Samenvatting Kostprijscalculatie. Dumon Willem - Van Haute Tom

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting Kostprijscalculatie. Dumon Willem - Van Haute Tom"

Transcriptie

1 Dumon Willem - Van Haute Tom

2 Deel 1 Begrippen van kostprijscalculatie 1.1 TECHNIEK VAN KOSTPRIJSCALCULATIE Begrip kostprijs 1. Definitie: kostprijs = som v kosten nodig vr realiseren v bep prestatie kosten = in geldwaarde uitgedrukte offers v ingezette productiemiddelen 2. Bepaling prestatie: prestatie of kostenobject = product, dienst, order, project, serie,... Afh v prestatie of kostenobject: (verkoopprijs fabricagekostprijs) Fabricagekostprijs = kostprijs op eind v productieproces Verkoopkostprijs = kostprijs na verkoop Kostprijs v deelactiviteit (vb v gelast motorframe) 3. Bepaling kostensoorten: Kosten = ivm offers die i prod-proces w gemaakt om tt prestatie te komen Uitgaven = ivm liquide middelen Kosten mr uitgaven = nt-kaskosten (vb afschrijvingen) Kosten en = uitgaven = kaskosten (vb personeelskosten) Uitgaven mr kosten (vb terugbetaling lening) 1

3 Opbrengsten mr ontvangsten = nt-kasopbrengsten (vb verkoop op krediet) Opbrengsten en = ontvangsten = kasopbrengsten (vb contante verkoop) Ontvangsten mr opbrengsten = (vb aangaan lening) Verschil tss winst, saldo v liquide middelen & cash flow: Winst = saldo v opbrengsten & kosten verschijnt op resultatenrekening Saldo v liquide middelen = beginsaldo + ontvangsten - uitgaven verschijnt op balans Cash flow = saldo v kasopbrengsten & kaskosten Waardering v kosten: Werkelijke toelaatbare kosten vermijdbare kosten Kostprijscalc obv werkelijke kosten tijdens bep periode (historische/nagecalc kostprijs) boekhoudk (voorraadwaardering, resultaatbepaling) minder bruikbr vr beleidsbesl n Kostprijscalc obv toelaatbare kosten (= std kostprijscalc): historische kosten = incl vermijdbare & nt-vermijdbare kosten vr beleidsbesl n best enkel baseren op nt-vermijdbare (doelmatig gebr8e offers, bij normale bezettingsgraad) std kostprijs = enkel toelaatbare nt-vermijdbare kosten ingecalculeerd gebudgetteerde kostprijs Aanschaffingswaarde = historisch geörienteerde (boekhouding) vervangingswaarde = toekomstgericht (beleidsbesl n ) Vaste & variabele kosten 1. Definities: Variabele kosten = afh v bedrijfsdrukte (productievolume): variëren # geproduceerde 1heden (VACO/e = Variabel Costs per eenheid) Vaste kosten = in totaliteit c te (binnen bep grenzen - FCO = Fixed Costs) 2. Gevolgen vr std kostprijs: vaste kosten/1heid = afh v bezettingsgraad nadenken over na te streven bezettingsgraad = normale bezettingsgr (a) FCO & VACO/e (b) Kost per eenheid Pagina 2

4 3. Capaciteitsgrenzen & budgetperiode: vaste kosten = vast binnen bep capaciteitsgrenzen & bep tijdsperiode in niveaus/trappen (= investeren) of (= desinvesteren) Directe & indirecte kosten 1. Definities: onderscheid relevant bij versch soorten eindprod n Directe (toewijsbare) kosten = 1duidig kwantificeerbaar verband met eindprod, k direct w toegewezen eraan Indirecte kosten = overheadkosten gn aanwijsbr 1duidig verband met specifiek eindprod bijhouden specifieke kost/1heid nt mogelijk (vb afschrijvingen), gebeurt nt in bedrijf (vb energieverbruik) of is alg kost (vb loon directeur) verdelen over eindprod n met omslagsleutel (of verdeelsleutel) Opgepast! Directe kostprijs variabele kostprijs! Variabele directe kosten directe lonen wnnr arbeidstijd/product bekend is, comissieloon, grondstoffen (motor & diverse onderdelen) Variabele indirecte kosten lonen v arbeiders wnnr tijdbesteding/product NIET gemeten w, Everbruik, algemene prod n (lijm, tape,...) Vaste directe kosten specifieke beheerskosten, afschrijvingen v/e machine ingezet vr bep producttype, loonkost planners per type Vaste indirecte kosten salaris algemene leiding & administratie, afschrijving alg machine 2. Capaciteitsbezettingsverschil: als werkelijke bezetting afwijkt v std (nrmle) bezetting (op basis wrv tarief vr indirecte kosten w berekend) Negatief verschil werkelijke bez < std bez onderdekking v vaste kosten Positief verschil werkelijke bez > std bez overdekking v vaste kosten std-kostprijs v versch prod n nt beïnvloed dr al dan nt efficiënt gebr v overige manuren, historische wel! 3. Beschikbare vs gebruikte capaciteit: beschikbre = doelmatig gebruikte + overcapaciteit vr beleidsbesl n enkel kosten v gebruikte beschouwen (verrekend tgn std-tarief) nagecalculeerde kostprijzen uit boekhouding verstoord dr capaciteitsbezettingseffecten managers k verkeerde besl n nemen Pagina 3

5 1.1.6 Marginale of differentiële kosten hoeveel kost bijkomend/speciaal order? Welke zijn bijkomende kosten berekening marginale kostprijs enkel additionele kosten! marginale kosten variabele kosten! Integrale kostprijs vs partiële: Integrale = alle kostensoorten incalculeren Partiële = over bep onderdelen/subtotalen (vb directe, variabele, differentiële kost) 1.2 VERDELING V INDIRECTE KOSTEN Probleemstelling: indirecte kosten verdelen? (indir prod-, beheers- (productie/verkoop) & verkoopskosten) Rationele vs irrationele verdeling v indirecte kosten Rationele verdeling = zoeken nr objectief vaststelbare oorzaak-gevolg relatie tss kosten & verdeelcriterium Toerekening ( cost apportionment ) Irrationele = obv subjectieve criteria (draagkracht, gelijkheid, eerlijkheid,... gn causaal verband) Toewijzing ( cost allocation ) Keuze verdeelsleutel 1. Verdeling totale indirecte kosten in homogene kostenmassa s: bepalen causaal verband tss indirecte kosten in elke kostenmassa & gebruikte verdeelcriterium homogene kostenmassa = alle kosten opgenomen i bep kostenmassa h causale relatie met zelfde variabele (toerekening meest nauwkeurig) heterogene kostenmassa = gn causaal verband allocatie = arbitrair verlies nauwkeurigheid! 2. Bepaling toeslagen in bedragen of percentages vr de verdeling v kosten: Homogene kostenmassa Tarief = Volume verdeelcriterium vb prijs per machineuur, Activity-Based Costing (ABC) Wikipedia: Activity Based Costing = manier om kosten a prod n & diensten toe te wijzen, techniek gehanteerd dr planners bij bep v kostprijs (http://nl.wikipedia.org/wiki/activity-based_costing) 1. Tekortkomingen v tradit kostprijscalc: nt alle kostenmassa s z homogeen drdat info over inhoud v kosten vaak ontbreekt, prod-diversiteit, complexere productietechnologie, -automatisering stijgende vaste kost (indirect) Producten/diensten verbruiken middelen 2. Kostprijsbepaling obv activiteiten: Producten verbruiken activiteiten, act n verbruiken middelen ABC blootleggen v activiteiten wrvoor indirecte kosten w gemaakt Alg model: Pagina 4

6 1 - identificatie v activiteiten: volgt uit Wat doen jullie? 2 - bepaling v kosten v activiteiten: uit boekhouding 3 - bep v cost drivers v activiteiten volg uit Wat bep jullie # werk? 4 - bep v volume v cost drivers 5 - bep v kost/1heid cost driver vr elke activiteit 6 - berekening v 1heidsprijs per product/dienst Cost driver : wat zorgt dat mensen o/e bep dienst mr/minder werk h? cost driver (vb # aankopen, aankooporder = cost driver) 3. voordelen: integrale kostprijs/prod k nauwkeurig w berekend, kostprijsfiche = inzichtelijker, mog-h tt simulatie (indeling bedrijf aanpassen transp-kost?), aanzet tt verbeteringsproces, mr inzicht in gedrag & structuur v indir kosten 4. nadelen: complex (6 stappen), tijdrovend (verz n kostdetails), ingewikkelde kostenregistratie vr boekhouder (boeking per activiteit) 1.3 Specifieke waarderingsproblemen Waardering v/h materiaalverbruik FIFO: waarde bepalen adhv eerste in = eerste uit LIFO: laatste in = eerste uit voortschrijdend gemiddelde: iedere keer bij aankoop nieuwe gem waarde per 1heid bepalen maandgem: gem per maand v alle aankopen bepalen verbruik daarmee berekenen Waardering v/d afschrijvingen 1. Bepalende factoren: levensduur, ritme (lineair, degressief, progressief), basis (aanschaffings- of vervangingswaarde), residuwaarde 2. Levensduur: technische levensduur (dr gebruik) economische levensduur indien 2 levensduren bedrijfseconomische levensduur = kortste ook hier: info vr boekhouding info vr beleidsbeslissingen 3. Afschrijvingsritme: Lineair: ieder jaar zelfde afschrijvingsbedrag Degressief: 1 e jaren relatief mr afschrijven dan in latere (vb onderhoudskosten ) Progressief: omgekeerd (vb opstartkosten) Pagina 5

7 (c) Verloop boekwaarde in tijd (d) Verloop boekwaarde in tijd (Histogram) 4. Afschrijvingsbasis: aanschaffingswaarde = vervaardigings-, inbrengwaarde: historische aankoopprijs + bijkomende kosten (exact gekend) vervangingswaarde = aanschaffingswaarde die men NU zou m betalen om het te vervangen wrom vervangingswaarde inflatie, technologische evolutie. 5. Residuwaarde = restwaarde = vermoedelijke realisatiewaarde op einde levensduur (meestal 0 genomen) afschrijvingsbasis = vervangingswaarde - residuwaarde 6. Rente op eigen & vreemd vermogen: Financiële kosten v eigen & vreemd vermogen (EV/VV) m ook terugverdiend w maakt ook deel uit v/d kostprijs! VV interest% (algemener: financiële kost v VV) EV marktrente v risicovrije beleggingen (vb staatskasbons) + risicopremie Gewogen gemiddelde kapitaalkost In praktijk zr moeilijk om financiële kost nr de versch eindprod n te versleutelen (moeilijk te bep n hoeveel vermogen elk product verbruikt) Pagina 6

8 Deel 3 Het gebruik van kosteninformatie bij het nemen van beleidsbeslissingen vooruit kijken in de tijd! 3.8 BELANGRIJKE BEGRIPPEN BIJ BESLISSINGSCALCULATIES 1. Relevante kosten & relevante opbrengsten: vr beslissingen enkel relevante info beschouwen: toekomstige kosten/opbrengsten & verschillen i/d alternatieven kwalitatieve, nt in geld uit te drukken info k v belang zijn 2. Differentiële of incrementele kosten (additionele): bijkomende kosten tgv/e bep beslissing verschil in kosten tss bep alternatieven 3. Opportuniteitskost: kost v/d gemiste kans = verschil in winst tss gekozen alternatief & beste dat je nt gekozen hebt nr winstversch n kijken (ipv nr kosten bij incrementele) 4. Contributiemarge CM = verkoopprijs - variabele kost = hoeveel per eenheid v verkoopprijs overblijft vr dekken v FCO s & evt vr winst totale contributie = omzet - totale VACO s = CM x # Q (verkochte eenh n ) 3.9 Break-even analyse (BE) min # stuks verkopen om uit kosten te z (opbrengsten = kosten) omzet zoeken wr winst & markt vr BE-afzet? Methodes om break-even punt te bepalen 1. Definitie: break-even punt = omzet (in d) of afzethoeveelh (in #) wrbij kosten = opbrengsten winst noch verlies 2. Basisvergelijking: VP = verkoopprijs & kritische omzet = omzet om alle kosten (FCO + VACO) te dekken omzet VACO FCO = resultaat (VP x Q) (VACO/e x Q) FCO = resultaat 7

9 Bij een BE-afzet: resultaat = 0 3. Contributiemarge = CM-methode: (VP x Q) (VACO/e x Q) FCO = 0 [ ] (VP VACO/e) x Q FCO = 0 (VP VACO/e) x Q = FCO FCO BE-afzet = Q = VP VACO/e BE-omzet = Q x VP CM = VP VACO/e BE-afzet = Q = FCO CM BE-omzet = BE-afzet x VP = FCO CM x VP = FCO CM VP = FCO CM-ratio CM-ratio = bijdragenpercentage = % v VP dat benut k w vr dekken FCO s & behalen winst complement v VACO-ratio = % v VP dat w opgeslorpt dr VACO s BE-omzet = FCO CM VP FCO = VP - VACO/e VP FCO = 1 VACO/e VP FCO = 1 VACO-ratio 4. Grafische methode: BE-omzet: waar kosten = opbrengsten Pagina 8

10 3.9.4 Toepasingsmogelijkheden BE-alyse 1. Veiligheidsmarge: omzet BE-omzet Veiligheidsmarge = = % v huidige omzet verliezen vr BE-omzet w bereikt omzet Als veiligheidsmarge onderneming beter beschermd tgn omzetverminderingen kans op verlies Startende onderneming: hoevl min verkopen om alle kosten te dragen? Bestaande onderneming: hoevl v huidige omzet verliezen vraleer verlies? 2. Capaciteitsbenutting in BE-punt: BE-volume in % v capaciteit = moeilijker om winst te maken 3. Winstobjectief (vr & na belastingen): Hoeveel verkopen om vropgestelde winst vóór belasting te behalen? TO TK = winst voor belasting omzet VACO FCO = winst voor belasting (VP x Q) (VACO/e x Q) FCO = winst voor belasting winst voor belastingen + FCO Q winstob j = VP VACO/e winst voor belastingen + FCO (= ) CM omzet winstob j = Q winstob j x VP bij winst ná belastingen: winst voor belastingen = winst na belastingen (1 belastingsvoet) 4. Sensitiviteitsanalyse: What-if -vragen stellen (vb wat als VP ) BE-afzet hoe lager hoe afzetcapaciteit optimistisch/pessimistisch scenario, nuttig bij prijsbep Impliciete veronderstellingen bij BE 1. Lineair opbrengstenverloop: omzet stijgt lineair ifv volume VP/1heid = c te grote volumes = prijsreducties, lanceren nieuw product = penetratieprijzen (lage prijs) of afroomprijzen (hoge prijs) slechts gedeelte v omzetcurve beschouwen wr VP = c te & adhv sensitiviteitsanalyse berekeningen bij versch prijzen uitvoeren 2. Lineair kostenverloop: FCO s blijven op zelfde niveau (ongeacht afzetvolume) in praktijk in stappen (c te in bep relevant range ) Pagina 9

11 veronderstelling dat VACO s/e nt veranderen wel bij grotere volumes (hoeveelh-korting) slechts gedeelte v kostencurve beschouwen! 3. Alle kosten opdeelbr in FCO s & VACO s/e: 4. Gn onderscheid tss productie & verkoop (in volume): alles die w geproduceerd w verkocht & alles die verkocht w, w in zelfde periode geprod als onderneming BE-afzet produceert mr slechts deel verkoopt = verlies 5. Enkel volume beïnvloedt kosten & opbrengsten: gn rekening met andere factoren die kosten/opbrengsten beïnvl n (vb efficiëntie productie-app, stakingen, technologie) ook ABC: nt alle kosten volume-georiënteerd 6. Constante productmix: stel 2 prod n A & B omzet A + omzet B - VACO A - VACO B - FCO = 0 vgl met 2 onbekenden (Q A en Q B ) oplosbaar als vaste verhouding tss de 2 = productmix 3.10 SPECIALE ORDERS MET LAGE VERKOOPPRIJS Inleiding Bijkomende spoedorder aanvaarden of nt? = korte termijnbesl 3 scenario s: 1. VP > integrale kostprijs (IK = FCO + VACO) als voldoende capaciteit aanvaarden want order = winstgevend 2. VP < VACO nt aanvaarden want winstdaling 3. VACO < VP < IK dit hfdst Onderbezetting of volledige bezetting Voldoende capaciteit beschikbaar vr normale én speciale order? bij voll bezetting (= overbezetting) spoedorder weigeren bij overcapaciteit (= onderbezetting) aanvaarden spoedorder verder afwegen Criteria: C1 = C2 = C3 = als IK bij normale bezetting > VP: NIET aanvaarden IK bij werkelijke bezetting: extra order erbij rekenen FCO/e mr als ng steeds IK > VP: NIET aanvaarden bij aanvaarden order: FCO s blijven gelijk, omzet & VACO s verschillen contributie bekijken, als CM > 0: WEL aanvaarden Pagina 10

12 contributieredenering gebruiken: FCO s blijven gelijk nt relevant 1d contributie extra dr speciale order = 1d extra winst C1 & C2 = lange termijn filosofie als IK v alle orders > VP probleem om FCO s te dekken Voorwaarden vr aanvaarden v speciaal order met VP < IK Positieve contributie, onderbezetting (= overcapaciteit), 1malig order, gescheiden markten, gn extra investeringen Volledige bezetting als gwne order k w uitgesteld substitutie tss gewone & speciale orders winst of nt = aanvaarden, uitbesteden aan dochterbedrijf (totale winst / bekijken) of nt aanvaarden 3.11 DE MAKE-OR-BUY BESLISSING Zelf maken of uitbesteden aan derden? korte termijn beslissing: vertrekkend v bestaande middelen optimaliseren? lange termijn beslissing: investering vs desinvestering Situaties bij uitbesteding 1. Vrijgekomen capaciteit nt benut: nt alle kosten weg sunk costs = kosten ontstaan dr beslissing in verleden die nt te beïnvloeden is dr beslissing i heden/toekomst (vb afschrijvingen, materiaalkost grondstoffen i/h verleden gekocht) Sunk costs per defenitie irrelevant vr nemen v beslissingen nt alle irrelevante kosten = sunk costs (vb onderhoudskosten)! vr make-or-buy enkel relevante kosten beschouwen (FCO s k ook relevant zijn, vb toezichter) 2. Vrijgekomen capaciteit wél benut: iets anders maken met capaciteit die vrijkomt arbeids- & machine-uren w schaarse productiemiddelen: We k enkel A maken, mr grg A & B maken, lukt als we A uitbesteden relevante & irrelevante kosten/opbrengsten = vr beide prod n versch/gelijk opportuniteitskost berekenen 3. Vervanging machine: afschrijving = GEEN sunk cost, mr relevante kost Kwalitatieve factoren kwaliteit v aangekochte producten, onderdelen ( zelf maken? = eigen controle) leveringsbetrouwbaarheid v externen overdacht v know-how enkel routineklussen uitbesteden, gn specialisaties veiligheidsoverwegingen Pagina 11

INHOUD DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1

INHOUD DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 Voorwoord Lijst van tabellen Lijst van figuren v xxi xxvii DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 HOOFDSTUK 1. De techniek van kostprijscalculatie 3 1. Inleiding 3 2. Probleemstelling bij kostencalculatie:

Nadere informatie

INHOUD DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1

INHOUD DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 Voorwoord Lijst van tabellen Lijst van figuren v xxiii xxix DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 HOOFDSTUK 1. De techniek van kostprijscalculatie 3 1. Inleiding 3 2. Probleemstelling bij kostencalculatie:

Nadere informatie

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd.

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd. De onderneming JetFun bvba produceert één type jetski, de JetStar. De JetStar bestaat uit een motor die de jetski aandrijft. De motor is een Kawasaki 23 pk die wordt aangekocht. De JetStar bestaat uit

Nadere informatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie 1.9 Direct costing 1.9.1 Direct costing en variabele-kostencalaculatie Direct costing (D.C.) of wel variabele kostencalculatie is de methode van kostencalculatie waarbij alleen de variabele kosten als

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten www.jooplengkeek.nl Kostensoorten Grondstoffen Arbeid Overige variabele kosten Duurzame productiemiddelen Grond Diensten van derden Belastingen Financiering 1 Kostensoorten Financiering Financieringskosten

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

Break-Even Analyse. Vaste Kosten Variabele Kosten DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE

Break-Even Analyse. Vaste Kosten Variabele Kosten DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE Vaste Kosten Variabele Kosten f() = f() Directe kosten Indirecte kosten rechtstreeks toewijsbaar niet-rechtstreeks toewijsbaar DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE Gedurende de boekingsperiode worden alle

Nadere informatie

Management accounting en controle

Management accounting en controle 3de bach TEW Management accounting en controle Jorissen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 175 3.00 EUR Boek: Cost Accounting 1 Hoofdstuk 2 Kostenbegrippen en kostprijscomponenten

Nadere informatie

Cursus Bedrijfseconomie 2

Cursus Bedrijfseconomie 2 Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Programma Kostenverbijzondering (Hfdst. 8) Verdeling indirecte kosten Vijf methoden (ABC volgende week) Opgaven deel 8.2 t/m 8.10 2 1 Kostenverbijzondering de primitieve

Nadere informatie

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Tentamentraining 2 1 Kostprijs Normale productie : 40.000 stuks Verwachte werkelijke productie : 44.000 stuks Variabele kosten : 176.000 Constante kosten : 360.000

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide 13

INHOUD. Ten geleide 13 INHOUD Ten geleide 13 Hoofdstuk 1 Inleiding 15 1.1 Beleid en ondernemerschap 15 1.2 Duurzame ontwikkeling en duurzaam ondernemen 17 1.3 Maatschappelijke context en finaliteit van de onderneming 18 1.4

Nadere informatie

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Opgave 4-2 Er is hier sprake van een onderneming die een bepaald type koffieautomaat produceert. Op grond van dit gegeven zal bepaald moeten worden

Nadere informatie

Opgave 2 a. Met welke formule berekenen we de integrale kostprijs? b. Hoe noemen we integrale kostprijsberekening ook wel?

Opgave 2 a. Met welke formule berekenen we de integrale kostprijs? b. Hoe noemen we integrale kostprijsberekening ook wel? Opgaven paragraaf 1.9.1 en 1.9.2 a. Wat wordt verstaan onder direct costing? b. Hoe wordt direct costing ook wel genoemd? c. Wat is de essentie waarom een onderneming kiest voor direct costing? a. Met

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Algemene afbakening van het werkterrein. 4 Inhoud. 1 Wat omvat boekhouden? 15

Inhoud. Deel I Algemene afbakening van het werkterrein. 4 Inhoud. 1 Wat omvat boekhouden? 15 Inhoud Deel I Algemene afbakening van het werkterrein 1 Wat omvat boekhouden? 15 2 Deelgebieden van de boekhouding 16 2.1 Algemene boekhouding 17 2.2 Analytische boekhouding 18 2.3 Beleidsboekhouding 18

Nadere informatie

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT (Innovatieve) projecten Financiële haalbaarheid Welke kennis is essentieel Bedrijfsplan Investeringsselectie Inkoopmarkt Bedrijf Verkoopmarkt Productiemiddelen Gelduitgaven

Nadere informatie

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Eamenlijn Diploma Module Niveau MBO 4 Positionering Versie 1.2 Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Geldig vanaf 01-01-2013 Vastgesteld op 13 juli 2011 Vastgesteld

Nadere informatie

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat

1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat 1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat 1.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie heb je al veel geleerd over hoe de prijs van een product tot stand komt. De eerste hoofdstukken in dat boek

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden Kostprijscalculatie 9 november 2013 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

2 Kostprijsberekening en opslagmethode

2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie hebben we al uitgebreid stilgestaan bij het bepalen van de kostprijs. We hebben kennisgemaakt met directe en indirecte

Nadere informatie

7 Directe en indirecte kosten

7 Directe en indirecte kosten 7 Directe en indirecte kosten hoofdstuk 7.1 C 7.2 B 7.3 C 7.4 A 7.5 B 7.6 D 800 / 7.0 = 0,101 7.7 B 1.350 13,5 40 = 810 Opslag: 60 / 40 = 1,5 (150%) 7.8 A 2 35 + 10 15 + 0,50 2 35 = 255 7.9 B 12 + 10 +

Nadere informatie

DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING. Jannes Timmers. De Eenmanszaak deel 2 VWO

DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING. Jannes Timmers. De Eenmanszaak deel 2 VWO De Eenmanszaak deel 2 VWO DE EENMANSZAAK DEEL 2 VWO SAMENVATTING Jannes Timmers Copyright Jannes Timmers 2015 Niets uit deze samenvatting mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt op een

Nadere informatie

Hoofdstuk 21. De voorraad. Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! www.jooplengkeek.

Hoofdstuk 21. De voorraad. Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! www.jooplengkeek. www.jooplengkeek.nl De voorraad Hoofdstuk 21 Wat is de voorraad waard? Dat is afhankelijk van het product en het moment waarop het gekocht is! 1 De voorraad Hoofdstuk 21 Waarom is het belangrijk wat de

Nadere informatie

Examen PC 2 Accounting 1

Examen PC 2 Accounting 1 Examen PC 2 Accounting 1 Instructieblad Examen : Professional Controller 2 leergang 11 Vak : Accounting 1 Datum : 18 december 2014 Tijd : 12.00 13.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen

Nadere informatie

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product.

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product. www.jooplengkeek.nl Heterogene productie (meerdere producten) Primitieve opslagmethode We splitsen de kosten in: Directe kosten Indirecte kosten belangrijk De directe kosten hebben een rechtstreeks verband

Nadere informatie

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE 6 VWO Opgave 1. De onderneming Haakma BV heeft voor 2005 de volgende voorcalculatie met betrekking tot de toegestane kosten opgesteld. De constante fabricagekosten bestaan

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB)

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie 18 januari 2014 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient,

Nadere informatie

KOSTPRIJS EN BUDGETTERING Prof. Dr. Filip Roodhooft Oplossingen oefeningen boek cost accounting

KOSTPRIJS EN BUDGETTERING Prof. Dr. Filip Roodhooft Oplossingen oefeningen boek cost accounting KOSTPRIJS EN BUDGETTERING Prof. Dr. Filip Roodhooft Oplossingen oefeningen boek cost accounting HOOFDSTUK 2 oefening 9.1 1. Berekening van de integrale productiekostprijs Grondstofkosten Directe arbeidskosten

Nadere informatie

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 30 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Daarna komen de economische levensduur en het afschrijvingsplan nog aan de orde.

Daarna komen de economische levensduur en het afschrijvingsplan nog aan de orde. 1 Kosten van duurzame productiemiddelen 1.1 Inleiding Een onderneming maakt kosten om omzet te kunnen behalen. De kosten vormen de basis voor de totstandkoming van de verkoopprijs. Een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen www.jooplengkeek.nl Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen De waarderingsgrondslag is de wijze waarop de activa (bezit) wordt gewaardeerd in de administratie (boekhouding, balans). Voor welke prijs?

Nadere informatie

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet.

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet. www.jooplengkeek.nl Nacalculatie bij homogene productie Berekening van het bedrijfsresultaat Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke

Nadere informatie

OVER OMZET, KOSTEN EN WINST

OVER OMZET, KOSTEN EN WINST OVER OMZET, KOSTEN EN WINST De Totale Winst (TW) van bedrijven vindt men door van de Totale Opbrengsten (TO), de Totale Kosten (TK) af te halen. Daarvoor moeten we eerst naar de opbrengstenkant van het

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden Financiële Administratie 15 juni 2013 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

PDB. Antwoordenboek. berekeningen. Financiële administratie & Kostprijscalculatie

PDB. Antwoordenboek. berekeningen. Financiële administratie & Kostprijscalculatie PDB Financiële administratie & Kostprijscalculatie berekeningen PDB Financiële administratie & Kostprijscalculatie berekeningen drs. H.H. Hamers drs. W.J.M. de Reuver Dit antwoordenboek behoort bij het

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Kostencalculatie niveau 5 Niveau 5 (vergelijkbaar

Nadere informatie

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 2 Inhoudstafel DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 HOOFDSTUK 1 : WAT IS EEN ONDERNEMING?...10 1.1. Taalkundige benadering...10 1.2. Juridische benadering...10 1.2.1. Wetboek van koophandel...10

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB KOSTENCALCULATIE 4 OEFENEXAMEN 3 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

Financieel economisch management Examennummer: 11344 Datum: 21 november 2009 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Financieel economisch management Examennummer: 11344 Datum: 21 november 2009 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Financieel economisch management Examennummer: 11344 Datum: 21 november 2009 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - een case met 12 open

Nadere informatie

Erasmus Universiteit Rotterdam

Erasmus Universiteit Rotterdam Erasmus Universiteit Rotterdam Faculteit Bedrijfskunde Vakgroep Financieel Management Examennummer: Naam: Handtekening: Management Accounting basisdoctoraal Maandag 16 augustus 2004 9:30 uur - 12:30 uur

Nadere informatie

3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse

3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse 3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse 3.1 Inleiding Voor je als ondernemer aan het werk gaat, moet je natuurlijk wel weten waar je aan begint. Of het nou gaat om een fabricagebedrijf of

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Prijsberekening i M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H2: Prijsberekening Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

8.1 Voorraadwaardering

8.1 Voorraadwaardering 8.1 Voorraadwaardering 8.1.2 Toystore A. Eindvoorraad In eenheden: 450 beginvoorraad 90 125 95 aankopen 200 150-80 -110 verkopen -280 eindvoorraad: 640 Het aantal verkochte goederen is: 80 110 280 470

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011 FINANCIËLE ADMINISTRATIE DERKSEN BV 1. De verkoopprijs van een kuubskist bedraagt: 154,- 100/70 1,19 = 261,80. PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 FINANCIËLE ADMINISTRATIE COPERNICUS BV 1. 710 Inkopen 73.650,- 160 Te verrekenen omzetbelasting 13.993,50 Aan 130

Nadere informatie

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten De kostprijs en capaciteiten De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste kosten: Kosten die in een bepaalde periode

Nadere informatie

Elementaire Bedrijfseconomie. Uitwerkingen bij het werkboek. Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar. Zevende druk. Stenfert Kroese Groningen

Elementaire Bedrijfseconomie. Uitwerkingen bij het werkboek. Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar. Zevende druk. Stenfert Kroese Groningen Elementaire Bedrijfseconomie Uitwerkingen bij het werkboek Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar Zevende druk Stenfert Kroese Groningen Wolters-Noordhoff bv voert voor het hoger onderwijs de imprints Wolters-Noordhoff,

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB kostencalculatie 4 Oefenexamen 2 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

Meerkeuzevragen: 5. Bereken voor dit jaar de totale constante kosten. A. 1.082.000,- B. 158.800,- C. 142.000,- D. 114.400,-

Meerkeuzevragen: 5. Bereken voor dit jaar de totale constante kosten. A. 1.082.000,- B. 158.800,- C. 142.000,- D. 114.400,- Meerkeuzevragen: 1. John maakt voetballen in Afrika. Hij verdient netto 45,- per week. Hij krijgt een loonsverhoging tijdens het WK voetbal van 1,5 %. Hoeveel verdient deze jongen dan netto per kwartaal?

Nadere informatie

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing De geïntegreerde en strategische oplossing Avondsessie Life Cycle Costing KIVI Donderdag 20 maart 2014 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 3. Theorie 5. Uitwerking vragen 7. Life Cycle Costing

Nadere informatie

Het programma van vandaag

Het programma van vandaag kostprijs Het programma van vandaag De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten De differentiële kostprijs De opslagmethode 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 73079 Datum: 29 maart 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 73079 Datum: 29 maart 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 73079 Datum: 29 maart 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70

Nadere informatie

Kosten van huisvesting en duurzame productiemiddelen 11

Kosten van huisvesting en duurzame productiemiddelen 11 1 Kosten van huisvesting en duurzame productie middelen 1.1 Inleiding Ieder mens heeft behoeften, de een meer dan de ander. In een welvaartsstaat heeft iedereen middelen om in zijn of haar behoeften te

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Balans M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H4: Balans Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau Vergelijkbaar met hbo Versie

Nadere informatie

Examen accountancy januari 2013

Examen accountancy januari 2013 Examen accountancy januari 2013 meerkeuze vragen 1. Welke van volgende verrichtingen heeft invloed op de waarde van de vlottende activa: A) Een voorraadwijziging van de handelsgoederen als het systeem

Nadere informatie

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling

Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling Meerkeuzevraag 1.8 Eigen vermogen 31 december 220.000 Eigen vermogen 1 januari 250.000 -- Vermogenstoename 30.000 Onttrekkingen 70.000

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen bestaat uit de volgende documenten:

Nadere informatie

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN Themadag van het stoomplatform Efficiency in stoomsystemen Duiven, 13 mei 2009 Franka Morssink PROGRAMMA Introductie Dynamiek Begrippen Investeringsvoorbeeld Gegevens

Nadere informatie

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken.

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt het belang geschetst van ondernemen. België telt een klein miljoen

Nadere informatie

Financiën en risicomanagement

Financiën en risicomanagement Financiën en risicomanagement Leergang Bedrijfskunde voor de Agribusiness Miranda Meuwissen, Alfons Oude Lansink Bedrijfseconomie, Wageningen Universiteit Inhoud Risico-identificatie & stress test (Miranda)

Nadere informatie

1 De bepaling van de optimale productiegrootte

1 De bepaling van de optimale productiegrootte 1 De bepaling van de optimale productiegrootte Voor wat zorgen de bedrijven en welk probleem treed zich op? De bedrijven zorgen voor het produceren van goederen en diensten. Er treed een keuzeprobleem

Nadere informatie

Vereniging Masjid Nour. Jaarcijfers 2014

Vereniging Masjid Nour. Jaarcijfers 2014 Vereniging Masjid Nour Jaarcijfers 2014 Inhoud Balans per 31-12-2014 Pagina 2 Winst-en verliesrekening over 2014 Pagina 3 Grondslagen Pagina 4 Toelichting op de balans per 31-12-2014 Pagina 5 Overige gegevens

Nadere informatie

Verwerken van financiële mutaties met betrekking tot duurzame productiemiddelen en leasing

Verwerken van financiële mutaties met betrekking tot duurzame productiemiddelen en leasing Hoofdstuk 1 Verwerken van financiële mutaties met betrekking tot duurzame productiemiddelen en leasing Opgave 1.1 In een onderneming wordt voor het verpakken van producten Kappa gebruikgemaakt van de machine

Nadere informatie

Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces

Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces De volgende paragraaf kan worden gelezen als uitbreiding op paragraaf 7.4 uit het boek. In deze tekst zijn echter geen

Nadere informatie

Hoofdstuk 22. De kosten van duurzame productiemiddelen. Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit!

Hoofdstuk 22. De kosten van duurzame productiemiddelen. Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit! www.jooplengkeek.nl De kosten van duurzame productiemiddelen Hoofdstuk 22 Wat zijn afschrijvingen? Waardevermindering van je bezit! Duurzame bezittingen gaan we afschrijven in meerdere jaren. (niet in

Nadere informatie

v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5

v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5 v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5 Berekeningen altijd toevoegen als voor een antwoord een berekening nodig is. Verklaren, uitleggen, motiveren. als daar om wordt gevraagd. Opgave 1 nettowinstopslagmethode

Nadere informatie

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets Opgave 1 Aangezien de aanschaf van een bietenrooimachine voor een individuele landbouwer te kostbaar is, schakelen landbouwers

Nadere informatie

De resultatenrekening

De resultatenrekening De resultatenrekening format resultatenrekening kosten/uitgaven en opbrengsten/ontvangsten afschrijvingen rente eindbalans Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl 1 De

Nadere informatie

opgave 1 Hoeveel bedraagt het opslagpercentage voor de indirecte kosten op de directe kosten die samenhangen met de reiskosten?

opgave 1 Hoeveel bedraagt het opslagpercentage voor de indirecte kosten op de directe kosten die samenhangen met de reiskosten? opgave 1 Hoeveel bedraagt het opslagpercentage voor de indirecte kosten op de directe kosten die samenhangen met de reiskosten? Opslagpercentage: indirecte kosten / directe kosten * 100% De indirecte kosten

Nadere informatie

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud-computing. middag + avondsessie. middag + avondsessie. middagsessie.

Infosessie Gent. Planning. Kostprijsberekening ERP. Cloud-computing. middag + avondsessie. middag + avondsessie. middagsessie. Infosessie Gent Planning middag + avondsessie Kostprijsberekening middag + avondsessie ERP middagsessie Cloud-computing avondsessie Woensdag 15 juni 2011 1 Infosessie Gent Planning Bart Coemans Kostprijsberekening

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 EN 11 JANUARI 2012

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 EN 11 JANUARI 2012 FINANCIËLE ADMINISTRATIE GRIMBERG BV PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 EN 11 JANUARI 2012 1. (2 punten) 300 Voorraad materialen 4.200,- 180 Te verrekenen omzetbelasting

Nadere informatie

Onderdeel van Praktijkdiploma Boekhouden (PDB ) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Onderdeel van Praktijkdiploma Boekhouden (PDB ) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Eamenlijn Eamen Niveau MBO 2/3 Positionering Versie 1.5 Geldig 01-09-2014 Vastgesteld op 15-05-2014 Vastgesteld door Veronderstelde voorkennis Financieel-Administratief Basiskennis Calculatie (BKC ) Onderdeel

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad?

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? Kostencalculatie Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? De technische voorraad a is de economische

Nadere informatie

Case study 1: Contributiemarge

Case study 1: Contributiemarge Case study 1: Contributiemarge 1) Wat vind je van de manier van berekenen van de kostprijs per eenheid door de financiële directeur. Wat vind je goed, wat mindergoed? Hoe zou je het eventueel anders doen

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP & CULTUUR VAK : ECONOMIE II DATUM : WOENSDAG 28 JULI 2015 TIJD : 7.45 10.45 UUR UNIFORM HEREXAMEN VWO 2015 tevens 2 e ZITTING STAATSEXAMEN 2015 Aantal opgaven bij dit

Nadere informatie

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld:

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld: MA1 Oefententamen 3 Opgave 1 Verhoeven bv is een middelgrote transportonderneming die vrachten vervoert binnen Nederland voor diverse klanten. De onderneming heeft plannen om haar vrachtwagens te vervangen

Nadere informatie

Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen.

Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen. Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen. Beginsituatie: Marcus start na wijs beraad een zaak op, Marcus bvba. Marcus bezit 700.000e,

Nadere informatie

Bedrijfseconomische beroepsvorming 3 BEDRIJFSECONOMISCHE BEROEPSVORMING 3 (CBA11.3/CREBO:50121)

Bedrijfseconomische beroepsvorming 3 BEDRIJFSECONOMISCHE BEROEPSVORMING 3 (CBA11.3/CREBO:50121) BEDRIJFSECONOMISCHE BEROEPSVORMING 3 (CBA11.3/CREBO:50121) sd.cba11.3.v1 ECABO, Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd in

Nadere informatie

Management accounting Inleidende begrippen

Management accounting Inleidende begrippen Management accounting. Inleidende begrippen B1020 1 Management accounting Inleidende begrippen C. Siau 1. Management accounting B1020 3 2. Responsibility accounting B1020 3 3. Functies van een cost-accountingsysteem

Nadere informatie

De investeringsanalyse

De investeringsanalyse Het programma van vandaag: het investeringsproject de cashflow het gemiddelde rendement de terugverdientijd de netto contante waarde Adele 1 Investeringsbeslissingen Waarom investeren? We verwachten winst

Nadere informatie

Bedrijfseconomie. B-cluster BBBBEC2A.1

Bedrijfseconomie. B-cluster BBBBEC2A.1 Bedrijfseconomie B-cluster BBBBEC2A.1 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen

Nadere informatie

Kosten van huisvesting en duurzame productiemiddelen 7

Kosten van huisvesting en duurzame productiemiddelen 7 1 Kosten van huisvesting en duurzame productiemiddelen Kennisvragen paragraaf 1.1 en 1.2 1. Wat bestudeert de bedrijfseconomie? 2. We onderscheiden bij uitgaven kosten en verspillingen. Wat is het verschil

Nadere informatie

EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie

EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie onderdeel Bedrijfsadministratie journaalposten Proefexamen 1 De beschikbare tijd is 3 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2005-I

Eindexamen m&o vwo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 1 volgens grafiek: 10% voor computers en 5% voor software 0,15 54 = 8,1 miljard 2 aan de verzadigingsfase gaat de volwassenfase (rijpheidsfase) vooraf, de neergangsfase (eindfase)

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Handelswetenschappen en recht

Examen HAVO en VHBO. Handelswetenschappen en recht Handelswetenschappen en recht Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Vrijdag 28 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen

Nadere informatie

Ontwerpmethodologie LES 2

Ontwerpmethodologie LES 2 Ontwerpmethodologie LES 2 Steve Vanlanduit 20-2-2006 Herhaling titel van presentatie 1 Inhoud les 2 Inleiding projectmanagement Economische aspecten in het ontwerpproces: Kapitaalsinvestering beslissingen

Nadere informatie

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. management & organisatie. tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2014 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Jaarrekening 2015. Stichting Chabad Central Amsterdam Dr. Eijkmanstraat 1 1181 WG Amstelveen

Jaarrekening 2015. Stichting Chabad Central Amsterdam Dr. Eijkmanstraat 1 1181 WG Amstelveen Jaarrekening 2015 Stichting Chabad Central Amsterdam Dr. Eijkmanstraat 1 1181 WG Amstelveen INHOUD JAARREKENING 1 Samenstellingsverklaring 4 2 Balans 5 3 Winst en verliesrekening 6 4 Toelichting op de

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 91401 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 91401 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 91401 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 6 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 3 cases met in totaal 15 open

Nadere informatie

BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie

BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie BEKNOPTE HANDLEIDING KOSTPRIJSBEREKENING Samenvatting van de theorie INLEIDING Zeker als de jaarcijfers te wensen over laten, komt al snel de roep om een adviseur. Dit om te zorgen dat de resultaten in

Nadere informatie

De kapitaalslasten worden gevormd door de afschrijving en de rentekosten. De verdeelsleutel van de hulpkostenplaats huisvesting is als volgt:

De kapitaalslasten worden gevormd door de afschrijving en de rentekosten. De verdeelsleutel van de hulpkostenplaats huisvesting is als volgt: Extra vragen Investeringsanalyse 23 juni 2015 Opgave De Nederlandse eredivisie voor ijshockey bestaat uit acht verenigingen. De Tilburg Trappers is al jaren één van de toonaangevende clubs. Gezien het

Nadere informatie

PROEFEXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie (MBA)

PROEFEXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) PROEFEXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Financiële Rapportage en Analyse Beschikbare tijd 3¾ uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en

Nadere informatie