De effecten van aardbevingen bij particulieren in het Groningse aardbevingsgebied die hun woning te koop aanbieden.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De effecten van aardbevingen bij particulieren in het Groningse aardbevingsgebied die hun woning te koop aanbieden."

Transcriptie

1 De effecten van aardbevingen bij particulieren in het Groningse aardbevingsgebied die hun woning te koop aanbieden. Verslag van een onderzoek uitgevoerd door de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (Stichting WAG), alsmede een drietal woningbouwcorporaties uit Noord Oost-Groningen. Auteur: Juul Raemaekers M Sc Groningen, 27 november 2013

2 De effecten van aardbevingen bij particulieren in het Groningse aardbevingsgebied die hun woning te koop aanbieden. Verslag van een onderzoek uitgevoerd door de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (Stichting WAG), alsmede een drietal woningbouwcorporaties uit Noord Oost-Groningen (hierna: de corporaties). Auteur: Juul Raemaekers M Sc Wetenschappelijk adviseur: prof dr. Ir George de Kam, honorair hoogleraar Volkshuisvesting en grondmarkt aan de Rijksuniversiteit Groningen Groningen, 27 november 2013 Colofon: Auteur: Juul Raemaekers Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Gebruik voor wetenschappelijke doeleinden of gerechtelijke procedures is slechts toegestaan met toestemming van De Haan Advocaten & Notarissen. Het rapport is digitaal beschikbaar op 1

3 Verantwoording De Stichting WAG 1 is opgericht op 24 april 2013 met het doel om schade bestaande uit waardevermindering van onroerend goed van de deelnemers als gevolg van de gaswinning door de NAM vergoed te krijgen. Daarnaast wensen de corporaties eveneens deze schade vergoed te krijgen. De Stichting WAG en de corporaties laten meerdere onderzoeken verrichten. Een van de eerste onderzoeken was het versturen van een schriftelijke enquête onder de eigenaren in het aardbevingsgebied die hun woningen op Funda te koop hebben staan. Op die manier willen de stichting en de corporaties meer te weten komen over de mogelijke effecten van de aardbevingen op het gedrag van eigenaren, kopers en makelaars in het gebied, alsook op het woongenot. Deze informatie zal door de Stichting WAG en de corporaties gebruikt worden om de belangen van eigenaren van woningen in het gebied te behartigen. De antwoorden op de enquête zijn in opdracht van de Stichting WAG en de corporaties geanalyseerd en verwerkt in deze rapportage door Juul Raemaekers, zelfstandig onderzoeker. De Stichting heeft graag gebruik gemaakt van het aanbod van prof. dr.ir. George de Kam, honorair hoogleraar aan de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen om mee te kijken naar de uitkomsten van het onderzoek. 1 KVK Groningen 2

4 Samenvatting Dit rapport geeft de resultaten van een onderzoek dat door de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (Stichting WAG) en een drietal woningbouwcorporaties uit Noord Oost Groningen is gedaan onder 723 personen die op 23 juli 2013 hun huis op Funda te koop hadden staan, en wonen binnen een straal van 10 kilometer rond Uithuizen, aangeduid als het aardbevingsgebied. In totaal hebben 114 verkopers (15%) hebben aan het onderzoek meegewerkt. Daarmee is een redelijk betrouwbaar beeld ontstaan van de opvattingen van deze particuliere woningbezitters in het aardbevingsgebied, hoewel het niet uitgesloten is dat er een zekere oververtegenwoordiging is van verkopers die in welk opzicht dan ook meer dan gemiddeld last hebben van het voorkomen van aardbevingen. Het merendeel van de respondenten (ongeveer 75%) biedt een vrijstaande woning te koop aan, en de datum van start verkoop ligt tussen 2007 en zomer Bij 70%. van de respondenten is een of meerdere keren sprake geweest van schade door aardbevingen. Voor zover relevant, is bij de analyse van de uitkomsten steeds gekeken of deze beïnvloed worden door de afstand van de woning tot het epicentrum van de aardbeving in Huizinge op 16 augustus 2012, en of er een verschil is tussen woningen die voor dan wel na 1 juli 2012 in verkoop zijn gebracht. De uitkomsten van het onderzoek zijn: Bijna een kwart van de woningen werd al in 2010 of eerder aangeboden, en is nog steeds niet verkocht In de meerderheid van de gevallen hebben de makelaars/taxateurs geen rekening gehouden met waardedaling door aardbevingen. Wel blijkt dat makelaars vaker rekening houden met aardbevingen naarmate woningen dichter bij het epicentrum van Huizinge liggen. Daarnaast duidt de inhoud van de antwoorden er op dat het voortschrijden van de tijd (met meer aardbevingen, en meer (media)aandacht voor dit verschijnsel) er toe leidt dat makelaars vaker rekening gaan houden met aardbevingen bij hun waardebepaling Waar wel rekening is gehouden met aardbevingen noemen respondenten incidenteel prijsverlagingen in de orde van enkele duizenden euro s tot euro. Een ander schat de prijsverlaging van zijn woning op 10%. Voor een op de tien verkopers waren de aardbevingen een reden om de woning in de verkoop te zetten De respondenten geven niet vaker aardbevingen als verkoopreden op naarmate zij dichter bij het epicentrum in Huizinge wonen, en er is in dit opzicht ook geen significant verschil tussen de eigenaren die hun woning voor of na 1 juli 2012 in de verkoop hebben gezet Aardbevingen leiden volgens een grote meerderheid van de respondenten tot minder bezichtigingen. Een kleine 10% heeft nog geen bezichtigingen gehad, rond een kwart denkt dat bezichtigingen minder zijn omdat het risico van aardbevingen te groot wordt gevonden. Van belang is ook dat een op de tien wijst op het ontbreken van interesse van buiten de regio, en men ziet dat ook de media-aandacht kopers weerhoudt van bezichtigingen, terwijl een op de zeven wijst op een afname van bezichtigingen sinds de aardbeving in Huizinge. 3

5 Bij een ruime 10% van de respondenten hebben door aardbevingen veroorzaakte scheuren geleid tot een lagere vraagprijs. Bij ongeveer een op de 5 respondenten waren er nog geen scheuren op het moment dat de vraagprijs werd bepaald, en bij een kleine 30% is de vraag niet van toepassing omdat er geen scheuren zijn, of in enkele gevallen omdat scheuren hersteld zijn. Het antwoord op de vraag of scheuren geleid hebben tot een lagere vraagprijs vertoont geen verband met de afstand tot het epicentrum in Huizinge; dat is plausibel als we er van uitgaan dat de taxateur de effecten van een scheur meeneemt ongeacht de locatie van de woning binnen het aardbevingsgebied. Opvallend is echter wel het effect van het tijdstip waarop de woning in verkoop is gezet: respondenten die hun woning na 1 juli 2012 in verkoop hebben gezet melden significant vaker dat de makelaar/taxateur bij het bepalen van de vraagprijs rekening heeft gehouden met scheuren dan respondenten (die eveneens scheuren hadden) die hun woning voor die datum in verkoop hebben gezet. De kans dat de makelaar/taxateur dit gedaan heeft is na 1 juli ,5 keer groter dan bij woningen die voor die datum in verkoop zijn genomen. Dit kan er op duiden dat zij sterker dan voorheen en zeker in woningen met zichtbare (al dan niet herstelde) schade rekening houden met een prijsdrukkend effect van de aardbevingen in Groningen. Rond vier van de tien respondenten hebben de vraagprijs verlaagd wegens de aardbevingen, ongeveer 30 procent deed dat niet. Ruim 10 procent verlaagde de prijs nog niet, en een even groot percentage verlaagde de prijs om andere redenen dan de aardbevingen. Verkopers moesten vaker de vraagprijs verlagen naarmate zij dichter bij het epicentrum van Huizinge wonen. Bij het overgrote merendeel van de respondenten heeft het feit dat hun woning in aardbevingsgebied ligt tot nu toe geen rol heeft gespeeld in hun onderhandelingen met een geinteresseerde koper. Dat komt echter overwegend omdat er nog geen onderhandelingen hebben plaats gevonden, nog geen bod is uitgebracht, of eenvoudigweg nog geen kopers zijn. In ongeveer 10 procent van de gevallen waar het wel tot onderhandelingen kwam heeft de koper afgezien van koop wegens het risico, sommige kopers uiten vragen of twijfels over de impact van de aardbevingen, en bij enkelen leidde het voorkomen van aardbevingen tot een lager bod. De negatieve invloed van aardbevingen op de onderhandelingen is sterker als de woning dichter bij het epicentrum in Huizinge ligt. De grote meerderheid van de respondenten is van mening dat (de dreiging van) aardbevingen een negatieve invloed heeft op de verkoop van hun woning. Een enkeling denkt dat er geen nadeel zal zijn omdat toch in de lokale markt verkocht wordt. Voor zover de verwachte nadelige effecten worden gespecificeerd gaat het de mogelijke schade en risico s, de voorkeur van kopers voor woningen buiten het aardbevingsgebied en de zorg dat niemand van buiten nog een woning in het aardbevingsgebied wil kopen. Het nadelig effect van negatieve aandacht in de media wordt door een enkeling genoemd. 4

6 Bijna 50 % van de respondenten ziet bewijs of aanwijzing voor waardedaling als gevolg van de aardbevingen. Bij de inhoudelijke reacties op de vraag of de respondenten aanwijzingen of bewijs zien voor waardedaling noemt men als min of meer directe bewijzen de verlaging van de vraagprijs (of in enkele gevallen de WOZ waarde), de visie van makelaars, verricht onderzoek of aanwezige schade. Naast deze min of meer directe bewijzen ziet een (groter aantal) anderen bewijs voor waardedaling in negatieve mediaaandacht of meningen onder potentiele kopers, en in het feit dat er weinig kijkers zijn. Ongeveer 1 op de zes respondenten ziet (nog) geen bewijs. Verkopers zien vaker bewijs of aanwijzingen voor waardedaling naarmate hun woning dichter bij het epicentrum van Huizinge ligt. Het blijkt dat een (bijna tweederde) meerderheid van de respondenten niet opnieuw een huis in Noordoost Groningen zou kopen. Uiteraard is het voorkomen van aardbevingen in (een deel van) het gebied niet de enige reden waarom respondenten hier niet opnieuw willen kopen, maar het is wel de belangrijkste van de expliciet genoemde redenen. De verkopers die deze reden expliciet noemen wonen iets dichter bij het epicentrum, maar het verschil is statistisch niet significant. De respondenten die aardbevingen/risico noemen als reden om niet opnieuw in Oost Groningen te kopen hebben duidelijk vaker te maken gehad met schade aan de woning dan de overige respondenten. Geen enkele respondent in een onbeschadigde woning noemt het aardbevingsrisico als reden om te vertrekken, terwijl het bij respondenten die een keer schade hadden in bijna een op de vijf gevallen als argument wordt genoemd, bij mensen die meermalen schade hadden nog iets vaker. De eerste keer dat schade optreedt heeft dus kennelijk een grote impact. Omgekeerd is er geen aantoonbaar verband tussen de wil om in het gebied te blijven en de mate waarin respondenten ervaring hebben met schade aan hun woning. Een grote meerderheid van de respondenten vindt dat hun woongenot door de aardbevingen is aangetast. Uit de antwoorden blijkt dat slechts een op de vijf vindt dat die aantasting niet van toepassing of (nog) niet aan de orde is. Bij de anderen worden de emotionele componenten van de aantasting van het woongenot het vaakst genoemd: een onveilig gevoel, angst, onzekerheid over wat er nog gaat komen; deze factoren worden door ongeveer de helft van alle respondenten genoemd. De materiele aantasting van het woongenot bestaat uit fysieke schade en waardeverlies van de eigen woning. Bij nadere analyse blijkt dat er geen verband is tussen het noemen van aantasting van het woongenot door gevoelens van onveiligheid gevoelens en angst en de afstand tot het epicentrum in Huizinge. Ook is er geen aantoonbaar verband met het wel of niet hebben van schade. Wel zien we een lichte trend dat gevoelens van onveiligheid/angst relatief vaker genoemd worden naarmate de woning vaker schade heeft gehad, maar deze is (dus) niet significant. 5

7 Er blijkt bij eigenaren die hun woning voor dan wel na 1 juli 2012 in verkoop zetten geen significant verschil te zijn in de mate waarin men gevoelens van onveiligheid of angst noemt. Een aannemelijke verklaring voor deze uitkomsten is dat bij het ontwikkelen van gevoelens van onveiligheid en angst naast de meer objectieve factoren ook meer persoonsgebonden kenmerken en omstandigheden een belangrijke rol zullen spelen. Conclusies en aanbevelingen Het algemene beeld is dat de aardbevingen voor veel respondenten in het gebied tot een permanente aantasting van het woongenot leiden. Die aantasting heeft een emotionele component, maar ook materiële gevolgen in de vorm van schade aan de woning en waardeverlies. Opvallend is in dit verband de grote impact van de eerste keer dat een woning schade oploopt. Opvallend is ook het grote aandeel respondenten dat niet opnieuw een woning in het gebied wil kopen, en daarbij de aardbevingen als reden noemt. Het voorkomen van aardbevingen heeft een aantal negatieve gevolgen voor de mensen die hun woning te koop zetten. Voor sommigen zijn de aardbevingen als zodanig een (negatieve) aanleiding om het verkoop proces te starten. Vervolgens moet een aantal verkopers al dan niet op advies van de makelaar / taxateur - de vraagprijs lager vast stellen of tussentijds verlagen; een aantal respondenten geeft aan dat het daarbij om substantiële bedragen kan gaan. Het onderzoek geeft aan dat het gedrag van makelaars sinds midden 2012 sterk veranderd is, in die zin dat zij nu vaker dan voor die tijd adviseren om een lagere vraagprijs vast te stellen in verband met het voorkomen van aardbevingen en schade aan de woning. Vervolgens merken de verkopers dat er minder (dan zij verwachten) of zelfs in het geheel geen bezichtigingen plaats vinden, onder andere doordat de belangstelling van kopers van buiten de regio terug loopt. Komt het toch tot onderhandelingen, dan vragen kopers extra zekerheden, bieden onder de vraagprijs of zien uiteindelijk toch van de koop af. Sommige van deze verschijnselen hebben een aantoonbare relatie met de afstand tot het epicentrum van de aardbevingen, in concreto is daarvoor in dit onderzoek de afstand tot het epicentrum in Huizinge als maat gekozen. Dat betreft (uiteraard) het voorkomen van schade aan de woning, maar daarnaast ook de mate waarin makelaars rekening houden met aardbevingen bij de waardebepaling, een sterkere noodzaak om de vraagprijs te verlagen, de negatieve invloed op (mogelijk) het aantal bezichtigingen en in ieder geval op onderhandelingen met potentiële kopers, verkopers zien vaker bewijs of aanwijzingen voor waardedaling, omdat er vaker schade aan de woning is zal men ook eerder geneigd zijn uit de regio te vertrekken (hoewel respondenten nabij het epicentrum niet vaker de aardbevingen noemen als expliciete reden om tot verkoop te willen overgaan). Andere verschijnselen spelen over het hele gebied in min of meer gelijke mate. Dat geldt voor het noemen van aardbevingen als verkoopreden, het teruglopen van het aantal bezichtigingen en de belangstelling van buiten de regio, de effecten van media-aandacht en het (groeiend) besef dat er een aardbevingsrisico is en de gevolgen daarvan voor het verkoopklimaat van woningen, het niet opnieuw willen kopen in Noord Oost Groningen, de aantasting van het woongenot, onder andere door gevoelens van onzekerheid en angst. Het onderzoek wijst uit dat een aantal van deze gebiedsbrede effecten na juli 2012 meer invloed heeft gekregen. 6

8 Dit maakt het aannemelijk dat een effect van de aardbevingen op de verkoopbaarheid en waarde van woningen twee componenten zou kunnen hebben: een component die verband houdt met de nabijheid van epicentra en de ervaring met (herhaalde) aardbevingen, en een algemene component op grond van beleving en beeldvorming in het gehele bied dat als aardbevingsgevoelig wordt ervaren. 7

9 Inhoudsopgave 1. Doel en opzet van het onderzoek p Algemene kenmerken van de respondenten p Houden makelaars/taxateurs bij waardebepaling p. 12 rekening met ligging in aardbevingsgebied? 4. Invloed van aardbevingen op beslissing om woning in de verkoop te zetten p Invloed van aardbevingen op aantal bezichtigingen door potentiële kopers p Aantal keren fysieke schade aan de woning p Invloed van aardbevingsscheuren op getaxeerde waarde p Aardbevingen en het verlagen van de vraagprijs p Invloed van aardbevingen op het verloop van de onderhandelingen met kopers p Aardbevingen nadelig voor verkoop van de woning? P Aanwijzingen of bewijs dat waardedaling optreedt p Keuze om in het gebied te blijven p Aantasting van het woongenot p. 32 8

10 1. Doel en opzet van het onderzoek Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de mogelijke effecten van de aardbevingen op het gedrag van eigenaren, kopers en makelaars in het gebied, en op het woongenot. En naar de gevolgen die dit volgens de respondenten heeft voor de waarde en verkoopbaarheid van hun woningen. Deze informatie zal door de stichting gebruikt worden om de belangen van particuliere eigenaren in het gebied te behartigen, in het bijzonder gericht op de volledige vergoeding van materiële en immateriële schade. De enquête is gestuurd naar particuliere eigenaren in het aardbevingsgebied die hun woning op Funda te koop hadden of hebben staan. De brieven 2 zijn verstuurd op 27 juli Deze keus is gemaakt omdat deze eigenaren rechtstreeks geconfronteerd worden met de mogelijke effecten van aardbevingen. De analyse in dit rapport is gemaakt op basis van de reacties die tot 1 november 2013 zijn ontvangen. Als aardbevingsgebied is gekozen voor het gebied met een straal van 10 kilometer rond het dorp Uithuizen (zie grafiek 1 in hoofdstuk 2 voor de respons per woonplaats, en de tabel in bijlage 2 voor het percentage van de respons per woonplaats). De vragen in de enquête waren deels gesloten (met voorgeprogrammeerde antwoorden zoals ja of nee), en deels open (bijvoorbeeld een vraag om aan te geven op welke manier in voorkomende gevallen met aardbevingsschade is rekening gehouden). Het volledige overzicht van de antwoorden is in bijlage 4 opgenomen; voor de analyse zijn de antwoorden op open vragen meestal in enkele categorieën ingedeeld; bijlage 3 laat zien hoe dit gedaan is. Respons en representativiteit In totaal zijn 737 vragenlijsten verstuurd en 114 terug ontvangen, dit betekent een respons van 15%. Bij een aselecte steekproef zou dit voldoende zijn om betrouwbare uitspraken te doen over alle verkopers in het aardbevingsgebied die op Funda staan. We weten echter niet of de groep die niet heeft gereageerd dezelfde kenmerken heeft als de groep die wel reageerde. Het is mogelijk dat eigenaren die om welke reden dan ook minder last hebben gehad van aardbevingen het niet de moeite gevonden hebben om de enquête in te zenden. Er zijn echter wel degelijk ook respondenten uit deze categorie die de enquête wel hebben ingestuurd. De enige indicatie die we voor deze mogelijke bron van vertekening in de uitkomsten hebben is de verdeling van de respons over de gemeenten en postcodegebieden, afgemeten aan de ligging ten opzichte van de plaatsen waar de meeste aardbevingen voorkomen. (zie tabel in de bijlage.) Hieruit blijkt dat bovengemiddelde respons percentages voorkomen in Huizinge (100%), Rottum (50%), Garrelsweer (42%), Oosternieland (40%), Godlinze (38%) en Loppersum (36%), en een minder dan gemiddelde respons (allen 0%) in Stitswerd, Eppenhuizen, Oldenzijl, Oudeschip, Westernieland, en Saaxumhuizen. Anderzijds is er een behoorlijk gelijkmatige spreiding over de verschillende afstanden tot het epicentrum in Huizinge augustus Zie bijlage 1 voor de tekst van de brief en de vragen van de enquête 9

11 Uitkomsten en analyses per vraag In de volgende hoofdstukken staan per vraag de uitkomsten van het onderzoek, deze zijn geïllustreerd aan de hand van een 2 à 3-tal reacties van de respondenten op deze vraag, gevolgd door een analyse en (deel)conclusie. Bij alle vragen hebben we gekeken of de antwoorden verschillen naar plaats of tijd. De plaats is van belang om een indruk te krijgen van de invloed van de afstand tot het epicentrum van aardbevingen in Groningen op de uitkomsten. Er is zoals bekend niet sprake van één epicentrum, zeker ook niet omdat het onderzoek een groter gebied en een relatief lange periode bestrijkt. Om praktische redenen is gekozen om te kijken of er een verband is met de hemelsbreed gemeten afstand van het 4-cijferig postcodegebied waarin een woning ligt en het epicentrum van de aardbeving in Huizinge op 16 augustus Voor wat betreft een mogelijk effect van het tijdstip waarop een woning in de verkoop is gezet op de uitkomsten is gekeken of de uitkomsten verschillend zijn voor de groep die voor dan wel na 1 juli 2012 zijn of haar woning in de verkoop heeft gezet. De veronderstelling daarbij is dat de relatief zware aardbeving in Huizinge effect kan hebben gehad op beleving en gedrag van verkopers, (aspirant) kopers en makelaars. 10

12 Appingedam Baflo Bedum Bierum Den Andel Garrelsweer Garsthuizen Godlinze Huizinge Kantens Loppersum Middelstum Onderdendam Oosteinde Oosternieland Oosterwijtweerde Roodeschool Rottum Spijk Stedum t Zandt Uithuizen Uithuizermeeden Usquert Warffum Westerwijtwerd Winsum Wirdum Zandeweer Zijldijk 2. Algemene kenmerken van de respondenten Woonplaats woning in verkoop Grafiek 1 Bij nadere analyse van de locatie van woningen die voor en na 1 juli 2012 in verkoop zijn gezet, blijkt dat de woningen die na 1 juli 2012 in de verkoop zijn gezet gemiddeld niet op een grotere afstand van het epicentrum in Huizinge liggen, dan de woningen die voor 1 juli 2012 in verkoop zijn gezet. Er is dus geen aanleiding om te veronderstellen dat de nabijheid van het epicentrum van de aardbeving in augustus 2012 in Huizinge een rol speelt bij de beslissing om een woning te koop te zetten. Type woning Woonark Bungalow Hoekhuis 2 onder 1 kap Bedrijfspand Boerderij in bedrijf Woonboerderij Vrijstaand Geschakeld in rij Appartement Grafiek 2 11

13 Uit grafiek 3 blijkt dat ongeveer drie kwart van de woningen in het onderzoek een vrijstaande woning is. 6 Erfgoed status Beschermd dorpsgezicht Rijksmonument Monument anders Landgoed NSW Grafiek 3 Datum start verkoop Niet te koop 2013, tweede half jaar 2013, eerste half jaar 2012, tweede half jaar 2012, eerste half jaar en eerder Grafiek 4 Uit grafiek 4 blijkt dat het aantal woningen dat nog te koop staat groeit naarmate het tijdstip van in verkoop zetten recenter is, dat ligt ook voor de hand: de kans dat een recent aangeboden woning al verkocht is, is immers kleiner. Verder valt op dat bijna een kwart van de woningen al in 2010 of eerder werd aangeboden, en nog steeds niet verkocht is. 12

14 3. Houden makelaars/taxateurs bij waardebepaling rekening met ligging in aardbevingsgebied? In de enquête is de vraag (vraag 3) gesteld: Heeft uw makelaar/taxateur bij het bepalen van de waarde van uw woning rekening gehouden met het feit dat u in een aardbevingsgebied woont? Hoe en in welke mate? Waardebepaling makelaar/taxateur o.b.v. ligging aardbevingsgebied Ja Nee Grafiek 5 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% Op deze vraag zijn 100 reacties gegeven, daarbij werd in 14 gevallen de vraag door de respondenten niet met ja/nee beantwoord, maar met een korte inhoudelijke reactie. Die reacties zijn samengenomen met de toelichting die verkopers gaven bij hun ja/nee antwoorden, en ingedeeld in de categorieën volgens onderstaande grafiek 6. 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Reden voor al dan niet aanpassing woningwaarde Begin niet, later wel Economische crisis Mogelijk effect Ten tijden van start verkoop geen hevige bevingen Vraagprijs omlaag Onbekend Grafiek 6 13

15 We registreerden op deze manier 52 reacties waarin uitleg wordt gegeven over het type reactie op de vraag. In ruim één op de vier gevallen, waar de makelaar rekening hield met aardbevingen, resulteerde dit in verlaging van de vraagprijs; Respondent op ongeveer 5 kilometer van het epicentrum, woning meerdere keren schade: Ja, aangegeven dat de woning in de verkoop zetten geen zin heeft, want er wordt (bijna) geen woning verkocht in Loppersum; in het jaar 2013 t/m juli welgeteld 4 huizen verkocht (en ook allemaal aan kopers die uit de gemeente afkomstig zijn). Onderstaand is een overzicht weergegeven van de verschillende uitspraken over de mate waarin en de manier waarop de taxateur bij de waardebepaling rekening heeft gehouden met aardbevingen: Vanwege eventuele schade Lagere vraagprijs Lagere prijs vragen Prijs in juni 2013 verlaagd met euro euro omlaag De vraagprijs is daardoor lager Enkele duizenden euro's Vraagprijs door makelaar omlaag Waarde is verminderd met euro Scherpe prijs, ver onder marktwaarde Vraagprijs hierop enigszins verminderd Met 10% Prijs is wel scherp i.v.m. snelle verkoop Daar is de prijs op gebaseerd waardevermindering Voor een nadere analyse zijn alle antwoorden verdeeld in direct of indirect ja (samen 25%), en vergeleken met direct en indirect nee (samen 75%). Ook uit deze indeling blijkt dus dat in de meerderheid van de gevallen de makelaars geen rekening hebben gehouden met waardedaling door aardbevingen. 14

16 Wel blijkt dat makelaars vaker rekening houden met aardbevingen naarmate woningen dichter bij het epicentrum van Huizinge liggen 3. Daarnaast duidt de inhoud van de antwoorden er op dat het voortschrijden van de tijd (met meer aardbevingen, en meer (media)aandacht voor dit verschijnsel) er toe leidt dat makelaars vaker rekening gaan houden met aardbevingen bij hun waardebepaling 4. De kans dat dit het geval is was bij woningen die na 1 juli 2012 in de verkoop gingen bijna 8 keer groter dan bij de woningen die voor 1 juli in de verkoop gingen en nu nog te koop staan 5 ; Respondent op ongeveer 7 kilometer van het epicentrum, woning al zeer lang te koop, en twee keer schade gehad: Nee, maar makelaar heeft wel regelmatig contact met mij en zegt dat de aardbevingen geen goed doen. Huizen lijken onverkoopbaar in [.]. Er is geen animo voor dit gebied in deze prijsklasse. 3 Voor een nadere analyse zijn alle antwoorden die direct of indirect een ja inhouden vergeleken met de directe en indirecte antwoorden die aangeven dat makelaars geen rekening hebben gehouden met waardedaling door aardbevingen; zie de tabellen in bijlage 3 4 Deze uitkomst is gecontroleerd voor ligging ten opzichte van het epicentrum: in dit opzicht verschillen de woningen die voor en na 1 juli 2012 in verkoop werden genomen niet significant van elkaar; zie de test in de bijlage 5 Zie de toelichting en analyse in de bijlage 5 15

17 4. Invloed van aardbevingen op beslissing om woning in de verkoop te zetten In dit hoofdstuk staan de uitkomsten op de vraag (4): Hebben de aardbevingen bij uw overweging tot verkoop een rol gespeeld? Aanwezigheid aardbevingen verkoopreden Grafiek 7 Direct ja Indirect ja Direct nee Indirect nee Onbekend Nog niet 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Voor ongeveer één op de twaalf verkopers onder de 114 respondenten in het onderzoek waren de aardbevingen een reden om de woning in de verkoop te zetten; voor enkele anderen zijn de aardbevingen op indirecte wijze een reden tot verkoop; Respondent op 9 km van het epicentrum,, woning te koop na juli 2012, geen schade: Destijds niet, nu wel na aardbeving augustus 2012 stond huis te schudden! Respondent op 7 km van het epicentrum, woning al een aantal jaren te koop, één keer schade: De bevingen waren in 2007 nog niet in zo'n hevige mate aanwezig als heden ten dagen. Andere reden voor verkoop Erfgenaam Groter wonen Relationale sfeer Grafiek

18 Enkele respondenten gaven aan wat voor hen de werkelijke reden voor verkoop van de woning was: woning was geërfd (1), groter wonen (1) en 5 respondenten noemden redenen in de relationele sfeer (zie grafiek 8). Bij nadere analyse blijkt dat de respondenten niet aantoonbaar vaker aardbevingen als verkoopreden opgeven naarmate zij dichter bij het epicentrum in Huizinge wonen, en er is in dit opzicht ook geen significant verschil tussen de eigenaren die hun woning voor of na 1 juli 2012 in de verkoop hebben gezet. Dat geldt ook wanneer we alle woningen met start verkoop in 2013 vergelijken met de woningen met start verkoop in 2012, of alle woningen met start verkoop in 2013 met de woningen die in eerdere jaren in verkoop werden gezet: in beide situaties is het percentage gevallen met aardbevingen als verkoopreden wel iets hoger bij de meest recent in verkoop gezette woningen, maar het verschil is statistisch niet significant 6 6 Zie de kruistabellen en analyses in de bijlage 5 17

19 5. Invloed van aardbevingen op aantal bezichtigingen door potentiële kopers In dit hoofdstuk staan de antwoorden op de vraag (5): Bent u van mening dat de aardbevingen van invloed zijn op het aantal bezichtigingen van uw woning? Op welke wijze? Invloed aardbevingen op aantal bezichtigingen Direct ja Indirect ja Direct nee Indirect nee Onbekend Grafiek 9 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Op deze vraag hebben 94 verkopers geantwoord; 20 respondenten hebben de vraag niet beantwoord of aangegeven niet te weten of er sprake is van een relatie tussen de aardbevingen en het aantal bezichtigingen. Alle inhoudelijke antwoorden (in totaal 106 antwoorden) zijn verdeeld in onderstaande categorieen met uitspraken over de aard van de invloed op het aantal bezichtigingen (zie grafiek 10). 18

20 Wijze van invloed op aantal bezichtigingen Grafiek 10 Uit het overzicht blijkt dat slechts een enkeling meldt dat er genoeg bezichtigingen zijn. Een kleine 10% heeft nog geen bezichtigingen gehad, rond een kwart denkt dat bezichtigingen minder zijn omdat het risico van aardbevingen te groot wordt gevonden; Respondent op 11 km van het epicentrum,, woning te koop sinds eerste halfjaar 2012, geen schade: Ja, het is slecht voor het imago van de regio. Mensen willen er niet wonen Dit resulteert in 1 bezichtiging in 17 maanden. Van belang is ook dat één op de tien wijst op het ontbreken van interesse van buiten de regio, en men ziet dat ook de media-aandacht kopers weerhoudt van bezichtigingen, terwijl één op de zeven wijst op een afname van bezichtigingen sinds de aardbeving in Huizinge; Respondent op 10 km van het epicentrum, woning te koop sinds tweede halfjaar 2012, 2 maal schade: Ja, eerst wel interesse, daarna na alle berichten in de media niet. Brief van potentiële kopers die afhaken i.v.m. bevingen als bewijs. Respondent dicht bij epicentrum, woning al een aantal jaren te koop,, meerdere keren schade: Ja, sinds de beving (augustus 2012) feitelijk geen bezichtigingen meer gehad. (direct ja) Bij nadere analyse blijkt er geen aantoonbaar verband te zijn tussen het aantal meldingen van afname van bezichtigingen en de afstand tot het epicentrum in Huizinge. Dat de afstand kennelijk geen invloed heeft op de gemelde afname van het aantal bezichtigingen kan er op wijzen dat voor potentiële kopers de negatieve associatie met aardbevingen op een vrij groot gebied betrekking 19

21 heeft, min of meer los van de exacte locatie van recente aardbevingen. Maar het is ook denkbaar dat bij de woningen dichter bij het epicentrum het aantal bezichtigingen al veel lager ligt. We verkennen deze veronderstelling door meer in detail te kijken naar verschillen tussen de uitkomsten voor respondenten in Loppersum, Middelstum en Huizinge tezamen ten opzichte van alle andere respondenten, ook omdat deze gemeenten in de media vaak in combinatie met aardbevingen worden genoemd. In onderstaande grafiek staan de procentuele aandelen van de verschillende wijzen van invloed van aardbevingen op bezichtigingen weergegeven voor genoemde drie woonplaatsen tezamen naast het totaal voor de overige woonplaatsen. 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Daling bezichtigingen Geen bezichtigingen Geen interesse van buiten de regio Genoeg bezichtigingen Afname bezichtingen sinds aardbeving aug 2012 Media aandacht schrikt af Risico aardbevingsgebied Onbekend Loppersum, Middelstum, Huizinge Overige gemeenten Grafiek 11: Wijze van invloed van aardbevingen op het aantal bezichtigingen Een interpretatie van dit beeld die gezien de kleine aantallen waarnemingen bij deze gedetailleerde weergave niet statistisch kan worden onderbouwd - kan zijn, dat deze drie woonplaatsen het punt al voorbij zijn dat media aandacht en het besef dat aardbevingen een risico zijn nog invloed hebben op het aantal bezichtigingen. Hierdoor kan er een min of meer permanente situatie zijn ontstaan waarin sprake is van geen of veel minder bezichtigingen, ook door het wegvallen van interesse van buiten de regio. Ook bij deze vraag keken we naar een mogelijk verschil tussen de woningen die voor en na 1 juli 2012 in de verkoop zijn gezet. In absolute aantallen is er een verschil: bij de woningen die eerder in de verkoop gezet werden zagen 5 van de 51 respondenten geen afname van bezichtigingen, bij de woningen die na 1 juli in de verkoop waren gezet was er nog maar 1 van de 42 respondenten die geen afname zag. Door de kleine aantallen waarnemingen is het echter moeilijk te zeggen of dit verschil significant is. Bovendien is het goed denkbaar dat de afname van bezichtigingen niet afhankelijk is van het tijdstip waarop de woning te koop is gezet. 20

22 6. Aantal keren fysieke schade aan de woning Dit hoofdstuk geeft de antwoorden op de vraag (6): Hoe vaak heeft u fysieke schade (scheuren etc.) aan uw woning gehad door de aardbevingen? Deze vraag is door 112 respondenten beantwoord. 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Grafiek 12 Aantal keer fysieke schade aan woning door de aardbevingen Geen schade 1 keer 2 keer 3 keer 4 keer of meer Ja, maar ik weet niet hoeveel Ja,ik weet niet of aardbeving oorzaak is Het algemene beeld schetst dat bij slechts een kwart van de respondenten de woning geen enkele keer schade heeft ondervonden van aardbevingen. Daarnaast blijkt dat ruim één op de tien respondenten niet heeft bijgehouden hoe vaak de woning fysieke schade heeft geleden. Bij nadere analyse blijkt dat er een aantoonbaar verband is tussen het niet hebben van schade en een grotere afstand tot het epicentrum in Huizinge. Dit is een plausibele uitkomst, aangezien een woning verder weg van het epicentrum minder zware trillingen hoeft op te vangen. 21

23 7. Invloed van aardbevingsscheuren op getaxeerde waarde In dit hoofdstuk tonen we de antwoorden op de vraag (7): Heeft de makelaar/taxateur bij het bepalen van de waarde/vraagprijs rekening gehouden met de aardbevingsscheuren in uw woning? Hoe en in welke mate? Deze vraag is door 109 respondenten beantwoord, 5 van hen heeft de vraag overgeslagen. In onderstaande grafiek (13) geeft de categorie onbekend aan dat de betreffende respondent geen antwoord op de vraag wist te geven. Waardebepaling makelaar/taxateur o.b.v. aardbevingsscheuren Direct ja Indirect ja Direct nee Indirect nee Onbekend N.v.t Grafiek 13 De inhoudelijke reacties zijn in onderstaande categorieën ingedeeld. 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Reacties om mogelijke invloed van scheuren op waardebepaling N.v.t. Destijds geen scheuren Tot nu toe niet Lagere vraagprijs Scheuren hersteld Anders Onbekend Grafiek 14 22

24 Uit het overzicht blijkt dat bij een ruime 10% van de respondenten scheuren hebben geleid tot een lagere vraagprijs; Respondent op 7 km van het epicentrum, woning te koop sinds tweede halfjaar 2012, twee keer schade: Ja, door de schade is de vraagprijs lager, omdat een eventuele koper herstelkosten kan verwachten. Bij één op de 5 respondenten waren er nog geen scheuren op het moment dat de vraagprijs werd bepaald, en bij een kleine 30% is de vraag niet van toepassing omdat er geen scheuren zijn, of in enkele gevallen omdat scheuren hersteld zijn; Respondent op 8 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2013, meerder malen schade : Nee, het wachten is echter op het herstellen door de NAM. Ik wacht al sinds december (direct nee) Het antwoord op de vraag of scheuren geleid hebben tot een lagere vraagprijs vertoont geen verband met de afstand tot het epicentrum in Huizinge; dat is plausibel als we er van uitgaan dat de taxateur de effecten van een scheur meeneemt ongeacht de locatie van de woning binnen het aardbevingsgebied. Opvallend is echter wel het effect van het tijdstip waarop de woning in verkoop is gezet: respondenten die hun woning na 1 juli 2012 in verkoop hebben gezet melden significant vaker dat de makelaar/taxateur bij het bepalen van de vraagprijs rekening heeft gehouden met scheuren dan respondenten (die eveneens scheuren hadden) die hun woning voor die datum in verkoop hebben gezet. De kans dat de makelaar/taxateur dit gedaan heeft is na 1 juli ,5 keer groter dan bij woningen die voor die datum in verkoop zijn genomen. Dit kan er op duiden dat zij sterker dan voorheen en zeker in woningen met zichtbare (al dan niet herstelde) schade rekening houden met een prijsdrukkend effect van de aardbevingen in Groningen. 23

25 8. Aardbevingen en het verlagen van de vraagprijs In dit hoofdstuk tonen we de antwoorden op de vraag (8): Heeft u de vraagprijs al eens moeten verlagen en hebben de aardbevingen daar een rol bij gespeeld? Direct ja Vraagprijs verlaagd vanwege aardbevingen Direct ja, maar niet vanwege rol aardbevingen Direct nee Nog niet N.v.t. Grafiek 15 Op deze vraag hebben 111 respondenten gereageerd, 3 respondenten hebben de vraag niet beantwoord. Rond vier van de tien respondenten hebben de vraagprijs verlaagd wegens de aardbevingen, ongeveer 30 procent deed dat niet; Respondent op 7 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2011: Ja, al 3 keer. De bevingen spelen zeker een rol hierin. Je probeert het telkens opnieuw weer aantrekkelijk te maken. Ruim 10 procent verlaagde de prijs nog niet, en een even groot percentage verlaagde de prijs om andere redenen dan de aardbevingen.: Respondent op 11 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2012, geen schade: Nee, heb ik niet gedaan omdat ik de woning op dit moment verhuur. Als de huurperiode over is zal dit wel moeten. Met de huidige vraagprijs (die 17 maanden geleden marktconform was) is er geen interesse in de woning. Bij nadere analyse blijkt dat verkopers vaker de vraagprijs moesten verlagen naarmate zij dichter bij het epicentrum van Huizinge wonen. Ook is er een aantoonbaar verband met het moment waarop de woning in verkoop is gebracht: bij woningen die voor 1 juli in verkoop zijn gebracht hebben verkopers vaker de vraagprijs verlaagd dan bij woningen die vanaf 1 juli te koop worden aangeboden. Dit is plausibel omdat we mogen aannemen dat woningen die meer recent in verkoop worden gebracht ook al een vraagprijs hebben die meer bij de actuele markomstandigheden past, inclusief de effecten van het (vaker) voorkomen van aardbevingen en de grotere aandacht voor dit verschijnsel. 24

26 9. Invloed van aardbevingen op het verloop van de onderhandelingen met kopers In dit hoofdstuk tonen we de antwoorden op de vraag (9): Heeft het feit dat uw woning is gelegen in een gebied waar aardbevingen voorkomen al eens een rol gespeeld in de onderhandelingen met een geïnteresseerde koper? Zo ja, hoe? Uit het onderstaande overzicht blijkt dat bij het overgrote merendeel van de respondenten het feit dat hun woning in aardbevingsgebied ligt tot nu toe geen rol heeft gespeeld in hun onderhandelingen met een geinteresseerde koper. Invloed aardbevingen op onderhandelingen verkoop Direct ja Indirect ja Direct nee Indirect nee Onbekend Nog niet Grafiek 16 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Op deze vraag hebben 113 respondenten gereageerd, waarvan 10 aangaven niet op de hoogte te zijn van de mogelijke invloed van aardbevingen op onderhandelingen. De reacties hebben we in onderstaande categorieën ingedeeld; in totaal gaat het om 61 inhoudelijke reacties Afzien vanwege risico Type invloed op onderhandelingen Vragen over impact aardbevingen Lager bod Nog geen kopers Nog niet N.v.t. Anders Grafiek 17 25

27 In ongeveer 10 procent van deze 61 gevallen heeft de koper afgezien van koop wegens het risico, sommige kopers uiten vragen of twijfels over de impact, en bij enkelen leidde het voorkomen van aardbevingen tot een lager bod; Respondent op 7 km van het epicentrum, woning al een aantal jaren te koop, drie keer schade: Ja, ik heb eind juli een mail ontvangen van een zeer geïnteresseerde. Ze zijn 3 keer langs geweest om te kijken en te praten. Zij zagen onder andere af vanwege renovatiekosten, leegstand omgeving en bodemverzakking. Respondent op 5 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2012, twee maal schade: Er zijn alleen geïnteresseerden geweest voor woningruil voor een goedkopere woning in de directe omgeving. Dit heeft geleid tot 3 bezichtigingen van gezinnen/mensen uit [ ].. Hieruit lijkt dat mensen nog wel een doorstart willen maken, maar vastzitten aan hun onverkoopbare woningen. Dat de aardbevingen in de meerderheid van de gevallen geen rol spelen komt overwegend omdat er nog geen onderhandelingen hebben plaats gevonden, nog geen bod is uitgebracht, of eenvoudigweg nog geen kopers zijn; Respondent op 7 km van het epicentrum,, woning al een groot aantal jaren te koop, één keer schade: Sinds de bevingen en de daarbij behorende publiciteit geen enkele bezichtiging meer gehad. Bij nadere analyse blijkt dat de negatieve invloed van aardbevingen op de onderhandelingen sterker is als de woning dichter bij het epicentrum in Huizinge ligt. Voor wat betreft dit effect is er geen verband met het tijdstip waarop de woningen in verkoop zijn aangeboden. 26

28 10. Aardbevingen nadelig voor verkoop van de woning? In dit hoofdstuk staan de antwoorden op de vraag (10): Bent u van mening dat (de dreiging van) aardbevingen wel of niet nadelig is voor verkoop van uw woning? Waarom wel/niet? Deze vraag is door 114 respondenten beantwoord met een korte inhoudelijke reactie. We hebben deze reacties onderverdeeld in onderstaande categorieën: 50 Aardbevingen wel/niet nadelig voor verkoop woning Niet nadelig, verkoop lokale bevolking Nadelig, algemeen Nadelig, mogelijke schade/risico's Nadelig, geen interesse van mensen buiten provincie Groningen Nadelig, voorkeur Nadelig, negatieve woning buiten media aardbevingsgebied Mogelijk nadelig Onbekend Anders Grafiek 18 De grote meerderheid van de respondenten is van mening dat (de dreiging van) aardbevingen een negatieve invloed heeft op de verkoop van hun woning; Respondent op 7 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaari 2012, meerdere keren schade: Wel nadelig. Als de mensen zien hoeveel schade wij nu al hebben ( euro), denk ik niet dat mensen hier zouden willen wonen. In 2012 was het helemaal klaar voor de verkoop. Nu moet eerst alles gerepareerd worden en wie weet hoe lang dat nog duurt.. Een enkeling denkt dat er geen nadeel zal zijn omdat toch in de lokale markt verkocht wordt. Voor zover de verwachte nadelige effecten worden gespecificeerd gaat het ten eerste om de mogelijke schade/risico s: Respondent op 10 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2013, drie keer schade: Wel. Mensen zijn bang voor schade en ongelukken. Het feit dat reparaties veel rompslomp geven en men gem. 4-7 dagen werklui om het huis heeft lopen. 27

29 Daarnaast gaat het om de voorkeur van kopers voor woningen buiten het aardbevingsgebied en de zorg dat niemand van buiten nog een woning in het aardbevingsgebied wil kopen. Het nadelig effect van negatieve aandacht in de media wordt door een enkeling genoemd. Omdat de respondenten vrijwel unaniem van mening zijn dat aardbevingen nadelig zijn voor de verkoop, kunnen we niet vaststellen of die meningen significant verschillen naarmate respondenten dichter bij het epicentrum in Huizinge wonen, en evenmin of dit samenhangt met het tijdstip waarop de woning in de verkoop is gezet. 28

30 11. Aanwijzingen of bewijs dat waardedaling optreedt In dit hoofdstuk staan de antwoorden op de vraag (11): Heeft u aanwijzingen of bewijs op grond waarvan volgens u de waarde van uw woning in waarde is gedaald door de aardbevingen in Noordoost Groningen en zo ja, welke? Aanwijzingen/bewijs waardedaling woning door aardbevingen Direct ja Indirect ja Direct nee Indirect nee Onbekend Grafiek 19 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% In totaal hebben 111 respondenten deze vraag beantwoord, waarvan bijna de helft niet met een directe ja/nee. Uit het overzicht blijkt dat ongeveer 45 % van de respondenten een bewijs of aanwijzing voor waardedaling ziet Uitleg over wel/geen bewijs m.b.t. waardedaling Grafiek 20 29

31 Grafiek 20 geeft een overzicht van de in totaal 72 inhoudelijke reacties op de vraag of de respondenten aanwijzingen of bewijs zien voor waardedaling. Het meest genoemd wordt bewijs op basis van verlaging van de vraagprijs en het uitblijven van potentiële kopers. Daarnaast werd drie maal aangegeven dat de WOZ-waarde is verlaagd, het is niet bekend of gemeenten in het onderzoeksgebied bij hun WOZ taxaties daadwerkelijk rekening houden met de invloed van aardbevingen. Ongeveer één op de zes respondenten ziet (nog) geen bewijs. Een deel van de overigen zien bewijs in verricht onderzoek, de visie van makelaars of de aanwezige schade. Naast deze min of meer directe bewijzen ziet een (groter aantal) anderen bewijs voor waardedaling in negatieve media-aandacht of meningen onder potentiële kopers, en in het feit dat er weinig kijkers zijn; Respondent op 13 km van het epicentrum, woning al een aantal jaren te koop, mogelijke schade: Nu zeer frequent is de regio in het nieuws met deze problematiek, dat is alles behalve reclame. Respondent op 5 km van het epicentrum, woning te koop sinds tweede halfjaar 2012, één keer schade: Ja, er wordt na bevingen HEEL VEEl gekeken op Funda, maar verder nooit actie. Plus de gesprekken met mensen van buitenaf die zeggen er nooit heen te willen vanwege de onzekerheid door de bevingen. Bij nadere analyse blijkt dat verkopers vaker bewijs of aanwijzingen voor waardedaling zien naarmate hun woning dichter bij het epicentrum van Huizinge ligt, dat is een plausibele uitkomst. Het tijdstip waarop de woning voor het eerst in verkoop werd aangeboden maakt geen verschil. 30

32 12. Keuze om in het gebied te blijven In dit hoofdstuk staan de antwoorden op de vraag (12): Wenst u na verkoop van de woning wederom een woning te kopen in het gebied Noordoost Groningen? 7 Waarom wel/niet? Wel/niet opnieuw huis Noordoost Groningen kopen Direct wel Direct niet Indirect wel Indirect niet N.v.t. Twijfels Grafiek 21 Alle 114 respondenten hebben op deze vraag geantwoord, bij deze grafiek is een onderscheid gemaakt tussen respondenten die op directe wijze ja/nee aangaven of dit op indirecte wijze uitlegden. Het blijkt dat een meerderheid (bijna tweederde) van de respondenten niet opnieuw een huis in Noordoost Groningen zou kopen. Uiteraard is het voorkomen van aardbevingen in (een deel van) het gebied niet de enige reden waarom respondenten hier niet opnieuw willen kopen, maar het is wel de belangrijkste van de expliciet genoemde redenen. De verkopers die deze reden expliciet noemen wonen iets dichter bij het epicentrum, maar het verschil is statistisch niet significant. 20 Uitleg waarom vertrekken Aardbevingen/risico Familie/vrienden Werk Grafiek 22 7 De formulering Noordoost Groningen is niet eenduidig, en het is niet te achterhalen of respondenten Noordoost Groningen één op één associëren met het aardbevingsgebied waarover in de rest van de enquête gesproken wordt. 31

33 In totaal gingen 31 reacties in op de voorkeur Noordoost Groningen te verlaten. We hebben geanalyseerd of de respondenten die aardbevingen/risico noemen ook vaker te maken hebben gehad met schade aan de woning dan de overige respondenten. Dat blijkt duidelijk het geval te zijn. Geen enkele respondent in een onbeschadigde woning noemt het aardbevingsrisico als reden om te vertrekken, terwijl het bij respondenten die één keer schade hadden in bijna één op de vijf gevallen als argument wordt genoemd, bij mensen die meermalen schade hadden nog iets vaker. De eerste keer dat schade optreedt heeft dus kennelijk een grote impact; Respondent op 2 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar 2012, één keer schade: Nee, in verband met de dreiging op nieuwe aardbevingen en de schade die het meebrengt. Materiële schade en emotionele schade Uitleg waarom blijven Roots Familie/vrienden Werk Grafiek 23 Uit 14 reacties wordt duidelijker waarom mensen in het Noordoost Groningen willen blijven (grafiek 23). Er is geen aantoonbaar verband tussen het willen blijven en de mate waarin respondenten ervaring hebben met schade aan hun woning; Respondent op 13 km van het epicentrum, woning te koop sinds eerste halfjaar. 2013, geen schade: Ja, sociaal verbonden, maar als dat er niet was, dan absoluut niet! Indien ik qua hypotheek quitte draai, overweeg ik om te gaan huren. 32

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Welke invloed hebben de aardbevingen in Noord-Oost Groningen op het woongenot? Hoe schat men de kans in dat de eigen woonplaats getroffen kan worden? Onderzoek

Nadere informatie

Vragen enquête. 1. Wat voor type woning betreft het? (graag omcirkelen wat van toepassing is) In welke plaats is de woning gelegen?

Vragen enquête. 1. Wat voor type woning betreft het? (graag omcirkelen wat van toepassing is) In welke plaats is de woning gelegen? Bijlagen Inhoudsopgave Bijlage 1: Enquête Bijlage 2: Respons / non- respons Bijlage 3: Grafieken Bijlage 4: Reacties respondenten per vraag Bijlage 5: Kruistabellen & statistische analyses p. 2 p. 5 p.

Nadere informatie

Opvattingen van bewoners over de effecten van aardbevingen op het woongenot en de woningwaarde in Groningen

Opvattingen van bewoners over de effecten van aardbevingen op het woongenot en de woningwaarde in Groningen faculteit ruimtelijke wetenschappen planologie Opvattingen van bewoners over de effecten van aardbevingen op het woongenot en de woningwaarde in Groningen Een vergelijkend onderzoek in drie woonbuurten

Nadere informatie

Informatieavond Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG)

Informatieavond Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) Informatieavond Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) Inleiding Gerechtelijke procedure Taxatierapporten Enquête en onderzoek RUG Immateriële schade Vragen en suggesties 15 april

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Gronings Perspectief. Tussenrapport. April

Gronings Perspectief. Tussenrapport. April Tussenrapport Gronings Perspectief April #12016 De Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt gezondheid, veiligheidsgevoelens en toekomstperspectief van Groningers in alle 23 gemeenten. Dit levert veel kennis

Nadere informatie

Huurdersonderzoek over de voorgenomen komst van het Windmolenpark De Drentse Monden. Opdrachtgevers: Lefier en Woonservice

Huurdersonderzoek over de voorgenomen komst van het Windmolenpark De Drentse Monden. Opdrachtgevers: Lefier en Woonservice Huurdersonderzoek over de voorgenomen komst van het Windmolenpark De Drentse Monden Opdrachtgevers: Lefier en Woonservice Rapportnr. : 13 0021 14 Projectmanager(s) : R. Dreier en J.D. Rotman Datum : Februari

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 20102 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt pagina 1 van 7 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Juli 2010 Inleiding U leest thans alweer de

Nadere informatie

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen sociale psychologie Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Onderzoeksresultaten fase 1 Elisabeth Hoekstra Goda Perlaviciute Linda Steg onderzoekgaswinning@rug.nl

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst 9 oktober 2014

Informatiebijeenkomst 9 oktober 2014 Informatiebijeenkomst 9 oktober 2014 Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) Inleiding Gerechtelijke procedure Taxatierapporten Enquête en onderzoek RUG Immateriële schade Vragen

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen

Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Ministerie van Economische Zaken Minder gaswinning, versterkingspakket voor Groningen Uitleg over het besluit gaswinning Groningen Geachte bewoner, Vrijdag 17 en zaterdag 18 januari 2014 heb ik in Groningen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Onderzoek Houten Jongeren en Wonen

Onderzoek Houten Jongeren en Wonen Onderzoek Houten Jongeren en Wonen Juni 2007 www.adv-mr.com Utrechtseweg 101, 3702 AB Zeist Inhoud Inleiding Vanuit woonstichting Viveste en de gemeente Houten is een behoefte aan onderzoek naar de woonwensen

Nadere informatie

Veelgestelde vragen en antwoorden over schadeafhandeling na aardbevingen door gaswinning

Veelgestelde vragen en antwoorden over schadeafhandeling na aardbevingen door gaswinning Veelgestelde vragen en antwoorden over schadeafhandeling na aardbevingen door gaswinning De NAM wil zoveel mogelijk relevante informatie bieden over schadeafhandeling na een aardbeving. Hieronder geven

Nadere informatie

Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013

Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013 Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013 Aan de NVM Open Huizen Dag van 5 oktober 2013 deden 47.374 woningen mee, waarvan 1.192 nieuwbouwwoningen (2,9%). De meeste huizen waren te bezoeken in de provincies

Nadere informatie

Analyse NVM openhuizendag

Analyse NVM openhuizendag Analyse NVM openhuizendag Gemaakt door: NVM Data & Research Datum: 1 juli 2011 Resultaten analyse Openhuizenbestand 26 maart 2011 Er doen steeds meer woningen mee aan de NVM-openhuizendag. Op 26 maart

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag. Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag. Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag Sprekende Cijfers pagina 1 van 5 regio Den Haag oktober 2012 Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag Inleiding Voor u ligt het derde kwartaalbericht

Nadere informatie

Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie?

Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie? Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie? In deze factsheet staat de binding met de provincie Groningen centraal. Het gaat dan om de persoonlijke gevoelens die Groningers hebben

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

16. Statistische analyse Meldpunt

16. Statistische analyse Meldpunt 16. Statistische analyse Meldpunt Statistische analyse Meldpunt Inleiding In de periode 19 juli 2010 tot en met 16 maart 2012 ontving de commissie zevenhonderdeenenveertig meldingen van seksueel misbruik.

Nadere informatie

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015 Inhoud 1. Woningvoorraad 2 2. Huishoudens 4 3. Huishoudens in woningen 5 4. Verhuizingen 8 5. Verhuiswensen doorstromers 10 6. Verhuiswensen starters 14 7. Woonruimteverdeling 15 Inleiding Er is heel veel

Nadere informatie

Folkert Buiter 2 oktober 2015

Folkert Buiter 2 oktober 2015 1 Nuchter kijken naar feiten en trends van aardbevingen in Groningen. Een versneld stijgende lijn van het aantal en de kracht van aardbevingen in Groningen. Hoe je ook naar de feitelijke metingen van de

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie Datum: Versie 25 mei 2009 Bijlage(n): 1. Inleiding De kredietcrisis

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Sprekende Cijfers 2011-1 / Woningmarkt gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers 2011-1 / Woningmarkt gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam pagina 1 van 6 Gemeente Rotterdam April 2011 Inleiding Ook nieuwsgierig naar het verloop van de huizenprijzen gedurende de eerste drie

Nadere informatie

VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING

VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING VRAAG EN ANTWOORD PROEF OPKOOPREGELING 1. Waarom is er geen Koopinstrument voor alle woningen die te koop staan? De koopregeling is een proef. Deze proef geldt voor huizen van eigenaarbewoners en biedt

Nadere informatie

Tevredenheid over MEE. Brancherapport 2011. Een onderzoek in opdracht van MEE Nederland. Marieke Hollander Betty Noordhuizen BA3913

Tevredenheid over MEE. Brancherapport 2011. Een onderzoek in opdracht van MEE Nederland. Marieke Hollander Betty Noordhuizen BA3913 Tevredenheid over MEE Brancherapport 2011 Een onderzoek in opdracht van MEE Nederland Marieke Hollander Betty Noordhuizen BA3913 Zoetermeer, 21 december 2011 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Verhuis- en woonwensen van starters

Verhuis- en woonwensen van starters Verhuis- en woonwensen van starters Gemeente Amersfoort Sector Concernmiddelen Onderzoek en Statistiek Marc van Acht Uitgave en rapportage in opdracht van afdeling Economie en Wonen Onderzoek en Statistiek,

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

op de klacht van:mevrouw A. C., wonende te Huizen, hierna te noemen: klager

op de klacht van:mevrouw A. C., wonende te Huizen, hierna te noemen: klager Beweerdelijk te lage waardering. Beweerdelijk verstrekte vertrouwelijke mededeling aan derden. Klaagster en haar echtgenoot zijn in een echtscheiding verwikkeld. In dat kader vindt een kort geding plaats

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt pagina 1 van 8 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Januari 2011 Inleiding Beste lezer, Voor

Nadere informatie

Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014

Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014 IX LAST BUT NOT LEAST Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014 Meer vastgoedmanagement uitbesteden Annette Tjeerdsma en Jan Veuger In het voorjaar (mei/juni) van 2014 is voor het eerst een vragenlijst

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO 27-05-2015 Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO Over dit onderzoek Dit onderzoek over wonen en verhuizen is uitgevoerd door seniorenorganisatie ANBO. Het betreft een

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel Resultaten LHBT-Veiligheidsmonitor 2015: Kwart maakte afgelopen jaar een onveilige situatie mee; veiligheidsgevoel onder transgenders blijft iets achter. De resultaten van het jaarlijkse buurtveiligheidsonderzoek

Nadere informatie

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf Onderzoek woningbehoefte Waarland 2015 25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf 1 Inleiding 1.1 Inleiding De gemeente Schagen wil haar toekomstig woningbouwprogramma inrichten

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Duurzaam in de buurt. Over groene stroom en investeren. Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008. Bureau Onderzoek Gemeente Groningen

Duurzaam in de buurt. Over groene stroom en investeren. Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008. Bureau Onderzoek Gemeente Groningen Duurzaam in de buurt Over groene stroom en investeren Enquête leefbaarheid en veiligheid 2008 Bureau Onderzoek Gemeente Groningen Bureau Onderzoek is ondergebracht bij de dienst Sozawe van de Gemeente

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

ONDERZOEK THUIS ACCU. 29 oktober 2015. Is Nederland klaar voor de thuis accu?! Auteur Y. Lievens. Panelleden ISO 26362 gecertificeerd

ONDERZOEK THUIS ACCU. 29 oktober 2015. Is Nederland klaar voor de thuis accu?! Auteur Y. Lievens. Panelleden ISO 26362 gecertificeerd ONDERZOEK THUIS ACCU Is Nederland klaar voor de thuis accu?! 29 oktober 2015 Panelleden ISO 26362 gecertificeerd Auteur Y. Lievens Onderzoek thuis accu De techniek gaat steeds meer vooruit en er blijven

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 RAPPORTAGE WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008 2009 Uitgevoerd in opdracht van Parkstad Limburg Door: Datum: Ikwileenanderewoning.nl, 13 09 2009 Woonplein

Nadere informatie

Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen

Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord-Groningen Eerste resultaten onderzoek aardbevingen en imagoschade Noord- Groningen Auteur: Dr. Karel Jan Alsem Juni 2013 Kenniscentrum Ondernemerschap

Nadere informatie

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk september 2005 COLOFON Samenstelling Drs. M.H. (Mark) Gremmen drs. A.J.H. (Bert Jan)

Nadere informatie

Drachten. Tjaarda 318. Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement. altijd open op woonaccent.nl

Drachten. Tjaarda 318. Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement. altijd open op woonaccent.nl Drachten Tjaarda 318 Gerenoveerd en samengevoegd 3 kamerappartement altijd open op woonaccent.nl Woonaccent Makelaars Friesland Alles over de woning aan de Tjaarda 318 Op de derde verdieping bevind zicht

Nadere informatie

Gevolgen van de aardbevingen voor de land- en tuinbouw in Groningen

Gevolgen van de aardbevingen voor de land- en tuinbouw in Groningen Gevolgen van de aardbevingen voor de land- en tuinbouw in Groningen Opdrachtgever: Provinciaal Bestuur Groningen van LTO Noord Peiling gestart: 3 mei 2013 Peiling afgerond: 31 mei 2013 Aanleiding De afgelopen

Nadere informatie

't Bonte Paard Advies. Belangstelling Paardendorp Velswijk

't Bonte Paard Advies. Belangstelling Paardendorp Velswijk 't Bonte Paard Advies Belangstelling Paardendorp Velswijk 21 januari 2010 Projectnr. 7584.100/G Boulevard Heuvelink 104 6828 KT Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem Telefoon (026) 3512532 Telefax (026) 4458702

Nadere informatie

Financiële problemen op de werkvloer

Financiële problemen op de werkvloer Financiële problemen op de werkvloer Gemeente Zoetermeer Nibud, 2012 Auteurs Daisy van der Burg Tamara Madern Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 ONTWIKKELING FINANCIËLE PROBLEMEN... 3 3 OORZAKEN, SIGNALEN EN GEVOLGEN...

Nadere informatie

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Eindverslag April 2015 1. Inleiding In april 2014 hebben gemeente Uden, gemeente Veghel en wooncorporatie Area een woonwensenonderzoek uitgevoerd. Om

Nadere informatie

Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014

Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014 Onderzoek hypotheken en bekendheid maatregelen Maart/april 2014 Doelgroepinformatie De doelgroep bestaat uit huizenbezitters met hypotheek, die voornemens zijn binnen 2 jaar een nieuw huis te kopen. Dit

Nadere informatie

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN?

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? Evaluatie-onderzoek van het online stemmen Een kwantitatief onderzoek naar het stemmen via internet van burger@overheid. Uitgevoerd door NetPanel in samenwerking

Nadere informatie

Koopstart. een eerste woning kopen

Koopstart. een eerste woning kopen Koopstart een eerste woning kopen start Een eigen woning via Koopstart Hulp bij de aankoop van een eerste woning Voor starters is het nog steeds erg moeilijk op de Nederlandse koopmarkt. Het is voor velen

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld 1 Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Onderzoeksresultaten fase 2 Elisabeth Hoekstra Goda Perlaviciute Linda Steg onderzoekgaswinning@rug.nl

Nadere informatie

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld

Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Uw mening over gaswinning uit het Groningen-gasveld Onderzoeksresultaten fase 1, 2, en 3 Elisabeth Hoekstra Goda Perlaviciute Linda Steg onderzoekgaswinning@rug.nl www.onderzoekgaswinning.nl 1 5 Introductie

Nadere informatie

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING nieuwsbrief Februari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het. Deze peiling ging over de zondagsopenstelling. De gemeenteraad

Nadere informatie

Rapport Intake Loopbaantraject

Rapport Intake Loopbaantraject Rapport Intake Loopbaantraject Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 20/02/2015 Inleiding In het kader van een loopbaantraject hebt u een tweetal vragenlijsten ingevuld die u inzicht

Nadere informatie

Hiv en stigmatisering in Nederland

Hiv en stigmatisering in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv en stigmatisering in Nederland

Nadere informatie

Geïnduceerde aardbevingen in Nederland

Geïnduceerde aardbevingen in Nederland Geïnduceerde aardbevingen in Nederland YYMMDD TIME LOCATION LAT LON X_RD Y_RD INT MAG. DEPTH 19861226 074751.00 Assen 52.992 6.548 232,924 556,587 4.5 2.8 1.0 19871214 204951.05 Hooghalen 52.928 6.552

Nadere informatie

De woningmarkt in Goirle 2010-2015; jongeren die terug willen keren. Woonbehoefte van jongeren die terug willen verhuizen naar de gemeente Goirle

De woningmarkt in Goirle 2010-2015; jongeren die terug willen keren. Woonbehoefte van jongeren die terug willen verhuizen naar de gemeente Goirle De woningmarkt in Goirle 2010-2015; jongeren die terug willen keren Woonbehoefte van jongeren die terug willen verhuizen naar de gemeente Goirle De woningmarkt in Goirle 2010-2015; jongeren die terug willen

Nadere informatie

Onderzoek. Het provisieverbod & gebruik financieel adviseurs

Onderzoek. Het provisieverbod & gebruik financieel adviseurs Onderzoek Het provisieverbod & gebruik financieel adviseurs Rapportage Publieksmonitor: module provisieverbod December 2012 Samenvatting (1/2) 1. Bekendheid provisieverbod laag Nog niet veel Nederlanders

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

De heer H.P. Kip De heer A. Tijssen Portaal Nijmegen Postbus 375 3900 AJ Veenendaal

De heer H.P. Kip De heer A. Tijssen Portaal Nijmegen Postbus 375 3900 AJ Veenendaal De heer H.P. Kip De heer A. Tijssen Portaal Nijmegen Postbus 375 3900 AJ Veenendaal Betreft: Advies voorgenomen verkoop woningen Krayenhofflaan (complex 1062) en de Gildekamp (complex 1176) Nijmegen, 27

Nadere informatie

De invloed van fysieke schade op verkopen van woningen rond het Groningenveld 6 oktober 2014

De invloed van fysieke schade op verkopen van woningen rond het Groningenveld 6 oktober 2014 De invloed van fysieke schade op verkopen van woningen rond het Groningenveld 6 oktober 2014 Prof. Dr. Marc. K. Francke Dr. Kai Ming Lee 2 De invloed van fysieke schade op verkopen van woningen rond het

Nadere informatie

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen 02 december 2008 Ger Hukker, voorzitter NVM: Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen Dagelijks staan de kranten bol van zorgwekkende berichten over de gevolgen van de kredietcrisis

Nadere informatie

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV De impact van legalisering van online kansspelen op klassieke loterijen April 2011 In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV Uitgevoerd door: MWM2 Bureau voor Online Onderzoek Auteurs Matthijs Wolters

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Beoordelingsprotocol objectkenmerken

Beoordelingsprotocol objectkenmerken WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Beoordelingsprotocol objectkenmerken Datum: 7 februari 2014 Bijlage(n): - BEOORDELINGSPROTOCOL OBJECTKENMERKEN Inleiding De juiste registratie van alle gegevens over een

Nadere informatie

Sprekende Cijfers 2014-3 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Noord-Holland

Sprekende Cijfers 2014-3 Woningmarkt regio Noord-Holland. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Noord-Holland Sprekende Cijfers -3 Woningmarkt regio Noord-Holland Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Woningmarkt Regio Noord-Holland Pagina 1 van 49 regio Amsterdam oktober Sprekende Cijfers -3 Woningmarkt regio Noord-Holland

Nadere informatie

Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland

Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland Onderzoek TNS NIPO naar thuiswinkelgedrag en de bekendheid van het Thuiswinkel Waarborg in Nederland In april 2013 heeft TNS NIPO in opdracht van Thuiswinkel.org een herhalingsonderzoek uitgevoerd naar

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

Woonwensenenquête Drijber

Woonwensenenquête Drijber Woonwensenenquête Drijber Woningbehoefte en verhuiswensen van inwoners Enquêteresultaten Gemeente Midden-Drenthe Afdeling Bouwen en Wonen Na 2010 Inleiding In het na van 2010 is er een woonwensenenquête

Nadere informatie

Wat en hoe. druk: Huisdrukkerij gemeente Smallingerland

Wat en hoe. druk: Huisdrukkerij gemeente Smallingerland Wat en hoe PLANSCHADE druk: Huisdrukkerij gemeente Smallingerland 2008 afdeling Bestuursondersteuning / COM-EJ-102008 2 11 Als de nieuwe wet en de twee procentregel van toepassing is op het voorbeeld dan

Nadere informatie

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

Amsterdam-Noord en de recessie

Amsterdam-Noord en de recessie Amsterdam-Noord en de recessie Sinds november 2009 kunnen bewoners van Amsterdam-Noord lid worden van het digitale bewonerspanel. In deze rapportage worden de resultaten van de eerste meting gepresenteerd.

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011

Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Toelichting op de resultaten van de korte enquête (quick scan) René Alberts juni 2011 Inleiding In deze toelichting wordt eerst een kopie van de korte enquête getoond zodat helder is welke vragen aan de

Nadere informatie

In totaal hebben 2.068 inwoners van de gemeente de enquête ingevuld. Een prachtig resultaat, waarvoor we iedereen hartelijk willen bedanken!

In totaal hebben 2.068 inwoners van de gemeente de enquête ingevuld. Een prachtig resultaat, waarvoor we iedereen hartelijk willen bedanken! Hoe vaak is de enquête ingevuld? In totaal hebben 2.068 inwoners van de gemeente de enquête ingevuld. Een prachtig resultaat, waarvoor we iedereen hartelijk willen bedanken! De enquête is vaak genoeg ingevuld

Nadere informatie

IBG en GBA Een gevaarlijk koppel

IBG en GBA Een gevaarlijk koppel IBG en GBA Een gevaarlijk koppel Een onderzoek naar de gevolgen van koppeling van de bestanden van de Informatie Beheer Groep en de Gemeentelijke Basis Administratie Wetenschappelijk bureau ASVA OBAS Maart

Nadere informatie

Raad van Toezicht Oost van de Nederlandse Vereniging van Makelaars in Onroerende Goederen en Vastgoeddeskundigen NVM

Raad van Toezicht Oost van de Nederlandse Vereniging van Makelaars in Onroerende Goederen en Vastgoeddeskundigen NVM Eigen belang. Makelaar koopt zelf. Klager was geïnteresseerd in een woning die beklaagde in verkoop had. Uiteindelijk heeft klager een eindbod uitgebracht van EUR 228.000,-- onder voorwaarde van financiering

Nadere informatie

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Inleiding In het arboconvenant Sociale Werkvoorziening is bepaald dat jaarlijks een vergelijkend onderzoek naar de hoogte van het ziekteverzuim

Nadere informatie

Manger Catsperk 14 Drachten

Manger Catsperk 14 Drachten Manger Catsperk 14 Drachten VOOR DE STARTER OP DE WONINGMARKT! Dit is je kans. In een mooie, besloten woonomgeving en hartje stad vind je deze eengezinswoning met vrijstaande stenen berging. De tuin is

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

WONINGRAPPORT. Adres: Datum aanmaak rapport:

WONINGRAPPORT. Adres: Datum aanmaak rapport: WONINGRAPPORT Adres: Datum aanmaak rapport: juni 2009 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Kadastrale informatie 1.1. Situatiekaart 1.2. Kadastraal bericht object 1.3. Uittreksel kadastrale kaart 2. Gegevens woning

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

Hiv op de werkvloer 2011

Hiv op de werkvloer 2011 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv op de werkvloer 20 Natascha

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Room8 Transmissie Gorinchem, 12 februari 2014 Voorzichtige

Nadere informatie