je eigen tempo kunt maken het onderwerp misschien wel beter overbrengt dan mijn traditionele hoorcollege over dit onderwerp. Ik houd meer tijd over om de concepten te bespreken die mijn studenten de meeste moeite kosten. In die zin kan de flipped classroom meer en effectievere studentenbegeleiding in het klaslokaal opleveren dan ooit. Een ander voorbeeld komt van MIT, waar 350 studenten in hun eigen tijd een MITX-MOOC volgden en in het klaslokaal dieper ingingen op de stof. Normaal krijgen dertig tot zestig studenten een zogenaamde Fifth Week Flag, een waarschuwing dat ze onder het gewenste niveau presteren. Nu waren dat er nog maar twee. Het gezamenlijke Center for Education and Learning van de TU Delft, Universiteit Leiden en Erasmus Universiteit Rotterdam concentreert zich op deze omslag in het onderwijs en de effecten daarvan op studierendement en studiesucces. Nieuwe vormen van toetsing Online onderwijs geeft ook een impuls aan nieuwe vormen van toetsing. Coursera experimenteert met peer reviews, waarbij studenten elkaars opdrachten nakijken. Uit onderzoek blijkt dat evaluaties van verschillende mensen leiden tot hetzelfde oordeel als dat van de docent. Ook de Universiteit Leiden, die met meerdere MOOC s aan Coursera deelneemt, gebruikt de tool voor peer assesments in Coursera om uit te vinden hoe die optimaal kan worden toegepast in online en campusonderwijs. Marja Verstelle, programmamanager Learning Futures, MOOC s en Online Leren bij de Universiteit Leiden, signaleert een wisselwerking tussen innovatie in online onderwijs en campusonderwijs. MOOC s versnellen processen en verhogen de bewustwording onder docenten en bestuurders over innovatief onderwijs, doordat didactiek en technieken er samenkomen, zegt ze. Het is een hefboomeffect. Een voorbeeld: een paar faculteiten experimenteerden al kleinschalig met peer assessments. Maar doordat MOOC s peer assessments op de agenda zetten, praten we nu in bredere zin hoe we dit kunnen toepassen op de campus. Het is natuurlijk heel interessant als je tussentijdse feedback voor duizend eerstejaars via peer feedback kunt organiseren en tegelijk kunt onderzoeken wat de effecten van peer feedback zijn. MOOC s bieden een proeftuin, onder meer omdat we niet vastzitten aan de verplichtingen die bij geaccrediteerd onderwijs horen. Het is een

4 4 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie (juni 2014) doorlopend proces. We voeren het in de MOOC in, bekijken wat werkt, passen het aan. Pas als we tevreden zijn, voeren we het in op de campus. Die insteek heeft ook MIT. Onze betrokkenheid bij open onderwijs komt grotendeels voort uit onze interesse om te begrijpen hoe innovatieve toepassingen kunnen worden ingezet in het campusonderwijs. Aan het woord is Stephen Carson, voormalig Director of Communications and External Relations van MITOpenCourseware. Met de open en online cursussen vervullen we MIT s missie om wereldwijd educatie te bevorderen, maar verzamelen we daarnaast een enorme hoeveelheid data over hoe deze toepassingen werken. MITX geeft ons de mogelijkheid om tools te bouwen (bijvoorbeeld toepassingen om massaal online toetsen af te nemen), ze op een groot publiek uit te testen en om ze daarna intern te gebruiken. We hopen het onderwijs effectiever te maken, door de tools te laten doen waar ze goed in zijn en de docenten de interacties te laten doen die het beste persoonlijk kunnen worden uitgevoerd. Als voorbeeld noemt Carson het flipped classroommodel en een scheikundeles waarin studenten met behulp van edx-tools problemen in het computerlab moesten oplossen, in plaats van thuis. Open en online onderwijs geeft onze studenten daarnaast meer flexibiliteit, zegt hij. Door het veeleisende curriculum hadden studenten van MIT tot voor kort niet veel mogelijkheden om in het buitenland te studeren. Met deze tools kunnen ze over de grens toch de verbinding met hun studie behouden. Open als katalysator voor vernieuwingen MOOC s zijn een enorme revolutie waar het gaat om toegang tot hoger onderwijs. Overal ter wereld hebben mensen die voorheen geen mogelijkheid hadden om onderwijs te volgen de keuze uit een rijk en hoogstaand onderwijsaanbod van topuniversiteiten. Nederlandse universiteiten kunnen zich met MOOC s profileren op de gebieden waarin zij excelleren, en daarmee toptalenten vanuit de hele wereld aan zich binden. Open en online onderwijs vergroot het bereik en de doelgroep van een instelling aanzienlijk. Naast studenten die formeel zijn ingeschreven bij de eigen onderwijsinstelling, kunnen zij ook internationale studenten, studenten die werken en studeren combineren of die op latere leeftijd een studie starten, en studenten die niet gebonden zijn aan één onderwijsinstelling bedienen. Door een mix te bieden van open, online en face-to-face onderwijs komen onderwijsinstellingen tegemoet aan de veranderende wensen en omstandigheden van lerenden in alle levensfasen, en kunnen zij hen onderwijs van hoog niveau bieden. Daarnaast zijn MOOC s een katalysator voor onderwijsvernieuwingen, zowel online als op de campus. Het nadenken over het aanbieden en vormgeven van MOOC s gaat uiteindelijk vaak over dezelfde vraag: wat is goed onderwijs? Daarmee is open en online onderwijs ook een aanjager voor verbetering van de kwaliteit van het campusonderwijs. Het zet het onderwijs en de Leren over leren De Universiteit Leiden is begonnen met het ontwikkelen van MOOC s om te leren over leren. Uit de surveys en standaardrapportages van Coursera genereert de instelling al veel data. In principe wordt elke muisklik geregistreerd, maar we zijn nog zoekende naar wat we willen onderzoeken, zegt Marja Verstelle. De universiteit heeft een traditie in zowel onderwijskundig onderzoek, big data analyse als psychometrisch onderzoek, maar is nog op zoek naar een methodologie om deze tradities te verenigen in het onderzoek naar MOOC s. We zien wel direct de impact op het campusonderwijs en het niet-reguliere onderwijs van onze docenten, zegt Verstelle. Docenten die een MOOC maken, spreken uitgebreid met de afdeling en met collega s van over de hele wereld over de vraag wat goed onderwijs is. Door hun ervaring met online onderwijs denken de docenten in andere concepten, is haar ervaring. Een docent die een groep mensen uit de beveiligingssector moet bijspijkeren, doet dat niet meer automatisch in de vorm van een workshop. Hij verwijst ze naar zijn MOOC over terrorisme. Om toch momentum te creëren, leidt hij de cursus in met een kick off op Google Hangouts en sluit hij hem af met een meet up voor alle cursisten in Den Haag. Daar wordt besproken wat ze hebben geleerd. Door de interactie te concentreren, gaan ze heel snel de diepte in.

5 5 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie (juni 2014) docent in een nieuw daglicht. Waar medewerkers in het hoger onderwijs voorheen vrijwel volledig werden afgerekend op hun onderzoeksresultaten, zorgt de aandacht voor MOOC s ervoor dat ook de kwaliteit van hun onderwijs in de belangstelling staat. Er is hernieuwde waardering voor docenten die excelleren in het geven van goed onderwijs. De openheid van het onderwijs, de nieuwe doelgroepen die docenten bereiken en de interactie die dat oplevert zorgen voor nieuwe inspiratie. Blended learning Naast MOOC s experimenteert de TU Delft met blended learning, een combinatie van online en campusonderwijs. Het eerste jaar van de opleiding Techniek, Bestuur en Management bestaat uit blended onderwijs. Uit eerste onderzoeksresultaten blijkt dat het slagingspercentage voor een aantal vakken is toegenomen. Anka Mulder verwacht dat het hoger onderwijs van de toekomst steeds gevarieerder zal worden, en dat het aantal hoorcolleges afneemt. We zullen steeds beter weten wat werkt in het onderwijs. In plaats van twee keer vijfenveertig minuten zullen we bijvoorbeeld steeds meer onderwijs aanbieden in korte brokjes. Door de MOOC s bouwt de universiteit bovendien een netwerk van geïnteresseerden in een bepaald onderwerp op en kunnen onderzoekers gebruikmaken van the wisdom of the crowd. Dit biedt volgens Mulder meerwaarde voor onderwijs en onderzoek. Je hebt bijvoorbeeld opeens een immens netwerk van mensen die in bedrijven werken op het gebied van zonne-energie. Het onderzoeksnetwerk is enorm vergroot. Het materiaal dat in het onderwijs wordt geproduceerd, blijkt bruikbaar voor je onderzoek. Dat zijn allemaal bijeffecten van ons doel: om zoveel mogelijk mensen gebruik te laten maken van onze kennis. Innovatiekracht van openheid Dankzij de MOOC s en de vele afgeleide acroniemen is een enorme beweging in het open en online onderwijs op gang gekomen. De discussie die dit tot gevolg heeft, gaat uiteindelijk vaak over dezelfde vraag: wat is goed onderwijs? Andere vragen gaan over de didactiek van online onderwijs of de effectiviteit en de mogelijkheden van blended learning. Geen geringe prestatie voor een fenomeen waar drie jaar geleden nog nauwelijks iemand van had gehoord. Open en online onderwijs biedt hogeronderwijsinstellingen meer mogelijkheden om goed onderwijs te bieden, voor meer studenten en andere doelgroepen, met meer variëteit, meer flexibiliteit, meer verdieping en meer resultaat. SURF, de ICT-samenwerkingsorganisatie van het hoger onderwijs, is een vurig pleitbezorger van open onderwijs en onderzoek, niet in de laatste plaats vanwege de innovatiekracht die deze openheid met zich meebrengt. SURF is er daarom voorstander van dat alle door het hoger onderwijs met publieke middelen ontwikkelde data, onderzoeksresultaten en leermaterialen als default onder een open licentie voor iedereen beschikbaar zouden moeten worden gesteld, en daarmee onderdeel uitmaken van het publieke domein. Online onderwijs biedt daarnaast grote mogelijkheden voor het vormgeven van kwalitatief hoogwaardig onderwijs. Instellingen kunnen de mogelijkheden van online onderwijs uitstekend benutten omdat zij de beschikking hebben over een hoogwaardige ICT-infrastructuur voor onderwijs en onderzoek. SURF zet zich in om hogeronderwijsinstellingen te informeren, te begeleiden en te faciliteren bij het gebruiken en ontwikkelen van en het formuleren van een visie en beleid op open en online onderwijs, en meer inzicht te krijgen in nieuwe, effectieve didactische modellen voor online en blended learning. Samenwerking en kennisuitwisseling op dit onderwerp tussen instellingen, zowel universiteiten als hogescholen, kan zorgen voor een versnelling en verdieping van het opdoen van nieuwe inzichten. Innovatieprogramma open education Bezoek voor meer informatie over SURF en het innovatieprogramma open education openeducation. Trendrapport Open Education 2014 Open en online onderwijs is echt doorgebroken in het Nederlandse hoger onderwijs, is de conclusie van het Trendrapport Open Education 2014 dat SURF en de special interest group Open Education in maart publiceerden. Het trendrapport beschrijft in acht artikelen en intermezzo s van Nederlandse experts de meest recente ontwikkelingen en een doorkijk naar de toekomst: Hoe kunnen instellingen open en online onderwijs inzetten in het formele onderwijs? Wat kunnen we leren van toetsmethoden binnen MOOC s? Hoe kijken studenten tegen MOOC s aan en wat is een MOOC-certificaat waard? Waar liggen kansen voor het postinitiële onderwijs en learning analytics? Zie:

6 6 Open en online onderwijs: kwaliteitsverhoging door innovatie (juni 2014) SURF Graadt van Roggenweg 340 Postbus GG Utrecht T +31 (0) F +31 (0) juni 2014 De tekst van dit artikel verschijnt onder de Creative Commons licentie Naamsvermelding 3.0 Nederland. Fotografie voorblad: istockphoto.com/lisa Klumpp

Open en online onderwijs ROBERT SCHUWER ZUYD HOGESCHOOL

Open en online onderwijs ROBERT SCHUWER ZUYD HOGESCHOOL Open en online onderwijs ROBERT SCHUWER ZUYD HOGESCHOOL 27-05-2014 Agenda OER en MOOC Open Education: een model Kansen voor Zuyd Hogeschool MAAR EERST EEN PAAR FACTS & FIGURES CC-BY Pink Sherbet Photography

Nadere informatie

MOOC S: TRENDS EN KANSEN VOOR HET HOGER ONDERWIJS

MOOC S: TRENDS EN KANSEN VOOR HET HOGER ONDERWIJS Trendrapport Open Educational Resources 2013 23 MOOC S: TRENDS EN KANSEN VOOR HET HOGER ONDERWIJS door, Ben Janssen en In dit artikel gaan we in op massive open online courses (MOOC s) en de kansen die

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Online learning is the single biggest change in education since the printing press John Chubb and Terry Moe Inhoud Online leren Voordelen en aandachtspunten

Nadere informatie

De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn

De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn Presentatie voor WGV zorg en welzijn, Apeldoorn, 6 maart 2014

Nadere informatie

Open onderwijs in het Nederlandse hbo

Open onderwijs in het Nederlandse hbo Open onderwijs in het Nederlandse hbo Trends, kansen en vraagstukken Robert Schuwer Agenda Enkele begrippen Trends en kansen Onderzoek Wat nu? 2 1 Enkele begrippen CC-BY Hester Jelgerhuis 3 Wat is open?

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

HOE VERSTERK JE HET ONDERWIJS MET DIGITALE MEDIA Emil Diephuis (DT) Ria Jacobi (O2)

HOE VERSTERK JE HET ONDERWIJS MET DIGITALE MEDIA Emil Diephuis (DT) Ria Jacobi (O2) HOE VERSTERK JE HET ONDERWIJS MET DIGITALE MEDIA Emil Diephuis (DT) Ria Jacobi (O2) 1 ENKELE TRENDS (LEARNING TOMORROW) 1. De gestage groei van e-learning. Met name blended learning wordt de default manier

Nadere informatie

Beleidsontwikkeling op open en online onderwijs

Beleidsontwikkeling op open en online onderwijs Beleidsontwikkeling op open en online onderwijs Strategieworkshops open education: een kijkje achter de schermen beeld: CC-BY-SA, opensourceway 2 Beleidsontwikkeling op open en online onderwijs (maart

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS

STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS STRATEGISCHE AGENDA DE WAARDE(N) VAN WETEN EN OPEN ONDERWIJS Netwerk SIG Open Education 9 oktober 2015 1 SPEERPUNTEN 1. Kleinschalige leergemeenschappen 2. Rijke leeromgeving 3. Kwalitatief goede en inspirerende

Nadere informatie

MOOC en Informaticaonderwijs

MOOC en Informaticaonderwijs MOOC en Informaticaonderwijs Liefde op het eerste gezicht? Robert Schuwer Pagina 2 E R S U R A C O University Agenda Wat zijn MOOC s? Vergelijkingen Kansen voor Informatica Wat zijn MOOC s Massive: veel

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: OPEN EN ONLINE ONDERWIJS

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: OPEN EN ONLINE ONDERWIJS INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: OPEN EN ONLINE ONDERWIJS ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Open en Online Onderwijs 2 INHOUD 1 Open

Nadere informatie

Learning Analytics voor gerichte feedback en een beter leerresultaat

Learning Analytics voor gerichte feedback en een beter leerresultaat Learning Analytics voor gerichte feedback en een beter leerresultaat NEXT LEARNING 2016 Jocelyn Manderveld Den Bosch, 19 april 2016 Van en voor het onderwijs en onderzoek In SURF werken instellingen samen

Nadere informatie

Massive Open Online Courses Droom of nachtmerrie? Wilfred Rubens

Massive Open Online Courses Droom of nachtmerrie? Wilfred Rubens Massive Open Online Courses Droom of nachtmerrie? Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Inhoud MOOC? Aanleiding MOOC e-learning: doelen en opzet Deelname, tevredenheid, participatie Geleerde lessen!2

Nadere informatie

Projectleider, e-learning adviseur, blogger

Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Blended learning? Vormen van blended learning Praktijkvoorbeelden blended learning De mix maken Blended

Nadere informatie

Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended. Wilfred Rubens

Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended. Wilfred Rubens Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Programma Blended learning? Waarom? Benaderingen en modellen Voorbeelden Gij zult aan blended learning doen Moses

Nadere informatie

Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft. Challenge the future

Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft. Challenge the future Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft 1 Digitalisering 1. Waar staan we? 2. Waarom digitaliseren? De vraagkant 3. Studiesucces 4.

Nadere informatie

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING 10 VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING En de inzet van technologie vanuit onderwijsgedreven innovatie op scholen in het VO en MBO 10 voordelen van blended learning Blended learning is hot in Nederland. Blended

Nadere informatie

Op weg naar EUR-strategie online leren

Op weg naar EUR-strategie online leren Op weg naar EUR-strategie online leren SURF Symposium Open en Online Education, 11 maart 2014 Dr. Gerard Baars Directeur Risbo en projectleider deelprogramma online leren EUR Bouwstenen strategie online

Nadere informatie

Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015

Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015 Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015 Livestream https://blog.surf.nl/open-online/ Programma 10.00 Achtergrond en doelstellingen Janina van Hees, SURFnet

Nadere informatie

EEN OER-HOLLANDS LANDSCHAP

EEN OER-HOLLANDS LANDSCHAP EEN OER-HOLLANDS LANDSCHAP SAMENVATTING ONDERZOEK STAND VAN ZAKEN OPEN EDUCATIONAL RESOURCES IN HET NEDERLANDSE HOGER ONDERWIJS (OKTOBER 2012) Wereldwijd stellen hogescholen en universiteiten steeds vaker

Nadere informatie

STIMULERINGSREGELING OPEN EN ONLINE ONDERWIJS 2018 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 18 SEPTEMBER Vragen? #SURF_OO

STIMULERINGSREGELING OPEN EN ONLINE ONDERWIJS 2018 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 18 SEPTEMBER Vragen? #SURF_OO STIMULERINGSREGELING OPEN EN ONLINE ONDERWIJS 2018 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 18 SEPTEMBER 2017 Vragen? www.surf.nl/livestream STIMULERINGSREGELING OPEN EN ONLINE ONDERWIJS 2018 Online onderwijs Open leermaterialen

Nadere informatie

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com EMMA Pilots MOOCs Meerdere talen #EUMoocs Aggregator http://europeanmoocs.eu/

Nadere informatie

Trends in het nieuwe leren

Trends in het nieuwe leren Trends in het nieuwe leren Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Definitie Enkele waarschuwingen

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum 8 januari 2014 open en online hoger onderwijs

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum 8 januari 2014 open en online hoger onderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Een Vlaams platform voor digitale innovatie in het hoger onderwijs. Zin of onzin? Debatavond 20 april 2016

Een Vlaams platform voor digitale innovatie in het hoger onderwijs. Zin of onzin? Debatavond 20 april 2016 Een Vlaams platform voor digitale innovatie in het hoger onderwijs. Zin of onzin? Debatavond 20 april 2016 1 Voorgeschiedenis: KVAB-Standpunten http://www.kvab.be/standpunten.aspx Standpunt 33: Denkers

Nadere informatie

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Programma Voorstellen en doelen Blended learning? Modellen blended learning Blended learning = koken Voorbeelden

Nadere informatie

Docenten effectiever professionaliseren dankzij ICT. Wilfred Rubens

Docenten effectiever professionaliseren dankzij ICT. Wilfred Rubens Docenten effectiever professionaliseren dankzij ICT Wilfred Rubens Programma Introductie Huidige situatie docentprofessionalisering digitale didactiek Perspectieven op een alternatief Voorbeelden en leervragen

Nadere informatie

Flexibel online onderwijs: de toekomst van leren

Flexibel online onderwijs: de toekomst van leren THEMA Cristel van de Ven Interview met Ulrike Wild, director online & open learning WUR Flexibel online onderwijs: de toekomst van leren Technologische ontwikkelingen, met name verschillende technologische

Nadere informatie

Hordenloop naar open en online onderwijs. Wilfred Rubens Robert Schuwer

Hordenloop naar open en online onderwijs. Wilfred Rubens Robert Schuwer Hordenloop naar open en online onderwijs Wilfred Rubens Robert Schuwer 36 punts 28 punts http://www.flickr.com/photos/gowestphoto/3955671300/sizes/o/ http://www.flickr.com/photos/sophistechate/2777266738/sizes/l/

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Toetsing en Toetsgestuurd Leren 2

Nadere informatie

Blended learning. Waarom, wat en hoe? Steven Verjans

Blended learning. Waarom, wat en hoe? Steven Verjans Blended learning Waarom, wat en hoe? Steven Verjans Pagina 2 A. Haddad, technologies for education Vooraf: Is blended learning een nieuw fenomeen? Niet echt: al lang afwisseling didactische werkvormen

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free Trends in onderwijs Interview met Coen Free Welke trends doen er toe? Trends in het onderwijs: welke zijn van belang en welke niet? Waar kan uw onderwijsinstelling haar voordeel mee doen en welke kun je

Nadere informatie

Leren in en met sociale netwerken Open Universiteit

Leren in en met sociale netwerken Open Universiteit Leren in en met sociale netwerken Open Universiteit 14 oktober 2011 Cees Brouwer Agenda 1 Missie Open Universiteit en leernetwerken 2 Levenscyclus en perspectief 3 Eigen ervaring 1: kennis intensieve organisatie

Nadere informatie

- Wat doet Universiteit Leiden - MOOCs aanbieden - Coursera MOOCs integreren in je eigen onderwijs

- Wat doet Universiteit Leiden - MOOCs aanbieden - Coursera MOOCs integreren in je eigen onderwijs - Wat doet Universiteit Leiden - MOOCs aanbieden - Coursera MOOCs integreren in je eigen onderwijs Marja Verstelle Universiteit Leiden Programmamanager ICTO en Online Learning Lab Leiden heeft 5 MOOCs

Nadere informatie

De meerwaarde van Open en Online Onderwijs voor hogescholen

De meerwaarde van Open en Online Onderwijs voor hogescholen De meerwaarde van Open en Online Onderwijs voor hogescholen Frans van Kalmthout Avans Hogeschool 11 maart 2014 Symposium O2E georganiseerd door SURF, OCW,VNSU en VH Inhoud van de presentatie 1 Gewenste

Nadere informatie

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO. EJ"Chec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO. EJChec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl liorl Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO EJ"Chec Ra pp orfa e Ij IT-workz LET OP! Dit is een voorbeeldrapportage van de mbo versie van de EduCheck waarin slechts enkele pagina

Nadere informatie

Het verzilveren van de ICT-belofte

Het verzilveren van de ICT-belofte Namens SURF, de ICT-samenwerkingsorganisatie van het hoger onderwijs, spraken Christien Bok en Marc van Leeuwen met negen universiteiten en hogescholen over hun innovatiestrategie. Op basis daarvan verzamelden

Nadere informatie

Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Specialist Digitale Didactiek 2016-2017 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo If we teach today s students as we taught yesterday we rob them of tomorrow Specialist Digitale Didactiek Leiding

Nadere informatie

Een Persoonlijke & Flexibele Leer en Werkomgeving voor Hogeschool Leiden

Een Persoonlijke & Flexibele Leer en Werkomgeving voor Hogeschool Leiden Een Persoonlijke & Flexibele Leer en Werkomgeving voor Hogeschool Leiden Nico Juist, IM, B&S, Hogeschool Leiden voor Challengeday, project FPLO, SURFnet, 7 maart 2017 Hogeschool Leiden 12000 studenten

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

Profileren met open en online onderwijs

Profileren met open en online onderwijs Profileren met open en online onderwijs Keuze MOOC platform - op weg naar succes Ulrike Wild, WageningenUR If we will speak of MOOCs over 5 years, we don't know. But there will be a legacy and lasting

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN

Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN #IC_2015 AGENDA 13.00 uur Opening en achtergrond Lieke Rensink, SURFnet 13.15 uur Informatie Innovation Challenge en vragenronde

Nadere informatie

Ria Jacobi 30 maart 2017

Ria Jacobi 30 maart 2017 Ria Jacobi 30 maart 2017 Open onderwijs 1 Open beweging - Open access> Open Science - Open source - Open leermaterialen - Open onderzoeksdata - Open standaarden Bron: https://www.yearofopen.org/; https://openeducationweek.org/;

Nadere informatie

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren?

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? Green Shipping Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? & Welkom! Introductie De automobielsector als benchmark Tools, functionaliteiten en voordelen: Virtual Classroom Training - VCT Video-based

Nadere informatie

Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs

Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs Rianne Bouwmeester: Promotie op 3 november 2016, Universiteit Utrecht Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs Samenvatting

Nadere informatie

Didactiek en ICT in het hoger onderwijs. Wilfred Rubens

Didactiek en ICT in het hoger onderwijs. Wilfred Rubens Didactiek en ICT in het hoger onderwijs Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Waarom? Modellen blended

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Informele expertbijeenkomst ICT in het onderwijs

Informele expertbijeenkomst ICT in het onderwijs Informele expertbijeenkomst ICT in het onderwijs Centrale vraag: Wat kan de overheid met dit onderwerp ten aanzien van financiering, toezicht, leermiddelen en de kwaliteit van het onderwijs? Blok 1: Open

Nadere informatie

HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS?

HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS? Robert Hof Jelle Wijders HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS? Blended learning, Flipping the Classroom, Google Classroom en imovie op de ipad bronnen:http://blendedlearningwijzer.nl/

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, hergebruikt, openbaar gemaakt in welke vorm dan ook zonder mijn persoonlijke voorafgaande

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, hergebruikt, openbaar gemaakt in welke vorm dan ook zonder mijn persoonlijke voorafgaande Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, hergebruikt, openbaar gemaakt in welke vorm dan ook zonder mijn persoonlijke voorafgaande INHOUDSOPGAVE WELKOM! 5 1. EEN LEERPLATFORM KIEZEN 7 2. E-LEARNING

Nadere informatie

Smart Education. Marieke Versteijlen

Smart Education. Marieke Versteijlen Smart Education Marieke Versteijlen Is dit de toekomst van onderwijs met ICT? Draadloze analyse van hersengolven Duurzaam, maar. Uitvoering verkennende studie In samenwerking met: Marleen Janssen Groesbeek

Nadere informatie

Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs

Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs OOF 2011/01 Multicampus, blended learning en werktrajecten Open Educational Resources in het

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

Online voorbereiden op de start van je opleiding

Online voorbereiden op de start van je opleiding Online voorbereiden op de start van je opleiding LIESBETH GEBBEN Aanmelders bij het domein Techniek kunnen in aanloop naar hun studie hun niveau verhogen door online courses te volgen op het gebied van

Nadere informatie

Grand Challenges LEARNING ANALYTICS EN OPEN & ONLINE ONDERWIJS. 28 mei 2015

Grand Challenges LEARNING ANALYTICS EN OPEN & ONLINE ONDERWIJS. 28 mei 2015 Grand Challenges LEARNING ANALYTICS EN OPEN & ONLINE ONDERWIJS 28 mei 2015 Welkom Programma Open en Online Onderwijs Stimuleringsregeling, 11 projecten van start Flankerend Onderzoek Kennisagenda - Samen

Nadere informatie

Sweeburg advies training opleiding

Sweeburg advies training opleiding Sweeburg advies training opleiding Algemene Brochure Praktijkgerichte opleidingen en cursussen voor professionals individueel klassikaal incompany www.sweeburg.nl 1 Sweeburg Verbeter je kennis én haal

Nadere informatie

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam Alice van de Vooren en Gerard Baars Risbo, Erasmus Universiteit Rotterdam Versterking onderwijscarriere EUR EUR-speerpunt:

Nadere informatie

OPEN EN ONLINE ONDERWIJS IN HBO EN WO: NEVER THE TWAIN SHALL MEET?

OPEN EN ONLINE ONDERWIJS IN HBO EN WO: NEVER THE TWAIN SHALL MEET? thema-uitgave open en online onderwijs // editie didactiek 20 ARTIKEL OPEN EN ONLINE ONDERWIJS IN HBO EN WO: NEVER THE TWAIN SHALL MEET? door Hanneke Duisterwinkel, Pierre Gorissen en Robert Schuwer Met

Nadere informatie

FLIPPED CLASSROOM = FLIPPED LEARNING

FLIPPED CLASSROOM = FLIPPED LEARNING FLIPPED CLASSROOM = FLIPPED LEARNING Wat is Flipped Classroom? Vooruitgang in de technologie heeft ertoe geleid dat het kerndoel van flipped classroom - leerlingen / cursisten op een onderwerp thuis inleiden

Nadere informatie

project Voortgangstoetsen in de propedeuse - Lessons Learned

project Voortgangstoetsen in de propedeuse - Lessons Learned project Voortgangstoetsen in de propedeuse - Lessons Learned Onderzoek naar het effect op studiesucces Universiteit van Amsterdam (maart 2011 - december 2012) Het onderzoeksproject Voortgangstoetsing in

Nadere informatie

Brussel, 6 november 2013 (OR. en) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 15591/13 EDUC 414 AUDIO 106 TELECOM 279 PI 147 RECH 494

Brussel, 6 november 2013 (OR. en) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 15591/13 EDUC 414 AUDIO 106 TELECOM 279 PI 147 RECH 494 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 november 2013 (OR. en) 15591/13 NOTA van: aan: het secretariaat-generaal van de Raad EDUC 414 AUDIO 106 TELECOM 279 PI 147 RECH 494 Permanent Representatives Committee

Nadere informatie

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop?

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com LEARNING LAB 1 Sessieleider: Wilfred Rubens 14.15 17.15 uur / zaal E-1.20 http://www.slideshare.net/wrubens http://www.wilfredrubens.com

Nadere informatie

TRENDS IN BUSINESS- MODELLEN ROND OPEN EDUCATIONAL RESOURCES EN OPEN EDUCATION

TRENDS IN BUSINESS- MODELLEN ROND OPEN EDUCATIONAL RESOURCES EN OPEN EDUCATION Trendrapport Open Educational Resources 2013 62 TRENDS IN BUSINESS- MODELLEN ROND OPEN EDUCATIONAL RESOURCES EN OPEN EDUCATION door en Ben Janssen In deze bijdrage gaan we in op verschillende aspecten

Nadere informatie

H ckathon Real Life Leren Scrum Agile Design Thinking

H ckathon Real Life Leren Scrum Agile Design Thinking Donderdag 9 & vrijdag 10 november 2017 Opdrachtgever: KLM Learning Real Life Leren Scrum Agile Design Thinking Met een krachtig leerresultaat: > Leren door ervaren (de 70 van 70:20:10) > Agile ontwerpen,

Nadere informatie

Open Science binnen het informatievaardighedenonderwijs. Nicole Potters, Education Suppport, TU Delft Library 25-apr-16

Open Science binnen het informatievaardighedenonderwijs. Nicole Potters, Education Suppport, TU Delft Library 25-apr-16 Open Science binnen het informatievaardighedenonderwijs Nicole Potters, Education Suppport, TU Delft Library 25-apr-16 1 Onderwerpen TU Delft Library Education Support: Instructies/workshops Open Science

Nadere informatie

Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs. Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman

Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs. Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman Project: Video2Learn Project richt zich op het bevorderen van het effectief

Nadere informatie

Door Nicolette Erkelens 4 5 6 6 5,25

Door Nicolette Erkelens 4 5 6 6 5,25 Productnominatie Dit document bevat een verzameling van: de zelfbeoordeling van het product, de beoordelingen van anderen, inclusief de toelichtingen die zijn ontvangen over het product én een conclusie.

Nadere informatie

De kracht van sociale media in het onderwijs

De kracht van sociale media in het onderwijs De kracht van sociale media in het onderwijs Maak onderwijs effectiever met sociale media Tweedaagse leergang en eendaagse workshop Uw studenten maken volop gebruik van sociale media. Ze ontmoeten er hun

Nadere informatie

Herontwerp van een opleidingsonderdeel met behulp van de Community of Inquiry. Kirsten Vandermeulen

Herontwerp van een opleidingsonderdeel met behulp van de Community of Inquiry. Kirsten Vandermeulen Herontwerp van een opleidingsonderdeel met behulp van de Community of Inquiry Kirsten Vandermeulen kirsten.vandermeulen@thomasmore.be Agenda Intro Aanpak blend 1 Resultaten blend 1 Input Aanpak blend 2

Nadere informatie

TeleTrainer: training in de e van het leren

TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer voor elke docent die betrokken is bij ICT in het onderwijs geschikt voor beginner, gevorderde en specialist geschikt voor verschillende rollen rondom

Nadere informatie

Beleidslunch ICT integratie 28/1/2014

Beleidslunch ICT integratie 28/1/2014 Beleidslunch ICT integratie 28/1/2014 1 Agenda Strategische prioriteiten Ontwikkelingen / tendensen in de samenleving Consequenties voor organisatie van het onderwijs voor ICT / ondersteuning andere Andere

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

Whitepaper Flipping the Classroom. Mei 2012. IT-Workz B.V. 1

Whitepaper Flipping the Classroom. Mei 2012. IT-Workz B.V. 1 Whitepaper Flipping the Classroom Mei 2012 IT-Workz B.V. 1 Voorwoord In het hedendaags onderwijs is men continu op zoek naar mogelijkheden het onderwijs te verrijken en studenten te motiveren tijdens het

Nadere informatie

TOETSEN IN DE NIEUWE GENERATIE WISKUNDEMETHODES

TOETSEN IN DE NIEUWE GENERATIE WISKUNDEMETHODES TOETSEN IN DE NIEUWE GENERATIE WISKUNDEMETHODES Willemijn Muggen, uitgever Toetsen 16-11-2016 Gepersonaliseerd Leren - Doelstellingen Iedere leerling op zijn/haar niveau laten excelleren. Leren terwijl

Nadere informatie

Op veel beroepsopleidingen ONLINE ONDERWIJS HEEFT KLASLOKAAL HARD NODIG. Het combineren van klassikaal onderwijs met een online leeromgeving

Op veel beroepsopleidingen ONLINE ONDERWIJS HEEFT KLASLOKAAL HARD NODIG. Het combineren van klassikaal onderwijs met een online leeromgeving ONLINE ONDERWIJS HEEFT KLASLOKAAL HARD NODIG Het combineren van klassikaal onderwijs met een online leeromgeving valt docenten in de praktijk niet mee. Een college opnemen en op internet zetten is niet

Nadere informatie

2013D50407 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2013D50407 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2013D50407 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen over de

Nadere informatie

MEMO DIGITAAL INZIEN TENTAMEN

MEMO DIGITAAL INZIEN TENTAMEN MEMO DIGITAAL INZIEN TENTAMEN Digitaal inzien tentamens 1. Introductie Al lange tijd is digitalisering een belangrijk onderwerp binnen het academisch onderwijs. Op het gebied van digitalisering zijn er

Nadere informatie

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Inhoud Introductie Maatschappelijke trends Veranderende opvattingen over leren Technologische trends Trend vs hype

Nadere informatie

Standpunt Online leren (30 april 2014)

Standpunt Online leren (30 april 2014) Standpunt Online leren (30 april 2014) 1. LEREN IN HET DIGITALE TIJDPERK 1.1 WORDT HET ONDERWIJS VAN DE TOEKOMST ONDERSTEUND DOOR ICT? ICT mag voor VVS in ieder geval geen doel op zich worden. Het kan

Nadere informatie

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR PROFESSIONAL LEARNING & DEVELOPMENT EXECUTIVE EDUCATION MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR HET BEOORDELEN EN BEHEERSEN VAN PUBLIC SECTOR

Nadere informatie

Onderwijsinnovatie met ICT

Onderwijsinnovatie met ICT Onderwijsinnovatie met ICT Resultaten 2015 en 2016 Met het innovatieprogramma Onderwijsinnovatie met ICT ondersteunt SURFnet hogeronderwijsinstellingen om onderwijs op maat aan te bieden dat aansluit bij

Nadere informatie

Op naar 2025. Vivian Clement

Op naar 2025. Vivian Clement Op naar 2025 Vivian Clement Veel is nog onzeker, een ding staat vast, de studenten van 2025 zijn nu al met leren begonnen Vandaag aandacht voor Ontwikkelingen Impact op het onderwijs Werkvormen ONTWIKKELINGEN

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL

Nadere informatie

DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS!

DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS! DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS! Gesloten én open vragen kunnen digitaal worden getoetst, besproken en nagekeken! Het resultaat is een verhoogd leerrendement voor studenten en minder nakijkwerk

Nadere informatie

Het NHL InnovationLab : Learning outcomes, Design Thinking, UDL en Blended Learning in samenhangend perspectief. (draft version)

Het NHL InnovationLab : Learning outcomes, Design Thinking, UDL en Blended Learning in samenhangend perspectief. (draft version) Het NHL InnovationLab : Learning outcomes, Design Thinking, UDL en Blended Learning in samenhangend perspectief. (draft version) Roelien Wierda & Ron Barendsen NHL Hogeschool Inhoud Inleiding... 1 Firm

Nadere informatie

MOOCs in het eigen onderwijs: hoe bewaak je de kwaliteit van de toetsing? Pieter-Tjerk de Boer

MOOCs in het eigen onderwijs: hoe bewaak je de kwaliteit van de toetsing? Pieter-Tjerk de Boer MOOCs in het eigen onderwijs: hoe bewaak je de kwaliteit van de toetsing? Pieter-Tjerk de Boer Waar gaat het over? MOOC = Massive Open Online Course UT/EWI/DACS/PTdB, 20170706 MOOCs en toetsing 2 Waar

Nadere informatie

CENTRE FOR EDUCATION AND LEARNING

CENTRE FOR EDUCATION AND LEARNING CENTRE FOR EDUCATION AND LEARNING VERSLAG van de Kick off Annual Meeting van het Centre for Education and Learning (CEL) van de Strategische Alliantie van de Universiteit Leiden, Technische Universiteit

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Jos Fransen Lector Teaching, Learning & Technology SURF SIG Blended Learning - 20-09-2017 definities van blended learning blended learning of

Nadere informatie

HOG DOCENTENDAG 3 NOVEMBER 2015

HOG DOCENTENDAG 3 NOVEMBER 2015 HOG DOCENTENDAG 3 NOVEMBER 2015 Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Op 3 november organiseert de HOG Bouw en Ruimte haar jaarlijkse Docentendag. Centraal staat het delen van kennis en ervaringen tussen docenten

Nadere informatie

Evaluatie AnatomyTOOL Effect op doelmatigheid

Evaluatie AnatomyTOOL Effect op doelmatigheid Evaluatie AnatomyTOOL Effect op doelmatigheid 26 sept 2017, O.P. Gobée, afd. Anatomie & embryologie, LUMC. Licentie: CC BY Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Samenvatting... 1 Doelstellingen en projectrealisatie...

Nadere informatie

Programma FACILITEREN VAN (ONDERZOEK NAAR) ONDERWIJSINNOVATIE. Twijfelnietteveelendoe gewoon, studenten staan er positief tegenover

Programma FACILITEREN VAN (ONDERZOEK NAAR) ONDERWIJSINNOVATIE. Twijfelnietteveelendoe gewoon, studenten staan er positief tegenover Twijfelnietteveelendoe gewoon, studenten staan er positief tegenover FACILITEREN VAN (ONDERZOEK NAAR) ONDERWIJSINNOVATIE JAN VELGHE UNIVERSITEIT GENT 31 mei2016 LNO2 2016 -Hasselt Programma Vóór 2008 2008

Nadere informatie

OpenU, DLWO en curriculum. Wilfred Rubens

OpenU, DLWO en curriculum. Wilfred Rubens OpenU, DLWO en curriculum Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Ambitie OU Concept OpenU bij OLW Curriculum? Onderdeel OpenU als casus curriculum Demonstratie Open Universiteit: spin

Nadere informatie