Migrantenliteratuur. De multiculturele samenleving in de literatuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Migrantenliteratuur. De multiculturele samenleving in de literatuur"

Transcriptie

1 Migrantenliteratuur De multiculturele samenleving in de literatuur

2 1. Migrantenliteratuur? De problematische categorisering van het werk van allochtone schrijvers

3 Maatschappelijke context In de tweede helft van de jaren negentig: Kinderen van gastarbeiders: vooral veel schrijvers van Marokkaanse afkomst zoals Abdelkader Benali, Hafid Bouazza en Mustafa Stitou Politieke vluchtelingen zoals Kader Abdollah (Irakese afkomst) en Yasmine Allas (Somalische afkomst) Al veel vroeger schrijvers uit voormalige koloniën: bijv. Astrid Roemer (Surinaamse afkomst) en Frank Martinus Arion (Antillaanse afkomst) In Vlaanderen: weinig allochtone schrijvers

4

5 Allochtone schrijvers Verschillende migratiestromen: In de jaren vijftig, zestig en zeventig: migranten uit (ex)koloniën In de jaren zestig en zeventig: arbeidsmigratie (o.a. uit Turkije en Marokko) Vanaf de jaren negentig: asielzoekers (o.a. uit Irak, Iran, Afganistan en Somalië) Meer allochtonen in Nederland dan in Vlaanderen Kwesties als migratie, assimilatie, de islam, samenleven met verschillende culturen,... belangrijk in het maatschappelijk debat (zeker na 11 september en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh)

6 Nieuw verschijnsel Er is een nieuwe literaire stroming ontstaan de afgelopen vijf jaar. Ze is niet helemaal Marokkaans, ze is niet helemaal Nederlands. Ze is ook niet iets daartussenin, dat zou te makkelijk zijn. Nee, ze is een handeling. Wat bedoel ik daarmee? Voor het eerst in de Nederlandse literatuurgeschiedenis grijpt een tweede generatie migranten massaal naar de pen en schrijft haar verhalen op. Dit is geen wonder, het gebeurt overal op deze wereld. (Benali 2000:12 naar Brems 2006:667)

7 Migrantenliteratuur? 2001: Nederlandse Boekenweek met als thema: "Het land van herkomst. Schrijven tussen twee culturen" zichtbaarheid allochtone schrijvers "Etiketten" als migrantenliteratuur, immigrantenliteratuur, allochtone literatuur, etnische literatuur, nieuwe literatuur, multiculturele literatuur, interculturele literatuur,... Afstand van deze etiketten

8

9 Migrantenliteratuur? Als ik de meeste critici mag geloven, dan ben ik een Marokkaanse schrijver. Maar ik geloof de meeste critici niet. Volgens andere, welwillende mensen ben ik een Marokkaans-Nederlandse schrijver. Deze aanduiding klinkt echter ongemakkelijk. Zij loopt tegelijkertijd op muil en klomp - en dat loopt verdomd moeilijk. Dan heb je nog de voorzichtige mensen met een hang naar volledigheid (die zijn in de minderheid), voor wie ik de titel N.S.M.A.N.N. (Nederlandse schrijver van Marokkaanse Afkomst met Nederlandse Nationaliteit) heb verzonnen. Dit is, maatschappelijk gezien, de enige juiste aanduiding, maar je maakt er geen vrienden mee. Het klinkt als een zeldzame ziekte. Het N.S.M.A.N.N.-syndroom. Je komt er de kroeg niet mee in. (Hafid Bouazza, Een beer in bontjas, blz. 9/10;

10

11 Kenmerken migrantenliteratuur? Evolutie van thematiek migrantenidentiteit (verlies en opbouw identiteit) naar een bredere thematiek Verwondering over de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving Bijzonder taalgebruik Het land van herkomst Exotisme Engagement

12 Grote verschillen Problematisch: categorisering op basis van afkomst? Ook autochtone schrijvers reflecteren over de multiculturele samenleving Vermeende kenmerken gaan zeker niet voor alle allochtone schrijvers op

13 Grote verschillen <--- Experimenteel (~ pomo) realistisch/autobiografisch ---> Bijv.: Bijv.: Abdelkader Benali Khalid Boudou Hafid Bouazza Hassan Bahara

14 2. Allochtone auteurs Enkele voorbeelden van de verschillende tendensen binnen de zg. migrantenliteratuur

15 Realistische tendens Khalid Boudou, Het Schnitzelparadijs (2002) Realistisch/autobiografisch De lezer als consument/het boek als product Verfilming Humor

16 Trailer film:

17

18 Postmoderne tendens Abdelkader Benali, De langverwachte (2002) Het wonderlijke, de verbeelding Verteller: een nog ongeboren kind In het multiculurele Rotterdam, herinneringen aan het land van herkomst

19

20 Postmoderne tendens Hafid Bouazza, Paravion (2003) Verbeelding Barok taalgebruik Sensualiteit Grensoverschrijdingen (bijv. Paravion (Amsterdam?) en een exotische plaats (in Marokko?) vloeien in elkaar over)

21 De langverwachte (fragment) De verschillende redenen waarom zijn vader zijn vader niet zou kunnen zijn [...]. reden die zich aandienden in de vorm van verschillen tussen Driss en Mehdi. De manier waarop Driss zijn jas aantrok, bij voorbeeld, eerst de linker - en dan pas de rechtermouw, terwijl Mehdi eerst de rechtermouw van zijn jas pakte en dan pas de linker. [...] Hij sprak vloeiend Nederlands, zijn vader nou niet bepaald. Hij droomde in het Nederlands, zijn vader droomde nooit, of misschien wel, of misschien niet. [...] Zijn vader was geen roker. Mehdi rookte - stiekem - een half pakje per dag. (p. 145)

22

23

24

25

26 3. Autochtone auteurs Enkele voorbeelden van autochtone auteurs die reflecteren over de multiculturele samenleving

27 Multiculti in de literatuur Kristien Hemmerechts, Donderdagnamiddag. Halfvier (2002) Hoofdthema: relatie ouders kinderen Belangrijke rol: Marokkaanse jongen Stelt verhalen (in de traditie van Duizend-enéén-nacht) tegenover tragische dood vriendinnetje

28 Multiculti in de literatuur Robert Anker, Hajar en Daan (2004) Passionele relatie leraar en moslimmeisje (zijn leerlinge) Confrontatie culturen Thema s: verloedering onderwijs en alledaags racisme

29

30 Multiculti in de literatuur Tom Naegels, Los (2005) Autobiografisch Thema s: euthanasie en de multiculturele samenleving In Borgerhout (Antwerpen) Vooroordelen ondermijnen en bevestigen Eigen zekerheden en linkse idealen worden afgebroken

31 Trailer film:

32 Fragment Los Ik besloot om bevriend te raken met allochtonen. Hoe kun je solidair zijn met mensen die je niet kent? Ik voelde me onwennig in hun nabijheid, maar dat kwam door een gebrek aan kennis. Alleen liefde en vriendschap leidden tot echt begrip. Probleem:waar vond je ze? Zelfs mijn vrienden hadden geen vrienden die bevriend waren met allochtonen. (p. 83)

DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR

DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR De Nederlandse Leeuw Leo Belgicus BEVOLKINGSGROEI TUSSEN 1945 EN 1965 1945 10 miljoen 1965 12 miljoen 1945-1965 Emigratie 400.000 Nederlands-Indië

Nadere informatie

De literair-sociologische inbedding van migrantenauteurs in Nederland en Vlaanderen

De literair-sociologische inbedding van migrantenauteurs in Nederland en Vlaanderen Faculteit Letteren & Wijsbegeerte Lore Clerix De literair-sociologische inbedding van migrantenauteurs in Nederland en Vlaanderen Een vergelijking aan de hand van de debuutromans van Said El Haji en Rachida

Nadere informatie

Ik hoor er thuis, ook al verlang ik vaak naar Marokko, en dat zal altijd zo blijven.

Ik hoor er thuis, ook al verlang ik vaak naar Marokko, en dat zal altijd zo blijven. Ik hoor er thuis, ook al verlang ik vaak naar Marokko, en dat zal altijd zo blijven. Een onderzoek naar hybriditeit in het werk van Hans Sahar Masterscriptie Neerlandistiek: Moderne Nederlandse letterkunde

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

Clash der culturen. Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag

Clash der culturen. Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag b i o - w e t e n s c h a p p e n e n m a a t s c h a p p i j Clash der culturen Het ontstaan van een multiculturele samenleving Carlo van Praag Er is bijna geen ander Europees land waar de bevolkingstoename

Nadere informatie

Vreemde vogels die nesten beginnen

Vreemde vogels die nesten beginnen Vreemde vogels die nesten beginnen Een onderzoek naar interculturaliteit in de Nederlandstalige literatuur Masterproef, voorgelegd aan de examencommissie ter verkrijgen van de graad van Master in de Taal-

Nadere informatie

Literaire grensbewegingen. De weerslag van de Marokkaanse diaspora in de literatuur van Nederland en Vlaanderen 1994-2010 J.M.

Literaire grensbewegingen. De weerslag van de Marokkaanse diaspora in de literatuur van Nederland en Vlaanderen 1994-2010 J.M. Literaire grensbewegingen. De weerslag van de Marokkaanse diaspora in de literatuur van Nederland en Vlaanderen 1994-2010 J.M. Nijborg SAMENVATTING Literaire grensbewegingen vormt een studie die twee verschillende

Nadere informatie

Het Schnitzelparadijs

Het Schnitzelparadijs Een multi-culti film Het Schnitzelparadijs Door Martina Veliká Inhoud: i. Inleiding: i. Onderzoeksvraag ii. iii. ii. iii. Werkwijze Verhaal i. Multi-culti personages Kern i. Recensies Slot i. Resultaten

Nadere informatie

Ontstaan van de pluriforme samenleving

Ontstaan van de pluriforme samenleving Inleiding De Nederlandse samenleving is pluriform; ze bestaat uit groepen mensen met verschillende waarden, belangen en normen. Over de betekenis van pluriformiteit en de vraag hoe een samenleving moet

Nadere informatie

Spijkerschrift (Notities van Aga Akbar)

Spijkerschrift (Notities van Aga Akbar) LITERATUURLIJST VWO; Cultuurverschillen Spijkerschrift (Notities van Aga Akbar) Abdolah, Kader psychologische roman migrantenliteratuur, Iran, doven Een doofstomme man in de Iraanse bergen communiceert

Nadere informatie

c) de beloning voor hun inzet op het slagveld?

c) de beloning voor hun inzet op het slagveld? 1. Frans protectoraat 1.1 De film Days of Glory gaat over de bijdrage van de soldaten uit de Franse kolonies aan de overwinning van de geallieerden. Fragment 1: De troepen uit de kolonies vormen de frontlinie

Nadere informatie

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 1. Demografische gegevens over etnische minderheden Per 1 januari 2005 telde de Nederlandse bevolking 3,1 miljoen (3.122.717) allochtonen. De omvang

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1p 1 Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland

Nadere informatie

Magisterská diplomová práce

Magisterská diplomová práce Masarykova univerzita Filozofická fakulta Ústav germanistiky, nordistiky a nederlandistiky Magisterská diplomová práce 2011 Karolina Vrbová 5 Masarykova univerzita Filozofická fakulta Ústav germanistiky,

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

De vluchteling. Culturele identiteit in het Nederlandse oeuvre van Kader Abdolah 1993-2014

De vluchteling. Culturele identiteit in het Nederlandse oeuvre van Kader Abdolah 1993-2014 De vluchteling Culturele identiteit in het Nederlandse oeuvre van Kader Abdolah 1993-2014 Lise Duijghuisen Masterscriptie actuele geschiedenis Radboud Universiteit Nijmegen 14 augustus 2015 Afbeelding

Nadere informatie

Inhoud. 0 Etnische diversiteit in de medische praktijk: een introductie. Casuïstiek. herkomst voor zorgverlening door artsen... 8

Inhoud. 0 Etnische diversiteit in de medische praktijk: een introductie. Casuïstiek. herkomst voor zorgverlening door artsen... 8 XI 0 Etnische diversiteit in de medische praktijk: een introductie 0.1 Inleiding............................................................................. 2 0.2 Mensen van allochtone herkomst in Nederland......................................

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Het is een gegeven: Voorzieningen in Welzijnsorganisaties krijgen een

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

De tragiek van de emigrant: op het breukvlak van twee culturen in enkele recente Nederlandse romans

De tragiek van de emigrant: op het breukvlak van twee culturen in enkele recente Nederlandse romans Academiejaar 2006 2007 De tragiek van de emigrant: op het breukvlak van twee culturen in enkele recente Nederlandse romans promotor: prof. dr. Bart Keunen Verhandeling voorgelegd aan de Faculteit Letteren

Nadere informatie

Interculturele ouderenzorg Vragen voor vandaag

Interculturele ouderenzorg Vragen voor vandaag Interculturele ouderenzorg Vragen voor vandaag Els Nolf Brusselse Welzijns- en Gezondheidsraad Lakensestraat 76, 1000 Brussel www.bwr.be Bestuurslid van Eniec Citaat Mohammed Benzakour (Volzin, nl, 2014)

Nadere informatie

Multiculturele aspecten van palliatieve zorg

Multiculturele aspecten van palliatieve zorg Multiculturele aspecten van palliatieve zorg Casuïstiek bespreking palliatieve zorg Buitenveld 18-11-2014 Marina van Gaans Verpleegkundig specialist longziekten/ palliatieve zorg Immigratie Nederland Nederland

Nadere informatie

Nederland telt bijna één miljoen moslims; een statistisch gegeven dat nogal

Nederland telt bijna één miljoen moslims; een statistisch gegeven dat nogal Nederland en zijn islam Dick Douwes in: Ons Erfdeel, jg 49 (2006), nr. 2, pp. 163-169. Nederland telt bijna één miljoen moslims; een statistisch gegeven dat nogal wat mensen schrik aanjaagt. Naast de praktiserende

Nadere informatie

Functioneel gebruik van werkwoordstijden in educatieve teksten over het verleden

Functioneel gebruik van werkwoordstijden in educatieve teksten over het verleden Ronde 2 Tom van der Geugten Fontys Lerarenopleiding Tilburg / Vereniging van Educatieve Auteurs Contact: t.vandergeugten@fontys.nl Functioneel gebruik van werkwoordstijden in educatieve teksten over het

Nadere informatie

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/ - Trouw 1 van 7 16/03/2009 09:26 16 maart 2009 We hebben niks meer met elkaar Een indrukwekkende rij intellectuelen sombert in een handvol boeken over onze samenleving. Volgens Willem Breedveld biedt de

Nadere informatie

Hoe is de multiculturele samenleving ontstaan?

Hoe is de multiculturele samenleving ontstaan? Hoe is de multiculturele samenleving ontstaan? Multicultureel Nederland: vanaf 100 jaar geleden tot nu Soms lijkt het of Nederland in korte tijd veranderd is van een monoculturele tot een multiculturele

Nadere informatie

UNIVERSITEIT LEIDEN. Marokkanen volgens Nederlanders. De rol van Marokkanen in de autochtone Nederlandse literatuur

UNIVERSITEIT LEIDEN. Marokkanen volgens Nederlanders. De rol van Marokkanen in de autochtone Nederlandse literatuur UNIVERSITEIT LEIDEN Marokkanen volgens Nederlanders De rol van Marokkanen in de autochtone Nederlandse literatuur MA-Scriptie Neerlandistiek Naam: Dagmara Abtová/s1049127 Begeleiding: Dhr. Prof.dr.A.G.H.

Nadere informatie

MIGRANTENLITERATUUR, OUDE EN NIEUWE GARDE BACHELORSCRIPTIE

MIGRANTENLITERATUUR, OUDE EN NIEUWE GARDE BACHELORSCRIPTIE MIGRANTENLITERATUUR, OUDE EN NIEUWE GARDE BACHELORSCRIPTIE M.A.J. Snepvangers S438328 19-11-2014 Scriptiebegeleider: dr. A.C.J. de Ruiter Algemene Cultuurwetenschappen Faculteit Geesteswetenschappen Tilburg

Nadere informatie

05-12-2005. Artikel zonder titel

05-12-2005. Artikel zonder titel 05-12-2005 Artikel zonder titel Jongeren hebben vaak weinig vertrouwen in de objectiviteit van leraren en schooldirecteuren. En dat wantrouwen wordt alleen maar sterker, als ze daarin keer op keer worden

Nadere informatie

Songül Gürses Immigranten en vluchtelingen moeten hier keihard knokken om iets op te bouwen

Songül Gürses Immigranten en vluchtelingen moeten hier keihard knokken om iets op te bouwen Songül Gürses Immigranten en vluchtelingen moeten hier keihard knokken om iets op te bouwen Songül Gürses is wijkopbouwwerker in de Arnhemse wijk Presikhaaf. Landelijk bekend werd ze met het duo-opbouwwerk.

Nadere informatie

Superdiversiteit, Identiteit en School. Prof. Maurice Crul VU Universiteit Amsterdam Erasmus Universiteit Rotterdam

Superdiversiteit, Identiteit en School. Prof. Maurice Crul VU Universiteit Amsterdam Erasmus Universiteit Rotterdam Superdiversiteit, Identiteit en School Prof. Maurice Crul VU Universiteit Amsterdam Erasmus Universiteit Rotterdam Super-diversiteit Super Fantastisch Super = Complexiteit Waarom is het begrip in opkomst?

Nadere informatie

Daar is beter dan hier

Daar is beter dan hier Daar is beter dan hier A passage to India DVD Speelfilm (Meerdere talen) De Koran : een vertaling De boodschapper : een vertelling De reis van de lege flessen Dit mooie land : Mirza-columns uit de Volkskrant

Nadere informatie

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Cor Hoffer cultureel antropoloog / socioloog c.hoffer@parnassiabavogroep.nl 1 Onderwerpen: gezondheidszorg en cultuur demografische

Nadere informatie

*spreidingspatronen van migranten- en andere bevolkingsgroepen in grote steden beschrijven oude woonwijken achterstandswijk/buurt

*spreidingspatronen van migranten- en andere bevolkingsgroepen in grote steden beschrijven oude woonwijken achterstandswijk/buurt Specificaties examenprogramma Aardrijkskunde vmbo Migratie en de multiculturele samenleving BB Explicitering bij de eindtermen De kandidaat kan Onderdeel 1 de maatschappelijke en ruimtelijke segregatie

Nadere informatie

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden

Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Seksuele normen, waarden en praktijken bij jongeren uit etnische minderheden Sophie Withaeckx & Shaireen Aftab RHEA Onderzoekscentrum Gender & Diversiteit (VUB) Ella vzw Kenniscentrum Gender & Etniciteit

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

. Literatuurlijst HAVO; Thema: Migrantenliteratuur en Kolonialisme

. Literatuurlijst HAVO; Thema: Migrantenliteratuur en Kolonialisme . Literatuurlijst HAVO; Thema: Migrantenliteratuur en Kolonialisme Titel: Het huis van de moskee Auteur: Abdolah, Kader Jaar van uitgave: 2005 Thema: Migrantenliteratuur Godsdienst & Godsdienstwaanzin

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Bijeenkomst bevordering seksuele gezondheid Noord Nederland en de rol van de zelforganisaties Drachten 15-3-2010 Bram Tuk Pharos, kennis en adviescentrum

Nadere informatie

Workshop Sterven en Cultuur

Workshop Sterven en Cultuur Workshop Sterven en Cultuur Berbel Tanck (I) Ruth Ramaker (II) Workshop cultuur Pretoets Theorie Eigen ervaringen Stellingen Pretoets In het Boeddhisme moet de strevende vastgehouden worden door een naaste.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoe gaat het met het imago van Nederland?

Hoofdstuk 1 Hoe gaat het met het imago van Nederland? Hoofdstuk 1 Hoe gaat het met het imago van Nederland? 5op2 (NTR) http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1246478 Duur fragment: 12:21 min. (6:22 min. 18:43 min.) Duur uitzending: 26:52 min. Datum uitzending:

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden

Nadere informatie

Zie De Graaf e.a. 2005 voor een uitgebreide onderzoeksverantwoording van het onderzoek Seks onder je 25ste.

Zie De Graaf e.a. 2005 voor een uitgebreide onderzoeksverantwoording van het onderzoek Seks onder je 25ste. 6 Het is vies als twee jongens met elkaar vrijen Seksuele gezondheid van jonge allochtonen David Engelhard, Hanneke de Graaf, Jos Poelman, Bram Tuk Onderzoeksverantwoording De gemeten aspecten van de seksuele

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE CSE BB

AARDRIJKSKUNDE CSE BB Examen VMBO-BB 2005 tijdvak 2 maandag 20 juni 14.00 15.30 uur AARDRIJKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

Constructie van de variabele Etnische afkomst

Constructie van de variabele Etnische afkomst Constructie van de variabele Etnische afkomst Ter inleiding geven we eerst een aantal door verschillende organisaties gehanteerde definities van een allochtoon. Daarna leggen we voor het SiBO-onderzoek

Nadere informatie

Interculturele jeugd en opvoedhulp

Interculturele jeugd en opvoedhulp Interculturele jeugd en opvoedhulp Op zoek naar vertrouwen en doeltreffendheid Presentatie TriviumLindenhof 9/2012 1 Ary Scheffer. Mignon verlangend naar haar vaderland 1836 2 Cijfertjes Bij TriviumLindenhof

Nadere informatie

Migratie en oecumene: een nieuwe visie ter bevordering van transformatie in de relaties tussen mensen (Verkorte weergave)

Migratie en oecumene: een nieuwe visie ter bevordering van transformatie in de relaties tussen mensen (Verkorte weergave) Migratie en oecumene: een nieuwe visie ter bevordering van transformatie in de relaties tussen mensen (Verkorte weergave) Bijeenkomst Migratie en Oecumene Katholieke Vereniging voor Oecumene, Den Bosch,

Nadere informatie

De volgende onderdelen moeten altijd in je boekverslag staan

De volgende onderdelen moeten altijd in je boekverslag staan Handleiding boekverslag Er zijn vele manieren om een boekverslag te maken, maar voor je eigen gemak is het van belang dat je een vaste volgorde aanhoudt. Bij de voorbereiding van je toetsen en je schoolexamen

Nadere informatie

huisineen reemdecultuur

huisineen reemdecultuur huisineen reemdecultuur samenleven Stel je positief in, zegt de ene, leer de lokale taal en omgangsvormen is het devies van een andere. Hoe doe je dat, je thuis voelen in een vreemde cultuur? Inspanning

Nadere informatie

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1.

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1. Eerwraak Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman Blz 1. Vra!n. 1) Wat voor soort verhaal is je boek? Mijn boek is een eigentijdsverhaal/roman 2) Waar

Nadere informatie

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Cor Hoffer cultureel antropoloog en socioloog Info: www.corhoffer.nl 1 Onderwerpen: migratie cultuursensitief werken korte oefening

Nadere informatie

MIGRANTENSTUDIES, 2008, NR. 1. Inleiding

MIGRANTENSTUDIES, 2008, NR. 1. Inleiding Inleiding Rens Vliegenthart en Linda Duits* In onze mondialiserende en sterk gedifferentieerde samenleving zijn we voor onze informatievoorziening grotendeels aangewezen op de media. Massamedia worden

Nadere informatie

Stichting Zohor. Jaarverslag 2004. Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن

Stichting Zohor. Jaarverslag 2004. Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن Stichting Zohor مؤسسة زهور Voor Participatie van Marokkaanse en Arabische vrouwen لتحسين وضعية النساء المغربيات و العربيات و تشجيع مشاركتهن Jaarverslag 2004 Haarlem, juni 2005 Inhoudsopgave: 1. De Stichting

Nadere informatie

DE MAROKKAANSE SLAGERSZOON ZONDER BRILLETJE : De classificatie van Abdelkader Benali s werk in de Nederlandse en Vlaamse journalistieke kritiek 1

DE MAROKKAANSE SLAGERSZOON ZONDER BRILLETJE : De classificatie van Abdelkader Benali s werk in de Nederlandse en Vlaamse journalistieke kritiek 1 BRÜNNER BEITRÄGE ZUR GERMANISTIK UND NORDISTIK 26 / 2012 / 1 2 MARTINA VELIKÁ DE MAROKKAANSE SLAGERSZOON ZONDER BRILLETJE : De classificatie van Abdelkader Benali s werk in de Nederlandse en Vlaamse journalistieke

Nadere informatie

Bakalářská diplomová práce

Bakalářská diplomová práce Masarykova univerzita Filosofická fakulta Ústav germanistiky, nordistiky a nederlandistiky Bakalářská diplomová práce 2008 Martina Veliká Masarykova univerzita Filosofická fakulta Ústav germanistiky, nordistiky

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand. Rudi Janssens

Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand. Rudi Janssens Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand Rudi Janssens Inhoud Identiteit: een actueel debat Taal en identiteit: een referentiekader De groei van een meertalige

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Kortcyclische arbeid, Op de teller!

Kortcyclische arbeid, Op de teller! Kortcyclische arbeid, Op de teller! 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische arbeid. Dit laat toe een duidelijke definiëring

Nadere informatie

Boekvergelijking. lessenserie

Boekvergelijking. lessenserie Boekvergelijking lessenserie Les 1 - introductie Uitleg periode C met handelingsdelen Niveau bepalen Boek uitzoeken Uitleg periode C Twee boeken lezen Boeken met elkaar vergelijken op een onderdeel uit

Nadere informatie

Persbericht. Maatschappelijke achterstand allochtonen is hardnekkig Jaarrapport Integratie EMBARGO tot dinsdag 20 septemper 2005, 15.

Persbericht. Maatschappelijke achterstand allochtonen is hardnekkig Jaarrapport Integratie EMBARGO tot dinsdag 20 septemper 2005, 15. Sociaal en Cultureel Planbureau Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Centraal Bureau voor de Statistiek Maatschappelijke achterstand allochtonen is hardnekkig Jaarrapport Integratie 2005

Nadere informatie

Wie hebben emigratieplannen?

Wie hebben emigratieplannen? Wie hebben emigratieplannen? -welk land? -terug? Arie de Graaf Inhoud presentatie -Achtergrond van de databron -Welke vragen zijn gesteld aan de respondenten -Emigratieplannen van autochtonen -Emigratieplannen

Nadere informatie

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Algemene vergadering RWO -Oudenaarde 11 juni 2012 Inhoud Terminologie: ECM Enkele vragen Overzicht van de immigratie Aanwezigheid in regio Oudenaarde Enkele

Nadere informatie

Identificatie: een dynamische benadering van identiteitsvorming Cor Hoffer

Identificatie: een dynamische benadering van identiteitsvorming Cor Hoffer Identificatie: een dynamische benadering van identiteitsvorming Cor Hoffer (Gepubliceerd in: Interculturele Jeugd- en Opvoedhulp. Een cultureel venster op de hulpverlening aan migrantenjongeren en hun

Nadere informatie

Allochtonenprognose 2002 2050: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 2010

Allochtonenprognose 2002 2050: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 2010 Allochtonenprognose 22 25: bijna twee miljoen niet-westerse allochtonen in 21 Maarten Alders Volgens de nieuwe allochtonenprognose van het CBS neemt het aantal niet-westerse allochtonen toe van 1,6 miljoen

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands

Boekverslag Nederlands Boekverslag Nederlands Klas 9 vmbo/havo/vwo Klas 10 vmbo/havo 9 vmbo/havo + 10 vmbo/havo Leerlingen die in 9 vmbo of 9 havo zitten moeten in de tiende klas een mondeling literatuur doen. Er moeten dan

Nadere informatie

Dag van Godsdienst. Mozaïek van de ethiek. 8 februari 2012

Dag van Godsdienst. Mozaïek van de ethiek. 8 februari 2012 Dag van Godsdienst Mozaïek van de ethiek. 8 februari 2012 Voorstelling Mama van Younes (5) Gelukkig getrouwd Leerkracht islamitische godsdienst Stedelijk Onderwijs Antwerpen (lager 12j). Coördinatrice

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Connie Palmen De Wetten

Connie Palmen De Wetten Connie Palmen De Wetten Connie Palmen geboren: 25 november 1955 in Limburg opleiding: de studie Nederlandse Taal en Letterkunde en Filosofie in Amsterdam Bij Nederlands bleef ik met vragen zitten, die

Nadere informatie

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype Samenvatting In deze studie is voor de belangrijkste migratietypen (arbeid, gezin, studie en asiel) een overzicht gemaakt van de omvang, de verdeling over de herkomstlanden en de demografische samenstelling

Nadere informatie

Jaarverslag Variant Goes 2013

Jaarverslag Variant Goes 2013 Jaarverslag Variant Goes 2013 Voorwoord Conform de subsidieafspraken met de gemeente Goes droeg de stichting Variant Goes bij aan de integratiedoeleinden van de gemeente Goes door de realisatie van het

Nadere informatie

Ik ben meer Iraniër geworden en meer Nederlander! Halleh Ghorashi over diversiteit

Ik ben meer Iraniër geworden en meer Nederlander! Halleh Ghorashi over diversiteit Ik ben meer Iraniër geworden en meer Nederlander! Halleh Ghorashi over diversiteit Monique Leygraaf In oktober 2006 werd Prof. dr. Halleh Ghorashi bijzonder hoogleraar Management van diversiteit en integratie

Nadere informatie

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Bijeenkomst 1: Kennismaking 1 Bijeenkomst 2: Familie en vrienden Gesprek over subthema 1: Ouders en Grootouders : Wie was uw

Nadere informatie

Training Geboorte en Kraamtijd in verschillende culturen Ingrid Peters

Training Geboorte en Kraamtijd in verschillende culturen Ingrid Peters Training Geboorte en Kraamtijd in verschillende culturen Ingrid Peters Juni 2012 Inhoud Workshop (1) - Introductie en vragenlijst - Deel I: Theorie en achtergrond 1. Menssensitief werken 2. Migratiehistorie

Nadere informatie

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben.

Deze veertig dagen staan we nadrukkelijk stil bij de vraag wie Jezus is. Welke beelden wij van Jezus hebben. 21-02-2016 Lucas 9: 28-36 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Wie ben jij? Wie bent u? Als we iemand voor het eerst ontmoeten op een feestje, of misschien ook wel na de kerkdienst onder de koffie, wordt

Nadere informatie

Interculturele Competenties:

Interculturele Competenties: Interculturele Competenties: Een vak apart W. Shadid Leiden, mei 2010 Interculturele Competenties 2 Inleiding Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk gelegd op interculturele

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining helpt jongeren echt! Weerbaarheidstraining slaat brug tussen jongeren in multicultureel Nederland

Weerbaarheidstraining helpt jongeren echt! Weerbaarheidstraining slaat brug tussen jongeren in multicultureel Nederland Weerbaarheidstraining helpt jongeren echt! Weerbaarheidstraining slaat brug tussen jongeren in multicultureel Nederland Een weerbaarheidstraining geeft jongeren van niet-westerse afkomst meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Blij vieren door de machteloze kramp heen

Blij vieren door de machteloze kramp heen Blij vieren door de machteloze kramp heen Preek op 20 december 2015 in Agneskerk Goutum - Martha Kroes (Vierde Advent) ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart

Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Lesbrief Leeslicht Het gouden uur Karin Giphart Over het boek Bekijk en lees de voorkant, de achterkant en de inhoud.. Hoe heet het boek?.2 Hoe heet de schrijver van het boek?. Hoeveel verhalen staan er

Nadere informatie

BIJLAGEN. Bijlagen. LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 www.gezinsopvanginfo.be

BIJLAGEN. Bijlagen. LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 www.gezinsopvanginfo.be Bijlagen LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 5B5B5B LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 76 Bijlagen Bijlage 1: Een voorbeeld van een oproepbrief Bijlage 2: Illustratie bij gespreksregels: ik heb een hond gekocht : het

Nadere informatie

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Sinds de jaren zestig is het aandeel migranten in de Nederlandse bevolking aanzienlijk gegroeid. Van de totaal 16,3 miljoen inwoners in

Nadere informatie

De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland

De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland VORDERINGEN OP SCHOOL 1 2 VORDERINGEN OP SCHOOL De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland Stand van zaken, ontwikkelingen en informatielacunes

Nadere informatie

Thuisgevoelens van Marokkaans-Nederlandse vrouwen en de dubbele loyaliteitenkwestie

Thuisgevoelens van Marokkaans-Nederlandse vrouwen en de dubbele loyaliteitenkwestie Dit artikel is eerder verschenen in Al Nisa, Islamitisch maandblad voor vrouwen, juli 2008. Al Nisa en de auteur. Thuisgevoelens van Marokkaans-Nederlandse vrouwen en de dubbele loyaliteitenkwestie Marjo

Nadere informatie

Gouwe Dialoog, bijdrage stadsdichter Ruud Broekuizen

Gouwe Dialoog, bijdrage stadsdichter Ruud Broekuizen Nelson Mandela Centrum, vrijdag 22 januari 2016 Gouwe Dialoog, bijdrage stadsdichter Ruud Broekuizen Dit is een avond van dialoog. Van debat. Van luisteren. En dat is hard nodig. Want er is te weinig dialoog.

Nadere informatie

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Aya Crébas Programma - Voorstellen, ZBK gezamenlijk project - Optimale preventie begint voor de geboorte - Geboortecultuur en nieuwe Nederlanders

Nadere informatie

Prognose van emigratie op basis van een retourmigratiemodel

Prognose van emigratie op basis van een retourmigratiemodel Andries de Jong en Han Nicolaas In de nieuwe bevolkingsprognose is de emigratie voor het eerst gemodelleerd aan de hand van het retourpercentage. Voor zes herkomstgroeperingen zijn veronderstellingen opgesteld

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België?

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? dr. Antoinette Verhage Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht Universiteit Gent VANASSCHE, N., VERHAGE, A., (2015),

Nadere informatie

Les 8: Ik voel me hier gelukkig.

Les 8: Ik voel me hier gelukkig. CD 2, Track 15 Alstublieft meneer. Zal ik de kabeljauwfilets in een tasje voor u doen? Kijkt u eens. Tot ziens. Dag meneer. Mijn naam is Sandra Metten. Ik schrijf een artikel voor het studentenblad Zo!

Nadere informatie

AAMU: Insider/Outsider. The art of Gordon Bennett

AAMU: Insider/Outsider. The art of Gordon Bennett W E R K M A P Art & ArguMENT is een artistiek debatproject van het AAMU, museum voor hedendaagse Aboriginal kunst en IDEA, International Debate Education Association. Een van de kenmerken van hedendaagse

Nadere informatie

Stichting Variant Goes Jaarverslag 2012

Stichting Variant Goes Jaarverslag 2012 Stichting Variant Goes Jaarverslag 2012 Voorwoord Stichting Variant Goes is een organisatie die de verscheidenheid aan culturen in de gemeente Goes met elkaar in verbinding wil brengen. Uitgangspunt hierbij

Nadere informatie

Maandstatistiek van de bevolking Jaargang 50 november 2002

Maandstatistiek van de bevolking Jaargang 50 november 2002 Maandstatistiek van de bevolking Jaargang 50 november 02 Centraal Bureau voor de Statistiek Heerlen/Voorburg, 02 Verklaring der tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil = (indien

Nadere informatie

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014 Enquete resultaten Normen en Waarden 214 Deze enquête is afgenomen in de derde en vierde klas op de middelbare school de Guido de Bres in Amersfoort. Dit zijn de statistieken van de anwoorden die de leerlingen

Nadere informatie