Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat. Een kennismaking op hoofdlijnen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat. Een kennismaking op hoofdlijnen"

Transcriptie

1 Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat Een kennismaking op hoofdlijnen

2

3 Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat Een kennismaking op hoofdlijnen

4 2 Rijkswaterstaat

5 Inhoudsopgave 4 Voorwoord Jan Hendrik Dronkers 6 Waar gaat dit boekje over? 8 Assetmanagement: moderne naam voor een klassiek fenomeen 12 Een goed antwoord op nieuwe omstandigheden 26 Waar staan we met de invoering van assetmanagement? 46 De nieuwe, alles verbindende SLA-cyclus 54 Afsluitende woorden Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 3

6 4 Rijkswaterstaat

7 Voorwoord Als agentschap Rijkswaterstaat zijn we de laatste jaren hard aan het werk om een professionele uitvoeringsorganisatie te worden. We hebben al grote stappen in de goede richting gemaakt, en met succes. Dat vinden we niet alleen zelf, maar ook de minister en Tweede Kamer. We mogen gerust trots zijn op het resultaat van onze inspanningen. Tegelijkertijd zijn we er nog niet. Een belangrijk aandachtsgebied voor de directe toekomst is ons primair proces: de beheeren onderhoudstaken. Om dit werkgebied structureel naar een hoger niveau te tillen, gaan we assetmanagement invoeren, van directeur-generaal tot district. Assetmanagement stelt ons in staat nog professioneler, sneller, beter en daardoor ook goedkoper onze netwerken te beheren en onderhouden. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. In de afgelopen jaren hebben we veel energie gestoken in het ontwikkelen van modellen, methodieken en instrumenten voor assetmanagement. We kunnen al vier jaar vooruit de belangrijkste onderhoudsactiviteiten programmeren. We weten precies welke informatie en kennis we daarvoor nodig hebben. Ook is duidelijk geworden op welke manier we de juiste afwegingen en afspraken kunnen maken met de minister. Aan de andere kant van het proces weten we hoe we de markt zodanig kunnen aansturen dat dit effectief bijdraagt aan onze doelstellingen. Dit alles heeft veel denkwerk gekost. We zijn nu op het punt dat we deze kennis en instrumenten gaan verankeren in de dagelijkse processen. In deze brochure wordt beschreven wat assetmanagement precies is en hoe we het binnen Rijkswaterstaat gaan toepassen. Dit laatste gaat verder dan het in gebruik nemen van nieuwe instrumenten en methodes. We moeten meer denken in netwerken en minder in objecten. Al met al vraagt assetmanagement een andere houding en gedrag - van u, van mij en onze opdrachtgever, de minister. Ik nodig u graag uit om mee te werken en mee te denken aan dit proces. De invoering van assetmanagement is een uitdaging die we met z n allen aangaan. Met de juiste inzet en inbreng biedt assetmanagement niet alleen de ingrediënten om onze dagelijkse werkpraktijk te verbeteren, maar ook om haar aanzienlijk prettiger te maken. Jan Hendrik Dronkers directeur-generaal Rijkswaterstaat November 2010 Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 5

8 Waar gaat dit boekje over? Dit boekje gaat over assetmanagement, ook wel bekend als je zaken strak op orde hebben. Grote kans dat de term assetmanagement inmiddels bekend in de oren klinkt. Rijkswaterstaat gaat het de komende jaren invoeren en de voorbereidingen zijn druk gaande. Assetmanagement verscheen officieel op het toneel in de Agenda 2012, het ondernemingsplan uit 2008 waarin de plannen voor de toekomst staan. De Agenda 2012 introduceert assetmanagement als een van de belangrijkste strategieën om Rijkswaterstaat toekomstproof te maken. Vanaf dat moment is achter de schermen hard gewerkt aan de invoering van assetmanagement. Het is een forse klus: assetmanagement is niet zomaar een toevoeging op het bestaande werk. Het is eerder een volledig nieuwe leest waarop we ons werk schroeien. Bijna iedereen binnen Rijkswaterstaat krijgt op een of andere manier met assetmanagement te maken. Maar wat is assetmanagement nu precies en welke gevolgen heeft het voor het dagelijks werk? Dat zijn de vragen waar dit boekje over gaat. Indeling van dit boekje In het eerste onderdeel brengen we assetmanagement terug naar zijn essentie. Soms wordt in technische beleidstermen over assetmanagement gepraat, maar in de kern is assetmanagement vooral heel concreet en logisch. Nadat we in klare taal hebben uitgelegd wat assetmanagement is, zoomen we in op de redenen achter de invoering. Wat is er gebeurd dat assetmanagement zo hoog op de agenda is komen te staan en op wat voor manier gaat het ons helpen? In het volgende onderdeel bekijken we waar we op dit moment staan met de invoering van assetmanagement. Het proces is in volle gang. We zetten op een rijtje wat al is afgerond en wat voor de komende tijd in het vat zit. Het laatste onderdeel beschrijft het nieuwe beleidsproces. Hiermee gaan we voor het 6 Rijkswaterstaat

9 eerst werken tijdens de komende SLA-cyclus ( ). Stap voor stap lopen we de belangrijkste fasen van de nieuwe SLAcyclus langs. Een overzicht op hoofdlijnen De insteek van dit boekje is een kennismaking op hoofdlijnen. We duiken niet op ieder detail. Nieuwe ontwikkelingen, en hun gevolgen voor het dagelijkse werk, vinden doorlopend een plek op het intranet. Dankzij dit boekje vallen deze ontwikkelingen makkelijker op hun plaats. Gebruikerservaringen Door het hele boekje komen medewerkers van Rijkswaterstaat aan het woord. Het zijn mensen uit verschillende regio s en diensten. Wat hen bindt, is hun praktijkervaring met assetmanagement. Deze mensen hebben aan assetmanagement mogen proeven tijdens pilots of het uitdenken van nieuwe werkmethodes. In de interviews vertellen ze over hun ervaringen. Wat verandert er op de werkvloer? Wat vraagt dit van hen? Ze laten ook zien dat assetmanagement meer is dan een verzameling methodes en instrumenten. Assetmanagement is mensenwerk, een proces met ruimte voor leren en verbeteren. Het komt pas echt tot leven dankzij ieders input. Leeswijzer interviews In het laatste hoofdstuk van dit boekje lopen we de nieuwe SLA-cyclus bij langs. Deze cyclus bestaat uit negen opeenvolgende stappen. Iedere geïnterviewde vertelt iets over één van deze stappen. Omdat de interviews door het hele boekje verspreid staan, kan het zijn dat zij onderwerpen aanroeren die in de basistekst nog niet besproken zijn. In de praktijk zal het wel meevallen met de mogelijke verwarring, omdat de meeste stappen in de nieuwe cyclus oudgedienden zijn. Niettemin is het een goed idee om bij het lezen van de SLA-cyclus nog eens terug te bladeren naar de bijbehorende interviews. Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 7

10 Assetmanagement: moderne naam voor een klassiek fenomeen 8 Rijkswaterstaat

11 Deze brochure gaat over een van de oudste fenomenen uit de geschiedenis van de mensheid: assetmanagement. Toegegeven, de term is nog niet teruggevonden in de grottekeningen van onze voorouders, maar dat ze aan een vroege versie van assetmanagement deden, staat buiten twijfel. Het beestje heette alleen anders. Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 9

12 Als we assetmanagement terugbrengen naar zijn essentie, betekent het dat je precies weet wat je aan bezittingen hebt en hoe je daar, nu en in de toekomst, het meest efficiënt mee om kan gaan. Reken maar dat onze vriend de holbewoner zijn stenen bijlen en hamers nauwlettend in de gaten hield. Buiten de grot zwierven sabeltandtijgers en hongerige roedels reuzenwolven. Wilde hij overleven, dan zorgde hij dat de nieuwe bijl klaar was voordat de oude het loodje had gelegd. De toekomst een stap voor De omstandigheden in onze huidige tijd zijn gelukkig een stuk minder bedreigend. Tegelijkertijd gaat een vakman uit de 21e eeuw net zo goed nat als hij zijn gereedschapskist niet voortdurend op orde houdt. Zo komt ook een complexe organisatie als Rijkswaterstaat in de problemen als de zaken niet haarscherp en met vooruitziende blik geregeld zijn. Dat is wat assetmanagement waarborgt. Assetmanagement is een gestructureerde methode om het areaal te beheren, op basis van de juiste en actuele gegevens en met een vooruitziende blik naar de toekomst. In onze prehistorische parallel liggen de meeste elementen van het moderne assetmanagement al besloten. Assetmanagement anno 2010 wil zeggen dat je precies weet: wat je in huis hebt aan objecten (areaal); hoe de staat van onderhoud is van deze objecten; hoe dit zich vertaalt naar de prestaties van je objecten; welke risico s er nu en in de toekomst om de hoek komen kijken; welke kosten aan dit alles verbonden zijn. Alleen door al deze feitelijke informatie paraat te hebben, kun je echt goed presteren als beheerder van objecten. In het geval van Rijkswaterstaat is het bovendien een voorwaarde voor heldere afspraken met de overheid, de eigenaar, oftewel asset owner van het areaal. Met assetmanagement wil Rijkswaterstaat haar areaal planmatig en op basis van de daadwerkelijke kosten en gegevens beheren. Antwoord op nieuwe omstandigheden Zo bezien is assetmanagement vooral een heel logisch fenomeen. Wie iets verder kijkt dan het Engelstalige beleidsjargon ziet een stukje oerdegelijk huisvaderschap. We hebben het dan wel over een moderne huisvader, die zijn huishouden transparant, publieksgericht en marktconform de toekomst in leidt. Het is dit moderne huisvaderschap dat Rijkswaterstaat met de invoering van assetmanagement nastreeft. Het is modern in de zin dat het inspeelt op veranderende omstandigheden. Dit is natuurlijk niet de eerste keer dat Rijkswaterstaat zich aanpast aan nieuwe omstandigheden. Het mag vertrouwen wekken dat we sinds 1798 al talloze malen bewezen hebben met veranderingen mee te kunnen groeien. Om beter te kunnen begrijpen wat Rijkswaterstaat nu precies beoogt met de invoering van assetmanagement, is het zinvol te kijken naar het grotere plaatje waarbinnen Rijkswaterstaat anno 2010 opereert. Het volgende onderdeel richt hier de schijnwerpers op. 10 Rijkswaterstaat

13 Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 11

14 Een goed antwoord op nieuwe omstandigheden 12 Rijkswaterstaat

15 We zitten al een tijdje in een turbulente periode. Op een aantal punten veranderde onze buitenwereld ingrijpend en als Rijkswaterstaat willen we daarop reageren. Dat is wat de invoering van assetmanagement beoogt. In dit hoofdstuk doen we drie dingen: eerst kijken we nog eens kort naar de belangrijkste veranderingen waarmee Rijkswaterstaat de laatste jaren geconfronteerd werd. Vervolgens leggen we uit waarom de traditionele manier van werken hier onvoldoende antwoorden op heeft. Ten slotte leggen we uit op wat voor manier assetmanagement dit probleem verhelpt. Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 13

16 Als je goed kan voorspellen, kan je gericht sturen 14 Rijkswaterstaat

17 Siebe Riedstra over assetmanagement Siebe Riedstra is secretaris-generaal op het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Hij vertegenwoordigt de overheid, de eigenaar van het vaar- en wegennet. In het kader van de nieuwe SLA-cyclus is Riedstra vooral betrokken bij de strate gische kaders en de begroting. Namens alle 16 miljoen Nederlanders: heeft u al een oplossing voor de files? Helaas Ik zou natuurlijk ook het liefst zien dat er nooit file staat, maar dat is simpelweg onbetaalbaar. De overheid heeft een beperkt aantal euro s uit te geven. Voor mij is de hamvraag: hoe geven we die het slimst uit? Wat is het rendement van elke euro die het ministerie uitgeeft? In hoeverre is het lastig om hier goede antwoorden op te vinden? Dat is waar assetmanagement om de hoek komt kijken. Assetmanagement is het model waarmee we een koppeling kunnen leggen tussen wat we doen, welke prestaties dat oplevert en wat dat nu en in de toekomst kost. Het lost an sich geen problemen op, maar het schept wel de voorwaarden voor goed netwerkbeheer. Kunt u een voorbeeld geven van die koppeling tussen kosten en prestaties? Je moet dat heel praktisch zien. Bijvoorbeeld: wat betekent één extra voertuig van een bepaald type per kilometer op de weg, of een vaartuig op een vaarroute, voor de kosten voor het beheer? op welke manier en tegen welke kosten daaraan voldaan kan worden. Wat heeft Rijkswaterstaat hiervoor nodig? De basis is dat je precies weet wat je in huis hebt en wat de effecten zijn van externe factoren hierop. Dat lijkt een open deur, maar er is veel wat we nog niet weten. Zo hebben we de afgelopen vijf jaar nog veel bijgeleerd over de effecten van het toegenomen aantal zwaardere vrachtwagens op bruggen en wegen. Het is maar een voorbeeld, want alles is voortdurend in beweging: het gebruik, de belasting, de bodem, de infrastructuur zelf, maar ook de eisen op het gebied van veiligheid, snelheid, mobiliteit en milieu. De ambitie is om al dat soort verbanden vanaf 2012 transparant te hebben. Er is veel wat we nog niet weten Wat is de voornaamste vrucht van deze inzichten? Als je goed kan voorspellen welke gevolgen keuzes hebben, voor zowel de prestaties als het budget, kun je gericht gaan sturen. Dat is het hoofddoel van assetmanagement. Een bijkomend voordeel is dat je veel kostenefficiënter kunt opereren, wat ook geen overbodige luxe is. Noem het een professionaliseringsslag. We waren al goed bezig, maar dankzij assetmanagement kunnen we nog veel effectiever opereren. Tactisch kader Strategisch kader Operationele afspraken Het werkt natuurlijk ook andersom: de overheid vraagt een bepaalde prestatie en Rijks waterstaat moet kunnen aangeven SLA s Begroting Tactisch plannen Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 15

18 Een nieuw landschap voor rijkswaterstaat Verandering nummer 1: we werden een Agentschap In 2004 werd Rijkswaterstaat een Agentschap onder het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, inmiddels het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Vanaf dat moment ontstond een scherpe scheiding tussen beleid en uitvoering. De overheid is eigenaar van het areaal en bepaalt het beleid. Het Agentschap voert dit beleid uit. Voordat Rijkswaterstaat een Agentschap werd, maakten we een deel van het beleid zelf. Natuurlijk waren er randvoorwaarden, maar in de praktijk konden we veel zelf beslissen. Tot op grote hoogte waren we dus beleidsmaker en uitvoerder ineen. Die situatie is sinds onze positie als Agentschap verleden tijd. We zijn nu opdrachtnemer en het ministerie is onze opdrachtgever. In de dagelijkse praktijk van Rijkswaterstaat heeft deze nieuwe taakverdeling allerlei consequenties. Zo moet je als uitvoerder een haarscherpe relatie kunnen leggen tussen wat jij in het veld doet en wat de beleidsdoelen van je vragen. De opdrachtgever verlangt bovendien dat je zeer betrouwbaar kunt voorspellen wat er aan noodzakelijk onderhoud in het vat zit. Ook de manier waarop je het werk doet, verandert. De overheid verwacht dat we transparant, publieksvriendelijk, binnen een afgesproken termijn en voor een bepaald budget opereren. Het is maar een kleine greep uit het eisenpakket waar een Agentschap zich aan dient te houden. Voor de goede orde: niet voor niets. Al deze zaken dragen bij aan een degelijke en efficiënte uitvoering. In het kort zou je kunnen zeggen dat Rijkswaterstaat door de Agentschapstatus haar werk op een meer zakelijke, bedrijfsmatige leest moet schoeien. Maar in de buitenwereld was de nieuwe relatie met de politiek niet de enige verandering in de afgelopen jaren Verandering nummer 2: opkomst van het publieksgericht werken In het kleine Nederland wonen inmiddels 16 miljoen mensen en als zij één ding gemeen hebben, is het hun vermogen om heel kritisch naar hun leefomgeving te kijken. Vraag een Nederlander naar zijn of haar mening over mobiliteit en je kunt er donder op zeggen dat deze er zonder haperen uitrolt. Anders gezegd: het werk van Rijkswaterstaat ligt onder de loep van het publiek. Meer dan vroeger stelt de bevolking eisen aan de manier waarop wij ons werk doen. We hebben dus niet alleen te maken met de wensen van de politiek, maar ook met die van de Nederlandse bevolking. Beide wensenlijstjes kennen een grote overlap. Ook het publiek wil dat Rijkswaterstaat transparant en voorspelbaar opereert. Zo hoeft een file geen probleem te zijn, als deze maar duidelijk van te voren is aangekondigd en er een logische verklaring voor is. In toenemende mate vraagt het publiek bovendien van ons dat we maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen. 16 Rijkswaterstaat

19 En net als de politiek eist het publiek dat we de meest slimme en nuttige keuzes maken met de beperkte middelen die voor het wegen- en vaarwegennet beschikbaar zijn. Rijkswaterstaat is al enige jaren bezig een meer publieksgerichte organisatie te worden. Het goede nieuws: dat lukt steeds beter. Uit onderzoek blijkt een stijgende tevredenheid van bijvoorbeeld weg- en vaarweggebruikers. We leggen zo uit waarom assetmanagement daar nog een flinke schep bovenop zal doen. Eerst kijken we nog naar de laatste grote verandering. Verandering nummer 3: minder mensen, meer markt Rijkswaterstaat is de laatste jaren flink geslonken in personeel: van fte in 2004 tot 9400 eind Dit is nog niet de eindstreep. De regering streeft naar een moderne overheid en een belangrijk uitgangspunt hierbij is: minder mensen, meer markt. Aan dit uitgangspunt ligt de veronderstelling ten grondslag dat marktpartijen, in bepaalde gevallen, tegen lagere kosten een betere kwaliteit kunnen leveren. Dit principe is bij grote organisaties in binnen- en buitenland al vele malen bewezen. De ervaring leert ook dat de winst en de kwaliteit het grootst is als aan een aantal voorwaarden is voldaan. De belangrijkste voorwaarde is dat de opdrachtverlenende partij, Rijkswaterstaat, haar opdrachtnemers, de markt, helder en uniform aanstuurt. Zo moet Rijkswaterstaat bij iedere opdracht haarfijn alle gegevens over het betreffende areaal paraat hebben en precies vertellen wat er van de uitvoerder verlangd wordt. Met Markt tenzij heeft Rijkswaterstaat de laatste jaren al flink kunnen oefenen met de nieuwe taakverdeling. De grootste wenfase ligt nu wel achter ons. We weten bovendien steeds beter wat we zelf moeten doen en wat we beter kunnen uitbesteden. Met andere woorden: de basis is er. Het is vooral in de concrete invulling dat we nog een slag moeten maken. De aansturing van en samenwerking met de markt moet uniformer en efficiënter. Bovendien moeten we leren de markt beter uit te dagen om creatievere en slimmere producten en diensten te leveren. Hoe de huidige manier van werken problemen veroorzaakt In onze traditionele manier van werken waren we vooral bezig met het in stand houden van objecten (wegen, bruggen, sluizen, dijken etc.). Een brug had nieuwe verf nodig, ergens anders was de vangrail aan vervanging toe. Zo hielden we overal de vinger aan de pols en waar nodig zetten we onderhoudsacties op touw. Het uitgangspunt: we doen alles wat we moeten doen om het areaal goed te onderhouden. Deze manier van werken kent in de praktijk een nogal grillig karakter. Vaak werd de onderhoudsbehoefte voor een bepaald object pas aangekaart als de tijd rijp was voor de daadwerkelijke uitvoering. Omdat we zelf voor een groot deel het beleid maakten, was dit niet zo n onoverkomelijk probleem: we schoven gewoon met de middelen. Die vrijheid is nu weg. Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 17

20 18 Rijkswaterstaat Assetmanagement vereist een andere manier van denken

21 Joris Al over assetmanagement Joris Al is hoofdingenieur-directeur van de Dienst Verkeer en Scheepvaart. Zijn afdeling fungeert als kennismakelaar tussen nationaal en internationaal onderzoek en het primaire proces van Rijkswaterstaat. Binnen de nieuwe SLA-cyclus zijn Al en zijn mensen verantwoordelijk voor het opstellen van de tactische kaders. In hoeverre vormt assetmanagement voor uw werk een breuk met het verleden? Er zijn twee grote verschillen. Ten eerste gaan we veel sterker werken vanuit een bepaald strategisch doel, ingegeven door de wensen van de samenleving, bij monde van de politiek. De politiek bepaalt wat wij gaan doen. Uiteraard adviseren wij daarover en geven we aan waar bepaalde grenzen liggen, zoals rond veiligheid, maar we zijn in de eerste plaats uitvoerder. En het tweede verschil? Dat we elk mogelijk alternatief om een bepaald strategisch doel te bereiken in kaart brengen. Nu zijn we nog geneigd al onze pijlen te richten op een werkwijze waar we al ervaring mee hebben. Assetmanagement zorgt ervoor dat we onze blik verbreden. We kijken gestructureerd naar alle beschikbare mogelijkheden en in het tactisch kader maken we die transparant. Kunt u daar een voorbeeld van geven? De minister geeft bijvoorbeeld aan dat er een bepaald bedrag beschikbaar is voor het onderhouden van de wegen. Voor dat bedrag kan niet ons hele netwerk er als een biljartlaken bij liggen. Er moeten dus keuzes worden gemaakt en in het tactisch kader maken we hiervoor een aantal verschillende scenario s. Zo geven we de minister bruikbare handvatten voor het maken van een uiteindelijk keuze. Waarmee het primaire proces vervolgens aan de slag gaat Met wat tussenstappen: ja. Uiteraard betrekken wij de regionale directies ook al bij het opstellen van de tactische kaders. We willen natuurlijk wel weten of onze scenario s uitvoerbaar zijn. Wat zijn in uw optiek de belangrijkste drempels voor de invoering van assetmanagement? Organisatorisch zijn we al een goed eind op weg en we weten precies wat we nog moeten regelen. Maar assetmanagement vereist ook een andere manier van denken. We zullen wel eens bewust een kuil in de weg laten zitten, wat voor een rechtgeaarde uitvoerder niet altijd makkelijk te verkroppen is. De bottom line is echter dat wij die keuze niet maken, maar dat de politiek dat doet. Dat kan soms een spanning opleveren, vanwege een verschil in normopvattingen. Tegelijkertijd is de heersende opinie dat assetmanagement vooral veel goeds oplevert voor Rijkswaterstaat. Helemaal mee eens. We lopen nu vaak achter de feiten aan. Dat gaat plaats maken voor heldere plannen, op basis van weloverwogen keuzes. Dankzij assetmanagement gaan we zometeen veel bewuster met onze bezittingen om - dat is de essentie van het hele verhaal. Het is dus feitelijk heel eenvoudig en wat mij betreft, gaan we er nu echt mee aan de slag. De tijd is er rijp voor. Operationeel kader Tactisch kader Strategisch kader Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 19

22 Zowel onze opdrachtgever, het publiek en de markt hebben behoefte aan een meerjarige voorspelling van de feitelijke onderhoudsbehoefte. De overheid heeft bovendien duidelijke beleidsdoelen en wil van tevoren precies weten of deze haalbaar zijn. Rijkswaterstaat bleek niet altijd in staat om dit goed te voorspellen. Troebel water Dit probleem begint al in de basis: ons areaal. Hieronder valt alles waar Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor is: van de wegen, vaarwegen en watersystemen, tot de camera s boven de weg, de betonning, walbeschoeiing en de boutjes in de sluis. De informatie over al deze verschillende onderdelen van ons areaal en de staat van onderhoud hiervan, was niet centraal vastgelegd. Veel informatie zat in de hoofden van mensen, sommige informatie lag keurig opgeslagen in systemen, maar een centraal totaaloverzicht ontbrak. Bovendien voldeed de beschikbare informatie niet aan de nieuwe eisen, zoals het kunnen aangeven van prestaties (beschikbaarheid, doorstroming etc.) en risico s. We hadden dus te maken met een zeer versnipperd beeld van ons areaal, met daarbovenop een gebrek aan relevante gegevens. Waar het heen moet Dit is dus waar we stonden, en voor een deel nog staan. Vanuit hier moeten we naar een situatie waarin we precies kunnen aangeven wat er de komende jaren aan onderhoud nodig is. Dat niet alleen: onze opdrachtgever wil ook dat we de onderhoudsbehoefte kunnen vertalen naar prestaties, risico s en kosten. Bijvoorbeeld: Wat zijn de risico s en de gevolgen voor de prestaties van een bepaalde sluis als we helemaal geen onderhoud doen de komende vier jaar? Maar ook: wat gebeurt er met de prestaties en risico s als we respectievelijk voor onderhoudsniveau A, B of C gaan? En welke kosten zijn aan de verschillende alternatieven verbonden? Het zijn dit soort vragen waar Rijkswaterstaat de juiste antwoorden op moet kunnen formuleren. Omdat het gaat om prestaties, verandert ook de manier waarop we ons areaal indelen. We kijken niet meer naar losse objecten, maar naar de functie van deze objecten in de netwerken. En naar netwerkschakels: bij elkaar horende bundels van objecten, die samen het gebruik (de prestatie) op een bepaald deel van het netwerk bepalen. Netwerkschakels: een nieuwe indeling De grenzen van een netwerkschakel laten zich niet altijd makkelijk definiëren. Wat hoort qua gebruik en prestaties nu bij elkaar? Omdat in een netwerk alles met alles in verbinding staat, is daar niet altijd een eenduidig antwoord op. Op dit moment wordt hard gewerkt aan bruikbare criteria om het areaal langs deze leest in te delen. We kunnen nu nog geen concrete voorbeelden geven, maar het gaat dus om aan elkaar grenzende clusters van objecten. 20 Rijkswaterstaat

23 Scenario s Waar we naar toe werken, is een systeem waarin we per netwerkschakel een scenario kunnen aanbieden. Hierin staat wat de onderhoudsbehoefte is en wat de prestaties, risico s en kosten zijn van bijvoorbeeld een aantal alternatieve niveaus van onderhoud. De minister heeft dan een helder overzicht waaruit hij of zij kan kiezen. De scenario s die uiteindelijk worden gekozen, voert Rijkswaterstaat uit. Eenmaal op dat punt aangekomen, is het natuurlijk handig dat we precies in kaart hebben gebracht wat er moet gebeuren en welk kostenplaatje hierbij hoort. Hiermee kunnen we uitvoerende marktpartijen goed aansturen. De nieuwe aanpak werkt dus beide kanten op. De rol van assetmanagement We hebben in het bovenstaande eigenlijk al een hoop verteld over assetmanagement. Assetmanagement is namelijk de methode waarmee we de nieuwe werkwijze handen en voeten geven. Het werken met assetmanagement bestaat uit een aantal logisch gestructureerde stappen. Al deze stappen dragen op een heel directe en inzichtelijke manier bij aan de nieuwe doelstellingen. Stap 1. Het areaal in kaart brengen Doel: een helder en feitelijk overzicht van alle objecten (assets), tot op het niveau van ieder afzonderlijk onderdeel binnen elk object. Bijvoorbeeld: in sluis X zitten 4 sluisdeuren van type Y uit het jaar Stap 2. Het indelen van ons areaal in netwerkschakels Doel: inzicht in welke objecten een logische eenheid vormen in het gebruik van het netwerk. Dit leidt tot een onderverdeling in zogeheten netwerkschakels. Deze netwerkschakels vormen de basis van de onderhoudsstrategie, en dus niet meer de aparte objecten. Stap 3. Analyse van het prestatieniveau van ieder onderdeel Doel: inzicht in de bijdrage van ieder afzonderlijk object aan het functioneren van de netwerkschakel waartoe deze behoort. Anders gezegd: iedere netwerkschakel heeft een bepaald vereist prestatieniveau. De vraag hier is welke invloed de afzonderlijke objecten en onderdelen binnen een netwerkschakel op dit prestatieniveau hebben. Stap 4. Het maken van scenario s per netwerkschakel Doel: analyse van de onderhoudsbehoefte van iedere netwerkschakel in het licht van haar functie. Hier leggen we dus een koppeling tussen verschillende niveaus van onderhoud en de gevolgen hiervan voor de prestatie van de netwerkschakel. Stap 5. Risicoanalyse Doel: een helder inzicht in de risico s voor de prestatie bij de verschillende onderhoudsscenario s. Wat gebeurt er met de prestaties op een bepaalde netwerkschakel als we de komende vier of tien jaar geen onderhoud plegen? Wat zijn de gevolgen als we kiezen voor een aantal alternatieve onderhoudsniveaus? Stap 6. Kostenanalyse Doel: een langjarig inzicht in het kostenplaatje dat bij ieder niveau van onderhoud hoort. Het langjarige karakter is hierbij cruciaal: feitelijk willen we voor de hele levensduur van een object inzichtelijk Assetmanagement binnen Rijkswaterstaat 21

24 maken welke kosten er op enig moment om de hoek komen kijken. De methode hiervoor heet Life Cycle Costing. Hiermee worden voor de volledige levensduur van een bepaald onderdeel van het areaal, de investeringskosten, beheers- en onderhoudskosten en eventuele sloopkosten inzichtelijk gemaakt. Stap 7. Het voorleggen van de scenario s aan de opdrachtgever Doel: het bieden van heldere en voorspelbare scenario s waaruit gekozen kan worden. De minister weet met de scenario s precies waar hij of zij aan toe is, zowel qua prestaties, huidige en toekomstige risico s en korte- en langetermijnkosten. Zo biedt Rijkswaterstaat de minister een optimale basis voor een bewuste afweging. Stap 8. Uitvoering van de gemaakte keuzes Doel: het uitvoeren van de onderhoudsscenario s die de minister heeft gekozen. Van de scenario s die Rijkswaterstaat de minister heeft voorgelegd, wordt er één gekozen. Het is aan Rijkswaterstaat om deze volgens de hierin vastgestelde prestaties te realiseren. Stap 9. Inzet en aansturing marktpartijen Doel: het maken van een taakverdeling tussen wat Rijkswaterstaat zelf uitvoert en wat we uitbesteden aan de markt. De gekozen scenario s vertalen zich naar heldere prestatiecriteria waar de regionale diensten mee aan de slag gaan. Zij maken vervolgens inkoopplannen voor lopende en nog te realiseren activiteiten. Assetmanagement regelt bovendien dat de regionale diensten de uiteindelijke uitvoering op uniforme wijze aanbesteden en vervolgens controleren en aansturen. Stap M Stap M, niet een officiële term, staat voor de factor Mens. Het is niet zozeer een stap, als wel een voortdurende factor van belang binnen alle stappen. We schreven in de inleiding al: assetmanagement is meer dan een serie methodes en instrumenten. Assetmanagement is een levend proces, met veel ruimte voor leren en bijsturen. U bent stap M. U blaast assetmanagement leven in. Samenvattend Ziehier assetmanagement op hoofdlijnen: een logisch opgebouwde werkwijze waarmee we precies weten wat we in huis hebben en hoe we hier zo efficiënt mogelijk mee om kunnen gaan. Met assetmanagement kunnen we ons werk gecontroleerd aansturen. Rare verrassingen worden grotendeels uitgesloten. Het biedt flexibiliteit (scenario s) en duidelijkheid (prestaties, risico s, kosten) voor de minister, de gebruikers en de marktpartijen. Bovenal biedt assetmanagement onszelf de handvatten om ons werk naar een hoger niveau te tillen. De afgelopen jaren is al hard gewerkt aan alle nodige voorbereidingen voor de invoering van assetmanagement. Deze invoering heeft de nodige voeten in de aarde: in haar uiteindelijke vorm heeft assetmanagement invloed op vrijwel alle werkprocessen en functies binnen Rijkswaterstaat. In het volgende onderdeel bekijken we waar we op dit moment staan met de invoering en wat er de komende tijd staat te gebeuren. 22 Rijkswaterstaat

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat

Missie van Rijkswaterstaat (1) Assetmanagement bij Rijkswaterstaat Assetmanagement bij Bijeenkomst NVRB 21 april 2011 in Delft Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Missie van (1) is de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van de minister en de staatssecretaris

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203

Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203 Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203 Doel Plannen en organiseren van de werkzaamheden en aansturen van de medewerkers binnen een team, binnen het vastgestelde beleid van een overkoepelende eenheid

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie?

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? Vergroot de slagkracht van HR! Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? In deze tijd van crisis lijk het er soms op dat bij HR harder wordt ingegrepen dan elders. Hoe kan HR beter laten zien wat haar toegevoegde

Nadere informatie

De praktijk van prestatiecontracten bij Rijkswaterstaat

De praktijk van prestatiecontracten bij Rijkswaterstaat De praktijk van prestatiecontracten bij Rijkswaterstaat Van Onderhouden naar Beheren vrijdag 6 juni 2008 Agenda Prestatiecontracten bij de Rijkswaterstaat Informatieverstrekking bij inschrijving Risicoverdeling

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 873 Instellen Inspectie Verkeer en Waterstaat als baten-lastendienst Nr. 3 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt. Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm

Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt. Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm Nieuwe rolverdeling: Uitvoerende taken Wegbeheerder-Markt Giovanni Huisken & Wim Broeders, MAPtm Primaire processen 1 Ontwikkelen beleid Openbaar vervoer Reinigingsdiensten Verkeer Vergunning verstrekken

Nadere informatie

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management?

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management? Inleiding Stand van zaken Nederland? Groeiende druk op de buitenruimte Veeleisende burgers Krimpende budgetten en Risico management Planmatig en weinig flexibiliteit en creativiteit; Beheer en onderhoud

Nadere informatie

Van weerstand naar dialoog: SPP bij Maastricht UMC. Roel Olivers

Van weerstand naar dialoog: SPP bij Maastricht UMC. Roel Olivers Van weerstand naar dialoog: SPP bij Maastricht UMC Roel Olivers Ontdekkingstocht SPP / SPV Waarom SPP? Natuurwet: Niet het sterkste dier overwint maar het dier dat zich het beste kan aanpassen Flexibel

Nadere informatie

QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE)

QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE) vrijwilligers info juni 2003 QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE) informatie voor deelnemende organisaties Inleiding Vrijwilligersorganisaties zijn organisaties in beweging.

Nadere informatie

Assetmanagement bij Rijkswaterstaat

Assetmanagement bij Rijkswaterstaat Assetmanagement bij De werkmethode van de toekomst InfraQuest, projectendag 5 november 2013 Jenne van der Velde, topadviseur assetmanagement Missie van is de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van

Nadere informatie

ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG

ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG ANDERE TIJDEN VOOR DE ZORG In de zorg leidt de scheiding van de budgetten voor wonen en zorg tot aanzienlijke verschuivingen. De zorginstellingen moeten zich heroriënteren op hun vastgoedstrategie. Een

Nadere informatie

Bijlage 3. Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen

Bijlage 3. Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen Bijlage 3 Spoorboekje Planmatig Beheer en Onderhoud Verhardingen INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 STATION 0...4 Komen tot een nulmeting... 4 STATION 1...5 Opstellen plancyclus groot onderhoud...

Nadere informatie

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen Bijdragenr. 32 Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen ****** Erna Schol (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart, Groene Golf Team) Emile Oostenbrink (CROW) Samenvatting

Nadere informatie

MAGAZINE VOOR MEDEWERKERS VAN RIJKSWATERSTAAT. op afstand bedienen

MAGAZINE VOOR MEDEWERKERS VAN RIJKSWATERSTAAT. op afstand bedienen MAGAZINE VOOR MEDEWERKERS VAN RIJKSWATERSTAAT DECEMBER 2015 Bruggen en sluizen op afstand bedienen 01-KRACHT_Cover.indd 1 23-11-15 11:35 REPORTAGE Blauwe golf door ritsend bedienen Buiten timmert de aannemer

Nadere informatie

Beheer en onderhoud op nieuwe koers Ontwikkelingen en kansen bij het beheren en onderhouden van civiele infrastructuur

Beheer en onderhoud op nieuwe koers Ontwikkelingen en kansen bij het beheren en onderhouden van civiele infrastructuur Beheer en onderhoud op nieuwe koers Ontwikkelingen en kansen bij het beheren en onderhouden van civiele infrastructuur Gobar adviseurs BV, Lisse, 10 augustus 2011 Inhoudsopgave Waarom dit boekje?... 3

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN.

NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN. NIEUWE INZICHTEN. FRISSE SCHOLEN. OP NAAR DE FRISSE SCHOOL Schoolbesturen zijn de coaches en beheerders van onze toekomst. Het is hun MET WELK GELD? taak om een omgeving te creëren waarin leerlingen en

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

HET STOPT NOOIT, HET IS UW TOEKOMST... DIENSTVERLENING

HET STOPT NOOIT, HET IS UW TOEKOMST... DIENSTVERLENING HET STOPT NOOIT, HET IS UW TOEKOMST... DIENSTVERLENING WELKE KLANTCONTACTEN HEBBEN WE NU EIGENLIJK? HERKENT U DIT OOK? Op zondag besluit u naar de plaatselijke Chinees te rijden omdat u geen zin heeft

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud

Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Prestatiegericht Meerjarig Onderhoud Herma Zijlmans Projectmanager/Leveranciersmanager m.m.v. Wilhelm van Eeken - PM Variabel Onderhoud Erwin Kommeren PM Vast Onderhoud PPO Introductie Herma Zijlmans -

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten

NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten NEN 2767 Goede kapstok en basis voor prestatiecontracten met inzet van automatiseringsconcepten 17 september 2013 Nationale Conferentie Gebouw Automatisering Bijdrage door: Johan Smit Stakeholdersmodel

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control

SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control Case study Gemeente Halderberge Maart 2014 SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control Pagina 2/6 SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld

Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ir L.C. van Wagensveld : Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu Ir L.C. van Wagensveld 10 oktober 2013 Inhoud Introductie Wetenswaardigheden over Werkwijze Mogelijkheden 2 10 oktober 2013 Introductie

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

MAAK DE COMMUNICATIESPRONG. Bureau Kortkrachtig. Het Kortkrachtig concept. Printversie van de website van Kortkrachtig. www.kortkrachtig.

MAAK DE COMMUNICATIESPRONG. Bureau Kortkrachtig. Het Kortkrachtig concept. Printversie van de website van Kortkrachtig. www.kortkrachtig. Pagina 1 van 5 Document Inhoud document Website Printversie van de website van Kortkrachtig Alle teksten van de site www.kortkrachtig.nl MAAK DE COMMUNICATIESPRONG Hoe gebruik je communicatie slimmer en

Nadere informatie

NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer.

NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer. NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer. GRIP OP DE BEHEERSKOSTEN In de huidige economie is focus het sleutelwoord. Organisaties concentreren UW DOELEN CENTRAAL zich

Nadere informatie

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015???

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? ROC in verandering Doel van de structuurverandering: goed, kleinschalig en betrokken onderwijs organiseren/faciliteren Nu overgangsfase van een oude, naar

Nadere informatie

Waterschap Peel en Maasvallei wil hoge ambities behalen met SureCase

Waterschap Peel en Maasvallei wil hoge ambities behalen met SureCase Waterschap wil hoge ambities behalen met SureCase Case study Waterschap Peel en Maasvallei Juni 2014 Waterschap Peel en Maasvallei wil hoge ambities behalen met SureCase Pagina 2/5 Waterschap Peel en Maasvallei

Nadere informatie

NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer.

NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer. NIEUWE INZICHTEN. VERFRISSENDE UITKOMSTEN. Condiplan. Adviseurs gebouwenbeheer. GRIP OP DE BEHEERSKOSTEN In de huidige economie is focus het sleutelwoord. Organisaties concentreren zich op hun kernactiviteiten:

Nadere informatie

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets

Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets Herziening van de huidige definitie van de Maatregeltoets ing. E.H.L. van Wissen Grontmij Nederland B.V. R. Gravesteijn Grontmij Nederland B.V. ir. L. van Hoogevest Grontmij Nederland B.V. Samenvatting

Nadere informatie

HET MANAGEMENTCONTRACT in het kader van Integraal Resultaatverantwoordelijk Management Margreeth van der Kooij

HET MANAGEMENTCONTRACT in het kader van Integraal Resultaatverantwoordelijk Management Margreeth van der Kooij HET MANAGEMENTCONTRACT in het kader van Integraal Resultaatverantwoordelijk Management Margreeth van der Kooij De context van het managementcontract Het managementcontract is een overeenkomst tussen vertegenwoordigers

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Vrijwel iedere CIO streeft naar lagere kosten en een grotere flexibiliteit van de IT-omgeving. Organisaties

Nadere informatie

WELKOM BIJ BOMBERBOT! LES 2: SEQUENTIES I LES 2: SEQUENTIES I WAAR GAAT DEZE LES OVER? INTRODUCTIE

WELKOM BIJ BOMBERBOT! LES 2: SEQUENTIES I LES 2: SEQUENTIES I WAAR GAAT DEZE LES OVER? INTRODUCTIE WELKOM BIJ BOMBERBOT! Bij onze lessen horen ook nog een online game, waarin de leerlingen de concepten die ze geleerd krijgen direct moeten toepassen, en een online platform, waarin u de voortgang van

Nadere informatie

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Organiseren werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Inhoud 1. Organiseren is keuzes maken 6. Planning en digitaal organiseren 7. E-mail organiseren Pagina

Nadere informatie

MVO-PROFIEL Bedrijf X

MVO-PROFIEL Bedrijf X MVO-PROFIEL Bedrijf X 2008 BouwMVO De in deze uitgave vermelde gegevens zijn strikt vertrouwelijk en alle hierop betrekking hebbende auteursrechten, databankrechten en overige (intellectuele) eigendomsrechten

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

Leiderschapsrollen Uitgelicht

Leiderschapsrollen Uitgelicht Leiderschapsrollen Uitgelicht Waarom wil je als organisatie een verandering van onderop laten ontstaan De huidige organisatievorm - doorgaans hiërarchisch - voldoet niet meer Om gebruik te maken van de

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 *ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-26406/DV.14-396, afdeling Ruimte. Sellingen, 11 december 2014 Onderwerp: Vaststellen Nota OOR (Onderhoud van de Openbare

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING: WIJKMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Actiezorg en Magentazorg

FUNCTIEBESCHRIJVING: WIJKMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Actiezorg en Magentazorg FUNCTIEBESCHRIJVING: WIJKMANAGER Algemeen Organisatie: Stichting Actiezorg en Magentazorg Organisatorische eenheid: raad van bestuur Opsteller functiebeschrijving: adviseur P&O Datum voorlopige vaststelling:

Nadere informatie

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair)

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Groot Hoogwaak levert een professionele bijdrage aan het aanbod van woon-, zorg-, en welzijnsvoorzieningen voor ouderen in Noordwijk. Dit aanbod

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

Medewerker mobiliteit

Medewerker mobiliteit Medewerker mobiliteit Doel (Mede)ontwikkelen van mobiliteitsbeleid, uitvoeren van mobiliteitstrajecten en geven van individueel loopbaanadvies, uitgaande van het mobiliteits-/ personeelsbeleid op instellings-

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

DORPSGESPREK BALKBRUG 2025

DORPSGESPREK BALKBRUG 2025 VRIJDAG 19 juni 2015 DORPSGESPREK BALKBRUG 2025 01 mei 2015 Hoi! EVEN VOORSTELLEN Wij zijn een groep enthousiaste dorpelingen die samen willen bouwen aan de toekomst van Balkbrug en daarop slim samenwerken.

Nadere informatie

360 graden feedback formulier

360 graden feedback formulier 360 graden feedback formulier Je bent gevraagd om feedback te geven door middel van dit formulier. Het doel van dit onderzoek is: Aangeven waar Tessa Persijn na haar vierdejaarsstage op het koning Willem

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Vakwerk Onderhoud is behoud

Vakwerk Onderhoud is behoud Vakwerk Onderhoud is behoud jorritsmabouw.nl Sinds 1880 de bouw meester Jorritsma Bouw is al vijf generaties een modern, vooruitstrevend familiebedrijf. De historie van ons bedrijf gaat terug tot 1880,

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK 13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK Om een goed arbobeleid te voeren, moet je inzicht hebben in de risico s binnen de organisatie. Pas als dat beeld compleet is, kunnen de maatregelen en oplossingen worden

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode Zero Based Begroten De andere kant van de kaasschaafmethode Je moet de tijd nemen voor Zero Based Begroten, en je moet lef hebben Zero Based begroten legt een duidelijke relatie tussen de doelstellingen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel 26.0 Inleiding In dit hoofdstuk leer je een aantal technieken die je kunnen helpen bij het voorbereiden van bedrijfsmodellen in Excel (zie hoofdstuk 25 voor wat bedoeld

Nadere informatie

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al?

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al? handleiding lokale veiligheidsplanner 1 veiligheid door samenwerking handleiding handleiding lokale veiligheidsplanner 2 Welkom bij de internettoepassing Lokale. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Wat heeft Jan-Jaap niet verteld?

Wat heeft Jan-Jaap niet verteld? Deel 2-4 Wat heeft Jan-Jaap niet verteld? Inleiding Iedere dag nemen wij beslissingen en stellen prioriteiten. Wij verkiezen het één boven het andere. Als het regent, doe ik dan het regenpak aan of ga

Nadere informatie

Dé lijn naar een innovatieve arbeidsorganisatie

Dé lijn naar een innovatieve arbeidsorganisatie 7-Cs.nl FLEXPOINT5012 Dé lijn naar een innovatieve arbeidsorganisatie Het innovatieve vermogen van uw bedrijf vereist een optimale arbeidsorganisatie die een snelle aanpassing aan wisselende klanten- of

Nadere informatie

Dataopwerkingsprojecten 'zichtbaar' onder controle

Dataopwerkingsprojecten 'zichtbaar' onder controle Dataopwerkingsprojecten 'zichtbaar' onder controle Visualisatie ten behoeve van projectaanpak en datakwaliteit Maurice Willemsen en Joery Korobejnik Spatial Eye en Enexis Asset Management maurice.willemsen@spatial-eye.com

Nadere informatie

Projectportfoliomanagement vereist aandacht voor mensen datum 15 januari 2007

Projectportfoliomanagement vereist aandacht voor mensen datum 15 januari 2007 Van Aetsveld BV Prinses Marielaan 2 3818 HM Amersfoort T 033 422 35 35 F 033 422 35 36 datum referentie Knelpunten en kansen in het middenmanagement van organisaties Het besef dat het wenselijk is projecten

Nadere informatie

Evaluatieverslag deelproject Vraagsturing op basis van OER November 2008 - December 2009

Evaluatieverslag deelproject Vraagsturing op basis van OER November 2008 - December 2009 Evaluatieverslag deelproject Vraagsturing op basis van OER November 2008 - December 2009 Inleiding Het doel van Omkeer 2.0 is samen te vatten als: kijken hoe zorg en zorgvraag in elkaar steken en hoe dit

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen RRBOUWRAPPORT 144 Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen 2 Handreiking Virtueel Bouwen Aan de slag met BIM, Gewoon doen! Jan Straatman en Willem Pel, Balance & Result Organisatie

Nadere informatie

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de beheersystematiek cultuur vastgoed

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de beheersystematiek cultuur vastgoed gemeente Eindhoven Grond 5 Vastgoed Raadsnummer ZO. R35 9 5. OOI Inboeknummer ogbstoabzr Beslisdatum B&W a februari 2OIO Dossiernummer oos.ssr Raadsvoorstel tot het wijzigen van de beheersystematiek cultuur

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Samen werken aan de mooiste database

Samen werken aan de mooiste database Samen werken aan de mooiste database Inleiding Het is erg vervelend wanneer in een zakelijke brief uw naam verkeerd gespeld wordt, of als u op de werkvloer steeds post ontvangt op naam van uw voorganger.

Nadere informatie

FleetInfo. Mercedes-Benz CharterWay

FleetInfo. Mercedes-Benz CharterWay Mercedes-Benz CharterWay FleetInfo Mercedes-Benz CharterWay maakt deel uit van het Daimler concern. Het concern streeft op alle niveaus naar de hoogst mogelijke kwaliteit. U doet dus zaken met een degelijke

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go

Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go Stork lanceerde in 2014 een online leerportal voor zijn medewerkers. Sindsdien kunnen medewerkers zelfstandig opleidingen zoeken en boeken binnen het aanbod

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER Algemeen Organisatie: Stichting Magentazorg Organisatorische eenheid: raad van bestuur Opsteller functiebeschrijving: adviseur P&O Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015

Nadere informatie