C CO OV VA A 2S Eindverslag Verpleegkunde L. te Hennepe 15 ja anuari 2013 DG LV12 2B2 Eline Fuhren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "C CO OV VA A 2S Eindverslag Verpleegkunde L. te Hennepe 15 ja anuari 2013 DG LV12 2B2 Eline Fuhren 500640542"

Transcriptie

1 COVA 2S Eind dverslag Verpleegkunde L. te Hennepe 15 januari 2013 DG LV12 2B

2 Inhoudsopgave 1. Reflectieverslag bijeenkomst 1, 2 en 3 2. Thema 3. Extra informatie thema 4. Casus 5. Feedbackformulier 6. Feedbackformulier ingevuld door 3 medestudenten 7. Reflectieverslag 8. Bronnenlijst

3 Reflectieverslag bijeenkomst 1,2 en 3 De eerste bijeenkomst van COVA 2S ging over zingeving en het begeleiden bij rouwverwerking. We hebben de vraag wat zingeving inhoud besproken en iedere student moest zijn aspecten opschrijven waar zij gelukkig van werden. We hebben tevens de do s en dont s, van de gesprekstechnieken in een gesprek wat gaat over zingeving, besproken. Het bespreken van de do s en dont s was vrij logisch, iedereen wat dat je een cliënt privacy moet geven en een cliënt in de ogen aan moet kijken als je met diegene praat. Maar als je daadwerkelijk een zingevingsgesprek moet gaan voeren met een cliënt, wordt het een ander verhaal. Dan is het moeilijk om aan de do s en dont s te denken. Deze les hebben we een interessant videofragment gezien van Je zult het maar hebben. De jongen in het filmpje was doof, seropositief en homo. Hierdoor is de jongen in kwestie buitengesloten door zijn familie. Om met zo n cliënt te praten lijkt mij heel moeilijk. Valerio Zeno die het programma presenteert, had het niet beter kunnen doen dan ik. Valerio pakte het goed aan. Onzekerheid was niet te merken, hij stelde de vragen met overtuiging en vertrouwen in zijn stem. Doordat we deze les geen rollenspel hebben uitgevoerd, kan ik ook niet reflecteren op een feedbackformulier In de tweede bijeenkomst van COVA 2S was het onderwerp communicatie met terminale patienten. In deze les hebben we, in tegenstelling tot de eerste les, wel verschillende rollenspellen gespeeld. Iedere ronde kregen we een nieuwe casus. Toen ik verpleegkundige was, had ik een patient die ongeneeslijk ziek was en in de allerlaatste fase van haar leven zat. Mw. wilde graag weten hoe het proces van overlijden verliep en wat er allemaal ging gebeuren. Als verpleegkundige ben je snel geneigd hier antwoord op te geven, maar omdat je het nog nooit hebt meegemaakt is er geen reëel antwoord mogelijk. Hierdoor moet antwoorden met ik weet het niet mevrouw, want ik heb het nog niet meegemaakt. Ik vond het een erg moeilijk gesprek, omdat ik snel geneigd ben om een eerlijk antwoord op de vraag te geven door mijn gedachte van het proces te vertellen. Het is ook moeilijk om tegenover een medestudent serieus te blijven, waardoor je vaker uit je rol bent. Mijn doelen die uit dit gesprek voort kwamen, waren het bieden van een luisterend oor door middel van gevoelsreflecties, zodat de cliënt zich begrepen voelt en je een vertrouwensband op bouwt met een cliënt zodat de cliënt weet dat hij altijd met zijn verhalen bij de verpleging kan komen. Als het gesprek in real-life had plaatsgevonden had ik extra aandacht besteed aan de privacy. Tijdens het gesprek observeer ik het gedrag van de cliënt, zodat ik goed en adequaat op de emoties van de cliënt in kan spelen. De vaardigheden die mij goed afgingen waren het samenvatten van het gesprek tijdens de conversatie. Hierdoor wordt het duidelijk voor de cliënt dat ik haar goed begrepen heb en zodat de cliënt weet dat het me echt interesseert omdat ik alles onthoud. Ik voel me zeker als ik hetgeen wat tot dan toe gezegd is tijdens het gesprek, samen vat, omdat ik dan voor mezelf alles weer op een rijtje heb en zodat de cliënt ook daadwerkelijk weet dat ik nog alles weet wat zij gezegd heeft. Doordat het een gesprek met een terminale cliënt is, denk je vaker na voordat je een gesprek samenvat, omdat het voor een confrontatie kan zorgen. En omdat het emotioneel kan zijn voor de cliënt.

4 Het maken van oogcontact met de cliënt kreeg ik als goede feedback. Doordat je de cliënt continue aankijkt, weet de cliënt dat ik geïnteresseerd ben en mijn aandacht erbij heb. Natuurlijk kijk je tussendoor even weg, maar dat doet iedereen. Ik kreeg ook als feedback dat ik goed doorvroeg. Tijdens deze conversatie was dat dan toevallig ook zo, maar ik merk zelf dat ik bij verschillende gesprekjes met clienten, soms nog veel meer aan de weet kan komen als ik doorvraag naar oorzaken, gevoelens en gevolgen. Vaak weet ik niet meer wat ik moet vragen en ga ik al snel over op een volgende vraag, daar moet ik opletten, want op die manier kan je veel nuttige informatie mislopen. Door middel van mijn houding weet ik dat ik liet zien tijd te hebben voor het gesprek. Ik wilde niet te gehaast het gesprekje voeren en had ook geen ongeïnteresseerde houding. Door ook steeds samen te vatten wat de cliënt heeft gezegd, laat je ook zien dat je tijd hebt voor het gesprek. Als je een cliënt niet aantoont tijd te hebben voor een gesprekje, praat de cliënt veel minder makkelijk en houd het bij de oppervlakkige informatie. Hetgeen waar ik moeite mee heb is het omgaan met gevoelens en emoties van de cliënt. Vaak probeer ik een cliënt gerust te stellen en zijn emoties te verzachten. Maar bij een cliënt die binnen korte termijn komt te overlijden vind ik het moeilijk om met de emoties om te gaan, omdat ik niet weet hoe ik het me voor moet stellen als ik op korte termijn kom te overlijden. Juist doordat ik er geen ervaring mee heb ben ik ook erg bang om door te vragen, omdat ik niet in kan schatten wat de reactie van de cliënt op een vraag zou kunnen zijn. Ik ben vaak bang dat ik clienten nog emotioneler maak en dan voel ik me schuldig, omdat ik dan die betreffende vraag heb gesteld waar de cliënt emotioneel van wordt. In de derde bijeenkomst hebben we een filmpje gezien over hoe artsen omgaan met het feit als een cliënt euthanasie toepast. Ik vond het een zeer heftig filmpje en kreeg ook een brok in mijn keel als je ziet hoe artsen ermee omgaan. Je staat er niet erg bij stil dat artsen degene zijn die de clienten toegang geven tot de dood. Natuurlijk verschilt het per arts, maar het zijn ook mensen en deze mensen hebben ook daadwerkelijk gevoelens. De verpleegkundige kwam in dit filmpje niet voor, maar dat maakt het er niet minder interessant op. Verpleegkundige controleren wel de dosis van toediening etc. We hebben deze les geen rollenspel gespeeld, dus ik heb ook geen feedbackformulier waar ik op kan reflecteren. Het lijkt me zeer heftig om een gesprek te voeren met iemand die euthanasie toe gaat passen. Ik zou in eerste instantie niet weten hoe je zo n gesprek aanpakt. Ik zou mezelf ook erg ongemakkelijk voelen als het gaat om een gesprek rondom euthanasie.

5 Thema Het thema wat ik heb gekozen dat in dit eindverslag centraal staat is moeite met geduldig blijven bij cliënten die voortdurend in herhaling vallen. Dit thema heb ik gekozen, omdat dit een struikelpunt is tijdens mijn stage. Omdat het belangrijk is dat je geduldig blijft bij dementerende ouderen, vond ik dit een goed thema. Ik vind het lastig om iedere keer te herhalen wat ik heb gezegd. Het geduld ontbreekt bij mij. Ik moet er mee leren omgaan en ik moet mezelf aanleren geduld te hebben voor deze clienten. Tegelijk moet ik hiermee mijn houding aanpassen. Ik moet laten zien dat ik tijd heb voor een gesprek en dat het me niet uitmaakt dat de cliënt elke 5 minuten hetzelfde verteld of vraagt. Het bovengenoemde thema kan ik erg goed toepassen op stage. Ik loop stage op een afdeling waar mensen worden gescreend op hun cognitieve toestand. Omdat veel cliënten veel in herhaling vallen en oppervlakkige verhalen vertellen, kan ik dit thema goed in de praktijk oefenen op stage. Omdat er iedere dag wel een cliënt in herhaling valt, is het erg nuttig om met dit thema aan de slag te gaan. Mijn begeleiders kunnen zien of ik mijn geduld bewaar. Als ik een ongeduldige houding aanneem, zullen mijn begeleiders hier negatieve feedback op geven. Maar ik zal er nu goed op letten. Mijn eerdere ervaringen met dit thema zijn clienten die zeer onrustig worden als er beloofd is dat er die dag een arts op de afdeling zou komen en die is volgens de cliënt nog niet geweest, terwijl de arts dan net 5 minuten daarvoor met de cliënt heeft gepraat. De cliënt zit dan vaak zo in die gedachte, dat hij daar moeilijk in te corrigeren is. Ik vind het dan erg moeilijk om steeds op een aangename toon te moeten zeggen dat de arts zojuist met hem heeft gesproken. Ik let gedurende de stage dagen ook op collega s en kijken hoe zij met deze clienten om gaan. Vaak merk je dat collega s er ook niet zo goed tegen kunnen en beëindigen dan vaak het gesprek terwijl de cliënt nog een keer hetzelfde wilde zeggen. Het onderliggende probleem met betrekking tot dit thema is mijn persoonlijke geduld. Ik heb van mezelf erg weinig geduld, en dat speelt zeker mee in dit thema. Wat ik dus wil leren is meer geduld te creëren voor dit soort bewoners en op een aangename toon met deze bewoners te communiceren. Tevens moet ik een open lichaamshouding aannemen zodat ik de cliënt laat zien tijd te hebben voor het gesprek. Leerdoel 1: Ik kan tijdens een conversatie, met een cliënt dat alles vaak herhaald, een geduldige houding aannemen en toon aan open te staan voor een gesprek. Leerdoel 2: Ik kan tijdens een conversatie, met een cliënt dat alles vaak herhaald, mijn antwoorden op een aangename toon herhalen en de cliënt niet het gevoel geven dat ik het vervelend vind.

6 Extra informatie thema Ik heb enkele informatie opgezocht over de communicatie met dementerenden ouderen. Het was erg moeilijk om specifieke informatie te vinden over het geduldig blijven tijdens een gesprek met een dementerenden. Daarom enkele aandachtspunten rondom een gesprek met een dementerenden. Deze informatie volgt hieronder: Algemeen - vermijdt drukte, irritatie en opwinding - pas het tempo van spreken aan (overdrijf niet) - behandel iemand met dementie met respect. Behandel hem niet als een kind en praat niet over hem met anderen terwijl hij erbij zit - stel niet meer dan een vraag tegelijkertijd - vermijdt ruzie. Dat leidt tot verwarring en irritatie. Verander van onderwerp of zoek afleiding - probeer niet uw gelijk te halen. Een dementerende begrijpt de juiste redenering niet meer - zorg voor regelmaat in het leven van de patiënt - doe samen dingen waar u in het verleden plezier in had - leg de nadruk op wat de patiënt nog wel kan - gebruik humor. Lachen werkt vaak positief - blijf niet doorvragen als iemand iets niet meer weet. Patiënten worden daar erg onzeker van 1 Als een persoon met dementie moeilijk uit zijn woorden komt - geef de patiënt voldoende tijd om zelf op het woord te laten komen - laat de patiënt iets aanwijzen of omschrijven - noem het woord zelf, maar vraag altijd na of het klopt - corrigeer op een vriendelijke manier. Doe dit niet als de patiënt hierdoor boos wordt - leidt de patiënt af als hij woorden of zinnen blijft herhalen 1 Als een persoon met dementie zijn gevoelens of voorkeuren slecht kan uiten - laat merken dat u luistert, neem zijn gevoelens serieus en ga erop in. Zeg niet 'het valt best mee' of 'daar heeft iedereen last van' - probeer uzelf in te leven - als u de patiënt niet begrijpt, doe niet alsof - geef met een lach of een aanraking aan dat alles in orde is - let op gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal of stemhoogte. Ook die van uzelf - geef de patiënt niet te veel keuzemogelijkheden. Dat is erg verwarrend 1 Als een persoon met dementie u of anderen moeilijk begrijpt - houdt de aandacht van de patiënt vast met oogcontact of door dicht bij hem te blijven - vraag de aandacht van de patiënt, bijvoorbeeld door zijn naam te noemen - zorg voor zo min mogelijk drukte of afleiding in de omgeving. Zet bijvoorbeeld het geluid van de televisie of de radio uit, controleer of het hoorapparaat goed zit en loop niet te veel rond. Beweeg langzaam en rustig

7 - geef niet te veel informatie tegelijk, praat langzaam, rustig en in korte zinnen - herhaal wat u hebt gezegd of gebruik andere woorden of gebaren - vraag geen dingen die de patiënt niet kan - verwacht geen begrip voor uw situatie. Mensen met dementie kunnen zich niet in een ander inleven - wees geduldig en geef de patiënt tijd om u te begrijpen - gebruik lichaamstaal (een arm om de schouder of een lachend gezicht) als ander contact niet meer mogelijk is 1 In de toekomst wil ik me als een professionele verpleegkundige opstellen tijdens een conversatie met een dementerenden door bovenstaande aspecten goed te hanteren tijdens een gesprek. Ik zal rust creëren door een geduldige houding aan te nemen en op een rustige toon te herhalen wat ik al vele malen als antwoord heb gegeven.

8 Casus Meneer S. is een man met een leeftijd van 87 jaar en bevind zich in een delirium. Dhr. is 15 oktober opgenomen op de screenings unit, om te screenen waar de verwardheid, agressie en het seksueel ontremd gedrag van Dhr. vandaan komt. Dhr. was bij opname erg emotioneel en agressief tegelijkertijd. Dhr. reed veel met zijn rollator tegen de gesloten deur aan en belaagde verzorging&verpleging. Dhr. zei opgesloten te zitten en wilde eruit. Dhr. is 3 weken na opname uit bed gevallen. Dhr. is uitgegleden over zijn eigen urine wat op de grond lag. Dhr. had een bovenbeen fractuur links en mag % belasten. Dhr. zit nu in een rolstoel, omdat zelfstandig lopen erg valgevaarlijk is. Dhr. vindt het erg moeilijk om de hele dag in de rolstoel te moeten blijven zitten en heeft vaak de neiging om eruit te gaan. Als je dhr. hier dan op aanspreekt wordt Dhr. emotioneel en vraagt dhr. naar zijn vrouw en waarom Dhr. zich op de screeningsunit bevind en zijn vrouw thuis is. Als je dit aan Dhr. uitlegt wordt Dhr. nog emotioneler en is hij het 5 minuten later weer vergeten. Je moet alles telkens herhalen. Casus patient Dhr. S. vraagt gedurende de dag iedere 5 minuten naar zijn vrouw en begint dan te huilen. Dhr. vraagt waar zijn vrouw is en begrijpt het niet dat hij in het verpleeghuis zit en zij gewoon thuis is. Ze heeft hem in het verpleeghuis gedumpt en ervoor gezorgd dat hij zit opgesloten. Indien dhr. zijn vrouw ziet, is dhr. emotioneel van geluk. En dit doet zich iedere 5 minuten voor. Als Dhr. op de afdeling geen aandacht krijgt en er de kans voor krijgt, staat hij op uit de rolstoel. Casus Verpleegkundige Als verpleegkundige heb je de taak om dhr. rustig te krijgen en te houden. Dit is vrijwel onmogelijk, maar proberen kan nooit geen kwaad. Dhr. herhaald alles om de 5 minuten en dus zal de verpleegkundige ook alles iedere keer moeten herhalen.

9 Feedbackformulier De verpleegkundige laat door middel van een open houding, oogcontact en intonatie zien, open te staan voor een gesprek. En er ook tijd voor te hebben. Verpleegkundige uit zich geduldig. De verpleegkundige laat door middel van houding, intonatie en mimiek zien, betrokken te zijn bij de cliënt en het gespreksonderwerp. Feedback De verpleegkundige luistert actief. En laat dit ook merken door de lichaamshouding. De verpleegkundige stelt (door)vragen en maakt gebruik van gevoelsreflecties. De verpleegkundige gaat in op gevoelens en emoties van de cliënt en probeert deze niet te verzachten of te negeren. De verpleegkundige probeert door middel van (door)vragen de situatie en gevoelens van de cliënt te verhelderen. Teruggeven aan de cliënt wat je ziet: ik merk aan je dat je boos bent / je ziet er goed uit enz. De verpleegkundige hanteert adequaat de eigen emoties tijdens het gesprek De verpleegkundige kan goed omgaan met het vele herhalen wat de cliënt doet. Leerdoel 1: Ik kan een geduldige houding aannemen tijdens een conversatie met een dementerenden die vaak in herhaling valt. Leerdoel 2: Ik herhaal alles op een aangename toon en geef de cliënt niet het gevoel dat ik hem vervelend vind, omdat hij alles vaak herhaald.

10 Feedbackformulier ingevuld door 3 medestudenten

11

12 Na het voeren van het gesprek in de klas, heb ik mijn feedbackformulier op verzoek iets aangepast, vandaar dat hij niet helemaal overeenkomt met de hiervoor getoonde afbeelding.

13 Reflectieverslag Ik heb op mijn stageafdeling aan mijn 2 leerdoelen gewerkt. Deze leerdoelen waren als volgt: Leerdoel 1: Ik kan een geduldige houding aannemen tijdens een conversatie met een dementerenden die vaak in herhaling valt. Leerdoel 2: Ik herhaal alles op een aangename toon en geef de cliënt niet het gevoel dat ik hem vervelend vind, omdat hij alles vaak herhaald. Op mijn stage ben ik aan slag gegaan met deze leerdoelen door elke dag in gesprek te gaan met een cliënt die gedurende de dag veel herhaald en hier een bepaalde reactie op kan geven. Bijvoorbeeld agitatie of emotioneel. Hier heb ik met verschillende collega s over gepraat, en veel gevraagd hoe zij het aangepakt zouden hebben. In het begin heb ik vooral gesprekjes afgeluisterd van collega s om eens goed te kunnen bekijken hoe zij zoiets nou aanpakken. Dan merk je dat er veel verschillende manieren worden gebruikt. Het is ook zeker persoonsgebonden. Collega s die er al langer werkte en wat meer op leeftijd zijn, kunnen veel meer dingen zeggen dan ik als stagiaire die in hun ogen net om de hoek komt kijken. Ik wilde een aantal dingen bereiken met het door mijn gekozen thema. Ik wilde verbetering bereiken bij de door mij opgestelde leerdoelen. Ik wilde hierbij vooral op mijn houding en de toon van mijn stem letten. In de lessen kreeg ik de feedback dat ik soms wat monotoon praat en een gesloten en misschien iets wat imiterende houding aanneem door naar voren gebogen te zitten in de richting van de cliënt. Tijdens de conversatie op stage merkte ik dat dit laatste ook het geval was. Ik ging op mijn hurken naast de rolstoel van de cliënt zitten en had een gesprek met de cliënt. Dit deed ik, omdat de cliënt veel naar beneden kijkt en het dan lastig te communiceren is als je op een stoel naast de cliënt gaat zitten, want dan kan je geen oogcontact maken. En zie je de reactie van de cliënt niet op vragen of antwoorden die ik de cliënt dan geef. Het gebruiken van verschillende tonen in mijn stem, lukte me wel aardig zoals je ook kunt lezen in de door mijn stagebegeleider ingevulde feedbackformulier. Het enige waar ik misschien in het vervolg nog op moet letten is dat ik een geduldige houding aan moet nemen. Ik merkte ook aan mezelf dat ik een ongeduldige houding aannam. Als je op je hurken zit kan je niet lange tijd in dezelfde houding blijven zitten, waardoor je veel gaat bewegen. In het vervolg zal ik er dus rustig een stoel bij pakken en een geduldigere houding aannemen. Ik heb niet het gevoel gekregen dat de cliënt ongeduldig van mij werd. Ik heb alle informatie kunnen verkrijgen waar ik om vroeg. Dat ik de emoties van de cliënt probeerde te verzachten, was meer in de zin van troosten. De cliënt bleef emotioneel en bleef huilen, waardoor het moeilijk was een gesprek te voeren. Vandaar dat ik de cliënt getroost heb, waarop de cliënt zei: je bent lief. Hierdoor ervaarde ik het niet als vervelend voor de cliënt.

14 Bronnenlijst 1 Medic info. Communicatie met iemand met dementie. 12 september (Geraadpleegd op 8 januari 2012)

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 15 januari 2013 Reflectieverslag bijeenkomst 1,2 en 3 Zingevingsgesprekken Dit

Nadere informatie

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Naam student: Roos Wiggelendam Klas: 2A2 Studentnummer: 500634829 Docent: D. Kronenburg Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Datum: 14/06/2013 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Casus Blz. 4 Leerdoelen

Nadere informatie

Gespreksvaardigheden Naam: Nathalie Kombolitis Klas: VD-1H2 Docent: Osiriscode: VD-A240-07 Inleverdatum: 20-01-2011

Gespreksvaardigheden Naam: Nathalie Kombolitis Klas: VD-1H2 Docent: Osiriscode: VD-A240-07 Inleverdatum: 20-01-2011 Gespreksvaardigheden Naam: Nathalie Kombolitis Klas: VD-1H2 Docent: Osiriscode: VD-A240-07 Inleverdatum: 20-01-2011 Reflectieverslag eindpresentatie Handelen Gespreksvaardigheden Ik wilde door de geleerde

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Toets Cova 2S. Hogeschool van Amsterdam. Lauri Linn Konter Studentnr.: 500642432. Opleiding: HBO Verpleegkunde

Toets Cova 2S. Hogeschool van Amsterdam. Lauri Linn Konter Studentnr.: 500642432. Opleiding: HBO Verpleegkunde Toets Cova 2S Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr.: 500642432 Klas: LV12-2E2 Opleiding: HBO Verpleegkunde Vak: COVA 2S School: Hogeschool van Amsterdam Stageplaats: Amethist verslavingszorg

Nadere informatie

COVA 2. - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Student.nr: 500634892. Vak: COVA 2

COVA 2. - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Student.nr: 500634892. Vak: COVA 2 COVA 2 - Voorlichtingsgesprek Colonscopie - Naam: Esmée Keur Student.nr: 500634892 Klas: LV12-2B2 Vak: COVA 2 Docent: L. te Hennepe Leerjaar: 2012 2013 Inhoudsopgave Inleiding Blz.3 Leerdoelen Blz.4 Sterkte/zwakte

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Toetsopdracht Cova 2. Nikita van Gilst Studentnummer: 500636371. Vak: Cova 2

Hogeschool van Amsterdam. Toetsopdracht Cova 2. Nikita van Gilst Studentnummer: 500636371. Vak: Cova 2 Hogeschool van Amsterdam Toetsopdracht Cova 2 Door: Nikita van Gilst Studentnummer: 500636371 Klas: Lv12-2a2 Vak: Cova 2 Docent: D. Kronenburg Datum: 14-06-2013 Inhoudsopgave - Inleiding 3 - Beschrijving

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Communicatieve Vaardigheden 2 Eindverslag

Communicatieve Vaardigheden 2 Eindverslag Communicatieve Vaardigheden 2 Eindverslag HBO-Verpleegkunde jaar 2 Suzanne van Vliet Studentnummer: 500640344 Groep 2A2 Docent: Daaf Kronenburg Datum: 14 juni 2013 Inhoud Inleiding...2 Leeswijzer...2 Leerdoelen...3

Nadere informatie

Eindopdracht: COVA 1 & 1S Probleemverhelderend gesprek

Eindopdracht: COVA 1 & 1S Probleemverhelderend gesprek Eindopdracht: COVA 1 & 1S Probleemverhelderend gesprek Door: Nikita van Gilst (500636371) Klas: 2a2 (vorige klas 1e2) Vak: COVA 1&1S Docent: Marjoke Hoekstra Inleverdatum: Week 2 Inlevervorm: Herkansing

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12

SLB eindverslag. Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 SLB eindverslag Rozemarijn van Dinten HDT.1-d 12053449 11-11-12 Eindverslag De afgelopen periode heb ik een aantal lessen SLB gehad. Hierover ga ik een eindverslag schrijven en vertellen hoe ik de lessen

Nadere informatie

Het voeren van een slechtnieuwsgesprek met een zorgvrager

Het voeren van een slechtnieuwsgesprek met een zorgvrager 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Het voeren van een slechtnieuwsgesprek met een zorgvrager Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Informatie over afasie. Afdeling logopedie

Informatie over afasie. Afdeling logopedie Informatie over afasie Afdeling logopedie Wat is afasie? Vooraf Uw partner of familielid heeft afasie. In deze folder kunt u lezen wat afasie inhoudt en hoe u hiermee kunt omgaan. Wat is afasie Afasie

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 8 januari 2013 Reflectieverslag over het functioneren in MPB groep Laat ik beginnen met

Nadere informatie

Cursus werkbegeleiding

Cursus werkbegeleiding Cursus werkbegeleiding Naam: Joyce Stuijt Studentnr: 500635116 Klas: 3IKZ1 Opleiding: 3 e jaar HBO-V Studiedeelnummer: 3512TRWBOP Studieonderdeel: Cursus werkbegeleiding Aantal woorden: 1800 Docent: Y.

Nadere informatie

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson OPDRACHTFORMULIER Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met

Nadere informatie

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013

Reflectie gespreksvaardigheden. Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Reflectie gespreksvaardigheden Gespreksvaardigheden dhr. H.J.J. Korte VD-A240-11 Liza Kester 12003107 Voeding en Diëtetiek 1C1 28 januari 2013 Inleiding Tijdens periode twee van blok één zijn er vier lessen

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Afasie Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Iemand met afasie heeft moeite met het uiten en het begrijpen van de taal. In deze brochure leest u wat afasie inhoudt en vindt u een aantal

Nadere informatie

Reader Gespreksvoering

Reader Gespreksvoering Reader Gespreksvoering Achtergrondinformatie Soorten vragen Actief Luisteren Slecht nieuws Gesprek Fasen in het gesprek Soorten Vragen In een gesprek kun je verschillende soorten vragen stellen. Al je

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag

ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag ZML SO Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Jezelf presenteren 1.2. Een keuze

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Respectvol reageren op gevoelens

Respectvol reageren op gevoelens OPDRACHTFORMULIER Respectvol reageren op gevoelens Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder

Terrorisme en dan verder Terrorisme en dan verder Hoe kunt u omgaan met de gevolgen van een aanslag? - Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie.

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft

Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft Logopedie Communicatieproblemen door een beschadiging in de rechter hersenhelft www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG002 / Communicatieproblemen

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Curriculum Leerroute 4 en 5 Sociale en emotionele ontwikkeling

Curriculum Leerroute 4 en 5 Sociale en emotionele ontwikkeling Curriculum Leerroute 4 en 5 Sociale en emotionele ontwikkeling Dit curriculum is van 4 t/m 13 jaar gebaseerd op de ZML SO leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag, CED-groep

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling Leerlijn 1.1. Emotioneel 1.2. Sociaal Stamlijn Niveau A Merkt zintuiglijke stimulatie op (aanraking, vibratie, smaken, muziek, licht) Uit lust- en onlustgevoelens Kijkt gericht enkele seconden naar een

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Het voeren van een begeleidend gesprek met een zorgvrager

Het voeren van een begeleidend gesprek met een zorgvrager OPDRACHTFORMULIER Het voeren van een begeleidend gesprek met een zorgvrager Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier bij deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Emotionele Intelligentie

Emotionele Intelligentie Emotionele Intelligentie ubeon Academy Programma Emotionele intelligentie (EQ) staat voor het vermogen om eigen en andermans gevoelens te herkennen en er op effectieve wijze mee om te gaan. 70 % van communicatie

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

VSO Leerlijn Sociale competentie

VSO Leerlijn Sociale competentie VSO Leerlijn Sociale competentie Dit is een deel van de leerlijn Leergebiedoverstijgend en omvat: leren leren; leerlijn 1.1 Ervaringen delen leren taken uitvoeren; leerlijn 5.1 Opkomen voor jezelf leren

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier)

De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier) De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier) De patiënt met acuut optredende verwardheid/delier Uw familielid, vriend(in) of kennis is opgenomen vanwege een ziekte, een ongeval en/of een operatie.

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar.

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar. Begeleiding van kind en ouders op de SEH Module 3 vervolgopleiding SEH-vpk Monique Vermaas Verpleegkundige SEH UMCN st Radboud Leerdoelen Aan het eind van de les heeft de cursist kennis en inzicht in de

Nadere informatie

De weg kwijt. benadering bij dementie

De weg kwijt. benadering bij dementie De weg kwijt benadering bij dementie V2_2013 Inleiding Voor de EVV opleiding werd er van ons gevraagd een kwaliteitscirkel te maken over een probleem of knelpunt waar wij in ons werk mee te maken hebben.

Nadere informatie

De macho en het muurbloempje

De macho en het muurbloempje Onderwijsbehoefte Zorgverbreding Team De macho en het muurbloempje Tamara Wally Over de auteur Tamara Wally, MSc. is onderwijs- en ontwikkelingspsycholoog. Zij is werkzaam bij de CED- Groep. Zij geeft

Nadere informatie

Begeleiding in de zorg. Test jezelf.

Begeleiding in de zorg. Test jezelf. Begeleiding in de zorg. Test jezelf. Pagina 1 Ben jij op de hoogte van wat begeleiding bij het dagelijks functioneren inhoud? Ken je jezelf; welke eigenschappen heb je? Weet hij hoe het zit met emoties?

Nadere informatie

Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase. Leerjaar 3, 15 Jaar. Leerjaar 4, 16 jaar

Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase. Leerjaar 3, 15 Jaar. Leerjaar 4, 16 jaar ARRANGEMENTKAART maart 2013 Sociaal-emotioneel VSO- AFDELING Standaarden VSO Leeftijd à 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 25% 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 75% 7 7 8 8 9 9 10 Minimum 90% 3 4 4 4 5 5 5 Arrangementen

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken.

Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. Ik ga een grote uitdaging niet uit de weg. Taken die moeilijk zijn, vind ik veel leuker dan eenvoudige taken. 2 5 Ik hoef niet aangespoord te worden om mijn taken te maken. Niemand hoeft mij te zeggen

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie www.azstlucas.be > Dienst logopedie/afasiologie Inhoudstafel 1. Wat is afasie 3 2. Tips voor het omgaan met afasiepatiënten 6 3. Invloed op de omgeving en de persoon 7 Heeft u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

Workshop Communiceren en beslissingen nemen bij dementie, een kunst apart. Gastheer Paul-Jeroen Verkade Hoofd DOC-team NKN

Workshop Communiceren en beslissingen nemen bij dementie, een kunst apart. Gastheer Paul-Jeroen Verkade Hoofd DOC-team NKN Workshop Communiceren en beslissingen nemen bij dementie, een kunst apart Gastheer Paul-Jeroen Verkade Hoofd DOC-team NKN Stelt u eens voor U gaat met uw partner/uw gezin op vakantie en u gaat naar? Hoe

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

Informatie over delier

Informatie over delier Algemeen Informatie over delier www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl ALG017 / Informatie over delier / 18-10-2013 2 Informatie over delier Uw

Nadere informatie

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag.

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Feedbackvragen Overtuigen en presenteren Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je die al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder te ontwikkelen

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Dysartrie Informatie voor patiënten F0804-3060 augustus 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP

COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP COMPETENTIEPROFIEL BIJLAGE 3D-MAP Dit competentieprofiel is een (zelf)reflectiedocument betreffende het functioneren van de BIO op een bepaald moment. Het wordt ingevuld: 1) door de begeleider zelf tijdens

Nadere informatie

WAT IS MOEILIJK GEDRAG?

WAT IS MOEILIJK GEDRAG? OMGAAN MET MOEILIJK GEDRAG WAT IS MOEILIJK GEDRAG? Brainstorm An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragtherapeut www.depraatdoos.be IS HET GEDRAG MOEILIJK GEDRAG? Voorbeeld gedragsdagboek Individueel bepaald

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Kraamvrouw begeleiden bij veranderingen in de kraamperiode

Kraamvrouw begeleiden bij veranderingen in de kraamperiode 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 Opdrachtformulier Kraamvrouw begeleiden bij veranderingen in de kraamperiode Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader

1 SITUATIE 2 TEST. Als ik luister denk ik niet aan andere zaken. Ik laat mensen uitpraten. Ik plaats wat ik hoor in een duidelijk kader LUISTEREN drs. W. Bontenbal 1 SITUATIE Wanneer u naar een lied luistert, luistert u dan naar de tekst of naar de muziek? Stelt u zich voor dat u zojuist bij een enerverende vergadering vandaan komt, u

Nadere informatie

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg AFASIE informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg Stichting Afasie Nederland Postbus 221 6930 AE Westervoort Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: san@afasie.nl

Nadere informatie

Communiceren met een zorgvrager met afasie

Communiceren met een zorgvrager met afasie OPDRACHTFORMULIER Communiceren met een zorgvrager met afasie Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Delier. (Acuut optredende verwardheid)

Delier. (Acuut optredende verwardheid) Delier (Acuut optredende verwardheid) Wat is acuut optredende verwardheid/delier Uw familielid, vriend(in) of kennis ligt in ons ziekenhuis. Hij/zij is opgenomen vanwege ziekte, ongeval en/of operatie.

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

vinden op de factsheet Knelpunten in de zorg voor jeugd met psychosociale problemen: vragenlijst verwachtingen.

vinden op de factsheet Knelpunten in de zorg voor jeugd met psychosociale problemen: vragenlijst verwachtingen. 1 Casus zorg voor jeugd (specialisatie jeugdzorg) Achtergrondinformatie bij deze casussen: factsheet Knelpunten in de zorg voor jeugd met psychosociale problemen: verwachtingen van ouders en jongeren en

Nadere informatie

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren Neurologie Afasie 1 U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren hersenletsel. Bijvoorbeeld door een

Nadere informatie

SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG

SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG Leerlijn Sociale en emotionele ontwikkeling: zelfbeeld en sociaal gedrag SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING: ZELFBEELD EN SOCIAAL GEDRAG Kerndoel 1: Zelfbeeld: De leerlingen leren met behoud van het gevoel

Nadere informatie

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel 1. Uitgangspunten gedrag Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel Schooljaar 2013 Inhoud 2. Preventief handelen om te komen tot gewenst gedrag 3. Interventies om te komen tot gewenst gedrag 4. Stappenplan

Nadere informatie