NIEUWSBRIEF JONGE ATLANTICI MAART/APRIL 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIEUWSBRIEF JONGE ATLANTICI MAART/APRIL 2012"

Transcriptie

1 NIEUWSBRIEF JONGE ATLANTICI MAART/APRIL 2012 AANKOMENDE ACTIVITEITEN Debatavond: Republikeinse voorverkiezingen Op maandag 5 maart a.s. organiseert Jonge Atlantici in samenwerking met Politiek Café Den Haag een bijeenkomst over de Republikeinse voorverkiezingen. Op dinsdag 6 maart is het immers Super Tuesday. De dag waarop er in 10 staten tegelijk voorverkiezingen plaatsvinden. De vier overgebleven presidentskandidaten kunnen dan veel gedelegeerden binnen slepen die op de Nationale Conventie van de Republikeinse Partij, die van 27 t/m 30 augustus in Tampa (Florida) plaats vindt, op hen zullen stemmen. Amerika-deskundige Willem Post zal een analyse geven van de Republikeinse Partij en de resterende presidentskandidaten, waarvan er één het op zal nemen tegen Obama op 6 november. Frits Huffnagel was onlangs aanwezig bij één van de voorverkiezingen en zal vertellen over zijn ervaringen met de Republikeinse partij. Datum: Tijd: Locatie: Toegang: Maandag 5 maart Aanvang uur De Haagsche Kluis (Plein 20, Den Haag) Het is niet nodig je voor deze activiteit aan te melden

2 Excursie: Bezoek Franse Ambassade Frankrijk staat bekend als een eigenzinnig Europees land binnen de internationale politiek. Als één van de grotere landen binnen Europa en als bijna buurland is het voor Nederland van belang de koers van het Franse buitenlands beleid te blijven volgen. Waar liggen de politieke prioriteiten? Welke mogelijkheden zien de Fransen op het gebied van Defensie voor samenwerking (binnen de NAVO) en welke rol ziet Frankrijk voor zichzelf binnen de G20? Wat zijn de gevolgen van de eurocrisis voor het Franse buitenlandse beleid? Hier zal Counseler Martin Juillard van de Franse ambassade op 15 maart a.s. duidelijkheid over scheppen. Datum: Tijd: Locatie: Toegang: Donderdag 15 maart Aanvang uur Franse ambassade (Smidsplein 1, Den Haag) Gratis voor Jonge Atlantici en geïnteresseerden (max. 15 deelnemers, leden van Jonge Atlantici hebben voorrang bij > 15 belangstellenden) Aanmelden graag voor 12 maart via Twitter volg Jonge Atlantici op Facebook word lid van Jonge Atlantici op facebook Blog binnenkort op de website AC/JA een interactief blog ter bevordering van het debat over gezamenlijke veiligheidsvraagstukken van de Verenigde Staten en Europa

3 INTRODUCTIE Het bestuur stelt zich voor: Rowinda Appelman, voorzitter Mijn naam is Rowinda Appelman. Na het afronden van een Master Communicatie & Informatie Wetenschappen heb ik begin 2009 deelgenomen aan een internationaal leiderschapsprogramma waarvoor ik in de Verenigde Staten, Taiwan en Mexico heb gewoond. Bij terugkomst had ik het gevoel nog niet helemaal uitgeleerd te zijn: alle verschillende culturen hadden me juist doen inzien hoeveel interessante dingen er spelen wereldwijd! Daarom ben ik een Master Internationale Betrekkingen gaan doen en als bestuurslid activiteiten gaan organiseren voor Jonge Atlantici. Nu, een paar jaar later, werk ik aan de Vrije Universiteit, geef ik les aan een weekendschool en blijf ik betrokken bij Jonge Atlantici als voorzitter. Ik hoop jullie allemaal (weer) te zien tijdens een van de aankomende evenementen! Marianne Copier, vice-voorzitter Hoi, ik ben Marianne. Ik ben 23 jaar oud en kom uit Eindhoven. Ik houd van reizen en nieuwe culturen ontdekken. Daarom ben ik na mijn Bachelor eerst een aantal maanden gaan reizen door Zuidoost-Azië. Daar kwam ik erachter dat internationale politiek (nog steeds) mijn ding is. Tijdens mijn Master Internationale Betrekkingen in Utrecht heb ik de nadruk gelegd op veiligheidspolitiek. Zodoende kwam ik afgelopen voorjaar stage lopen bij de Atlantische Commissie. Na afloop ben ik blijven plakken bij Jonge Atlantici, waarvoor ik graag nog een heleboel interessante activiteiten wil helpen organiseren. Matthieu Bouwense Mijn naam is Matthieu Bouwense. Ik ben 25 jaar en ik ben afgelopen jaar afgestudeerd in politicologie met als specialisatie internationale betrekkingen. Sinds december ben ik actief als bestuurslid bij Jonge Atlantici. Mijn grootste interesse op het gebied van internationale politiek is de relatieve achteruitgang van het Westen en de opkomst van nieuwe wereldmachten, en hoe we hier in het Westen mee om moeten gaan. Via Jonge Atlantici probeer ik dit vraagstuk extra onder de aandacht te brengen. Willem van Poll Bonjour! Ik ben Willem van Poll, luitenant ter zee bij de Koninklijke Marine en bezig met het afronden van mijn studie Krijgswetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie. Als ik daadwerkelijk klaar ben zal ik op één van Hare Majesteit s boten gaan varen, en midden in de internationale veiligheidsproblematiek terecht komen. In deze financieel roerige tijden ben ik vooral benieuwd hoe de Europese krijgsmachten elkaar gaan herontdekken om door verbeterde en geïntensiveerde samenwerking de Europese belangen te behartigen en veilig te stellen, waar ook ter wereld.

4 Sander t Sas Mijn naam is Sander 't Sas, ik ben 27 jaar oud en studeer Taal- en cultuurstudies aan de Universiteit Utrecht. Ik ben sinds mei 2011 lid van het bestuur van Jonge Atlantici. Ik ben toegetreden tot het bestuur, omdat ik het op persoonlijk vlak een uitdaging vind om deel uit te maken van een groep mensen met hoge ambities. Daarnaast is Jonge Atlantici in mijn ogen de spreekbuis voor trans-atlantische onderwerpen op veiligheidsgebied. Het genereren van interesse voor deze onderwerpen (en het zijn er heel wat!) bij een zo breed mogelijk publiek acht ik van groot belang en ik ben er trots op dat ik daar aan mee kan werken. Lieke Sniekers Als Masterstudent Amerikanistiek heb ik een nogal onorthodoxe, loopbaan technisch, wellicht bizarre keuze gemaakt: ik heb stage gelopen bij een Nederlandse culinaire glossy en ga daar voorlopig werken als redacteur. Gelukkig ben ik ook nog steeds geïnteresseerd in de Amerikaanse politiek (ik leef helemaal op door de hysterische voorverkiezingen van de republikeinse presidentskandidaat) en internationale betrekkingen en ben daarom graag actief als bestuurslid van Jonge Atlantici. Gerben Stormbroek Ik ben Gerben Stormbroek en met mijn 29 jaar de oudste jonge atlanticus in het bestuur. Ik heb een achtergrond binnen de media en ben sinds kort Master of Arts in de internationale betrekkingen. Ik ben onder andere bestuurslid geworden vanwege mijn interesse in trans-atlantische betrekkingen en mijn overtuiging dat goede relaties met de Verenigde Staten, maar ook Canada, van groot belang zijn voor ons kleine land. Niet alleen op het gebied van veiligheid, maar ook op economisch vlak. Daarbij delen we gemeenschappelijke waarden. Ik denk dat Jonge Atlantici een platform kan bieden voor mensen met dezelfde ideeën en ruimte kan bieden voor debat. Ik vind het leuk om je te ontmoeten. Yalda Walinezjad Ik ben Yalda. Ik ben geboren in Iran en woon sinds 2006 in Nederland. In Iran studeerde ik Farmacie aan de Medische Universiteit Tabriz en was ik actief lid van de liberale studentenorganisatie. Nu studeer ik Bestuurskunde aan de Haagsche Hogeschool en Public Administration aan de Universiteit van Leiden. Naast mijn studie in Nederland volg ik de actualiteiten over het Midden-Oosten en met name Iran en schrijf en discussieer ik mee over het Iraanse nucleair programma en mensenrechten. Eva van der Zee Ik ben Eva, 27 jaar en ik woon in Amsterdam. In 2011 ben ik afgestudeerd in (politieke) filosofie. Inmiddels werk ik al een tijdje bij de 1%CLUB, een online crowd funding platform voor innovatieve ontwikkelingssamenwerkingsprojecten. Daarnaast zit ik, sinds eind 2012, in het bestuur van Jonge Atlantici. Ik heb me altijd geïnteresseerd in trans-atlantische veiligheidsvraagstukken en bestuurslid bij JA zijn is voor mij een uitgelezen kans me actief met dit onderwerp bezig te houden!

5 OPINIEARTIKEL Iran: Mensenrechten centraal stellen! De Westerse aanpak van het Iraanse atoomprogramma staat met name in de Angelsaksische media stevig ter discussie. Het regime en haar politieke leiders zijn verwerpelijk, maar de meeste Iraniërs willen vrijheid en respect voor de fundamentele mensenrechten. De vraag luidt of, ondanks de dreigementen van het Iraanse regime, de internationale gemeenschap in staat is om ook en vooral aandacht te hebben voor de vrijheidsdrang van de gewone Iraanse bevolking. Of wordt de menselijke factor totaal vergeten? "From now on, in any place, if any nation or any group confronts the Zionist regime (Israël), we will endorse and we will help. We have no fear expressing this," aldus de Iraanse opperleider Khamenei op 3 februari Dit is een reactie op de aanslag van 11 januari 2012 in Teheran waarbij Mostafa Roshan, een Iraanse kerngeleerde die werkzaam was op de nucleaire site in Natanz, om het leven is gekomen. De Iraanse autoriteiten geven de Verenigde Staten en Israël de schuld van de aanslag, die erg leek op eerdere aanslagen in 2010 en Ongeveer een maand later rapporteerde de Washington Post over een mislukte explosie in Bangkok. Dit was een dag na twee mislukte bomaanslagen op Israëlische diplomaten in New Delhi (India) en Tbilisi (Georgië). Iran zou direct betrokken zijn (geweest) bij deze aanslagen. Wat in de ogen van de één een terrorist is, is voor de ander een vrijheidsstrijder. Zowel de Iraanse als Israëlische staat steunen dergelijke bewegingen. Onlangs verscheen op NBC News een uitzending waarin werd verteld dat de moordaanslagen op Iraanse wetenschappers het werk is van de terreurgroep Modjahedin-e Khalq (een marxistischislamitisch revolutionaire terroristische beweging), die gefinancierd en bewapend wordt door de Israëlische inlichtingendienst Mossad. Na de oprichting van de staat Israël (1948) onderhielden Iran en Israël nauwe banden met elkaar op basis van gedeelde belangen op zowel diplomatiek, militair als commercieel vlak. Iran was een belangrijke oliebron voor Israël en na Turkije was Iran destijds het tweede moslimland dat de staat Israël erkende. Echter, de Iraans-Israëlische betrekkingen uit het tijdperk van de Pahlavi-dynastie zijn totaal gewijzigd door de Islamitische Revolutie (1979): van vriendschappelijke betrekkingen naar vijandigheid en confrontatie. Na de Islamitische revolutie onder leiding van Ayatollah Khomeini werd het idee van een revolutionaire en politieke islam over de gehele islamitische wereld verspreid. Met name in landen waar armoede overheerste, zette het Iraanse regime netwerken van militante activisten op met

6 de bedoeling om een machtsbasis te creëren voor de radicale Islam. Het theocratische regime ging op zoek naar regionale bondgenoten om een front te vormen in de strijd tegen Israël. Zo creëerde Teheran een eigen invloedsfeer in het Midden-Oosten. De staat Israël duidde zij aan als Zionistisch regime. Zodoende werd Israël betrokken bij een strijd die door Teheran werd en wordt geïnitieerd. Als reactie hierop heeft ook Israël getracht om in en buiten Iran bondgenoten te vinden om het regime van de ayatollahs te kunnen bestrijden. Ook is Israël bereid groepen te steunen die het Iraanse regime willen bestrijden. Zulke acties zijn zeer gevaarlijk, zowel voor Iran als voor Israël. Niemand wordt er beter van. In de afgelopen jaren, met name na de verkiezingen van 2009, heeft het Iraanse volk er blijk van gegeven dat ze verandering willen. Wie de beelden van 2009 heeft gezien, kan dit niet ontkennen. Wat Teheran onder democratie verstaat werd dankzij het Iraanse volk in 2009 duidelijk en ondubbelzinnig ontmaskerd als leugens, bedrog en onderdrukking. Met slogans als No Gaza. No Libanon, I die for Iran lieten de Iraniërs zien dat gewone Iraniërs niet zo toegewijd zijn aan de Palestijnse zaak en zich niet vijandig opstellen tegenover Israëliërs. Er wonen meer Iraniërs in Israël dan in het Palestijnse gebied, en meer Joden in Iran dan Arabieren. Iraniërs zijn ook niet vergeten dat wijlen Yasser Arafat, toenmalig leider van de PLO, Saddams beste vriend en bondgenoot was en hem steunde tijdens de Irak-Iranoorlog in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Er is nu een koude oorlog gaande tussen Israël en Iran. Echter, wat noodzakelijk is, is een evenwichtig beleid ten aanzien van het Iraanse atoomprogramma waarbij mensenrechtenaspecten niet uit het oog verloren mogen worden. Niet alleen de nucleaire kwestie, maar ook de mensenrechtensituatie in Iran moet als uitgangspunt worden genomen. Omdat uiteindelijk het Iraanse volk in staat moeten worden gesteld om een regimeverandering teweeg te brengen. Alleen met een dergelijke vorm van regime change zal er een einde komen aan de dreiging van een nucleair Iran. Stabiliteit in het Midden-Oosten zal dichterbij komen met een democratisch en seculier Iran. Dit regime is de vijand van de hele mensheid. In plaats van achter idiote en foute organisaties aan te lopen, moet het Westen en met name Israël streven naar het bevorderen van vrije toegang tot internet en het ondersteunen van mensenrechtenorganisaties en organisaties (actief binnen en buiten Iran) die informatie over Iran willen verspreiden en zich inzetten voor liberale democratische waarden. Dat is wat veruit de meeste Iraniërs willen! Yalda Walinezdjad, bestuurslid Jonge Atlantici, student Bestuurskunde Haagse Hogeschool, student Public Administration Universiteit Leiden, oprichtster Iran Instituut Wil je reageren op dit artikel? Mail dan naar NB. Jonge Atlantici is het niet noodzakelijkerwijs eens met de strekking van dit artikel, maar biedt iedereen de mogelijkheid om zijn/haar opinie te uiten om zo het debat over vrede- en veiligheidsvraagstukken onder jongeren te bevorderen.

7 SIGNALEMENT Documentaire serie: Poetin, Rusland en het Westen In de aanloop naar de presidentsverkiezingen in Rusland op 4 maart a.s., zond de VPRO de afgelopen weken de vierdelige documentaireserie Poetin, Rusland en het Westen uit. Hoewel alle afleveringen inmiddels zijn uitgezonden, zijn deze terug te kijken op Uitzendinggemist, de website van de VPRO en op Youtube (zoek onder Putin, Russia and the West). De documentairereeks is gemaakt door Norma Percy en medewerkers van Brook Lapping (een onafhankelijk internationaal documentaire productiebureau), die eerder prijzen wonnen voor docu s over de desintegratie van Joegoslavië en over de relatie tussen Iran en het Westen. Vladimir Vladimirovitsj Poetin, die Boris Yeltsin in 2000 opvolgde als tweede president van de Russische Federatie, is een opmerkelijk persoon. Tot op heden was hij reeds 8 jaar president van Rusland en 4 jaar lang was hij de premier van het land (onder president Dmitri Medvedev). Gedurende die gehele periode werd hij echter als de machtigste man in Rusland beschouwd. Volgens de verwachting van velen zal Poetin, ondanks de vele protesten tegen hem, ook de presidentsverkiezingen op 4 maart a.s. winnen. Daarna kan hij (in theorie), dankzij een grondwetswijziging waardoor de ambtstermijn van de president van 4 naar 6 jaar is verlengd, nog eens voor 12 jaar de scepter zwaaien. De docu-serie Poetin, Rusland en het Westen is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in Poetin en zijn (persoonlijke) relaties met westerse mogendheden en hun leiders. De documentaire biedt een inkijkje in het diplomatieke verkeer (achter de schermen) tussen Rusland en met name de Verenigde Staten, sinds het aan de macht komen van Poetin en, vlak daarna, de aanslagen van 9/11 in de VS. Direct betrokken Russische en westerse topbestuurders en diplomaten vertellen over de gebeurtenissen die zich in het afgelopen decennium ontrolden en die invloed hebben uitgeoefend op de relatie tussen de voormalige machtsblokken. Om een idee te krijgen: aflevering 1 van de docu-serie, De leiding nemen, behandelt de periode vlak voor en na de aanslagen van 9/11. Een opmerkelijk feit dat in deze aflevering naar voren komt is dat Condoleezza Rice (destijds National Security Advisor) vertelt dat Poetin president Bush jr.

8 in juni 2001 gewaarschuwd heeft voor het gevaar van terroristen in Pakistan en Afghanistan. Ook worden de beweegredenen van Poetin om de VS in de war on terror in Afghanistan te steunen in deze aflevering door hemzelf toegelicht. Later toont de documentaire hoe Poetin in 2003 samen met Frankrijk en Duitsland een alliantie vormt in de VN-Veiligheidsraad om zo (de aanname van) de resolutie die een aanval op Irak moest legitimeren te blokkeren. Dit tot groot ongenoegen van de VS. Aflevering 2 en 3 van de docu-serie, respectievelijk De dreiging van democratie en Oorlog, focussen met name op de gebeurtenissen in de zogenaamde post soviet space (PSS) van Rusland. In zowel Oekraïne als Georgië lopen de verkiezingen in de ogen van Rusland verkeerd af. Dankzij de Oranjerevolutie en de Rozenrevolutie grenzen nu twee door het Westen gesteunde regeringen aan Rusland. Onder andere Mikheil Saakashvili (destijds oppositieleider in Georgië) en Viktor Yushchenko (destijds oppositieleider in Oekraïne) vertellen wat zij toentertijd meemaakten en hoe zij toenadering zochten tot het Westen. Door deze dreiging van democratie kreeg Poetin het echter heet onder zijn voeten en werd zijn regeerstijl steeds autoritairder. Zowel Rice als Colin Powell (destijds minister van Buitenlandse Zaken van de VS) beschrijven de Georgische oorlog in augustus 2008 vervolgens als een geslaagde poging van Rusland om de in diens ogen ongewenste president Saakashvilli in de val te lokken. Ook de poging van de VS om hun invloed in de regio te vergroten mislukte hierdoor. De documentaire toont een nauwkeurig beeld van de aanloop naar het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Georgië. Aflevering 4, Een nieuw begin, schenkt ten slotte aandacht aan de relatie tussen Rusland en de Verenigde Staten onder de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama en de nieuwe Russische president Medvedev. Te zien is hoe Obama en Medvedev onderhandelen over een nieuw START-verdrag, om zo een einde te maken aan de verslechtering van de relatie tussen beide landen en de symbolische reset-knop in te drukken. Het Westen hoopte nog jaren met Medvedev te kunnen samenwerken. Maar richtte onder meer Obama zich wel tot de juiste persoon? Eind september 2011 kondigt Medvedev op het jaarlijkse congres van de partij Verenigd Rusland aan dat de aanwezigen niet hem, maar Poetin als presidentskandidaat moeten steunen bij de verkiezingen in maart Janneke Suiskind MA, projectmanager Onderwijs & Jongeren, Atlantische Commissie

9 NIEUWE STUDENTBEGUNSTIGERS Wie ben je, wat doe je en waar kom je vandaan? Mijn naam is Peter van de Kasteelen en ik woon momenteel in Leiden. Ik heb hier ook mijn bachelor sociaal-economische geschiedenis afgerond. Tevens heb ik een minor Antropologie en ontwikkelingssamenwerking gevolgd. Nu ben ik halverwege de master North-American Studies in Utrecht, waar ik me vooral richt op de buitenland politiek van de Verenigde Staten. Volgend jaar verhuis ik naar België om een Advanced Master te doen in de Internationale Betrekkingen en Diplomatie. Mijn naam is Léon Nauta, woonachting in Nijmegen, en ik volg de Master Strategy van de studie Bedrijfskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Inmiddels woon ik al aardig wat jaren in Nijmegen en naast mijn studie heb ik altijd in verschillende verbanden nevenactiviteiten ontplooit. In het begin was dit voornamelijk in studentenverband, maar inmiddels is dit veranderd in zakelijk en professioneel verband. Mede door mijn stage in Amerika afgelopen jaar ben ik in kringen zoals American Chamber of the Netherlands en de Atlantische Commissie terecht gekomen. Daarnaast ben ik ook betrokken binnen de Strategic Account Management Association (SAMA), Sales and Marketing Executives International (SMEI) en Sales Management Association (SMA). De achterliggende gedachte is vooral de insteek voor internationale zaken in de commerciële industrie. Waarom ben je studentbegunstiger bij JA geworden? Peter: Verschillende redenen. Ten eerste was ik onder de indruk van de activiteiten en lezingen die door de JA en de AC worden georganiseerd. Ten tweede is het erg handig voor mijn scriptie om bij het archief van de AC te kunnen. Daarnaast is het abonnement op AP ook geen vervelende bijkomstigheid. Léon: Tijdens mijn internationale activiteiten kwam ik steeds vaker in contact met overheden en aansluitende publieke instanties. Al snel werd het duidelijk dat er veel mogelijkheden binnen de overheid zijn voor organisaties. Ik ben er namelijk van overtuigd dat een betere samenwerking tussen het bedrijfsleven en overheids- organisaties mogelijk is, waar beide partijen hun voordeel mee kunnen doen. Om mij te verdiepen in overheidsinstanties wil ik weten wat er zoal speelt op internationaal gebied, daarom was de keuze om lid te worden van Jonge Atlantici een logische stap. Hoe ben bij JA terecht gekomen? Peter: Ik ben voorzitter van de studievereniging Amerikanistiek en op een dag plaatste iemand een link naar een lezing van de AC op de alumni-facebook. Ik heb me ingeschreven en ben gegaan. Het beviel en ik ben lid geworden. Léon: Via mijn werk ben ik terecht gekomen bij de American Chamber of The

10 Netherlands, via deze weg ben ik in contact gekomen met de directeur van de Atlantische Commissie, Bram Boxhoorn. Wat verwacht je van de bijeenkomsten van JA? Peter: Ik ben zelf geen enorme aanhanger van de NAVO en sta soms kritisch tegenover het buitenlands beleid van Amerika en ook van Nederland. Nu ben ik echter wel van de realistische school in de Internationale Betrekkingen en ben ik vanuit academisch perspectief zeer geïnteresseerd in de NAVO en haar bezigheden. Ik verwacht van de bijeenkomsten een goed beeld te krijgen van de functie en rol die de NAVO spelen in Nederland en het buitenlands beleid van West-Europa en de Verenigde Staten. Léon: De verwachtingen van de bijeenkomsten zijn tweeledig, ten eerste om, zoals eerder aangehaald, een verbeterd inzicht te krijgen van internationale processen van de overheid. En ten tweede, natuurlijk, om mijn contacten binnen de overheid uit te breiden. Over welk onderwerp zou je graag een keer een bijeenkomst van JA willen zien? Peter: Ik zou graag iets zien over de invloed van Oriëntalisme op de buitenlandse betrekkingen van de NAVO. Edward Said, en andere door hem geïnspireerde intellectuelen, hebben op mijn ontwikkeling veel invloed gehad. Ook is een bijeenkomst over het body bag effect misschien erg interessant, oftewel de link tussen het verliezen van troepen en de nationale opinie. Neem bijvoorbeeld Rwanda waar België in 1994 haar gehele regiment terugtrok na het verlies van tien soldaten, ook al had de aanwezigheid van deze troepen waarschijnlijk duizenden Afrikaanse levens kunnen redden. Ook bij operaties van de NAVO heeft deze overweging vaak tot veel besluitloosheid geleid. Léon: Ondanks dat alle onderwerpen hier al indirect betrekking op hebben, spreekt het onderwerp van internationale economische diplomatieke relaties mij het meeste aan. Zou je later werkzaam willen zijn in Internationale Betrekkingen? Peter: Het lijkt me absoluut erg leuk om in de Internationale Betrekkingen te komen werken. Ik zou graag beginnen op het ministerie van Buitenlandse Zaken of Defensie om concrete ervaring op te doen om later over te stappen naar een organisatie als Human Rights Watch of Amnesty International. Misschien een beetje afgezaagd, maar ik geloof niet dat de natiestaat een echte oplossing kan zijn voor internationale problemen en vind dat deze ook echt internationaal door de VN of de ngo s moeten worden aangepakt. Dit is, zult u wel begrijpen, ook direct mijn grootste probleem met de NAVO aangezien deze organisatie werkt vanuit een beperkt perspectief. Léon: Ondanks dat ik een sterke commerciële achtergrond heb, raak ik steeds meer gecharmeerd van de werkzaamheden van de overheid. Dat een bedrijfskundige achtergrond ook aansluit op de overheid zien we natuurlijk bij onze premier. Eerste stappen zijn overigens ook al gemaakt aangezien ik mijn scriptie invulling ga geven bij Accell Group N.V. om een non-market strategie uit te werken, oftewel een strategie om het bedrijf beter te laten samenwerken met (lokale) overheden.' Lisanne van Langen en Paul Steeman, stagiairs Atlantische Commissie

11 OPINIEARTIKEL De Europese Unie, het energie conflict en het Calimero-effect Als er ooit een derde wereldoorlog uitbreekt dan zal de oorzaak hiervan naar alle waarschijnlijkheid te maken hebben met olie of gas. Binnen de huidige Westerse samenleving bestaat er een enorme vraag naar energie. Dit vormt de basis van onze economieën. Met de opkomende BRIC-landen die eenzelfde vraag aan energie genereren, zal de globale behoefte alleen nog maar stijgen (zie afbeelding). Er wordt voorspeld dat in 2050 de fossiele brandstoffen op zullen zijn. De transitie van fossiele brandstoffen naar alternatieve brandstoffen gaat moeizaam en bijna alle recente oorlogen in het Midden- Oosten hebben met energie te maken. Waarom is dit relevant voor Nederland en de rest van de Europese Unie (EU)? Omdat de EU op het gebied van de energiepolitiek een kleine speler is, die maar geen grip kan krijgen op de situatie, hierdoor geen doordachte keuzes kan maken en zich wederom zal laten leiden door een hegemoon zoals Amerika of een ander land. Milieuproblematiek en energieconflicten worden omschreven als een probleem van de 21 e eeuw, waar alleen een 20 e -eeuws instrumentarium voor bestaat. Het vraagstuk van energievoorziening en de verdeling van emissierechten is complexer binnen de huidige internationale verhoudingen, dan in de periode van dekolonisatie na de Tweede Wereldoorlog. Een snelle blik in de kranten die non-stop berichten over spanningen, conflicten en oorlog in het Midden-Oosten bevestigt dit. Wat maakt dit probleem zo moeilijk? Omdat het grensoverschrijdend is en omdat de vraag naar energie blijft toenemen, terwijl de reserves langzaam uitgeput raken. Daarnaast vinden onderhandelingen plaats op meerdere niveaus; internationaal, supranationaal (EU) en nationaal. Dit maakt de besluitvormingsprocedure stroperig. De vraag naar energie blijft toenemen vanwege de manier van leven in het Westen, en deze manier van leven wordt overgenomen door de opkomende BRIC-landen. De opkomst van de energieconflicten heeft verschillende oorzaken. Rusland is haar machtspositie aan het versterken via de Nord-Stream gaspijpleiding en concurreert met de gaspijpleiding Nabucco die vanuit Centraal-Azië richting Europa loopt. Rusland exporteert gas zodat ze haar economie kan veiligstellen en beweert niets anders te doen dan eerlijk handelen. Europese landen zoals Frankrijk, Duitsland en Italië weten zich geen houding te geven, omdat continue onderhandelingen ervoor zorgen dat Rusland een sluw schaakspel kan spelen en een afhankelijk Europa hierdoor schaakmat kan zetten.

12 Op het gebied van commerciële politiek en milieuproblematiek is Europa niet meer de sterkste speler. Er is een verschuiving van macht gaande en nieuwe machtsblokken en allianties worden gevormd. De hegemone positie van de VS is aan het afbrokkelen en de invloed van de BRIC-landen neemt toe op economisch, en dus ook op politiek gebied. De EU gaat sterk uit van normatief bindende besluiten waarbij het er vaak op neerkomt dat met een corrigerende vinger wordt gewezen. De BRIC-landen claimen echter het recht op groei en ontwikkeling, wat de afgelopen decennia heeft geleid tot een continu debat over de verdeling van emissierechten, en dus het recht op economische groei. De opkomende landen nemen het de EU en de VS kwalijk dat terwijl zij het meest verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van schadelijke gassen, zij zelf het minst doen om dit te verminderen. Wie verder kijkt dan de war on terror in Afghanistan, de piraterij in Somalië en de nucleaire dreiging van Iran, en beseft dat er veel grotere dreigingen zijn voor de internationale vrede en veiligheid die in de politiek ondergesneeuwd zijn geraakt, zoals de agressie van Israël in de Gazastrook, de nucleaire capaciteiten van landen zoals Noord-Korea, India en Pakistan, of bijvoorbeeld de aanhoudende drugsoorlog in Mexico en de illegale migrantenstroom naar de VS, zal ook beseffen dat het gaat om het veiligstellen van de toevoer van de fossiele brandstoffen. Maar wat betekent dit nu voor de EU? Meer dan de helft van Europa s energiebehoefte wordt geïmporteerd uit landen buiten Europa. De Europese afhankelijkheid van energie wordt ook wel de achilleshiel van Europa genoemd. Rusland heeft Europa via het bedrijf Gazprom in een ijzeren grip. De normatieve roep om op zoek te gaan naar alternatieve energiebronnen en toepassingen in het dagelijkse leven is als voor dovemans oren spreken, omdat landen zoals Rusland, de VS en China elkaar in een houdgreep houden. Dit krachtveld tussen de VS en China wordt ook wel als volgt omschreven: De VS wil wel, maar kan niet. China kan wel, maar wil niet. Daarbij is Rusland erbij gebaat dat Europa afhankelijk is van gas via de Nord-Stream pijpleiding, zodat het land meer druk kan uitoefenen op de politiek van de EU. De EU heeft als enige (globale actor) een juridische stem op supranationaal niveau. Hiermee bedoel ik dat beslissingen gemaakt op EU-niveau automatisch doorwerken naar nationaal niveau. Dit maakt de EU een unieke club. Hoe meer de EU uitbreidt, hoe minder ruimte voor de stem van individuele staten. De EU is echter genoodzaakt om een machtsblok te vormen in de internationale onderhandelingen ten aanzien van de energieproblematiek. Maar hoe is de huidige positie van de EU in deze internationale onderhandelingen te omschrijven? De sterke punten van de EU zijn, zoals ik al eerder liet doorschemeren, normatieve ideeën, experts en denktanks. Daarnaast is de EU divers qua cultuur, kan het putten uit een rijke bron van verschillende ervaringen. Ook kan de EU worden omschreven als een multilateraal forum. Deze achtergrond maakt de EU tot een partner waarmee kan worden onderhandeld en die bereid is om compromissen te sluiten.

13 De minder sterke punten zijn echter problematischer van aard. De EU blijft een technocratisch apparaat met complexe besluitvormingsprocessen, zonder eenduidige wijze van input. Sommigen spreken van een democratisch tekort wat betreft besluitvorming in de EU. Daarnaast heeft de EU moeite om eenduidige besluitvorming naar voren te brengen. Dit kan verwarrend zijn voor potentiële samenwerkingsverbanden. Een partner die eerst A zegt en daarna B doet, wekt geen vertrouwen. Binnen de EU is er sprake van het Calimero-effect. De EU wil met iedereen vriendjes zijn en de neiging om bruggen te slaan slaat soms te ver door. De context van de financiële crisis, die ook wel de Europese Crisis wordt genoemd door de rest van de wereld, heeft de EU van een pionier op het gebied van milieu- en energieproblematiek, verandert in het kleine zielige buurjongetje die met iedereen vrienden wil zijn. Waarom is het dan toch zo belangrijk dat de EU zich moet herpakken? Omdat de afhankelijkheid van gas de Russen steeds meer in het zadel tilt om misschien in de nabije toekomst opnieuw totale soevereiniteit op te eisen à la de Sovjet-Unie. Daarbij komen ook nog eens de toenemende spanningen tussen het Westen en Rusland ten aanzien van Iran en de spanningen in de VN-veiligheidsraad. China en Rusland hebben duidelijk andere belangen dan de VS, Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk. De economische sancties van de EU tegen Iran tonen aan dat er een kant wordt gekozen. In beschouwing nemend dat de EU afhankelijk is van Rusland, is het erg belangrijk elke keuze goed te overwegen, omdat dit op zeer korte termijn anders misschien kan leiden tot een grootschalig conflict waarbij de EU aan het kortste eind zal trekken. Daniël Datau, Afghanistan-veteraan, student Internationale Betrekkingen en Organisaties, Universiteit Leiden en begunstiger van Jonge Atlantici Wil je reageren op dit artikel? Mail dan naar NB. Jonge Atlantici is het niet noodzakelijkerwijs eens met de strekking van dit artikel, maar biedt iedereen de mogelijkheid om zijn/haar opinie te uiten om zo het debat over vrede- en veiligheidsvraagstukken onder jongeren te bevorderen.

Belangen: Rusland versus de EU

Belangen: Rusland versus de EU Belangen: Rusland versus de EU Korte omschrijving werkvorm Leerlingen denken na over de redenen waarom Rusland en de EU zich met het conflict in Oekraïne bemoeien. Dit doen zij door eerst een tekst te

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU Simulatiespel: Bron: The Economist Crisisoverleg Rusland en de EU Inleiding: Simulatiespel: crisisoverleg EU en Rusland Dit simulatiespel is gebaseerd op realistische veronderstellingen. Rusland heeft

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

Macht en waarden in de wereldpolitiek

Macht en waarden in de wereldpolitiek Rik Coolsaet Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in de internationale politiek Editie 2006-2007 2 Inhoud Inleiding... Deel 1. De jaren 90: het transitiedecennium 1. Van illusie naar

Nadere informatie

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Bij deze opgave horen figuur 3 en de teksten 7 tot en met uit het bronnenboekje. Gebruik tekst 7. Er zijn twee vormen van dictaturen: autoritaire en totalitaire

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Vacature: medewerker internationaal secretariaat. Bedrijfsinformatie:

Vacature: medewerker internationaal secretariaat. Bedrijfsinformatie: Vacature: medewerker internationaal secretariaat Bedrijfsinformatie: Het Internationaal Secretariaat (IS) staat onder leiding van Marije Laffeber, Internationaal Secretaris van de PvdA. Het IS draagt zorg

Nadere informatie

Come home or go global, stupid

Come home or go global, stupid Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2 De NAVO is niet langer de hoeksteen

Nadere informatie

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa

Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa Samenwerking als ideaal voor een verscheurd Europa INE MEGENS EIGENTIJDSE GESCHIEDENIS Opbouw college: Vooruitgangsgeloof 19 e eeuw Nationalisme en politieke kaart van Europa Eerste Wereldoorlog Cultuurpessimisme

Nadere informatie

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert'

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' DOSSIER 4 UUR NIEUWSBREAK Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' Door: Irene de Zwaan 05/09/13, 16:07 YOUTUBE. Koos van Dam tijdens een optreden in Pauw&Witteman. NIEUWSBREAK

Nadere informatie

Nieuwe Golfoorlog in de maak?

Nieuwe Golfoorlog in de maak? Taak actualiteit Nieuwe Golfoorlog in de maak? De Eerste Golfoorlog was een oorlog tussen Irak en Iran van 1980-1988 en is genoemd naar het zeegebied van de Perzische Golf, omdat zich daar een belangrijk

Nadere informatie

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang

Datum 18 augustus 2015 Betreft Beantwoording vragen van het lid Kuzu over De situatie van Oeigoeren in de Chinese provincie Xinjiang Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie Datum 18 augustus 2015 Betreft

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap , vanuit het perspectief van het leiderschap Auteurs: Godfried Wessels Seran de Leede Edwin Bakker Samenvatting Op 28 december 2014 is een einde gekomen aan de ISAF-missie (International Security and Assistance

Nadere informatie

Het belang van Georgië in de olieen gasvoorziening van Europa

Het belang van Georgië in de olieen gasvoorziening van Europa Het belang van Georgië in de olieen gasvoorziening van Europa door dr Givi Taktakishvili In de energievoorziening van de industriële landen speelden de landen van de Kaspische regio s vroeger een kleine

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Nieuwe ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog Nieuwe machtsverhoudingen: Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nieuwe supermachten

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2%

Stemgedrag Tweede Kamer 2006. Allen PVV VVD CDA CU PvdA SP GrLnks. Heel hoog 9% 12% 8% 13% 0% 10% 7% 2% Inauguratie Obama Obama is vandaag geinaugureerd. Wat is het oordeel over Obama in Nederland en de verwachtingen voor de toekomst? Vandaag wordt Obama ingehuldigd. Hoe zijn uw verwachtingen voor zijn presidentschap?

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Verenigde Staten van Amerika

Verenigde Staten van Amerika Staten en kiesstelsels Verenigde Staten van Amerika In de dossiers op de website van ProDemos wordt vooral aandacht besteed aan de staatsstructuren en kiesstelsels van Europese landen. Maar vanwege het

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Archivalia P.A. Blaisse

Archivalia P.A. Blaisse Plaatsingslijst Archivalia P.A. Blaisse Archiefnummer: 784 Archiefnaam: BLAI Sector: Politiek Soort archief: Archivalia van persoon Datering: 1935-1979 Katholiek Documentatie Centrum 2011 1 Verslag van

Nadere informatie

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be Europees Instituut voor Onderzoek over de Mediterrane en Euro-Arabische Samenwerking www.medea.be V O O R S T E L L I N G Voor Europa is de samenwerking met haar naaste buren de Arabische en Mediterrane

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN:

HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: HAAGSE VERKLARING INZAKE GEMEENSCHAPPELIJKE PERSPECTIEVEN: Verklaring van de Ministers van Buitenlandse Zaken van het Koninkrijk der Nederlanden en de Franse Republiek Inleiding DE NEDERLANDS-FRANSE BILATERALE

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft.

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Gie Goris, Mondiaal Magazine (MO), 20 februari 2010 Malalai Joya: 'In de ware wereld leven de Afghaanse vrouwen

Nadere informatie

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u?

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u? Landenspel Korte omschrijving werkvorm: In deze opdracht wordt de klas verdeeld in vijf groepen. Iedere groep krijgt een omschrijving van een land en een instructie van de opdracht. In het lokaal moeten

Nadere informatie

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013 Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf Herdenking Dr. P.H. (Pieter) Kooijmans (1933-2013) Op 13 februari jongstleden

Nadere informatie

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren

Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Rik Coolsaet Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Jennnifer Kesteleyn, Dries Lesage, Skander Nasra, Thijs Van de Graaf, Mattias Vermeiren Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in

Nadere informatie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie Economie CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten China als investeerder in Europa Chinese investeringen in Europa nemen snel in omvang toe. Volvo Cars is tegenwoordig eigendom

Nadere informatie

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij 25 e Van der Leeuw lezing Groningen, 26 oktober 2007 Kader Abdolah De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij Ik spring meteen in het diepe. Een parlementaire democratie is niet geschikt

Nadere informatie

Dames en heren studenten,

Dames en heren studenten, Dames en heren studenten, De wereld van morgen heeft jullie nodig, hard nodig. Hopelijk zonder deze prachtige, blije dag te verstoren, wil ik even stil staan bij het feit dat onze wereld, en dus ook Nederland,

Nadere informatie

Politiek. Beter een goede buur. Afghanistan en China in de versnelling. Tekst: Susanne Kamerling. 40 POLITIEK China Nu 2010-4

Politiek. Beter een goede buur. Afghanistan en China in de versnelling. Tekst: Susanne Kamerling. 40 POLITIEK China Nu 2010-4 CHINA NU Politiek Tekst: Susanne Kamerling Beter een goede buur Afghanistan en China in de versnelling 40 POLITIEK China Nu 2010-4 Beter een goede buur dan een verre vriend moet Hamid Karzai, president

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

De 1 e Wereldoorlog. inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn (1884-85) + vlootwet (1898)

De 1 e Wereldoorlog. inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn (1884-85) + vlootwet (1898) De 1 e Wereldoorlog inleiding (9.1) HC onderdelen: conferentie van Berlijn (1884-85) + vlootwet (1898) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de 1 e Wereldoorlog en wat maakte deze oorlog uniek in

Nadere informatie

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Presentatie Meet & Share www.thehagueomc.com Presentatie Meet & Share Eerste resultaten: eerste helft 2012 ruim 587.000 * overnachtingen.

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014

Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 EUROPESE RAAD DE VOORZITTER NL Brussel, 29 juni 2012 (OR. en) EUCO 133/12 PRESSE 318 PR PCE 115 Door de Europese Raad te volgen aanpak tot en met 2014 In de afgelopen twee en een half jaar heeft de Europese

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE OPZET LEZING: 1.KORT HISTORISCH OVERZICHT 2. URGENTIE VAN HET VRAAGSTUK 3. TWEE-STATENOPLOSSING EN ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE 1. MANDAATGEBIED

Nadere informatie

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl.

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl. Nummer 5 Juni 2013 Alumnitijden Tijd voor een nieuwe koers Na een vliegende start van de vereniging met al snel veel leden, website, nieuwsbrief, goed bezochte alumnidag en workshops, zijn de activiteiten

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Lijst van figuren. Inleiding. Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1

Lijst van figuren. Inleiding. Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1 Inhoud Lijst van figuren VII Inleiding IX Deel 1. De jaren 90: de postbipolaire transitie 1 1. Van illusie naar desillusie 3 1. De euforie: een Nieuwe Wereldorde 3 1.1. Oude conflicten vinden een oplossing

Nadere informatie

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw Werk van iedereen Democratisering en vredesopbouw Foto: Rebke Klokke Werk van Gladys Haar man werd vermoord. Haar broer ontvoerd. En zelf raakte Gladys getraumatiseerd door wat ze meemaakte tijdens de

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 33 vragen. In totaal kun je hiervoor 54 punten halen. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS

DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS De eerste postzegels van Rusland werden uitgegeven in 1858.Rusland was toen een Keizerrijk, dat door de familie Romanov ( de Tsaren) Alexander I, Alexander II,

Nadere informatie

Wat is internationaal recht?

Wat is internationaal recht? Wat is internationaal recht? Elk land heeft wetten en regels waar iedereen zich aan moet houden. Als je naar een ander land gaat, moet je je aan andere regels en wetten houden. Als je dat niet doet, dan

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie 10 april 2001 VOORLOPIGE VERSIE 2000/2243(COS) ONTWERPADVIES van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DEN HAAG ALS STAD VAN VREDE EN RECHT

GESCHIEDENIS VAN DEN HAAG ALS STAD VAN VREDE EN RECHT 1 GESCHIEDENIS VAN DEN HAAG ALS STAD VAN VREDE EN RECHT Den Haag staat internationaal bekend als stad van Vrede en Recht. Ruim 19.500 mensen in zo n 160 internationale organisaties werken hier aan één

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

*** ONTWERPAANBEVELING

*** ONTWERPAANBEVELING EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken 23.5.2013 2012/0271(E) *** ONTWERPAANBEVELING over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

YES WE CAN SIMON DOUW & GIJSBERT KOREN

YES WE CAN SIMON DOUW & GIJSBERT KOREN TRIBEFUNDING Stories YES WE CAN SIMON DOUW & GIJSBERT KOREN Tribefunding? Crowdfunding is booming! En wij zijn er verslaafd aan geraakt. De afgelopen paar jaren hebben we ons verwonderd over en verdiept

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen VWO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Koloniën worden onafhankelijk

Koloniën worden onafhankelijk Koloniën worden onafhankelijk 10.2 Onderzoeksvragen : Wat waren de oorzaken en gevolgen van de dekolonisatie na 1945? Kenmerkende aspecten : De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 114 Goedkeuring van de op 27 juni 2014 te Brussel tot stand gekomen Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap

Nadere informatie

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief

De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief 17 April 2008 1 De exploitatie van het Noordpoolgebied: een historisch perspectief Arctisch Centrum / H.R. de Haas & L. Hacquebord www.arctic-centre.nl www.lashipa.nl 17 April 2008 2 Noordpoolgebied in

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in:

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in: Congo De Democratische Republiek Congo is nu vaak in het nieuws. Er is een verschrikkelijke burgeroorlog aan de gang. Verschillende groepen in het land vechten met elkaar. De Europese Unie wil misschien

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat!

LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat! LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat! Social media en content marketing gaan tegenwoordig hand in hand. Waar Facebook veel gebruikt wordt voor B2C-marketing, is LinkedIn juist meer geschikt

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012 Delta Lloyd Asset Management Themapaper Myanmar 10 juli 2012 Myanmar in ontwikkeling Onstuimige geschiedenis Myanmar, voorheen Birma, is een van oorsprong boeddhistische staat, ingeklemd tussen China,

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en ) Kerndoel(en): 7. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen

Nadere informatie

fiud / SfiP B v u / uur

fiud / SfiP B v u / uur fiud / SfiP B v u / uur - r PPBrtlig BW iitenitlmile j, ODtwikkiliogn MB knnnn zijn voor d» bimnltnd»! viiligheii Nr. A83/010 Ik april 1983 PALESTIJNEN BEZOEKEN TSJECHOSLOWAKIJE In de tweede week van maart

Nadere informatie

Inhoudelijke jaarverslag 2013

Inhoudelijke jaarverslag 2013 Inhoudelijke jaarverslag 2013 NTFF Westermarkt 2H, 1016 DK Amsterdam 1016 DK Amsterdam 020-7371666 info@ntff.nl KvK: 52197123 RSIN / fiscaal nummer: 850338980 Inhoudsopgave Wat is de missie en doelstellingen

Nadere informatie