nederlands erfgoed digitaal projectplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "nederlands erfgoed digitaal projectplan"

Transcriptie

1 nederlands erfgoed digitaal projectplan

2 Van links naar rechts, van onder naar boven 1. Koninklijke Bibliotheek, Tijdschrift De Gracieuse, voor vrouwen over luxe mode en handwerken, 1862 (Collectie Gemeentemuseum Den Haag) 2. Nederlands Fotomuseum, Dolf Kruger, Afsluiting verkiezingscampagne Haarlemmerstraat, Amsterdam (1952) 3. Rijksmuseum Amsterdam, Jacob van Ruisdael, De molen bij wijk van Duurstede, ca Naturalis, Oude natuurhistorische illustraties uit de begintijd van het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie (natuurkundige Commissie), rond Nederlands Openluchtmuseum, Tegeltableau van geglazuurde creme-bakkende klei, met een monochroom geschilderde voorstelling in mangaan. circa Nederlands Architectuurinstituut, J. Duiker en B. Bijvoet, Ontwerp voor de Rijksacademie van Beeldende Kunsten, Rijksmuseum van Oudheden, Fibula van Dorestad. Datering ca. 800 na Chr., materiaal: goud, edelstenen, , glas, diameter: 8,4 cm, gevonden in Wijk bij Duurstede (Utrecht) 8. Letterkundigmuseum. Louis Couperus ( ) Eerste blad van het handschrift van de in 1897 verschenen roman Metamorfoze 9. Beeld en Geluid. Journaal. Paard tussen reddingswerkers komt aan land, Nationaal Archief, Noordwest-Overijssel, afgebeeld op de Topografische Kaart van Nederland uit de jaren Archief Ministerie van Oorlog

3 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Samenvatting 4 Leeswijzer 6 Hoofdstuk 1 Nationale digitale erfgoedcollectie Het consortium Technologie en de samenleving Kansen Knelpunten Kosten en baten 14 Hoofdstuk 2 Nederlands Erfgoed: Digitaal! Nederlands digitaal erfgoed op maat Gebruikers van Nederlands Erfgoed: Digitaal! Onderwijs Het brede publiek Wetenschap en onderzoek Creatieve industrie 21 Hoofdstuk 3 Data- en dienstenaanbod Collectie en selectie Diensten Businessmodellen Consortium 30 Hoofdstuk 4 De informatiearchitectuur Uitgangspunten Architectuurmodel Metadata en toegang tot digitale informatie Syntactische en semantische interoperabiliteit Beheer en kennisdisseminatie 37 Hoofdstuk 5 Organisatie van het project Een nieuwe stap Uitgangspunten Organisatiestructuur Werkpakketten Risicomanagement Externe relaties 44 Hoofdstuk 6 Planning en financiering Fasering van activiteiten Financiële planning 47 Bijlage 1 Het consortium 49 Bijlage 2 De omgeving van het consortium 55

4 2

5 Voorwoord Computers zijn tegenwoordig alom aanwezig; op het werk, in het onderwijs en het dagelijks leven. De informatie die via het internet beschikbaar komt groeit dagelijks en in een hoog tempo. In het leven van kinderen en jongeren is internet en digitale apparatuur niet meer weg te denken, maar ook oudere generaties maken steeds meer gebruik van de mogelijkheden die het internet biedt. Nieuwe technologieën hebben invloed op verschillende terreinen in de samenleving. Innovatie en gebruik van ict is van groot belang voor economische groei en heeft een positief effect op de leerprestaties in het onderwijs. 1 Door digitale technologie veranderen media-aanbod en mediagebruik. Op het internet zijn mogelijkheden om informatie te zoeken en te vinden oneindig. Voor musea, archieven, bibliotheken en andere culturele organisaties is dit een gouden kans om cultureel erfgoed, onze culturele rijkdom, voor iedereen nog toegankelijker te maken. Tegelijkertijd moeten deze culturele instellingen klaar zijn voor de uitdagingen van de eenentwintigste eeuw. Voor een unieke uitvoering van een symfonie van Mahler hoeven muziekliefhebbers straks niet meer naar het Concertgebouw en de eerste kennismaking met de Nachtwacht gebeurt niet noodzakelijkerwijs binnen de muren van het Rijksmuseum. In het besef dat afwezigheid op het internet op termijn leidt tot verregaande onzichtbaarheid in de samenleving hebben tien instellingen en musea zich verenigd in het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! Gezamenlijk gaan zij delen van hun waardevolle collecties digitaliseren. Gezamenlijk; want zo kunnen dwarsverbanden worden gelegd tussen collecties van verschillende musea en instellingen en kan ons cultureel erfgoed in zijn context worden gepresenteerd. Stelt u zich eens voor dat u vanuit een 18 e eeuws schilderij, van een tafereel met muzikanten binnen enkele muisklikken 18 e eeuwse muziek kunt hóren. Met daarbij het originele notenschrift in beeld, een boeiend verhaal en verwijzingen naar interessante links voor meer informatie over dit onderwerp. Digitalisering van ons erfgoed biedt nieuwe en ongekende mogelijkheden voor onderwijs, wetenschap en creatieve sectoren. Van studenten tot wetenschappers, van scholieren tot senioren en van nieuwsgierige bezoekers tot ontwikkelaars bij een ict-bedrijf; allen kunnen gebruik gaan maken van ons cultureel erfgoed. Dat levert de Nederlandse samenleving niet alleen directe baten op, SEO Economisch Onderzoek heeft deze becijferd op circa 172 miljoen, maar ook onmisbare grondstoffen voor de verdere ontwikkeling van een creatief, innovatief en ondernemend Nederland! Theo Camps, Voorzitter consortium Nederlands Erfgoed: Digitaal! 21 A. ten Brummelhuis, Aansluiting onderwijs en digitale generatie. In: J. de Haan en C. van t Hoff (red.), Jaarboek ICT & Samenleving 2006; de digitale generatie, p

6 4

7 Samenvatting In het digitale tijdperk is aanwezigheid en bereikbaarheid via het internet voor culturele instellingen een absolute noodzaak. Zo vergroten zij de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de enorme culturele rijkdom die het Nederlands erfgoed herbergt. En zo behouden waardevolle collecties ook in de toekomst hun publieke waarde. Om volop gebruik te kunnen maken van de kansen die digitalisering biedt en tegelijkertijd een antwoord te vinden op de uitdagingen van de technologische ontwikkelingen, hebben tien nationale erfgoedinstellingen zich verenigd in het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! Ambities en activiteiten De ambitie van het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! is het creëren van een gezaghebbende digitale collectie Nederlands erfgoed. Een collectie die bijdraagt aan de zichtbaarheid van de Nederlandse cultuur in virtuele, nationale en internationale gemeenschappen. En een collectie die ongekende mogelijkheden biedt voor een breed scala aan gebruikers in onderwijs, wetenschap, toerisme of creatieve industrie. Maar ook nieuwsgierige bezoekers van het internet moeten zich graag laten inspireren door de digitale beschikbaarheid van het rijke Nederlands erfgoed. Kenmerkend voor het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! is de speciale aandacht voor het ontwikkelen van diensten en toepassingen die aansluiten bij de wensen en behoeften van verschillende groepen gebruikers. In het project wordt de samenhang met de initiatieven de Canon van Nederland en het Nationaal Historisch Museum bewaakt. In het project wordt een gemeenschappelijke infrastructuur, op basis van de principes van de service-oriented architecture (SOA), ontwikkeld die innovatief, open en robuust is. Er wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van open source software en open standaarden. Samenwerking in het consortium garandeert het ontstaan van een authentiek, uniform, gestandaardiseerd en duurzaam digitaal aanbod van cultureel erfgoed. Hiermee wordt een oplossing geboden voor het probleem van digitaal geheugenverlies het zoekraken van digitale informatie door onder meer het verouderen van hardware en software. Opbrengsten Het project Nederlands Erfgoed Digitaal! heeft een doorlooptijd van zes jaar, de start is voorzien in De totale kosten van het project worden geraamd op ongeveer 186 miljoen. Daar staan baten tegenover. SEO Economisch Onderzoek heeft berekend dat de totale directe en indirecte opbrengsten van het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! tussen de circa 172 en 223 miljoen liggen. Investeren in digitalisering van het Nederlands cultureel erfgoed biedt ongekende mogelijkheden voor het ontwikkelen van nieuwe diensten en producten in de creatieve industrie en is een stimulans voor het gebruik van ict in het onderwijs en de creatie van nieuwe leermiddelen. Nederland is in internationaal opzicht koploper op het terrein van internet en ict-gebruik. Het beschikbaar komen van waardevolle digitale informatie is tevens een belangrijke voorwaarde voor het behouden en versterken van de prominente positie als kenniseconomie in Europa.

8 Leeswijzer Hoofdstuk 1 beschrijft het consortium en het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! De maatschappelijke context, kansen en knelpunten worden geschetst. De belangrijkste uitkomsten van een kosten-batenanalyse worden gepresenteerd. Hoofdstuk 2 gaat in op de gebruikers van cultureel erfgoed en de mogelijkheden die de activiteiten van het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! hen biedt. In Hoofdstuk 3 gaat het over het data-aanbod van Nederlands Erfgoed: Digitaal! en de toepassingen en diensten die met dat aanbod gemaakt (kunnen) worden door het consortium en andere partijen binnen en buiten de culturele erfgoedsector. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van de gezamenlijke informatiearchitectuur die wordt ontwikkeld. In Hoofdstuk 5 wordt de organisatie van het project en de rolverdeling binnen het consortium beschreven. Uitgangspunt daarbij is een solide en efficiënte uitvoeringsorganisatie die zoveel mogelijk aansluit bij bestaande structuren. Hoofdstuk 6 geeft de planning en financiering van het project Nederlands Erfgoed: Digitaal!

9 Hoofdstuk 1 Nationale digitale erfgoedcollectie Het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! verenigt tien nationale erfgoedinstellingen. Samen willen zij een brede collectie Nederlands erfgoed op internet realiseren. Onmisbaar voor onderwijs, wetenschap, toerisme, de creatieve industrie en iedereen die geïnteresseerd is in cultuur. De kosten worden geraamd op 186 miljoen. De digitalisering van de samenleving is een feit. Internet en mobiele communicatie zijn onmisbare instrumenten geworden voor zakelijke en maatschappelijke dienstverlening, communicatie tussen overheid en burger, vrijetijdsbesteding en kennisuitwisseling. Gelet op de internationale context, is de tijd rijp om een grootschalige digitalisering van ons cultureel erfgoed te realiseren. Het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! wil dit gecoördineerd doen, zodat er een uniform, gestandaardiseerd en duurzaam informatieaanbod beschikbaar komt. Het digitaliseren van het Nederlands erfgoed levert veel op. SEO Economisch Onderzoek heeft berekend dat de totale opbrengsten van Nederlands Erfgoed: Digitaal! ongeveer 172 miljoen zijn.

10 1.1 Het consortium Begin 2007 hebben tien prominente collectiehoudende instellingen de handen ineengeslagen om schaalvergroting van digitalisering van erfgoed in Nederland mogelijk te maken. Het resultaat is dit projectvoorstel; Nederlands Erfgoed: Digitaal! De doorlooptijd van het project is zes jaar, van Als de plannen worden gerealiseerd ontstaat een uniek en interactief overzicht van het Nederlandse erfgoed op internet, vanaf de prehistorie tot aan de invoering van de euro. De volgende tien instellingen vormen het consortium: Beeld en Geluid Nederlands Architectuurinstituut Koninklijke Bibliotheek Nederlands Fotomuseum Letterkundig Museum Nederlands Openluchtmuseum Nationaal Archief Rijksmuseum Amsterdam Naturalis Rijksmuseum van Oudheden Het consortium Nederlands Erfgoed: Digitaal! wil binnen de erfgoedsector vernieuwen op een manier die tot dusverre niet mogelijk was. Het consortium beoogt dé gezaghebbende digitale erfgoedcollectie in Nederland tot stand te brengen, waarmee brede lagen van de bevolking bereikt worden. De collecties van het consortium vormen daarvoor de basis, maar collecties van andere instellingen zullen ook gedigitaliseerd worden. Deze nationale digitale erfgoedcollectie wordt een afspiegeling van het beheerde erfgoed en biedt een zo authentiek en compleet mogelijk overzicht van de culturele rijkdom van Nederland. De Canon van Nederland 2 schetst een overzichtelijk beeld van de Nederlandse cultuurgeschiedenis en is daarom een belangrijk selectiecriterium bij de digitalisering van het erfgoed. Om het cultureel erfgoed te digitaliseren doet het consortium het volgende: 1. Het digitaliseren van collecties van nationaal belang, op basis van bestaande internationale standaarden en met de Canon van Nederland als belangrijk richtsnoer voor selectie; 2. Het ontwikkelen en op de markt brengen van op-maat-gemaakte diensten en andere producten voor specifieke doelgroepen; 3. Het ontwikkelen van een nationale infrastructuur op basis van de service oriented architecture ; 4. Het ontwikkelen van een centraal webportaal voor de gebruikers; 5. Het ontwikkelen van voorzieningen om onderdelen van Nederlands Erfgoed: Digitaal! in context, bijvoorbeeld gegroepeerd in thema s, te presenteren; 6. Het inrichten van een beheerorganisatie voor de invoering en het onderhoud van de technische infrastructuur. De belangrijkste doelgroepen van Nederlands Erfgoed: Digitaal! zijn: het brede publiek, het onderwijs, de wetenschap en de creatieve industrie. Het belang van het project voor deze doelgroepen wordt in de volgende hoofdstukken toegelicht. Maar eerst worden de maatschappelijke context en enkele belangrijke kansen en knelpunten beschreven. 2 Zie de website: De canon van Nederland is het resultaat van de werkzaamheden van de Commissie Van Oostrom. In juni 2007 heeft het kabinet het advies van de commissie Van Oostrom grotendeels overgenomen. 3 J. Poort, R. Breugelmans, F. Laverman [e.a.], Bronnen van baten. Amsterdam, SEO Economisch Onderzoek, augustus 2007, p

11 Voorbeeld van onderling samenhang tussen- en reikwijdte van de collecties van de consortium partners. Zie: 1.2 Technologie en de samenleving Digitalisering en daaruit volgende nieuwe technologische ontwikkelingen hebben grote invloed op vele terreinen in de samenleving. Informatievoorziening verloopt steeds minder lineair. Media, onderwijsinstellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen transformeren van onbetwiste autoriteiten tot dienstverlenende instellingen. De burger, leerling, kijker en lezer wordt steeds (inter)actiever. Dit vraagt om gewijzigde businessmodellen, een nieuwe rolverdeling, flexibele netwerken en nieuwe definities van kwaliteit en toegankelijkheid. 4, 5 De unieke culturele, educatieve en economische waarde van erfgoed wordt in Europa algemeen erkend. 6 Nederland herbergt een enorme culturele rijkdom. Het digitaliseren daarvan biedt toegang tot die culturele rijkdom. Digitaal erfgoed maakt het mogelijk om de verhalen van cultuur en geschiedenis in samenhang en onafhankelijk van tijd en plaats te vertellen. In het digitale tijdperk geldt dat wat niet via de computer vindbaar zal zijn, niet zichtbaar is en zal inboeten aan publieke waarde. De huidige online dienstverlening door erfgoedinstellingen, zoals selecties uit collecties op internet of online kaartverkoop, is vooral gericht op het stimuleren van fysiek bezoek. Om daadwerkelijk een groot publiek te kunnen bereiken, moeten erfgoedinstellingen in navolging van Google, E-bay of Amazon andere organisatiemodellen opzetten. De sleutelwoorden hierbij zijn gedistribueerde opzet, volledig informatieaanbod, gebruiksvriendelijkheid, en mogelijkheid tot interactie. Schaalvergroting is het antwoord op de maatschappelijke en technologische veranderingen. Kortom, het ten volle benutten van wereldwijde netwerken zodat erfgoed altijd en overal bereikbaar is voor iedereen. Alleen zo kan in het digitale tijdperk aan de waarde van erfgoed recht worden gedaan. 4 Valerie Frissen, Reflecties op elektronische communicatie ICT en maatschappelijke innovatie: van pijplijn naar open netwerken. Den Haag Charles Leedbeater, Are you thinking what I m thinking?, The Times, 13 oktober Europese commissie: Council of Europe. 9

12 1.3 Kansen Landelijke aanpak digitalisering In het voorjaar van 2007 heeft Berenschot geadviseerd over de nationale infrastructuur voor de digitale collectie Nederland: Wij zien grote mogelijkheden voor één nationale verzameling digitaal cultureel erfgoed die toegankelijk, herbruikbaar en authentiek is [...]. 7 Het consortium Nederlands Erfgoed: Digitaal! bundelt nu de krachten om die mogelijkheden te benutten. Door de gezamenlijke aanpak en de onderlinge afspraken over digitalisering en infrastructuur, wordt de digitalisering en ontwikkeling van diensten op een efficiënte wijze uitgevoerd. Met het project wordt een belangrijke aanzet gegeven tot een nationale infrastructuur die toegang biedt tot een geautoriseerd digitaal erfgoed aanbod in het publieke domein. Hierbij wordt voortgebouwd op al lopende beleidsinitiatieven om kwaliteitszorg voor digitaliseringactiviteiten te verzekeren. Innovatieve dienstenontwikkeling Het project geeft ongekende mogelijkheden voor vernieuwing van de presentatie van de collecties, en informatie daarover, in de musea, archieven of bibliotheken zelf. Een waardevolle en volwaardige collectie digitaal erfgoed creëert daarnaast mogelijkheden voor de ontwikkeling van innovatieve digitale producten en diensten, voor breed gebruik maar ook voor specifieke doelgroepen. Digitaal erfgoed is aantrekkelijk materiaal voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld onderwijspakketten, games, toeristische dienstverlening en televisieprogramma s. Om de belangrijkste doelgroepen op maat te kunnen bedienen, kiest het consortium voor de ontwikkeling van een nationale infrastructuur met de service-oriented architecture (SOA) als uitgangspunt. Voor de ontwikkeling van deze infrastructuur en de diensten wordt voortgebouwd op de resultaten van lopende research & developmentprogramma s op het grensvlak van ict en cultureel erfgoed. 8 Groei van de creatieve industrie Nederland heeft zich in Europees verband via de Lissabon-doelstelling verplicht om in 2010 één van de beste kenniseconomieën ter wereld te zijn. Daarom wil Nederland een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn voor innovatieve bedrijven en innovatie stimuleren. Cultuur en creativiteit zijn daarbij van groeiend belang. In juni 2007 is het ICT-innovatieplatform Creatieve Industrie opgericht. 9 Erfgoed en internet is één van de zeven onderzoeksthema s op de agenda van dit innovatieplatform. Er is daarbij speciale aandacht voor het koppelen van collecties, het vervaardigen van (beeld) zoekmachines en semantische zoekstructuren. Desondanks wordt het digitale erfgoed nog lang niet voldoende benut door de creatieve industrie. Het biedt vele interessante aanknopingspunten voor productontwikkeling en innovatieve diensten. Er is een breed scala aan mogelijkheden voor hergebruik van digitaal erfgoed, bijvoorbeeld in televisieprogramma s, publieksevenementen, themakanalen of inburgeringcursussen. 10 In de muziekindustrie zijn wel al enkele geslaagde voorbeelden te vinden, zoals bijvoorbeeld Fabchannel en de Centrale Discotheek Rotterdam. De compleetheid van hun informatieaanbod en publieksvriendelijke diensten dragen bij aan dit succes. Ook de media experience van Beeld en Geluid toont de veelzijdige gebruiksmogelijkheden van digitaal erfgoed. In de kosten-batenanalyse worden de directe effecten van het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! op de creatieve sector berekend op circa 19 miljoen. 7 Berenschot, Advies Infrastructuur Digitale Collectie Nederland, juli 2007: 8 CATCH (Continuous Access to Cultural Heritage): & Multimedian ( MultimediaN ziet het als haar missie om orde te scheppen in de digitale multimediale hooiberg ):

13 Sterke profilering van Nederlandse cultuur en geschiedenis De rijke (cultuur)geschiedenis van Nederland en het uitgebreide, gevarieerde cultuuraanbod hebben een grote aantrekkingskracht op film-, muziek- en toneelliefhebbers, wetenschappers en toeristen. Digitalisering van erfgoed is van belang voor de cultuurbeleving van jonge en oude bezoekers van het internet, maar ook voor wetenschappelijk onderzoek en toerisme. Door gebruik te maken van de Canon van Nederland als leidraad voor de selectie en presentatie van het te digitaliseren erfgoed is aansluiting op onderwijs en historische belangstelling bij een groot en breed publiek verzekerd. Via internet is een wereld te winnen voor het gebruiken en kennisnemen van diverse cultuuruitingen. Het SCP heeft vastgesteld dat een grote meerderheid van de Nederlandse bevolking belangstelling heeft voor geschiedenis en cultuur, maar dat nog geen twintig procent op enigerlei wijze digitaal gebruik maakt van erfgoed. 11 Het kabinet erkent dat het digitale aanbod van cultuur en erfgoed van groot belang is voor het vergroten van het publieksbereik, in het bijzonder voor twee initiatieven op dit terrein: de Canon van Nederland en het Nationaal Historisch Museum. 12 Rijksmuseum Amsterdam, Johannes Vermeer, De keukenmeid, 1660 In internationaal opzicht is digitalisering van Nederlands erfgoed eveneens relevant. Dankzij wereldwijde netwerken ontstaan allerlei nieuwe gemeenschappen, die zich onafhankelijk van tijd en plaats manifesteren. Digitalisering van toonaangevende erfgoedcollecties draagt bij aan de zichtbaarheid van de Nederlandse cultuur in virtuele, internationale gemeenschappen. Uit de kosten baten analyse blijkt dat de directe maatschappelijke baten op de markt van erfgoed, cultuur en informatie (het brede publiek) 56 miljoen bedragen. Daarnaast heeft het project verschillende indirecte effecten, onder andere als gevolg van een groei van het toerisme. Deze effecten liggen naar verwachting tussen 1 en 51 miljoen. Er zijn tenslotte ook positieve externe effecten te benoemen, zoals het versterken van het cultuurhistorisch besef en het behoud van cultuur. Vernieuwing in onderwijs en wetenschap Het kennismonopolie van de school staat in de eenentwintigste eeuw onder druk. Kinderen en jongeren zijn goed op de hoogte van wat er speelt in de wereld, via televisie, en via internet. Door digitalisering, van media en met name het internet, heeft het informele leren van kinderen een enorme vlucht genomen Een voorbeeld uit de VS illustreert de mogelijkheden voor een digitale erfgoedcollectie: 11 H. Wubs en F. Huymans, Klik naar het verleden. Een onderzoek naar het gebruikers van digitaal erfgoed: hun profielen en zoekstrategieën. SCP, Den Haag Ministerie van OCW, Kunst van Leven, Hoofdlijnen cultuurbeleid. Den Haag, 22 juni Jaap van Loon & Geeske Steeneken, Wat moet de internetgeneratie met een schoolboek? Heeft het boek op school z n langste tijd gehad? In: Jaarboek voor Nederlandse Boekgeschiedenis 14 (2007), p

14 De beschikbaarheid van digitale content is een belangrijke stimulans voor de ontwikkeling en het gebruik van nieuwe leeromgevingen. In het onderwijs blijkt de inzet van ict een positieve invloed te hebben op de leerprestaties van leerlingen. Het gebruik van ict zorgt ervoor dat leerlingen meer leren, sneller leren, met meer plezier leren en zichzelf succesvoller voelen. 14 Aantrekkelijke digitale content is daarbij onmisbaar. 15 Het kabinet is van plan schoolboeken in het voortgezet onderwijs gratis aan te bieden. Ook heeft het besloten dat de Canon van Nederland zal worden opgenomen in de kerndoelen voor primair en voortgezet onderwijs. 16 Dit beleid verhoogt de wenselijkheid van de digitalisering van cultureel erfgoed. Digitale onderwijstoepassingen kunnen in de toekomst boeken (deels) vervangen. Het invoeren van de canon in het onderwijs kan niet zonder informatisering en digitalisering. Zoals de commissie Van Oostrom stelt: Futuristisch gedacht zou men zich kunnen voorstellen dat ooit de kinderen de kaart van vijftig (vensters) als touchscreen vinden op hun tafelblad, en als de juf de bijbehorende internetconnectie openstelt actief met de canon (van Nederland) op avontuur kunnen. 17 Beeld en Geluid. Van gewest tot gewest. Beeldtenis Flipje van Tiel voor Tiel. Digitaal erfgoed biedt niet alleen nieuwe kansen en mogelijkheden voor het onderwijs, maar ook voor de geesteswetenschappen. Juist in de moderne onderzoekspraktijk is de beschikbaarheid van omvangrijk bronnenmateriaal essentieel. Het draagt bij aan de efficiëntie, effectiviteit én vernieuwing van het onderzoek. Door de combinatie van digitalisering met de bestaande praktijk van beheer, ontsluiting en beschikbaarstelling door erfgoedinstellingen, kan de authenticiteit van het digitale erfgoed verzekerd worden. Uit de kosten-baten analyse blijkt dat de directe effecten van dit project op onderwijs en wetenschap worden geschat op 70 miljoen, respectievelijk 25 miljoen. Leidende positie in Europa De Europese visie op digitalisering is gebaseerd op principes van efficiëntie, duurzaamheid en samenwerking. In het kader van het I2010 Digital Libraries Initiative 18 heeft de Europese Unie belangrijke stappen gezet in de richting van de European Digital Library (EDL). EDL moet een erfgoedbrede portal worden waarmee het gedeelde verleden van Europa in één muisklik zichtbaar wordt. De EU roept lidstaten op nationale initiatieven tot digitalisering te stimuleren en meer middelen in digitalisering van erfgoed te investeren. 19 Het stimuleren van kennis over Europese kunst en cultuur door middel van (meertalige) ontsluiting van het erfgoed vraagt om digitalisering op een grotere schaal. Als gevolg van de aanbeveling hebben enkele landen al inmiddels meer middelen beschikbaar gesteld en worden nationale digitaliseringstrategieën ontwikkeld. 14 A. ten Brummelhuis, Aansluiting onderwijs en digitale generatie. In: J. de Haan en C. van t Hoff (red.), Jaarboek ICT & Samenleving 2006; de digitale generatie, p Een goed voorbeeld is het project Teleblik 16 Tweede Kamer , VIII, nr Canon van Nederland, deel A. blz. 40 zie ook: 18 Zie: 19 Communication from the commission to the European parliament, the council, the European economic and social committee and the comittee of the regions, I2010 Digital libraries 30 september

15 Het EDL project wordt vanuit Nederland (de Koninklijke Bibliotheek) gecoördineerd. Nederland beschikt over een geavanceerde netwerkinfrastructuur. Mondiaal behoort Nederland tot de koplopers bij de verspreiding van nieuwe informatie en communicatietechnologie. 20 Door het project Nederlands Erfgoed: Digitaal! wordt Nederland niet alleen in organisatorisch opzicht voortrekker, ook de kans dat Nederland zich als krachtige kenniseconomie in Europa kan manifesteren zal aanzienlijk toenemen. Uit de kosten-batenanalyse blijkt dat dit als een extern effect moet worden gezien. 1.4 Knelpunten Kleinschaligheid De digitalisering van erfgoed is tien jaar geleden gestart. Naar schatting is nu circa twee tot drie procent van het beheerde culturele erfgoed in digitale vorm beschikbaar. Digitalisering is in verschillende mate en op verschillende wijzen gebeurd, veelal op projectbasis. Belangrijke nadelen van het huidige digitale erfgoedaanbod, zo blijkt uit onderzoek, zijn de geringe zichtbaarheid, de onoverzichtelijkheid, het ontbreken van onderlinge verbanden en het gebrek aan diepgang. 21 Hier wreekt zich het gebrek aan middelen voor digitalisering in een duurzaam en samenhangend verband. Drempels voor participatie Hergebruik van informatie en het inbrengen van eigen kennis zijn normale processen geworden op internet. Om dit ook mogelijk te maken voor digitaal erfgoed is een infrastructuur nodig die een gevarieerd en aantrekkelijk informatieaanbod combineert met mogelijkheden tot participatie en kennis delen, zowel voor experts als liefhebbers. Het huidige aanbod belemmert participatie van burgers. Het aanbod en de diensten zijn meestal afgestemd op het specifieke materiaal dat beschikbaar is, maar niet op de individuele wensen van gebruikers. Duurzaamheid In de komende tien jaar zal de Nederlandse maatschappij volledig digitaal worden. Erfgoedinstellingen zullen hun collecties verder digitaliseren. Een ontwikkeling die gepaard gaat met de opdracht om de duurzaamheid van het gedigitaliseerde materiaal op de lange termijn te verzekeren. Het belang van digitale duurzaamheid wordt al onderkend in Nederland, zoals blijkt uit de ontwikkelingen van e-depots in de wetenschap en het erfgoed en de recente oprichting van de Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid (NCDD). 22 De coalitie heeft als doel een organisatorische en technische infrastructuur te realiseren die de toegankelijkheid garandeert van digitale gegevens die van cruciaal belang zijn voor de samenleving, het bedrijfsleven, de cultuur en wetenschap. Alleen gecoördineerd digitaliseren leidt tot meer samenhang, uniformiteit en standaardisering van het aanbod van digitaal cultureel erfgoed. Uniformering vormt een eerste, cruciale stap op weg naar duurzaamheid op de lange termijn. Alleen zo kunnen investeringen in digitalisering renderen en wordt voorkomen dat in het digitale domein op termijn een incompleet beeld ontstaat van het Nederlandse verleden, de cultuur en de identiteit. 20 J. de Haan, R. Mast R., M. Varekamp [e.a.], Bezoek onze site: over digitalisering van het culturele aanbod. Den Haag, SCP, p H. Wubs en F. Huysmans, p In de NCDD participeren enkele vooraanstaande instellingen uit de erfgoedsector die tevens verbonden zijn aan het project Nederlands Erfgoed: Digitaal. 13

16 Hoge kosten De kosten die samenhangen met digitaliseren variëren van het digitaal beschrijven en reproduceren van de collecties tot het beheren en exploiteren van de infrastructuur en het opzetten en in stand houden van dienstverlening. 23 Digitaliseren op grote schaal is kostbaar en overstijgt de financiële mogelijkheden van individuele erfgoedinstellingen. Dit leidt tot een gefragmenteerde digitale collectie Nederland. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) pleit om die reden voor meer samenwerking, schaalvergroting en meer regie op de digitaliseringinspanningen. 24 Alleen een (incidentele) verruiming van de financiële mogelijkheden maakt het mogelijk erfgoed voor de lange duur binnen bereik te brengen van een breed publiek. 1.5 Kosten en baten De investeringen die nodig zijn om de plannen van het consortium uit te voeren bedragen circa 186 miljoen. Voor het verwerven van het benodigde geld wordt in de eerste plaats een beroep gedaan op de overheid. Het maatschappelijk belang van met publieke middelen verzamelde en beheerde collecties en hun educatieve waarde, legitimeren in belangrijke mate investeringen door de overheid. Hiermee kan het digitale erfgoed voor het publieke domein behouden blijven. Daarnaast biedt de markt geen geschikte oplossing voor de digitalisering van erfgoedcollecties. Potentiële commerciële aanbieders en gebruikers weten de collecties niet te vinden en worden afgeschrikt door de auteursrechtelijke beperkingen en de digitaliseringskosten. Er zijn uiteraard commerciële partijen actief op het terrein van digitalisering. Zij richten zich vooral op tekstuele bronnen, die relatief eenvoudig en goedkoop te digitaliseren zijn. Bovendien ligt de focus vooralsnog op het Angelsaksische taal-gebied; het Nederlandse taalgebied is te klein en daarom commercieel niet interessant genoeg. Omdat er vanwege het maatschappelijk belang een beroep op de overheid wordt gedaan en gelet op de omvang van de investeringen, heeft het consortium een kosten-batenanalyse (KBA) laten uitvoeren door SEO Economisch Onderzoek. 25 In de studie Bronnen van Baten worden de directe, indirecte en externe effecten (baten) van dit project in kaart gebracht voor het brede publiek (inclusief toeristen), het onderwijs (inclusief wetenschap) en de creatieve industrie. Het totaal aan directe effecten komt naar schatting uit op 171 miljoen. De totale verwachte directe en indirecte baten voor dit project bedragen tussen 172 à 223 miljoen. Deze bandbreedte is exclusief de nietkwantificeerbare externe effecten als het behoud van cultuur, versterking van het cultuurhistorische besef en democratie, vergroting van de multimediale geletterdheid, mogelijkheden van andere culturele sectoren om gebruik te maken van de kennis en expertise van het project en de versterking van de internationale positie van Nederland. Deze baten zijn louter positief. De totale maatschappelijke baten, inclusief externe effecten, benaderen de benodigde investeringen in het project en legitimeren in belangrijke mate investeringen door de overheid. 23 Leidraad Erfgoed Digitaal: 24 J. de Haan, R. Mast R., M. Varekamp [e.a.], Bezoek onze site: over digitalisering van het culturele aanbod. Den Haag, SCP, 2006, p J. Poort, R. Breugelmans, F. Laverman [e.a.], Bronnen van baten. Amsterdam, SEO Economisch Onderzoek, augustus Zie ook 14

17 Markt Directe effecten Indirecte effecten Externe effecten Erfgoed, cultuur en informatie 56 Onderwijs 70 Wetenschap 25 Creatieve sector 19 Toerisme 1 à 56 Overig + Totaal directe en indirecte effecten 172 à 223 Overzicht maatschappelijke baten (in mln., prijspeil 2007) Het gebruik door de onderwijssector kan aanzienlijke baten opleveren. Deze baten kunnen eventueel in mindering worden gebracht op de middelen die beschikbaar zijn voor de invoering van gratis schoolboeken. Het digitale erfgoed aanbod zal dan gratis beschikbaar komen voor de onderwijssector en educatieve uitgeverijen. 15

18 16

19 Hoofdstuk 2 Nederlands Erfgoed: Digitaal! Het primair en voortgezet onderwijs profiteren van digitaal beschikbare erfgoedcollecties. Ook voor de geesteswetenschappen, de creatieve industrie en de geïnteresseerde burger biedt een digitale nationale erfgoed collectie, met de Canon als ordeningsprincipe, talloze mogelijkheden voor verdieping en innovatie. Rekeninghoudend met auteurs- en gebruiksrechten zullen diverse doelgroepen zo veel mogelijk op maat worden bediend. De Canon van Nederland is een krachtig selectie-instrument bij het geven van een beeld van de Nederlandse cultuur en geschiedenis. Digitalisering van erfgoed draagt bovendien bij aan het presenteren van de Canon in een digitale omgeving. 17

20 2.1 Nederlands digitaal erfgoed op maat Het consortium ontwikkelt een breed scala aan diensten om diverse doelgroepen op maat te kunnen bedienen, om participatie te stimuleren én om inkomsten voor de culturele instellingen te genereren. 26 Uit gebruikersonderzoek blijkt dat er verschillende wensen leven over de inhoud, de vorm en de herbruikbaarheid van het huidige aanbod van digitaal erfgoed. Het consortium zal vraag en aanbod nauw op elkaar laten aansluiten. Onderzoek wijst uit dat virtueel bezoek van erfgoedsites het fysieke bezoek aan de instellingen stimuleert. Ook blijkt dat de interesse in erfgoed en het gebruik van internet vooral afhangen van leeftijd en opleiding. 27 Opmerkelijk is echter dat interesse vooral aanwezig is bij hoogopgeleide ouderen, terwijl het juist de jongeren zijn die gebruik maken van digitaal erfgoed. De huidige jongeren zijn de eerste echte digitale generatie. 28 Zij stellen andere eisen, verwachten meer interactie en zijn veelal afnemer en leverancier ( prosumer ) van content tegelijk. Om de diverse gebruikers het digitale erfgoed aan te bieden zijn verschillende vormen van dienstverlening nodig. De rol en het nut van Nederlands Erfgoed: Digitaal! voor de belangrijkste doelgroepen staat hieronder beschreven. Verder onderzoek en een actieve inbreng van de doelgroepen tijdens het project is noodzakelijk om content en diensten op maat te kunnen ontwikkelen. Het consortium is er van overtuigd dat zowel de virtuele als fysieke cultuurparticipatie zal toenemen door het project Gebruikers van Nederlands Erfgoed: Digitaal! Nederlands Erfgoed: Digitaal! maakt de lesstof aantrekkelijk, interactief en actueel. Het materiaal is snel beschikbaar. Het consortium heeft in de voorbereidingsfase een onderzoek laten uitvoeren onder leerkrachten in het lager- en middelbaar onderwijs % van de leerkrachten in het primair onderwijs zien Nederlands Erfgoed: Digitaal! als een nuttige aanvulling op bestaande lesmethoden of bestaand bronnenmateriaal. - 50% is van mening dat Nederlands Erfgoed: Digitaal! de lesmethode zelfs kan vervangen. - 30% van de docenten in het middelbaar onderwijs geeft aan Nederlands Erfgoed: Digitaal! als vervangend lesmateriaal te zien. 26 In Kunst van leven,. Hoofdlijnen cultuurbeleid, Den Haag 2007, p:21. Een sterke cultuursector, die verankerd is in de maatschappij, is een voorwaarde voor een bloeiend cultureel leven. Daarbij is de eigen kracht het uitgangspunt om verbindingen met andere maatschappelijke sectoren te leggen en meer eigen inkomsten te genereren. 27 H. Wubs en F. Huymans, Klik naar het verleden. Een onderzoek naar het gebruik van digitaal erfgoed: hun profielen en zoekstrategieën. SCP, Den Haag Jaarboek ICT en samenleving. De digitale generatie (SCP, 2006) 29 Zie: Klik naar het verleden. 30 R.M. Beerepoot, R. Kreijne & H. Yamani: Onderzoek Nederlands Erfgoed: Digitaal voor het onderwijs. Utrecht, Berenschot, juli

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.

Het digitale informatielandschap van de toekomst. Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den. Het digitale informatielandschap van de toekomst Jeanine Tieleman Kwaliteitsmedewerker Digitaal Erfgoed Nederland jeanine.tieleman@den.nl Opzet presentatie: Wat is DEN? Digitale informatiemaatschappij

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 Onderwerp Uitvoering motie 249, Nationaal Historisch

Nadere informatie

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1)

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) BESCHRIJVING CASE STUDY PROJECT DDS HERLEEFT Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) Dit document bestaat uit twee delen: 1. Project DDS herleeft Beschrijving van het hele

Nadere informatie

Waterloo Napoleon & Abba

Waterloo Napoleon & Abba Waterloo Napoleon & Abba Poolse Export Chopin & Mr. Polska Do Culture Your Way City- en regiomarketing anders if then is now is een online schatkist van geschiedenis en cultuur met toeristische diensten

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Databank Digitale Dagbladen

Databank Digitale Dagbladen Databank Digitale Dagbladen Astrid Verheusen Projectmanager Afdeling Research & Development Koninklijke Bibliotheek Belemmert het auteursrecht de ontsluiting van de 20 ste eeuw? Vereniging voor Auteursrecht

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014

Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Netwerk Digitaal Erfgoed / Werkgroep Monitoring Vragenlijst aan NDE-projecten 2013/2014 Deze vragenlijst dient om een totaalbeeld te krijgen van de resultaten van de projecten die in 2013/2014 gefinancierd

Nadere informatie

De toekomst van de kb is digitaal

De toekomst van de kb is digitaal Met genoegen presenteer ik u de plannen van de kb voor de komende jaren. De toekomst van de kb is digitaal. Wij willen inzetten op die digitale toekomst, kwaliteit leveren aan onze klanten, en de huidige

Nadere informatie

OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR. Financiering Minister Gatz & Minister Crevits

OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR. Financiering Minister Gatz & Minister Crevits OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR Financiering Minister Gatz & Minister Crevits VIAA: FOCUS EN MODEL DIGITALISEREN INTERACTIE ARCHIVEREN Nog 500.000 uur te digitaliseren in de

Nadere informatie

Belééf het Erfgoed. Modules. Framework. Diensten. Portaalsoftware

Belééf het Erfgoed. Modules. Framework. Diensten. Portaalsoftware Belééf het Erfgoed Atlantis is een flexibel en betrouwbaar systeem voor collectiebeheer en portaalbouw. Dus wilt u op een professionele en verantwoorde wijze uw erfgoedbronnen beheren en beschikbaar stellen?

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Proces Mediaverwerking

Proces Mediaverwerking Proces Mediaverwerking Anne Werst, manager Catalogiseren awerst@beeldengeluid.nl Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Cijfers Ruim 750.000 uur radio, televisie, film 1.500.000 catalogusbeschrijvingen

Nadere informatie

OUD IS IN. 12 september 2013

OUD IS IN. 12 september 2013 OUD IS IN 12 september 2013 David Coppoolse Vlaamse Erfgoedbibliotheek Marleen Vandenreyt Provinciale Bibliotheek Limburg Welkom 2 In deze presentatie Realisering Flandrica.be 2011-2012 Ervaringen van

Nadere informatie

Uw brief van. 8 maart 2007

Uw brief van. 8 maart 2007 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk 1 mei 2007 DCE/07/12175 Uw brief van 8 maart 2007 Uw kenmerk 206070906 Onderwerp Kamervragen

Nadere informatie

Nieuwjaarsreceptie 2004

Nieuwjaarsreceptie 2004 Inhoudsopgave Inleidend Nieuwjaarsreceptie 2004 Verslag algemene Ledenvergadering Beleidsplan DEN 2005-2008 Campagnes t.b.v. Cultuurwijzer Studiedag Erfgoed, onderwijs en internet Projecten voor gemeenschappelijke

Nadere informatie

Van de kast naar de scanner naar het semantisch web: Digitale ontsluiting van cultureel erfgoedmateriaal in projectvorm

Van de kast naar de scanner naar het semantisch web: Digitale ontsluiting van cultureel erfgoedmateriaal in projectvorm Van de kast naar de scanner naar het semantisch web: Digitale ontsluiting van cultureel erfgoedmateriaal in projectvorm DEN Annelies van Nispen De enorme culturele rijkdom van Nederland wordt steeds zichtbaarder.

Nadere informatie

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek Ambitie 1. Ambitie 2. Ambitie 3. Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek terecht. Zoveel mogelijk informatie die onderzoekers nodig hebben voor

Nadere informatie

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting 1 1. Inleiding In 2014 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. In 2014-2018 wordt wereldwijd stilgestaan bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal

Nadere informatie

De belangrijkste voordelen van de nieuwe technologie op een rijtje :

De belangrijkste voordelen van de nieuwe technologie op een rijtje : 1 2 Er wordt in het onderwijs stevig nagedacht over de betekenis van ICT voor het leren. In het primair proces is leren de kernactiviteit. Het kindbelang dient bij het organiseren van het onderwijs voorop

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Johan Oomen @johanoomen Hoofd R&D Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Nadere informatie

Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016

Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016 Samen werken aan een gezamenlijke toekomst Nederlands Muziek Instituut en Haags Gemeentearchief 2013-2016 [Verkorte versie] 1. Inleiding Bij de advisering door de commissie Hirsch Ballin is ten aanzien

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Extreme Library Makeover

Extreme Library Makeover Extreme Library Makeover Innovatie audit voor de bibliotheek van de 21e eeuw en verder DOKLAB b.v. Vesteplein 1 00 2611 WG Delft info@doklab.nl Bank rek.nr. 166145971 KVK nr. 54081653 BTW nr. NL851151450B01

Nadere informatie

Stichting Geschiedenis Fysiotherapie

Stichting Geschiedenis Fysiotherapie Beleidsplan Stichting Geschiedenis Fysiotherapie 2014-2019 Opgesteld door het Bestuur van de SGF. Geaccordeerd per:2 juni 2014 Beleidsdocument 2014-2019 Stichting Geschiedenis Fysiotherapie Page 1 Inleiding

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO

Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO B1 Bewust zijn van de medialisering van de samenleving B2 Begrijpen hoe media gemaakt worden Is zich niet bewust van de steeds belangrijker

Nadere informatie

Jaar: 2011. Titel: Continuous Access to Cultural Heritage Plus. Projectplan voor PRIMA-projecten

Jaar: 2011. Titel: Continuous Access to Cultural Heritage Plus. Projectplan voor PRIMA-projecten Projectplan voor PRIMA-projecten Jaar: 2011 Titel: Continuous Access to Cultural Heritage Plus Korte Titel CATCHPlus Projectduur 01-01-2009 t/m Einddatum van de dit jaar aangevraagde 31-12-2011 31-12-2011

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit.

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit. ICT MET RENDEMENT Welkom bij de Caesar Groep De Caesar Groep is dé specialist in Nederland als het gaat om ICT-projecten met rendement. Met meer dan 300 professionals werken wij voor onze klanten aan ICT-toepassingen

Nadere informatie

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden.

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden. Limburg heeft een uniek en veelzijdig cultuuraanbod. Dit komt tot uitdrukking in een enorme verscheidenheid met talloze monumenten, cultureel erfgoed, musea, culturele organisaties, evenementen en een

Nadere informatie

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan Project Meer met Mediavoorzieningen een onderzoek naar rol en positionering Mediavoorzieningen: Essentieel en Effectief Samenvatting rapport over de meerwaarde van de diensten van Mediavoorzieningen voor

Nadere informatie

Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid

Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid door Levien Nordeman Wat betekent mediawijsheid voor de e-cultuursector? De afgelopen maanden heeft Virtueel

Nadere informatie

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free Trends in onderwijs Interview met Coen Free Welke trends doen er toe? Trends in het onderwijs: welke zijn van belang en welke niet? Waar kan uw onderwijsinstelling haar voordeel mee doen en welke kun je

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen.

CREATIEF DENKEN in ONDERWIJS Worskhops, training, begeleiding en materialen. in NDERWIJS Creativiteit en Creatief Denken Creativiteit is een unieke eigenschap van de mens. Kijk om je heen, alles wat verzonnen en gemaakt is, vindt zijn oorsprong in het menselijk brein. Dat geldt

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis

Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis Rijksmuseum Amsterdam Najaarsbijeenkomst SNAAI 25 november 2013 Ramses van Bragt, archivaris RKD Inhoud Korte introductie RKD

Nadere informatie

Project APEx Archives Portal Europe network of excellence

Project APEx Archives Portal Europe network of excellence Project APEx Archives Portal Europe network of excellence Digitale Collectie De Grootste Gemene Deler RCE Amersfoort 5 juni 2013 Stand van zaken Archieven APEx basis gegevens APEx volgt het APEnet project

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007 logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk VO/OK/2003/53723 Uw kenmerk Onderwerp tweede fase havo/vwo 1.Inleiding In het algemeen

Nadere informatie

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Dynamic Publishing on Demand in Social Networks R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Introductie Roger Dols Morpheus Software Onze expertise is het beheersbaar maken van kennis door toepassing van 2e generatie

Nadere informatie

Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen

Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen Een moderne dienstverlening voor musea en erfgoedinstellingen Wat is Heron? Heron of Heritage Online staat voor: Een moderne softwaretoepassing voor het beheren, duurzaam bewaren en ontsluiten van al uw

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

HAN. Community in progress

HAN. Community in progress HAN Community in progress Dit is HAN Hetgeen wat nu voor je ligt is het HAN-merkboek. HAN is de afkorting die wij gebruiken voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Dit boek geeft voor eenieder die met

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network

Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media. Ton van Mil immovator Cross Media Network Kennisatelier Stedenlink Breedband en (Lokale) Media Ton van Mil immovator Cross Media Network Inhoud: Zweven over de mediasector Rol van immovator Relevantie van media en breedband: Nationale markt Globale

Nadere informatie

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven VanMeijel 3.0: De basis Wij zijn er van overtuigd dat bouwondernemingen een betere kwaliteit en een hoger rendement kunnen realiseren door meer grip op de complexiteit en dynamiek van het bouwproces te

Nadere informatie

Research context: van venster naar poort Onderdeel: context

Research context: van venster naar poort Onderdeel: context Research context: van venster naar poort Onderdeel: context Naam: Zoë Tabak Klas: GAR1D Vak: Research Leraar: Harald Warmelink Datum: 15-3-2015 Inleiding Naar aanleiding van de eerste discussies binnen

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet.

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet. Eindrapportage Interactieve Leerlijnen versie datum 1 / 7 Eindrapportage Interactieve Leerlijnen www.dnsleerroutes.net Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010 Kennisnet.nl www.dnsleerroutes.net

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld

Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld Bouwstenen voor een levensvatbaar en toekomstgericht Vlaams audiovisueel vertonerveld vertoners, distributeurs, reflectie en omkadering, educatie en archivering culturele vertoners stellen vast VOD, thuisconsumptie,

Nadere informatie

voor audiovisueel erfgoed

voor audiovisueel erfgoed Onderzoeksrapport Beeld en Geluid: Mobiel platform voor audiovisueel erfgoed Uitgave: 14-10-2012, versie 1.1 Door JBLT ; Jonathan Marchal, Bas van Agten, Laurens Carbo, Thijs Blaas Voorwoord Om een goed

Nadere informatie

Factsheet over het educatieve aanbod

Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, in 2012 Photo: David Heald Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Cobra Museum Het Cobra Museum brengt van 5

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Modelconvenant toetreding tot de ERFGOEDSUITE

Modelconvenant toetreding tot de ERFGOEDSUITE Modelconvenant toetreding tot de ERFGOEDSUITE De ondergetekenden: 1. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) gevestigd te Amersfoort vertegenwoordigd door Dirk Houtgraaf, hoofd sector Kennisuitwisseling

Nadere informatie

De openbare bibliotheek, een betrouwbare partner' Van de bibliotheek naar mijn bibliotheek

De openbare bibliotheek, een betrouwbare partner' Van de bibliotheek naar mijn bibliotheek Beleidsplan periode 2011-2014 Openbare Bibliotheek Amsterdam De openbare bibliotheek, een betrouwbare partner' Van de bibliotheek naar mijn bibliotheek Voorspellen is moeilijk, vooral als het om de toekomst

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria:

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Regie Documentaire Weet in een door de student zelf gemaakte film al basaal te boeien

Nadere informatie

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring Teach32 Teach32 is dè interactieve oplossing voor in de klas. Jouw klas werkt gelijktijdig óf in groepjes samen op het digitale schoolbord. Elke leerling heeft een eigen tablet en daarmee een directe interactie

Nadere informatie

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over

Afsluiting TIM 2. Woord van welkom. Doel van de avond. Programma. Afsluiting. presenteren van klankborden over Afsluiting TIM 2 Woord van welkom Doel van de avond presenteren van klankborden over Programma Afsluiting TIM 2 Eindpresentatie Visie op de regio Eindhoven Programma Doelstelling van de eindpresentatie

Nadere informatie

Amsterdam, augustus 2007 In opdracht van Consortium Digitalisering Erfgoed. Bronnen van baten. Joost Poort Robert Breugelmans Floks Laverman Bert Hof

Amsterdam, augustus 2007 In opdracht van Consortium Digitalisering Erfgoed. Bronnen van baten. Joost Poort Robert Breugelmans Floks Laverman Bert Hof Bronnen van baten Amsterdam, augustus 2007 In opdracht van Consortium Digitalisering Erfgoed Bronnen van baten Joost Poort Robert Breugelmans Floks Laverman Bert Hof Roetersstraat 29-1018 WB Amsterdam

Nadere informatie

Schoenmaker blijf bij je leest!

Schoenmaker blijf bij je leest! Cultureel ondernemerschap in Nederlandse musea Schoenmaker blijf bij je leest! Door Wouter Hijnberg en Jaap van der Burg, Helicon Conservation Support Nederland heeft de grootste museumdichtheid ter wereld.

Nadere informatie

Students Voices (verkorte versie)

Students Voices (verkorte versie) Lectoraat elearning Students Voices (verkorte versie) Onderzoek naar de verwachtingen en de ervaringen van studenten, leerlingen en jonge, startende leraren met betrekking tot het leren met ICT in het

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture 1. Het Gedeeld Cultureel Erfgoedbeleid Doelstellingen GCE Programma 2. De Rol van DutchCulture Programmaraad Matchingsregeling Buitenlands bezoekersprogramma

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975.

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975. Wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Aad van Tongeren @AadvanTongeren VOB Bibliotheekwet als kans! 17 november 2014 Waarom een nieuwe bibliotheekwet? Nu een paar bibliotheekbepalingen

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

A picture paints a 1.000 words

A picture paints a 1.000 words Online Content Publiceren Kennismarketing naar de next level Omdat publiceren steeds belangrijker wordt, is de gedachte ontstaan om het zelf kunnen publiceren zeer laagdrempelig te maken en daarbij geheel

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Het Huis voor democratie en rechtsstaat is een nog op te richten instelling. Het Huis wil kennis van burgers over onze

Nadere informatie

ERIBA SCIENCEHALL 'ABSTRACTE WETENSCHAP WORDT VIRTUEEL TASTBAAR'

ERIBA SCIENCEHALL 'ABSTRACTE WETENSCHAP WORDT VIRTUEEL TASTBAAR' ERIBA SCIENCEHALL 'ABSTRACTE WETENSCHAP WORDT VIRTUEEL TASTBAAR' ERIBA (European Research Institute for the Biology of Ageing) is een internationaal topinstituut dat baanbrekend onderzoek verricht naar

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland voortgezet onderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Het Scheepvaartmuseum is een pakhuis vol verhalen waar leerlingen op een

Nadere informatie

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Calls subprogramma MEDIA Korte omschrijving Deadline Support for the development of Single Projects and Slate Funding Steun voor

Nadere informatie

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak 3D-PROJECT HOOGEVEEN Rotaryclub Staphorst-Reestland Kansen zien is Er is een tekort aan technici en zonder goede technici is het lastig innoveren en zonder innovatie komen duurzame ontwikkelingen niet

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 463 Besluit tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband

Nadere informatie