In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat biogas bestaat uit de volgende componenten met de volgende bijbehorende variatie in volumepercentages:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat biogas bestaat uit de volgende componenten met de volgende bijbehorende variatie in volumepercentages:"

Transcriptie

1 Biogasinstallaties en explosiegevaar: toepassing van de ATEX 137 richtlijn Door de steeds verdere ontwikkeling van nieuwe technologieën wordt op steeds bredere schaal biogas gewonnen uit afvalstoffen. Biogas is een brandbaar gas waarmee op het gebied van explosiegevaar en in het kader van de ATEX 137 richtlijn rekening moet worden gehouden. Biogas is echter een complex mengsel van gassen dat bovendien van samenstelling kan wisselen, waardoor het beoordelen van de risico s in het kader van explosiegevaar niet eenvoudig is. Wat is biogas? Biogas of stortgas is een gasmengsel dat ontstaat als gevolg van biologische processen. De hoofdbestanddelen van biogas zijn methaan en koolstofdioxide. Het gas ontstaat als gevolg van vergisting (een anaeroob proces) van organisch materiaal zoals mest, rioolslib, actief slib of gestort huisvuil. Biogas is een mengsel van gassen en de exacte samenstelling is afhankelijk van de soort biomassa (slib uit waterzuivering, mest, compost etc.) die wordt afgebroken. Foto 1, Slibgistingstanks bij een waterschap In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat biogas bestaat uit de volgende componenten met de volgende bijbehorende variatie in volumepercentages: Tabel 1, samenstelling biogas Biogas bestaat uit: Methaan Koolstofdioxide Waterdamp Stikstof Zuurstof Zwavelwaterstof Sporen van ammoniak, waterstof en hogere koolwaterstoffen 45 vol% tot 75 vol% 25 vol% tot 55 vol% 0 vol% tot 12 vol% 0 vol% tot 5 vol% 0 vol% tot 2 vol% 0 vol% tot 0,5 vol% Op basis van bovenstaande bestanddelen kan geconcludeerd worden dat biogas diverse gevaarlijke eigenschappen in zich heeft waarmee bij de bouw en het gebruik van een biogasinstallatie rekening mee moet worden gehouden. Hieronder volgt een verdere toelichting op deze conclusie. Pagina 1 van 7

2 Welke bestanddelen kunnen explosiegevaar veroorzaken? De volgende bestanddelen in biogas zijn brandbare gassen en kunnen daardoor in de juiste verhouding met lucht leiden tot een explosieve atmosfeer: Methaan Methaan is een brandbaar gas dat in de juiste verhouding met lucht kan leiden tot een explosieve atmosfeer. Methaan is in concentraties tussen de 4,4 vol% en 17 vol% in lucht explosiegevaarlijk. Zwavelwaterstof Zwavelwaterstof komt in kleine hoeveelheden voor in biogas en kan net als methaan in de juiste verhouding met lucht leiden tot een explosieve atmosfeer. Zwavelwaterstof is in concentraties tussen de 4,3 vol% en 45,5 vol% in lucht explosiegevaarlijk. Omdat zwavelwaterstof slechts in kleine concentraties in biogas aanwezig is zal de concentratie zwavelwaterstof in biogas niet bepalend zijn voor de explosiegevaarlijke eigenschappen van biogas. Waterstof In biogas kunnen sporen van waterstof voorkomen. Aangezien de concentraties dusdanig laag zijn, zal waterstof niet doorslaggevend zijn voor de explosiegevaarlijke eigenschappen van biogas. Bepalend voor de explosieve eigenschappen van biogas zal met name de concentratie methaan in het biogas zijn. In onderstaande diagram staan de explosiegrenzen van biogas (mengsel van 70% methaan en 30 % CO 2 ) in lucht weergegeven. (bron: KAS 12 Merkblatt Sicherheit in Biogasanlagen) Pagina 2 van 7

3 Hypothetisch gezien zal biogas niet meer explosiegevaarlijk zijn indien de concentratie methaan in biogas tot onder de 15% daalt. Dit zal echter nooit het geval zijn omdat het biogas dan onbruikbaar is. Uit bovenstaande figuur wordt duidelijk dat biogas, net zoals alle gassen, explosiegevaarlijk wordt in de juiste mengverhouding met lucht (lees zuurstof). De onderste explosiegrens (LEL) van biogas ligt op ongeveer 4,5 vol% (ongeveer gelijk aan die van methaan). Aangezien biogas ontstaat in een zuurstofarme omgeving, hoeft biogas in het inwendige van vergistingsinstallaties in principe niet te leiden tot een explosieve atmosfeer. Pas als biogas vrijkomt uit installaties en/of vermengt wordt met zuurstof zal er een explosieve atmosfeer ontstaan. Dit zal, afhankelijk van de situatie, veelal leiden tot een ATEX zonering rondom installaties en afblaaspunten. Zonering van biogasinstallaties Om de risico s van biogas m.b.t. explosiegevaar te kunnen beoordelen zullen biogasinstallaties ingedeeld moeten worden in zones. Hiervoor is de Nederlandse Praktijkrichtlijn, de NPR :2008, Gevarenzoneindeling met betrekking tot ontploffingsgevaar Deel 1: Gasontploffingsgevaar, beschikbaar. Aangezien de winning van biogas bedoelt is voor de verbranding van het gas in specifieke installaties zal het biogas in delen van installaties nog zuurstofarm zijn. Zoals gesteld, zal daardoor het inwendige van biogasinstallaties onder normale bedrijfscondities in veel situaties niet gezoneerd zijn. Uiteraard gaat dit niet op voor installatie onderdelen waarin biogas wel vermengd is met voldoende zuurstof. Met betrekking tot de opslagvoorzieningen en het leidingwerk van installaties geeft de NPR diverse richtlijnen. Deze richtlijnen zijn vooral gericht op de kans waarop biogas uit installaties kan vrijkomen. Zo worden flesverbindingen, afblaas en overdrukventielen, afsluiters in installaties gezien als potentiële gevarenbronnen die veelal zullen leiden tot een zonering rondom de installatie. Afhankelijk van de tijdsduur waarbij gassen uit de installatie vrij kunnen komen wordt een zone 0, 1 of 2 gehanteerd, e.e.a. volgens de indeling in tabel 2. Tabel 2, zone indelingen ingeval van gassen Zone 0: Zone 1: Zone 2: N.G.G.: gebied waarbinnen een ontplofbare atmosfeer voortdurend of gedurende langere perioden aanwezig is (continu bronnen: meer dan 10% van de tijdsduur van een activiteit/bedrijfsduur installatie). gebied waarbinnen de kans op aanwezigheid van een ontplofbare atmosfeer onder normaal bedrijf groot is (primaire bronnen: tussen de 0,1 en 10 % van de tijdsduur van een activiteit/bedrijfsduur installatie). gebied waarbinnen de kans op aanwezigheid van een ontplofbare atmosfeer onder normaal bedrijf gering is en waarbinnen een dergelijke atmosfeer, indien zij aanwezig is, slechts korte tijd zal bestaan (secundaire bronnen: minder dan 0,1% van de tijdsduur van een activiteit/bedrijfsduur installatie). gebied waarbinnen geen ontplofbare atmosfeer geacht wordt voor te komen in zodanige mate dat speciale voorzieningen ten aanzien van ontstekingsbronnen nodig zijn. Pagina 3 van 7

4 Gedrag van biogas in lucht De vorm en grootte van de zonering ten gevolge van het vrijkomen van biogas is afhankelijk van diverse factoren zoals druk, debiet en de dichtheid van het biogas. In buitensituaties zullen eveneens weersomstandigheden van invloed zijn op de vorm van de zonering. In binnensituaties spelen de aanwezigheid en beschikbaarheid van (kunstmatige) ventilatievoorzieningen hierbij een rol. Van veel gassen kan het gedrag in lucht redelijk goed ingeschat worden, met name op basis van de relatieve dichtheid van het gas ten opzichte van lucht. Gassen die lichter zijn dan lucht zullen opstijgen. Deze gassen hebben een relatieve dichtheid kleiner dan die van lucht (=1). Gassen die zwaarder zijn dan lucht zullen dalen tot op vloerniveau; deze gassen hebben een relatieve dichtheid groter dan die van lucht. Methaan heeft een relatieve dichtheid van 0,6 en zal derhalve opstijgen. CO 2 heeft een relatieve dichtheid van 1,5 en zal derhalve de neiging hebben te zakken. Aangezien biogas van samenstelling kan wisselen en voor een groot deel bestaat uit methaan en CO 2 is het gedrag van biogas lastig te voorspellen. Daarnaast is de dichtheid van biogas eveneens afhankelijk van de omgevingsdruk, temperatuur en van de vochtigheid van het gasmengsel. Onderstaande figuur staat de dichtheid van biogas bij verschillende methaanconcentraties en gastemperaturen weergegeven. Bron: Geconcludeerd moet worden dat biogas afhankelijk van de exacte samenstelling zowel kan opstijgen als kan afzakken. Bij beoordelingen moet wellicht rekening gehouden met worst case scenario s waarbij rekening moet worden gehouden met een homogene verdeling in ruimtes en waarbij aandacht moet zijn voor ophoping van biogas in putten, kelders en sleuven (indien zwaarder dan lucht). Op basis van het te verwachten vrij te komen debiet en het gedrag van biogas in de omgevingslucht zal de vorm van de zone bepaald moeten worden. De vorm en de grootte van de zone zal bepaald moeten worden aan de hand van NPR Pagina 4 van 7

5 Voorkomen van ontstekingen Zodra de explosieve zones bij biogasinstallaties zijn vastgesteld zal bekeken moeten worden of zich binnen de zones potentiële ontstekingsbronnen bevinden die de eventueel aanwezige gaswolk kunnen ontsteken. Voor het uitvoeren van een zogenaamde ontstekingsanalyse kan de NEN EN Ontplofbare atmosferen Voorkoming van en bescherming tegen ontploffingen Deel 1: Grondbeginselen en methodologie, gebruikt worden. Er zal bij de ontstekingsanalyse niet alleen gekeken moeten worden naar elektrische ontstekingsbronnen maar ook naar ontstekingsbronnen van mechanische aard. Elektrische en mechanische apparatuur in zonegebieden moet geschikt zijn voor de desbetreffende zone. Hoe zwaarder de zone hoe hoger de veiligheidseisen zijn voor apparatuur in zonegebieden. In algemene zin kan gesteld worden dat elektrische apparatuur in zonegebieden vrijwel altijd moeten voldoen aan de ATEX 95 richtlijn en voorzien moeten zijn van onderstaande Ex symbool. Daarnaast moet de apparatuur geschikt zijn voor de betreffende zone. Daarvoor gelden de categorieën 1, 2 en 3, welke zijn te vinden op het typeplaatje van de apparatuur (zie onderstaande overzichten). Mechanische apparatuur mag eveneens geen ontstekingsbron opleveren. Deze apparatuur moet aan de ATEX 95 richtlijn voldoen als de apparatuur of het component een eigen ontstekingsbron in zich heeft. Hierbij moet met name gedacht worden aan het ontstaan van wrijvingswarmte en vonken. Ook kan zal het Ex symbool op de mechanische component aanwezig moeten zijn. Eveneens gelden hiervoor de categorieën 1, 2 en 3. Het uitvoeren van een goede ontstekingsanalyse is een lastige klus en vraagt om specifieke kennis. Categorie ATEX 95 m.b.t. installatie, apparatuur en arbeidsmiddelen Cat 1 Cat 2 Cat 3 Zone indeling volgens ATEX X 1 X X 2 X X X Categorie ATEX 95 categorie 1 categorie 2 categorie 3 Eisen zeer hoog, deze apparatuur is nog veilig bij uitzonderlijke storingen; hoog, deze apparatuur is nog veilig bij voorzienbare storingen of gebreken; normaal, veilig bij normaal gebruik. Pagina 5 van 7

6 Specifieke maatregelen Afhankelijk van de uitgevoerde ontstekingsanalyse zullen specifieke maatregelen genomen moeten worden om de risico s met betrekking tot explosiegevaar te kunnen beheersen. Dit zijn veelal specifieke maatregelen die voor iedere afzonderlijke situatie vastgesteld moeten worden. Ondanks dat zijn een aantal generieke maatregelen te benoemen: Aarding van installatieonderdelen; Potentiaalvereffening van installatieonderdelen; Toepassen van explosieveilig schakelmateriaal (o.a. drukvast of intrinsiek veilig); Explosieveilig installatiewerk (let op wartels en drukvast materiaal); Stationaire of persoonlijke gasmonitoring bij werkzaamheden; Voorkomen van statische oplading van personen; Toepassen van werkvergunningen; Aanduiden van de zone indeling met pictogrammen. Explosieveiligheidsdocument (EVD) De beoordeling van bovenstaande stappen zal vastgelegd moeten worden in een explosieveiligheidsdocument (EVD). Dit EVD moet aan een aantal specifieke eisen voldoen. In ieder geval moet er duidelijk uit naar voren komen welke maatregelen genomen zullen worden ofwel genomen zijn om de explosierisico s te beheersen. Een voorbeeld van een EVD is te vinden op onze site onder downloads. (www.pol safety.nl) Overige risico s biogas Naast risico s op het gebied van explosiegevaar brengt biogas een aantal andere potentiële risico s met zich mee. De aanwezigheid van zwavelwaterstof in biogas maakt dat biogas giftig kan zijn. Zwavelwaterstof heeft bij zeer lage concentraties een typische geur ( rotte eieren lucht ) en langdurig inademen van hogere concentraties zwavelwaterstof kan leiden tot levensgevaarlijke situaties. Bij concentraties vanaf 500 ppm (parts per million) treedt naar circa 30 minuten een dodelijke werking op en bij concentraties vanaf 5000 ppm treedt een dodelijke werking al naar enkele seconden op. De bestuurlijke grenswaarde (8 uur TGG) voor de concentratie zwavelwaterstof in de omgevingslucht in Nederland is momenteel 1,5 ppm (2,3 mg/m 3 ). Naast zwavelwaterstof hebben eveneens koolstofdioxide en stikstof een verstikkende (zuurstofverdringende) werking. Agressieve bestanddelen zoals ammoniak en zwavelwaterstof kunnen leiden tot aantasting van leidingwerk. Dit vergt specifieke aandacht voor het leidingwerk en overige installatiedelen van biogasinstallaties, o.a. in de vorm van frequentie inspecties, onderhoud en keuringen. Pagina 6 van 7

7 Literatuur Bovenstaande weergave van de risico s van biogas is tot stand gekomen door raadpleging van de volgende bronnen: 1. Merkblatt Sicherheit in Biogasanlagen, KAS 12 Kommission für Anlagensicherheit, juni 2009; 2. Veiligheidsregels en technische preventierichtlijnen bij de bouw en het gebruik van agrarische biogasinstallaties, Federatie van Onderlinge Verzekeringsmaatschappijen, oktober 2005; 3. Website Senternovem: Duurzame energie in Nederland, ; 4. Website Biogass Community, Opgesteld door: ing. H.A.B. Pol, gecertificeerd Hoger Veiligheidskundige & Arbeidshygiënist Pol Safety Veiligheidsadviseurs September safety.nl Pagina 7 van 7

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door gas en damp van binnen arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door gas en damp van binnen arbeidsplaatsen Explosiegevaarlijke ruimte: Arbeidsplaats: Beschrijving van gas en/of damp Veiligheidsinformatieblad aanwezig (1) Vlampunt Vlampunt beneden 21 C Vlampunt boven 21 C Beschrijving van de installatie (2)

Nadere informatie

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen Installatie: Arbeidsplaats: Beschrijving van de installatie en arbeidsplaats Verantwoordelijke: (1) Brandbare Stoffen (2) Gegevens van de meest kritische stof Ontstekingstemperatuur: Ontstekingsenergie:

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen Sinds 30 juni 2003 is er het één en ander veranderd voor apparaten en beveiligingssystemen

Nadere informatie

1. Weten dat er explosieveiligheid in normen beschreven staat en in Europa specifiek in de ATEX-richtlijn

1. Weten dat er explosieveiligheid in normen beschreven staat en in Europa specifiek in de ATEX-richtlijn Hoofdstuk 11 ATEX Doelstellingen 1. Weten dat er explosieveiligheid in normen beschreven staat en in Europa specifiek in de ATEX-richtlijn ATEX staat voor ATmosphéres EXplosives. Onder een explosieve atmosfeer

Nadere informatie

ATEX. Wordt ATEX 137 de nieuwe standaard? Atmosphère. Explosible

ATEX. Wordt ATEX 137 de nieuwe standaard? Atmosphère. Explosible Wordt ATEX 137 de nieuwe standaard? ATEX Atmosphère Explosible Op grond van de Arbowet is iedere werkgever verantwoordelijk voor arbeidsplaatsen en -middelen waar mogelijk explosiegevaar kan voorkomen.

Nadere informatie

Stappenplan voor het explosieveiligheidsdocument. In een onderzoek kunnen de volgende stappen genomen worden:

Stappenplan voor het explosieveiligheidsdocument. In een onderzoek kunnen de volgende stappen genomen worden: ATEX introductie De Atex richtlijn is van toepassing op alle plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. De richtlijn heeft een breed werkingsgebied en omvat naast gasexplosiegevaar ook stofexplosiegevaar.

Nadere informatie

Mechanical. Rein Heezius. Process Safety Management Leader SABIC Innovative Plastics Bergen op Zoom

Mechanical. Rein Heezius. Process Safety Management Leader SABIC Innovative Plastics Bergen op Zoom Mechanical Rein Heezius Process Safety Management Leader SABIC Innovative Plastics Bergen op Zoom ATEX 137 in de praktijk Hoe beoordeelt u mechanische ontstekingsbronnen? Rein Heezius SABIC Innovative

Nadere informatie

OPSTELLEN ZONERINGSDOSSIER BATTERIJLAADPLAATS. Hannelore Vandenbussche 28/09/2017

OPSTELLEN ZONERINGSDOSSIER BATTERIJLAADPLAATS. Hannelore Vandenbussche 28/09/2017 OPSTELLEN ZONERINGSDOSSIER BATTERIJLAADPLAATS Hannelore Vandenbussche 28/09/2017 1 Doelstelling De verschillende stappen om een zoneringsdossier en zoneringstekeningen van een batterijlaadplaats op te

Nadere informatie

INHOUD INLEIDING. Hoofdstuk 1 EXPLOSIES 1 1.1 FYSISCHE EXPLOSIES 3 1.2 CHEMISCHE EXPLOSIES 3 1.3 DEFLAGRATIE EN DETONATIE 4

INHOUD INLEIDING. Hoofdstuk 1 EXPLOSIES 1 1.1 FYSISCHE EXPLOSIES 3 1.2 CHEMISCHE EXPLOSIES 3 1.3 DEFLAGRATIE EN DETONATIE 4 INLEIDING XV Hoofdstuk 1 EXPLOSIES 1 1.1 FYSISCHE EXPLOSIES 3 1.2 CHEMISCHE EXPLOSIES 3 1.3 DEFLAGRATIE EN DETONATIE 4 1.4 INWENDIGE EN VRIJE EXPLOSIES 6 1.5 GAS- EN STOFEXPLOSIES 6 1.6 EXPLOSIE-EFFECTEN

Nadere informatie

Project tankopslag. Onderdeel 3: Dampverwerkingsinstallaties/ Explosieveiligheid. - Zone 0 beleid - Dampverwerking

Project tankopslag. Onderdeel 3: Dampverwerkingsinstallaties/ Explosieveiligheid. - Zone 0 beleid - Dampverwerking Project tankopslag Onderdeel 3: Dampverwerkingsinstallaties/ Explosieveiligheid - Zone 0 beleid - Dampverwerking Project tankopslag, dampverwerking/explosieveiligheid oktober 2012 Explosieveiligheid in

Nadere informatie

: rev. 2 aanvulling gegevens testen stofexplosie risico zinkstof en VOORSCHRIFT REGELS MET BETREKKING TOT GAS- OF STOFEXPLOSIEGEVAAR

: rev. 2 aanvulling gegevens testen stofexplosie risico zinkstof en VOORSCHRIFT REGELS MET BETREKKING TOT GAS- OF STOFEXPLOSIEGEVAAR Gezien en akkoord bevonden door: Manager Maintenance & Engineering J. Kouw Arbeidshygiënist E. Schuurmans Production Manager J. Kouw Hoofd Veiligheid H. van den Elsen Aard van de laatste wijziging aanvulling

Nadere informatie

De adviseur als spil in ATEX land

De adviseur als spil in ATEX land De adviseur als spil in ATEX land Nathan Kuper 31 mei 2016 1931 Den Bosch Vooraf Open discussie, graag reacties en vragen staat vrij Op zoek naar wat er speelt Geen naming & shaming Niet te lang blijven

Nadere informatie

Voorstellen. Stichting ATEX 05-10-2011. Gerdian Jansen (Consultant HSE bij ) 05-10-2011 learnshop SOLIDS2011

Voorstellen. Stichting ATEX 05-10-2011. Gerdian Jansen (Consultant HSE bij ) 05-10-2011 learnshop SOLIDS2011 Stichting ATEX 1 Voorstellen Gerdian Jansen (Consultant HSE bij ) Voorzitter College van Deskundigen Stichting ATEX Tevens lid normcommissie NEC 31 "Elektrisch materieel in verband met ontploffingsgevaar

Nadere informatie

Datum laatste wijziging: 7 februari 2014. 1 Doel 2. 2 Toepassingsgebied 2. 3 Definities 2. 5 Voorschrift 3. 5.1 Aanduiding gemarkeerd gebied 3

Datum laatste wijziging: 7 februari 2014. 1 Doel 2. 2 Toepassingsgebied 2. 3 Definities 2. 5 Voorschrift 3. 5.1 Aanduiding gemarkeerd gebied 3 Aard van de laatste wijziging: versie 4 : aanpassing tabel 6.2 Datum laatste wijziging: 7 februari 2014 Inhoud 1 Doel 2 2 Toepassingsgebied 2 3 Definities 2 4 Inleiding 2 5 Voorschrift 3 5.1 Aanduiding

Nadere informatie

Herziening NPR 7910-1 & NPR 7910-2

Herziening NPR 7910-1 & NPR 7910-2 Herziening NPR 7910-1 & NPR 7910-2 Gerdian Jansen Voorzitter werkgroep Herziening NPR 7910-1 & NPR 7910-2 Lid normcommissie NEC 31 Elektrisch materieel in verband met explosiegevaar Projecttrekker taakgroep

Nadere informatie

Praktijkrichtlijn ATEX toegepast in de metaalverwerking en metalelektro

Praktijkrichtlijn ATEX toegepast in de metaalverwerking en metalelektro Praktijkrichtlijn ATEX toegepast in de metaalverwerking en metalelektro Peter Ladage (ArboAanzet) Dirk Muis (Imtech Arbodienst) Hannelie Pleij (Imtech Arbodienst) Glt Huppes (vhp) Datum Februari 2008 Opdrachtgever

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen. Op het gebied van zone-indeling m.b.t. gas- en stofexplosiegevaar

Nieuwe ontwikkelingen. Op het gebied van zone-indeling m.b.t. gas- en stofexplosiegevaar Nieuwe ontwikkelingen Op het gebied van zone-indeling m.b.t. gas- en stofexplosiegevaar Introductie Gerdian Jansen (Consultant HSE) gja@hse-advies.nl HSE- ADVIES B.V. (HSE-Advies is een onderdeel van de

Nadere informatie

Voorkom kosten en risico s door juiste gaszonering. Paul van Norden Kiwa Gas Technology 30 juni 2010

Voorkom kosten en risico s door juiste gaszonering. Paul van Norden Kiwa Gas Technology 30 juni 2010 Voorkom kosten en risico s door juiste gaszonering Paul van Norden Kiwa Gas Technology 30 juni 2010 KIWA Veiligheid & Risicomanagement INHOUD De risico s die bedrijven nog steeds nemen. Zoneren: jongleren

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenbesluit

Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenbesluit HOOFDSTUK 3 INRICHTING ARBEIDSPLAATSEN AFDELING 1 ALGEMENE VOORSCHRIFTEN 1 Definities en toepasselijkheid Artikel 3.1 Begrippen In dit hoofdstuk wordt verstaan onder: a. elektrische

Nadere informatie

Toekomstige wijzigingen NPR & NPR

Toekomstige wijzigingen NPR & NPR Toekomstige wijzigingen NPR 7910-1 & NPR 7910-2 Waarom is het noodzakelijk om de NPR 7010 te herzien? De internationale normen die ons ter beschikking staan voor het opstellen van een gevarenzoneindeling,

Nadere informatie

ATEX Richtlijn 153 1

ATEX Richtlijn 153 1 ATEX Richtlijn 153 1 2 ATEX Richtlijn 153 (richtlijn 1999: 92/EG) Mechanische of elektrische vonken, hete oppervlakken en statische elektriciteit kunnen een explosie veroorzaken op arbeidsplaatsen waar

Nadere informatie

DIRECTIE MAJOR HAZARD CONTROL. Toelichting op het toezichtsbeleid MHC Atex 137

DIRECTIE MAJOR HAZARD CONTROL. Toelichting op het toezichtsbeleid MHC Atex 137 DIRECTIE MAJOR HAZARD CONTROL Toelichting op het toezichtsbeleid MHC Atex 137 DOEL: Richtlijnen voor het houden van toezicht op naleving van artikel 5 BRZO 1999 & artikel 2.5b lid 2 van het Arbobesluit

Nadere informatie

EXPLOSIERISICO'S VOOR KMO'S. Patrick Hermans

EXPLOSIERISICO'S VOOR KMO'S. Patrick Hermans EXPLOSIERISICO'S VOOR KMO'S YOUR REPUTATION IS MINE. 22 juni 2017 Explosie(gevaar) Explosie Ontsteking Explosie(gevaar) Brandbaar gebied Vol% in lucht 0 LEL UEL Mengsel te arm (te weinig brandstof) Explosie

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones. 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution

Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones. <NVVK congres 2013> 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution Met IECEx 05 veiliger werken in explosiegevaarlijke zones 1 2012 Reed Business Opleidingen not for general distribution Wetgeving en certificatie 1. Explosieveiligheidswetgeving in

Nadere informatie

ATEX 137. blad 1 van 5 ATEX 137

ATEX 137. blad 1 van 5 ATEX 137 Postbus 141 2040 AC Zandvoort telefoon : (023) 573 25 54 e-mail : info@vmtl.nl internet : www.vmtl.nl K.v.K nr. 53589211 BTW nr.: NL8509.38.880.B01 ATEX 137 Inleiding Sommige explosies zijn in staat om

Nadere informatie

ATEX voor beginners ; explosiegevaar in vogelvlucht

ATEX voor beginners ; explosiegevaar in vogelvlucht ATEX voor beginners ; explosiegevaar in vogelvlucht Waarom doen we aan ATEX Het doel is mensen beschermen tegen de effecten van een explosie Wat is een explosie eigenlijk? Een momentane ontbranding van

Nadere informatie

Atex. ATmosphères EXplosives

Atex. ATmosphères EXplosives Atex ATmosphères EXplosives EU Richtlijnen / NL wetgeving Inspectieproces toezichthouder Inspectie focus en inspectie onderwerpen Inspectieresultaten 2007 2008 /2009 Ontstekingsbronnen ATEX ATEX 95 ATEX

Nadere informatie

Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens

Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens 1 Waarom meten? Explosie- en brandgevaar Risico -> bevolking (< Evacuatie?) Milieu Gezondheid brandweerpersoneel Gevaar voor verstikking 2 BASISBEGRIPPEN: EXPLOSIE

Nadere informatie

VOORSCHRIFT REGELS MET BETREKKING TOT GAS- OF STOFEXPLOSIEGEVAAR

VOORSCHRIFT REGELS MET BETREKKING TOT GAS- OF STOFEXPLOSIEGEVAAR Proceseigenaar Manager SHEQ Risicoclassificatie: niet kritisch Documentbeheerder Hoofd Veiligheid SAP-DMS Risico-omschrijving: laag Aard van de laatste wijziging: rev. 3 redactionele aanpassingen en update

Nadere informatie

ARBOCATALOGUS EXPLOSIEGEVAAR

ARBOCATALOGUS EXPLOSIEGEVAAR ARBOCATALOGUS EXPLOSIEGEVAAR Inleiding Bij de werkzaamheden in de sector Orsima bestaat het risico van explosiegevaar. Een explosie kan ontstaan door de combinatie van drie elementen: zuurstof, een ontstekingsbron

Nadere informatie

ATEX ONTSTOFFINGSINSTALLATIES KLANT - LEVERANCIER. Anton Kemp Seminarie ATEX 5/10/2011

ATEX ONTSTOFFINGSINSTALLATIES KLANT - LEVERANCIER. Anton Kemp Seminarie ATEX 5/10/2011 ATEX ONTSTOFFINGSINSTALLATIES KLANT - LEVERANCIER Anton Kemp Seminarie ATEX 5/10/2011 Programma 1. Voorstelling Keller Lufttechnik Benelux 2. Algemeen principe ontstoffingsinstallatie 3. ATEX: Wie doet

Nadere informatie

Explosieveiligheid in PGS 15-opslagen voor verpakte gevaarlijke stoffen

Explosieveiligheid in PGS 15-opslagen voor verpakte gevaarlijke stoffen Explosieveiligheid in PGS 15-opslagen voor verpakte gevaarlijke stoffen Standpunt Arbeidsinspectie betreffende UN-gekeurde verpakkingen en verpakkingen onder het LQ-regime Samenvatting Dit standpunt is

Nadere informatie

Basisinspectiemodule GASEXPLOSIEGEVAAR

Basisinspectiemodule GASEXPLOSIEGEVAAR Basisinspectiemodule GASEXPLOSIEGEVAAR Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de in

Nadere informatie

Toepassing van ATEX-regelgeving op natuurlijke koudemiddelen

Toepassing van ATEX-regelgeving op natuurlijke koudemiddelen Door ir. E. C.(Lieke) Koets Energie Consult Holland B.V., Ede Application of ATEX regulations at natural refrigerants Toepassing van ATEX-regelgeving op natuurlijke koudemiddelen Elk bedrijf waar brandbare

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie C 20/13

Publicatieblad van de Europese Unie C 20/13 24.1.2004 Publicatieblad van de Europese Unie C 20/13 Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 94/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 maart 1994 inzake de

Nadere informatie

Ontstekingsbronnen van mechanische oorsprong. - Relatie onderhoudsplan en EVD - Inspectieschema's - Inspectie en onderhoud

Ontstekingsbronnen van mechanische oorsprong. - Relatie onderhoudsplan en EVD - Inspectieschema's - Inspectie en onderhoud Ontstekingsbronnen van mechanische oorsprong - Relatie onderhoudsplan en EVD - Inspectieschema's - Inspectie en onderhoud 1 Bestaande situatie Onderhoudsplan gebaseerd op Proces specifieke risico s Bedrijfseconomische

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

Omgang met compliancy. René Ubbink en Rolf van Dijk Hoger Veiligheidskundigen Tata Steel IJmuiden

Omgang met compliancy. René Ubbink en Rolf van Dijk Hoger Veiligheidskundigen Tata Steel IJmuiden Omgang met compliancy René Ubbink en Rolf van Dijk Hoger Veiligheidskundigen Tata Steel IJmuiden Tata Steel en brandbare stoffen we produceren in gewicht meer brandbaar gas dan staal hoogovengas, oxygas,

Nadere informatie

OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum 14-06-2013. GECONTROLEERD: HSEW Advisor J. Rolfes

OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum 14-06-2013. GECONTROLEERD: HSEW Advisor J. Rolfes Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 9 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Voorwaarden 3.2 Ontstekingsbronnen 3.2.1 Bepaal of de ontstekingsbron valt binnen categorie 1 of 2 3.2.2 Gereedschappen

Nadere informatie

ATEX Workshop bij Dana Belgium nv, Brugge (28/09/2017) 1. Introductie en verenigingsnieuws (Chris De Vos)

ATEX Workshop bij Dana Belgium nv, Brugge (28/09/2017) 1. Introductie en verenigingsnieuws (Chris De Vos) VERSLAG West-Vlaanderen Regio NOORD ATEX Workshop bij Dana Belgium nv, Brugge (28/09/2017) 1. Introductie en verenigingsnieuws (Chris De Vos) De kringavond werd gestart met het promoten van onze 2 laatste

Nadere informatie

Resultaat Atex 137 toezicht in 2007

Resultaat Atex 137 toezicht in 2007 Resultaat Atex 137 toezicht in 2007 Pagina 1 van 9 Samenvatting In 2007 zijn door de directie MHC bij 41 BRZO99 en Arie bedrijven Atex 137 inspecties uitgevoerd op een wijze als beschreven in het toezichtbeleid

Nadere informatie

Agidens - Consulting & Services - Technical Safety 6/21/2017 R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S

Agidens - Consulting & Services - Technical Safety 6/21/2017 R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S Explosierisico s toegepast op KMO s R I S I C O S E N E F F E C T E N VA N ( S T O F ) E X P L O S I E S 1 2 2 / 0 6 / 2 0 1 7 O L I V I E R J A N S S E N S C O N S U L T A N T T E C H N I C A L S A F

Nadere informatie

Toolbox-meeting. Besloten ruimten

Toolbox-meeting. Besloten ruimten Toolbox-meeting serie Besloten ruimten - 2 - / 7-6-2010 / 1 van 6 Toolbox-meeting Besloten ruimten Toolbox-meeting serie Besloten ruimten - 2 - / 7-6-2010 / 2 van 6 Inleiding Voorwaarden om in elke ruimte

Nadere informatie

SSVV Opleidingengids TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN. Algemeen (basisbegrippen)

SSVV Opleidingengids TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN. Algemeen (basisbegrippen) Toetsduur: 60 minuten Cesuur Theorie-examen: 9 punten of meer is een voldoende Cesuur Chemiekaart: 2 punten of meer is een voldoende TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN Onderwerpen: Algemeen (basisbegrippen)

Nadere informatie

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 Bij het toepassen van verven met ontvlambare oplos- en verdunningsmiddelen in besloten ruimten, zijn er twee risico's waartegen de nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden

Nadere informatie

ATEX-handleiding Bakkerij & Zoetwarenindustrie

ATEX-handleiding Bakkerij & Zoetwarenindustrie ATEX-handleiding Bakkerij & Zoetwarenindustrie Deze handleiding is in opdracht van de brancheorganisaties NBOV, VBZ en NBV ontwikkeld door het Productschap Akkerbouw in samenwerking met Royal Haskoning.

Nadere informatie

Basisinspectiemodule STOFEXPLOSIEGEVAAR

Basisinspectiemodule STOFEXPLOSIEGEVAAR Basisinspectiemodule STOFEXPLOSIEGEVAAR Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de

Nadere informatie

De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag. 7 juni 2012

De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag. 7 juni 2012 De PROFINET,. PROFIBUS & IO-Link dag 7 juni 2012 Profibus ook de juiste techniek in applicaties met explosie risico Onderwerpen 3 Explosie driehoek Temperatuur- en gasklassen Zonering Apparaat markeringen

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad (MSDS)

Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Product Propaan Herzieningsdatum 08.05.2012 1 Identificatie van de stof en van de onderneming Productnaam Propaan (handelspropaan) Gebruik stof Industriële en huishoudelijke

Nadere informatie

> < Gevaarlijke stoffen. Wat zijn gevaarlijke stoffen?

> < Gevaarlijke stoffen. Wat zijn gevaarlijke stoffen? Wat zijn gevaarlijke stoffen? Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die een gevaar vormen voor de gezondheid, de veiligheid of het milieu. De wet milieugevaarlijke stoffen (WMS) verdeelt de gevaarlijke stoffen

Nadere informatie

Explosieveiligheid. Meer voor Minder. Explosieveilig Werken Waarom? Jan Heijnen Fike Europe bvba easyfairs Solids 2011 Learnshop 5/10/2011

Explosieveiligheid. Meer voor Minder. Explosieveilig Werken Waarom? Jan Heijnen Fike Europe bvba easyfairs Solids 2011 Learnshop 5/10/2011 Explosieveiligheid Meer voor Minder Jan Heijnen Fike Europe bvba easyfairs Solids 2011 Learnshop 5/10/2011 Explosieveilig Werken Waarom? Explosieveilig Werken Waarom? Er bestaan verschillende motieven

Nadere informatie

Arthur Groot Senior consultant. ATEX richtlijnen. DHV Milieu Veiligheid & Industrie www.dhv.nl/mvi Tel: +31 (0)33-468 2867

Arthur Groot Senior consultant. ATEX richtlijnen. DHV Milieu Veiligheid & Industrie www.dhv.nl/mvi Tel: +31 (0)33-468 2867 ATEX richtlijnen DHV Milieu Veiligheid & Industrie www.dhv.nl/mvi Tel: +31 (0)33-468 2867 Recente incidenten - On May 11, 2004, the ICL Plastics factory (Commonly referred to as Stockline Plastics factory),

Nadere informatie

WAT DE INSTALLATEUR OVER DE ATEX RICHTLIJNEN MOET WETEN. Twee Europese richtlijnen over explosieveiligheid (ATEX 95 & 137) nu van kracht.

WAT DE INSTALLATEUR OVER DE ATEX RICHTLIJNEN MOET WETEN. Twee Europese richtlijnen over explosieveiligheid (ATEX 95 & 137) nu van kracht. WAT DE INSTALLATEUR OVER DE ATEX RICHTLIJNEN MOET WETEN. Twee Europese richtlijnen over explosieveiligheid (ATEX 95 & 137) nu van kracht. De naam ATEX is ontleend aan de Franse woorden Atmospheres Explosibles

Nadere informatie

Implementatie ATEX richtlijnen 'branche gerichte aanpak'

Implementatie ATEX richtlijnen 'branche gerichte aanpak' Implementatie ATEX richtlijnen 'branche gerichte aanpak' Productschap Dranken, 1 november 2006 Arjen Klein, TNO Defensie en Veiligheid Inhoud Achtergrond (verzoek Productschap, Commissie Gedistilleerd)

Nadere informatie

Codex over het welzijn op het werk. Boek III.- Arbeidsplaatsen. Titel 4. Ruimten met risico s voor een explosieve atmosfeer

Codex over het welzijn op het werk. Boek III.- Arbeidsplaatsen. Titel 4. Ruimten met risico s voor een explosieve atmosfeer Codex over het welzijn op het werk Boek III.- Arbeidsplaatsen Titel 4. Ruimten met risico s voor een explosieve atmosfeer Omzetting in Belgisch recht van de Europese richtlijn 1999/92/EG van het Europees

Nadere informatie

Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container

Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container 1) De lading zelf kan gevaarlijke of verstikkende gassen produceren. Zelfs voedingsmiddelen

Nadere informatie

Profibus ook de juiste techniek in applicaties met explosie risico.

Profibus ook de juiste techniek in applicaties met explosie risico. De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag Profibus ook de juiste techniek in applicaties met explosie risico. 2011 John van Leeuwen Explosie driehoek 2 Ontstekingsbron Warmte Vonk Gas Stof ATEX Lucht Eigenschappen

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum

OPGESTELD: HSEW Advisor W.Workum Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 10 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 BESCHRIJVING PROCEDURE 3.1 Voorwaarden 3.2 Organisatie 3.3 Ontstekingsbronnen 3.3.3 Opmerkingen mbt ontstekingsbronnen 3.4 Zonering 3.5 Beheersmaatregelen

Nadere informatie

Samengeperst gas, n.e.g. 70% stikstof, 30% kooldioxide UN-nummer: 1956 Opslagmethode: omgevingstemperatuur en hoge druk (> 150 bar)

Samengeperst gas, n.e.g. 70% stikstof, 30% kooldioxide UN-nummer: 1956 Opslagmethode: omgevingstemperatuur en hoge druk (> 150 bar) 1. INDICATIE VAN HET PRODUCT EN VAN HET BEDRIJF Omschrijving van het product Handelsnaam: Foodmix Naam: Samengeperst gas, n.e.g. 70% stikstof, 30% kooldioxide UN-nummer: 1956 Opslagmethode: omgevingstemperatuur

Nadere informatie

Bijscholing preventieadviseur. Explosieveiligheid ATEX Sept. okt. 2016

Bijscholing preventieadviseur. Explosieveiligheid ATEX Sept. okt. 2016 Bijscholing preventieadviseur Explosieveiligheid ATEX Sept. okt. 2016 Explosieveiligheid - ATEX Waarover gaat het? Enkele begrippen (zonering, toegelaten apparatuur,.) Wat te doen? Technische & organisatorische

Nadere informatie

Passion for Safety www.denf.nl 1. ATEX. Wat wordt er van u verwacht. Door Arthur Rooze, D&F Consulting BV

Passion for Safety www.denf.nl 1. ATEX. Wat wordt er van u verwacht. Door Arthur Rooze, D&F Consulting BV Passion for Safety www.denf.nl 1 ATEX. Wat wordt er van u verwacht Door Arthur Rooze, D&F Consulting BV Passion for Safety www.denf.nl 2 1 Wettelijke aspecten explosieveiligheid Stofeigenschappen Toepassing

Nadere informatie

LET OP! LEES EERST DE ONDERSTAANDE TEKST.

LET OP! LEES EERST DE ONDERSTAANDE TEKST. BIJLAGE ATEX LET OP! LEES EERST DE ONDERSTAANDE TEKST. Deze bijlage is voor personen die de veiligheidscursus - Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden (VOL-VCA) volgen. - 'Veiligheid voor Intercedenten

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

ATEX aanpak stof. Het grote ATEX congres 15 mei 2014. Is een afzetting van brandbaar fijnstof buiten installaties altijd gevaarlijk?

ATEX aanpak stof. Het grote ATEX congres 15 mei 2014. Is een afzetting van brandbaar fijnstof buiten installaties altijd gevaarlijk? Is een afzetting van brandbaar fijnstof buiten installaties altijd gevaarlijk? Het grote ATEX congres 15 mei 2014 Rolf van Dijk Hoger Veiligheidskundige, ATEX Specialist bij Europe, IJmuiden (Hoogovens)

Nadere informatie

Veilig werken met gassen

Veilig werken met gassen Veilig werken met gassen Werken met cryogene gassen. Nr. 1 Algemeen Gassen kunnen voorkomen in vaste vorm (droogijs), gasvorm en vloeibare vorm. Gassen worden vloeibaar door de druk te verhogen of door

Nadere informatie

Koninklijk besluit van 26 maart 2003 betreffende het welzijn van de werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen (B.S. 05.05.

Koninklijk besluit van 26 maart 2003 betreffende het welzijn van de werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen (B.S. 05.05. Koninklijk besluit van 26 maart 2003 betreffende het welzijn van de werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen (B.S. 05.05.2003) Artikel 1.- 1. Dit besluit en zijn bijlagen zijn de omzetting

Nadere informatie

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat over het veilig omgaan met chemicaliën. In geval van

Nadere informatie

ATEX Wetgeving. in de. houtbranche. SKH Jan, 2005 Ing. B.A.B. Hemmer

ATEX Wetgeving. in de. houtbranche. SKH Jan, 2005 Ing. B.A.B. Hemmer ATEX Wetgeving in de houtbranche SKH Jan, 2005 Ing. B.A.B. Hemmer Rabobank rek. nr. 12.19.06.183/Postbank 49 80 86 K.v.K. 's-hertogenbosch S 41081903 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 4 2. Wet en Regelgeving...

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT. Brussel, 12 november 1999 (OR. en) 95/0235 (COD) C5-0221/1999 PE-CONS 3623/99 SOC 351 CODEC 579

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT. Brussel, 12 november 1999 (OR. en) 95/0235 (COD) C5-0221/1999 PE-CONS 3623/99 SOC 351 CODEC 579 EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Brussel, 12 november 1999 (OR. en) 95/0235 (COD) C5-0221/1999 PE-CONS 3623/99 SOC 351 CODEC 579 Betreft : Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende

Nadere informatie

Opleiding Meetploegen

Opleiding Meetploegen Campus Vesta Opleiding Meetploegen Jef Van Tongerloo Juliaan De Bie jef.vantongerloo@geel.be juliaan.debie@brandweer.mechelen.be Eigenschappen gevaarlijke stoffen Inleiding Natuurkundige basisprincipes

Nadere informatie

Betrouwbaar, Technisch, Vriendelijk

Betrouwbaar, Technisch, Vriendelijk Betrouwbaar, Technisch, Vriendelijk Stofexplosiegevaar Thema avond PREBES Aquafin Harelbeke 08/06/2017 G. Cailliau, sectormanager BTV West Vlaanderen Inhoud Wanneer is er explosiegevaar? Wettelijk kader.

Nadere informatie

Stofexplosie: een verraderlijk risico!

Stofexplosie: een verraderlijk risico! Stofexplosie: een verraderlijk risico! In Nederland komt gemiddeld één keer per week een stofexplosie bij een bedrijf voor. Gelukkig zijn de meeste stofexplosies zo klein van omvang dat de schade meevalt.

Nadere informatie

Samenvatting Chemie Overal 3 havo

Samenvatting Chemie Overal 3 havo Samenvatting Chemie Overal 3 havo Hoofdstuk 3: Reacties 3.1 Energie Energievoorziening Fossiele brandstoffen zijn nog steeds belangrijk voor onze energievoorziening. We zijn druk op zoek naar duurzame

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad (MSDS)

Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Product Propaan Herzieningsdatum 09.04.2013 1 Identificatie van de stof en van de onderneming Productnaam Propaan (handelspropaan) Gebruik stof Industriële en huishoudelijke

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval

SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval SCHRIFTELIJKE INSTRUCTIES VOLGENS HET ADN Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval In het geval van een ongeval of noodgeval dat tijdens het vervoer kan voorkomen of optreden, moeten de leden

Nadere informatie

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch Algemene gegevens CAS nr: 50-00-0 EU-etikettering: R-zinnen: 23/24/25-34-40-43 S-zinnen: (1/2)-26-36/37/39-45-51 giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 351-331-311-301-314-335-317 acuut toxisch doelorgaan

Nadere informatie

Wijziging Beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving

Wijziging Beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving SZW Wijziging Beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving (Richtlijn Atex) Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 3 juli 2003, Directie Arbeidsveiligheid en -gezondheid,

Nadere informatie

Explosieveiligheidsdocument (EVD)

Explosieveiligheidsdocument (EVD) EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT (EVD) Explosieveiligheidsdocument (EVD) INHOUD 1 DOEL 2 2 DEFINITIES 2 3 AFKORTINGEN 3 4 VERANTWOORDELIJKHEDEN EN BEVOEGDHEDEN 4 5 TOEPASSINGSGEBIED 5 6 MODELINDELING VAN EEN

Nadere informatie

Egemin Automation SOLIDS 2011, Learn Shops ATEX : wat, hoe, en wie?

Egemin Automation SOLIDS 2011, Learn Shops ATEX : wat, hoe, en wie? Egemin Automation SOLIDS 2011, Learn Shops ATEX : wat, hoe, en wie? Bert Brouwers Sr. Consultant Egemin Consulting N.V. Maintenance stand H1009 1 Solids 2011 Learn Shops ATEX : Wat, Hoe & Wie is verantwoordelijk?

Nadere informatie

Koelinstallaties. Wat moet ik weten als gebruiker?

Koelinstallaties. Wat moet ik weten als gebruiker? Koelinstallaties Wat moet ik weten als gebruiker? 2 Koelinstallaties, wat moet ik weten als gebruiker? 1 Informatie voor de gebruikers van koel- en vriesinstallaties Gebruikt u binnen uw organisatie een

Nadere informatie

Ing. G.A. (Gerdian) Jansen. Themabijeenkomst Explosieveiligheid. Inhoud. Brand. Brand. VBE - Themabijeenkomst Explosieveiligheid 9 maart 2016

Ing. G.A. (Gerdian) Jansen. Themabijeenkomst Explosieveiligheid. Inhoud. Brand. Brand. VBE - Themabijeenkomst Explosieveiligheid 9 maart 2016 Ing. G.A. (Gerdian) Jansen Themabijeenkomst Explosieveiligheid ing. G.A. (Gerdian) Jansen Manager HSE HSE-advies B.V. +31 (0)30 274 88 55 www.hse-advies.nl gja@hse-advies.nl Lid van het nationaal elektrotechnisch

Nadere informatie

Tipkaart 22.2 H 6. Benzeen (C 6. Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45

Tipkaart 22.2 H 6. Benzeen (C 6. Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45 Benzeen (C 6 H 6 ) Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45 Licht ontvlambaar Schadelijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 225-350-340-372***-304-319-315

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

Implementatie van ATEX zonering. Auteur: Hans van der Sluijs Bedrijf: Suiker Unie Specialiteiten Puttershoek

Implementatie van ATEX zonering. Auteur: Hans van der Sluijs Bedrijf: Suiker Unie Specialiteiten Puttershoek Implementatie van ATEX zonering Auteur: Hans van der Sluijs Bedrijf: Suiker Unie Specialiteiten Puttershoek Eindopdracht (Scriptie) Datum: 29-05-2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding... 3 1.1 Het bedrijf:...

Nadere informatie

OPSTELLEN EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT VANUIT DE PRAKTIJK

OPSTELLEN EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT VANUIT DE PRAKTIJK OPSTELLEN EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT VANUIT DE PRAKTIJK 1 VERPLICHTINGEN VAN DE WERKGEVER ART 8 ATEX 153 Opstellen EVD waaruit onder andere blijkt: explosierisico's geïdentificeerd en beoordeeld dat afdoende

Nadere informatie

Risicoanalyse biogasinstallatie rwzi Harderwijk

Risicoanalyse biogasinstallatie rwzi Harderwijk Adviesgroep AVIV BV Langestraat 11 7511 HA Enschede Risicoanalyse biogasinstallatie rwzi Harderwijk Project : 163158 Datum : 23 november 2016 Auteur : ir. G.A.M. Golbach Opdrachtgever: IMD BV t.a.v. W.

Nadere informatie

Explosieveiligheidsdocument ATEX 137 van Waterschap Zuiderzeeland Locatie: AWZI -Tollebeek

Explosieveiligheidsdocument ATEX 137 van Waterschap Zuiderzeeland Locatie: AWZI -Tollebeek Explosieveiligheidsdocument ATEX 137 van Waterschap Zuiderzeeland Locatie: AWZI -Tollebeek In opdracht van: Uitgevoerd door: Projectnummer: 60768 Datum: oktober 014 Versie: definitief v1 Waterschap Zuiderzeeland

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Europese regelingen m.b.t. explosiegevaar: ATEX

Europese regelingen m.b.t. explosiegevaar: ATEX 1 juni 2017 2 Relevante Wet- en Regelgeving 2 Toepassingsgebied 4 Soorten explosies 5 Explosieveiligheidsdocument 5 Zone-indeling 6 Apparaten in een EX-zone 7 Praktische handreiking voor de auditor 8 Meer

Nadere informatie