Saxion Jaarverslag 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Saxion Jaarverslag 2011"

Transcriptie

1 Saxion Jaarverslag 2011 Saxion in perspectief Ook in dit jaarverslag: 10 interviews over Saxion jaarverslagsaxion.nl

2 2 Inhoudsopgave Voorwoord De resultaten Onderwijs Bedrijfsvoering Onderwijsintensivering Relatie met het werkveld Internationalisering Excellentie Professionalisering Onderwijs en onderzoek Onderwijs Onderzoek en onderzoekslijnen Assortiment en accreditatie Onderwijsaanbod bij Saxion Hogeschool Deventer en Saxion Hogeschool Enschede Particulier onderwijs: Saxion Next Bedrijfsvoering Governance Kwaliteitszorg Informatie en communicatie Human Resources Huisvesting Partnerships en duurzame samenwerkingsrelaties Financiën Communicatie, Bestuur en Control Toezicht 54 Bijlagen deel A 61 Jaarkalender (Achterin verslag bijgevoegd als los boekje) 5 Deel B: Jaarrekening * Deel C: Overige gegevens * * Deel B en C zijn separaat toegevoegd. 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

3 3 Voorwoord Met dit jaarverslag sluiten we de vierjarige planperiode van onze Strategische Visie af. We beginnen aan een nieuwe fase, waarin we uitvoering geven aan de Strategische Agenda Saxion In deze agenda formuleren we op basis van onze visie en missie de belofte die Saxion doet aan de samenleving. We zijn bereid om deze belofte in ambities te vertalen en afspraken te maken over concrete resultaten. Ambities hebben we meer dan ooit. De ondertitel van onze nieuwe Strategische Agenda Saxion is niet voor niets: Durf, Kies, Doe. Onderwijsintensivering, de relatie met ons werkveld, internationalisering, excellentie en professionalisering. De vijf thema s uit onze Strategische Visie komen voorbij in het eerste hoofdstuk. We laten zien dat we op deze terreinen vooruitgang hebben geboekt. Daarnaast constateren we dat de resultaten ten aanzien van studierendement en uitval achterblijven bij onze verwachtingen. Wij allen (studenten, docenten en overige medewerkers van Saxion) verenigen onze krachten en leveren extra inspanningen om verbeteringen te realiseren. Dat is extra noodzakelijk, nu het rijk prestatieafspraken maakt met individuele hogescholen. Wil Nederland tot de mondiale top van kenniseconomieën behoren, dan zal het hbo kwalitatief sterke werknemers moeten afleveren. Het is zaak om die kwaliteit zo vroeg mogelijk in het onderwijs te bewaken en zo nodig te vergroten. Dat kan alleen met een hoog studierendement en lage uitval. In de nieuwe Strategische Agenda Saxion laten we zien hoe we ons profileren als een University of Applied Sciences. High Tech Systemen en Materialen is ons inhoudelijke zwaartepunt in zowel onderwijs als onderzoek. Dat is ook te lezen in de interviews en de kaderartikelen in dit jaarverslag. Ze maken duidelijk dat we aan de vooravond staan van een nieuwe periode. We kijken terug en vooruit, net zoals we dat in 2011 hebben gedaan. Saxion in perspectief. Ook het beeldmateriaal in dit jaarverslag laat zien dat we een hogeschool in ontwikkeling zijn. Op weg naar een brede veelzijdige hogeschool van hoge kwaliteit, waar techniek in alle opleidingen en onderzoeksprogramma s een rol van betekenis speelt. Wim Boomkamp en Ineke van Oldeniel College van Bestuur Colofon Regie en eindredactie: Interviews en redactie: Vormgeving en drukwerk: Conceptfotografie: Overig beeldmateriaal: Online reporting: Oplage: Digitaal jaarverslag: Saxion, Bureau Bestuur Krijnsen Tekst En, Hengelo Via Design, Twello Jeroen Jazet Photography, Amersfoort Saxion beeldbank Facetbase, Rosmalen 75 exemplaren 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

4 4 Saxion Jaarverslag DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

5 5 1 DE RESULTATEN 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

6 6 Saxion Jaarverslag DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

7 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN 7

8 8 In de nieuwe Strategische Agenda maken we belangrijke, strategische keuzes om onze positie in onderwijs en onderzoek te versterken. Saxion zal zich duidelijk en herkenbaar profileren als een University of Applied Sciences, waarbinnen High Tech Systemen en Materialen geldt als inhoudelijk zwaartepunt. De basis is en blijft uitstekend onderwijs en optimaal studiesucces. Op het gebied van onderzoek zijn focus en valorisatie kernbegrippen. Hoewel dit jaarverslag al voorsorteert op de nieuwe Strategische Agenda, valt het binnen de planperiode van de Strategische Visie Daarin staan de volgende vijf thema s centraal, die met de bijbehorende resultaten uitgebreid aan de orde komen in dit hoofdstuk: We hebben duidelijke keuzes gemaakt voor indicatoren en te realiseren resultaten in de planperiode. Alle academies, kenniscentra en diensten hebben hun jaarplannen daarop gebaseerd. Naast inzet voor uitvoering van de strategische visie is de kwaliteit van going concern essentieel. Het gaat dan om de kwaliteit van de dagelijkse gang van zaken, die de uitvoering van het onderwijs en onderzoek, onze core business, en onze bedrijfsvoering betreffen. Door metingen, benchmarks en gesprekken met werkveld, studenten en medewerkers krijgen we een beeld van de realisatie van de Strategische Visie en de kwaliteit van de going concern. Alle thema s, zowel de algemene als de strategische, bevatten ambities, voorzien van een set concrete indicatoren. Alle resultaten op de algemene en strategische indicatoren staan in vogelvlucht weergegeven in het hierna opgenomen resultatenoverzicht, gevolgd door een toelichting op al deze indicatoren. Aanvullende tabellen behorend bij de indicatoren zijn terug te vinden in de bijlagen. 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

9 9 Indicatoren Gerealiseerd Gerealiseerd Te bereiken Algemene indicatoren Onderwijs Totaal aantal nieuwe studenten groei Totaal aantal studenten groei Marktaandeel nieuwe studenten 2 5,4% 5,0% 5,0% Percentage afgestudeerden na vijf jaar 3 53,6% 56,2% 60-65% Studenttevredenheid 6,9 6,8 7,0 Werkveldtevredenheid 7,1 - n.t.b. Bedrijfsvoering Medewerkertevredenheid 7,7 7,4 7,4 Ziekteverzuim 4 4,4 3,9% <4% Rentabiliteit 3,5% 2,8% 0,0% Solvabiliteit 30,8% 29,0% 35,0% Liquiditeit 1,0 1,0 0,8-1,2 Strategische indicatoren Onderwijsintensivering Aantal contacturen per week Aantal bestede uren aan de studie per week 29,9 29,7 40 Percentage individuele toetsen 80% 78% 75% Relatie met het werkveld Aantal duurzame en relevante samenwerkingsrelaties (zgn. A-relaties) Internationalisering Aantal deelnamen aan internationale (EU en niet-eu) projecten/netwerken Percentage studenten met aantoonbare internationale ervaring (minimaal 30 ects) 33% 29% 100% Excellentie Aantal Saxion-ondernemingen Aantal doorstromers naar Saxion/UT masters groei Professionalisering Percentage docenten dat over een academische opleiding beschikt 61% 55% 70% Percentage docenten dat structureel deelgenomen heeft aan praktijkgericht onderzoek bij een kenniscentrum 15,5% 13,1% groei 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

10 Onderwijs Meer nieuwe studenten Het aantal nieuw ingestroomde studenten (6.900) betekent een groei van 2,4% ten opzichte van vorig studiejaar. Voor de bekostigde opleidingen hebben zich studenten voor het eerst ingeschreven; ze zijn nieuw bij Saxion, maar kunnen wel een verleden hebben elders in het hoger onderwijs. Voor de nietbekostigde opleidingen hebben 408 studenten zich voor het eerst bij Saxion ingeschreven. Totaal aantal groeit Het voorlopige totaal aantal Saxion-studenten bedraagt (inclusief de 581 studenten aan de externe opleidingen van Saxion Next). Dit betekent een toename van 3,5% ten opzichte van 2010, toen het er waren (inclusief 921 studenten aan de externe opleidingen van Saxion Next). Het voorlopig totaal aantal studenten bij bekostigde opleidingen bedraagt , een groei van 6,1%. Marktaandeel stijgt Het marktaandeel nieuwe instroom studenten bij de bacheloropleidingen is gegroeid van 5,0% naar 5,4%. Van de omringende hogescholen komt Windesheim uit op een marktaandeel van 5,1% (was 5,5%) en Hogeschool Arnhem Nijmegen op 7,2% (was 7,3%). Studierendement daalt Er is een dalende lijn zichtbaar in het studierendement zowel bij Saxion als bij de andere hogescholen in het land. Van de studenten die in 2005 zonder verleden in het hoger onderwijs bij Saxion zijn begonnen, heeft na vijf jaar 53,6% een einddiploma behaald bij Saxion dan wel elders in het hoger onderwijs. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde. Betreft het alleen de studenten die het einddiploma van een Saxion-opleiding hebben behaald, dan komt het percentage op 49,4%. De ingezette maatregelen om studie-inspanning en -gedrag te verbeteren, zoals intakegesprekken, selectie en bindend studieadvies, zijn nog niet zichtbaar in het rendement. Optimale benutting van talent vraagt om verscherping en versterking van deze maatregelen. Ze zijn onderdeel van de prestatieafspraken met het ministerie van OCW. In de nieuwe Strategische Agenda komt dit thema nadrukkelijk aan de orde. Meer uitval na 1 jaar Van onze nieuw ingestroomde studenten (studiejaar ) is 26,3% na 1 jaar uitgevallen zonder einddiploma. Een cohort eerder was dat 25,5%. Deze studenten hebben Saxion verlaten, maar volgen mogelijk wel een opleiding elders in het hoger onderwijs. De HBO-raad presenteert cijfers van cohort 2009 waarbij alleen wordt gekeken naar de uitval uit het HO. Van de instromers van Saxion in 2009 is 14,9% een jaar later niet meer ingeschreven bij een opleiding in het hoger onderwijs. Dat is iets lager dan het landelijk gemiddelde van 15,8% over dat cohort. Saxion spant zich tot het uiterste in om studenten te (bege) leiden naar een passende opleiding, het liefst vóór de poort: via adequate voorlichting, aansluitingsactiviteiten (masterclasses, summercourses, meeloopdagen, studietryouts, etc.) en intakegesprekken. Hoge studenttevredenheid Het kengetal studenttevredenheid wordt bepaald door de gemiddelde tevredenheid op alle relevante stellingen in de jaarlijkse Nationale StudentenEnquête (NSE). De studenttevredenheid op Saxion komt in 2011 uit op een score van 6,9 (in 2010: 6,8). Dat is iets boven het landelijk gemiddelde van 6,8. Saxion scoort op dit punt gelijk aan de Hogeschool Windesheim (6,9) en hoger dan de Hanzehogeschool (6,8), de Hogeschool 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

11 11 Arnhem/Nijmegen (6,7) en de Hogeschool Utrecht (6,5). Onze studenten zijn het meest tevreden over algemene vaardigheden (7,5), studieomgeving (7,5), wetenschappelijk vaardigheden (7,1), Docenten (7,1), Voorbereiding op beroep (7,0), praktijkgericht onderzoek (7,1) en inhoud opleiding (7,0). Het minst tevreden zijn ze over: Kwaliteitszorg (6,3), Roosters (6,3), Toetsen en beoordelen (6,6) en Informatie (6,6). Ook de komende jaren vinden we studenttevredenheid belangrijk en is daarom opgenomen in onze Strategische Agenda en maakt het deel uit van de prestatie afspraken met OCW. Begeleiding niet vrijblijvend Studieloopbaanbegeleiding is essentieel en niet vrijblijvend. De intensieve begeleiding richt zich op studiekeuze, studiehouding en studietempo. Nominaal studeren is voor ons de norm. Daarom zullen meer opleidingen de grens van 54 studiepunten hanteren voor het Bindend Studie Advies (BSA). Ook worden de mogelijkheden verkend om de tijdsperiode, waarbinnen een BSA gegeven kan worden, te verruimen. Tegelijkertijd organiseren we de curricula zodanig dat studievoortgang niet belemmerd wordt. De studievoortgang van elke student is inzichtelijk en up-to-date. Door alerte signalering is het mogelijk (potentiële) langstudeerders te identificeren en intensief te begeleiden. Hiermee spannen we ons in om, zonder concessies te doen aan de kwaliteit en intensiteit van de opleidingsprogramma s, uitval in het eerste jaar te beperken tot maximaal het huidige niveau (26%). 1.2 Bedrijfsvoering Medewerkertevredenheid Het derde Medewerkers Tevredenheid Onderzoek leverde een totaalscore van 7,7 op, een stijging ten opzichte van 2009 (7,4). We zien een toename in tevredenheid over de organisatie, leidinggevenden en de beloning. Een belangrijk aandachtspunt zijn de arbeidsomstandigheden, een van de hoofdonderwerpen uit het MTO. Op dit onderwerp scoren wij in 2011: 6,2 (was in 2009: 6,1). Dat is significant lager dan de score in de Nationale Tevredenheidindex (6,8). Binnen de arbeidsomstandigheden zien we dat steeds meer medewerkers de werkdruk te hoog vinden: het percentage is gestegen van 33,9% (2009) naar 36,2% (2011). We zien geen bijzonderheden in de score tussen mannen en vrouwen. Het onderwijzend personeel (OP) ervaart een hogere werkdruk dan het onderwijsondersteunend personeel (OBP). Management en medewerkers zitten samen aan tafel om die werkdruk te verlichten, waar nodig met specifieke ondersteuning. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is gestegen van 3,9% naar 4,4 %. Deze situatie willen we verbeteren. De rol van de casemanager wordt daarom aangepast en er komt een zwaardere verantwoordelijkheid te liggen bij eindverantwoordelijke directeur/manager als verzuimmanager. Dit moet leiden tot effectievere en efficiëntere begeleiding van zieke medewerkers. Rentabiliteit De rentabiliteit is het resultaat in percentage van de totale baten. In 2011 bedraagt deze 3,5% tegenover 2,8% in Omdat het resultaat sterker is gestegen dan de baten, is deze waarde gestegen. Solvabiliteit Eind 2011 bedraagt het eigen vermogen k (eind 2010: k ). De solvabiliteit (dit is het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal) is, vanwege een grotere stijging van het eigen vermogen dan het balanstotaal, toegenomen van 29,0% tot 30,8%. Liquiditeit Liquiditeit drukken we uit in de current ratio. De current ratio geeft de mate weer waarin Saxion aan haar kortlopende verplichtingen kan voldoen, indien deze verplichtingen direct opgeëist zouden worden. De current ratio per 31 december 2011 is ongewijzigd gebleven op een waarde van 1, Onderwijsintensivering Aantal bestede studie-uren per week Aan studenten is in de Nationale Studentenenquête 2011 gevraagd hoeveel uur per week zij besteden aan hun opleiding. Het gemiddelde aantal ligt op 29,9 uur per week voor voltijdstudenten en op 22,4 uur voor deeltijdstudenten, variërend (voor 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

12 12 voltijd) van 43,7 uur bij Bouwkunde tot 22,8 uur bij Small Business & Retail Management (Enschede). De nominale studiebelasting voor een voltijdstudent is 40 uur, voor een deeltijdstudent 28 uur. Onze voltijdstudenten blijken gemiddeld dus ongeveer 10 uur onder het nominale aantal uur te besteden aan hun studie. Deeltijdstudenten besteden ruim 5 uur onder het nominale aantal uren. De verwachte verhoging naar gemiddeld 32 uur per week is niet gerealiseerd. Het cijfer ligt in 2011 op 29,9 uur. We blijven ons richten op verhoging van het aantal bestede studie-uren bij studenten, door onder meer professionalisering van docenten en uitwisseling van ervaringen met effectieve vormen van onderwijs en het versterken van de kenniscomponent in de opleidingen. Aantal contacturen Het aantal contacturen is een belangrijke indicator voor de studie-inspanning. Voor het eerste en tweede leerjaar hebben onze opleidingen in 2011 gemiddeld 20 contacturen (15 klokuren) per lesweek geprogrammeerd, evenveel als in voorgaande jaren Saxion Hbo (landelijk) Docent / student 1 : 24,5 1 : 23,4 Lector / student 1 : : (december) Ratio OP / OOP 1,38 (58% / 42%) Meer studiebelasting Saxion stuurt krachtig op verhoging van het bachelorrendement van 63% naar 68%. Intensief onderwijs komt tot uitdrukking in voldoende contacturen, een goede spreiding van de geprogrammeerde contacturen en een passende studiebelasting. We programmeren in alle voltijd bacheloropleidingen in het eerste en tweede studiejaar tenminste 15 klokuren aan contacttijd. We comprimeren het onderwijs niet op enkele dagen. Studeren kost tijd; bij Saxion beschouwen we een studieweek als een volledig werkweek Daarom zal de studiebelasting groeien naar nagenoeg een volledige werkweek. 1.4 Relatie met het werkveld Werkveldtevredenheid Stage- en afstudeerbegeleiders oordeelden in het werkveldtevredenheidsonderzoek 2011 positief over onze opleidingen. De totaalscore is 7,1; deze is gelijk aan die van In het onderzoek zijn praktijkbegeleiders van alle bacheloropleidingen bevraagd op de onderzoeksgebieden: uitvoering van het onderwijs, niveau van de opleiding en de student en de communicatie en reputatie van Saxion. Over het niveau en de inhoud van de opleiding en het niveau van de studenten zijn de respondenten zeer positief. Een groot deel van onze opleidingen kan de begeleiding van en communicatie met studenten en praktijkbegeleiders nog verbeteren. Het tevredenheidsonderzoek onder opdrachtgevers van praktijkgericht onderzoek geeft een positief beeld over hun tevredenheid. De komende jaren streeft Saxion naar een relatief groter aandeel van het onderwijzend personeel, ratio 1,50 (60%) ten opzichte van het aandeel onderwijsondersteunend personeel (40%). Deze percentages maken deel uit van de prestatieafspraken met OCW. Minstens een 7,5 van het werkveld Saxion heeft een blijvend hoge score op werkveldtevredenheid van tenminste een 7,5. Het werkveld heeft de (werk)omgeving waarin onze studenten qua kennis, creativiteit, verwondering en ondernemerschap naadloos moeten passen. De docent en het werkveld vormen de student vanuit inspiratie en opleiding. Alleen door alle drie de hoekpunten op elkaar af te stemmen, realiseren we gelijkwaardigheid in de driehoek. 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

13 13 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

14 Internationalisering 1.6 Excellentie Afgestudeerde internationale studenten die in Nederland hun carrière willen starten of voortzetten, kunnen dat doen via Saxion Connect. Voor continuering van het project is in 2011 een Pieken in de Delta-subsidie toegekend. Het percentage studenten dat gebruik maakt van het beursprogramma, de Saxion scholarship, is voor zowel instroom als uitstroom ongeveer gelijk aan voorgaande jaren. Het Erasmusprogramma voor de uitgaande studentenmobiliteit laat opnieuw een stijging van het aantal beursaanvragen binnen de EU/EEA zien. Studenten Studie/stage/afstuderen Studie/stage/afstuderen Docenten Docenten uitgaand Het aantal bestaande uitwisselingsovereenkomsten met andere instellingen bedraagt 98 voor inkomende studenten en 133 voor uitgaande mobiliteit (Erasmusstudenten binnen de EU/EER). Het percentage Duitse studenten is licht gedaald van 12,6% naar 12,4%. Het merendeel volgt een opleiding in Enschede. Excelleren is ook in de nieuwe Strategische Agenda een speerpunt, dat succesvol vorm krijgt door het Saxion Programma Excelleren. Dit programma wordt mede gefinancierd vanuit een subsidie (Sirius). Het doel is het mobiliseren van meer beschikbare talenten, zodat deze zich ontwikkelen tot excellente startende beroepsbeoefenaren (Reflective Professionals). Dit gebeurt in Honours Programma s voor buitengewone studenten. Een Honours Council, samengesteld uit diverse vertegenwoordigers van het beroepenveld, adviseert over de (wenselijke) kwaliteit van de programma s. Onze Honours Programma s hebben nog deels het karakter van experimenten, die samen met gericht onderzoek na 2013 antwoord moeten geven op de vraag hoe de ideale Honours Programma s eruit zien. In dit verband zijn de volgende resultaten geboekt: of zijn bezig met de ontwikkeling daarvan, vaak in nauwe samenwerking met lectoraten. Aan het eerste jaar daarvan nemen in totaal 133 geselecteerde studenten deel. hogeschool is goed op gang gekomen. Saxion was gastheer van een zeer geslaagde landelijke conferentie excelleren. het algemeen positief oordeel. Er is wel een aantal verbeterpunten gesignaleerd, die leiden tot de volgende prioriteiten in 2012: Verhogen van de instroom, verbreding en verduurzaming van de programma s en meer synergie tussen de Honours Programma s. Meer internationale programma s Het internationale karakter versterken we door toename van studentenmobiliteit alsmede door uitbreiding van het aantal internationale programma s (in de Engelse taal) en opleidingsprogramma s die studenten voorbereiden op internationale competenties. Onder deze verstaan we: activiteiten gericht op het bevorderen van internationale focus, interculturele vaardigheden, taalvaardigheid, mobiliteit van studenten en docenten en participatie in internationale projecten en onderzoek. 1.7 Professionalisering Saxion wil stapsgewijs realiseren dat in 2020 alle docenten over een mastertitel beschikken. Per 31 december 2011 staat de tussenstand op 60,7% (in 2010: 54%). We willen dat nieuwe docenten in het bezit zijn van een mastertitel of deze binnen afzienbare tijd verwerven. Sinds eind 2011 vergoedt Saxion zowel de opleidings- als verletkosten voor docenten die een masterstudie volgen. In 2011 hebben 53 medewerkers gebruik gemaakt van deze vergoedingsregeling. Daarnaast richten wij ons ook op een toename van instroom van 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

15 15 gepromoveerde docenten. Onze ambitie is dat in % van de docentenpopulatie over een doctorstitel beschikt. In 2011 hebben drie Saxion-medewerkers hun promotietraject succesvol afgerond. Docenten hoger opgeleid Van alle Saxion-docenten is 71% master opgeleid, 10 % is gepromoveerd (onder wie alle lectoren). Alle docenten zijn didactisch gecertificeerd. Saxion heeft een constant hoge score (minstens een 7,7) op medewerkertevredenheid (MTO). Saxion kent een onderwijsformatie die minimaal tweederde (66%) van de totale formatieuitgaven omvat. 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

16 16 Saxion Jaarverslag DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

17 17 2 ONDERWIJS EN ONDERZOEK 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

18 18 Saxion Jaarverslag DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

19 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN 19

20 Onderwijs Instelling Groei 2011 Inhoud en niveau onderwijs en toetsing Bij de visitaties van de opleidingen wordt sinds 2011 nog scherper gekeken naar het gerealiseerde eindniveau. Een adequaat toetssysteem is daarbij ook van groot belang. Door training (vaak ) en scholing is de deskundigheid van docenten bij veel opleidingen op het gebied van valide en betrouwbaar toetsen verder toegenomen. Saxion heeft in 2011 besloten om een systeem te ontwikkelen voor certificering van docenten op verschillende rollen bij de toetsing (constructeur, beoordelaar, ROC van Twente: ROC Aventus: ROC Graafschap College ROC Deltion ROC Landstede TOTAAL t.o.v % 11.7% 21% 5.3% 2.7% 4.4% borger). De academies gaan daarmee aan de slag. Iedere opleiding heeft een Body of Knowledge & Skills (BoKS) vastgelegd. Dat is de theoretische bagage waarover de afgestudeerde moet beschikken om zich op zijn/haar vakgebied verder te ontplooien. In 2012 gaan we onderling vergelijken en practices aanprijzen. Saxion besteedt aandacht aan de doorstroom van studenten naar het wetenschappelijk onderwijs. Er is structureel overleg met de Universiteit Twente om ingangseisen te harmoniseren en de potentiële terugstromers sneller in het eerste jaar van hun wetenschappelijke bachelor op te sporen en te verwijzen. Daarnaast werken we aan de ontwikkeling van driejarige trajecten voor vwo ers met aansluiting op een masteropleiding. Aansluiting en instroom Bij aansluiting en instroom gaat het om activiteiten voor de poort voor de aanstaande studenten tot en met de begeleiding van onze studenten in het eerste studiejaar. Saxion Entree helpt toeleverende onderwijsinstellingen bij het laten maken van de juiste opleidingskeuze door hun leerlingen. Na de drie jaar durende pilot studiekeuzegesprekken hebben in 2011 meerdere academies gewerkt met dergelijke gesprekken. In 2011 is besloten tot invoering van intake-trajecten bij alle opleidingen en zijn de voorbereidingen gestart om dat uiterlijk Doelgroepen Het Saxion Oriëntatieproject biedt twijfelende leerlingen en studenten de kans zich onder deskundige begeleiding gedurende vier maanden met lotgenoten te oriënteren op een vervolgopleiding. Als alternatief kunnen zij een beroep doen op een loopbaanbegeleider voor individueel onderzoek en advies. Masterclasses helpen groepsgewijs leerlingen in hun eindexamenjaar bij hun studiekeuze. Verder is er sinds kort een studiekeuzecafé waar (aanstaande) studenten terecht kunnen met hun vragen. voor het studiejaar 2013/2014 met alle instromers te doen. Het Voorbereidend Jaar Anderstaligen (VJA) bereidt allochtonen In samenwerking met de VO-raad en enkele scholen voor voortgezet onderwijs in de regio heeft Saxion gewerkt aan een gezamenlijk LOB-traject (Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding) onder de naam Die ene Docent. Het project richt zich op opleidingsen beroepsoriëntatie van zowel leerlingen als hun vo-mentoren en wordt in 2012 bij vier academies uitgevoerd. voor op een studie aan een hogeschool of universiteit. Het programma behelst, naast Nederlands, acculturatie en studievaardigheid, ook studiekeuze en inhoudelijke voorbereiding. In 2011 behaalden 22 van de 33 deelnemers hun certificaat. Aan de NT2- taalcursus, het voorportaal van het VJA, hebben 22 allochtonen deelgenomen, van wie er 16 slaagden. De Saxion Taalwinkel begeleidt studenten met de Nederlandse Saxion continueert de ingezette ontwikkelingen van het programma Bevordering Doorstroom mbo-hbo. Het op 1 januari taal en verzorgt sinds het afgelopen jaar het onderwijs Nederlands voor circa 200 Duitse studenten tijdens hun propedeuse afgeronde programma, samen met ROC Aventus en ROC van Twente, heeft geleid tot nieuwe initiatieven zoals een doorstroomtraject voor de laboratoriumopleidingen, een masterclass Business & Economie voor mbo4 studenten en concrete contacten en werkafspraken met andere mbo-instellingen. Van alle Saxionstudenten heeft 11 % een functiebeperking, zo blijkt uit de Nationale Studenten Enquête Dyslexie komt het meest voor (44 %), gevolgd door psychische problematiek (12 %) en chronische ziekte (9 %). Deze groep maakt veelvuldig gebruik van de toetsvoorzieningen verlengde toetstijd en 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

21 21 4. BEDRIJFSVOERING 5. TOEZICHT BIJLAGEN

22 22 vergroot lettertype. Qua voorzieningen scoren we op dit punt een voldoende (hoger dan in 2010). Toch voldoen we nog niet altijd aan onze norm, een ruime voldoende. Met name op de volgende punten zijn we bezig om ons te verbeteren: In 2011 hebben we een voorlichtingscampagne gestart met banieren, posters en ansichtkaarten. We hebben een digitale helpdesk in bedrijf genomen en meer social media ingezet. We zetten bij wijze van proef studenten met een functiebeperking in als ambassadeur. Verder doen we ook meer aan voorlichting over scholing van docenten en studieloopbaanbegeleiders. Hulp bij studiekeuze Juiste studiekeuze bevorderen we door adequate voorlichting. In ons voorlichtings-, wervings- en toelatingsbeleid en in onze studieloopbaanbegeleiding maken we duidelijk dat we hoge eisen stellen aan studenten. Een verplichte intake voor elke opleiding draagt bij aan een goede, vroegtijdige kennismaking en een bewuste studiekeuze. Mocht echter blijken dat een student niet op de juiste plek zit, dan spannen we ons in om een student met minimaal (studie)tijdverlies zijn of haar studieloopbaan te laten vervolgen bij een andere opleiding van Saxion of een andere onderwijsinstelling. Studievoorlichting en studiekeuzehulp zullen ertoe leiden dat het aantal switchers (studenten die van ene opleiding naar de andere opleiding binnen Saxion overstappen) niet boven het huidige niveau komt (13%). Bètatechniek Het Programma Bètatechniek Saxion bestaat uit 29 opleidingen en studieroutes. In 2011 hebben deze opleidingen 7,7% meer instroom behaald dan een jaar eerder. De verhoging zit vooral in de opleidingen met technische toepassingen en nieuwe opleidingen/studieroutes (bijvoorbeeld Archeologie). De instroom van vrouwen in de technische opleidingen is gestegen met 13,9%. Het aantal afstudeerders binnen Bètatechniek daalde licht van 862 naar 845 studenten. Bètatechniek heeft een nieuwe website in gebruik genomen. Deze is tevens een techniekwijzer om leerlingen en ouders te informeren over alle technische opleidingen en studieroutes bij Saxion. Nieuw is ook dat studenten voorlichting geven aan potentiële studenten in de techniek. Saxion heeft in 2011 voor het eerst de volledige organisatie van de First Lego League Regio Oost op zich genomen in samenwerking met de Universiteit Twente. De wedstrijden vonden plaats in Saxion en waren een groot succes. Saxion heeft in het kader van de meesterproef 62 Technasiumleerlingen begeleid in het schooljaar In het Regionaal Bèta Steunpunt Oost werken Saxion, Universiteit Twente, Windesheim en scholen voor voortgezet onderwijs uit de regio samen aan sterk onderwijs in natuurwetenschap en technologie. Het is een steunpunt van en voor docenten in het voortgezet onderwijs. De digitale werkomgeving voor docenten is een middel om gezamenlijk nieuwe curriculumonderdelen te ontwikkelen. Digitalisering onderwijs en onderzoek In 2011 was opnieuw sprake van stijging in het gebruik van de leeromgeving Blackboard. We zetten nog meer in op didactisch gebruik van de digitale leeromgeving. De leergang Didactiek in een digitale leeromgeving, die in 2011 is ontwikkeld door docenten, onderwijskundigen uit de academies en experts, brengt docenten didactisch op een hoger peil. Steeds meer academies maken voor kennistoetsen gebruik van digitale hulpmiddelen. In 2012 vindt er onderzoek plaats naar een digitale vindplaats van materialen die helpen de kwaliteit van toetsing te verbeteren. In 2011 zijn we als vervolg op de weblectures gestart met kennisclips, korte video-opnames van een afgerond stukje kennis (leerobject). Kennisclips lenen zich bij uitstek voor academie overstijgende onderwerpen en bevorderen de efficiënte inzet van capaciteit. Examencommissies Als gevolg van de invoering van de Wet Versterking Besturing (WVB) is de vernieuwing van de examencommissies vormgegeven en per 1 september 2011 afgerond. Het ging daarbij in het bijzonder om het functioneren van de examencommissies, het borgen van de kwaliteit van toetsing en examinering en de samenstelling van de commissies. 1. DE RESULTATEN 2. ONDERWIJS EN ONDERZOEK 3. ASSORTIMENT EN ACCREDITATIE

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour In deze bijlage zijn feiten en cijfers opgenomen over het hoger onderwijs die illustratief kunnen zijn voor de discussies in de

Nadere informatie

Beleid Horizontale dialoog Hogeschool Viaa

Beleid Horizontale dialoog Hogeschool Viaa Beleid Horizontale dialoog Hogeschool Viaa Vastgesteld door het college van bestuur op 4 januari 2016 Positief advies beleidsoverleg 13 oktober 2015 Goedgekeurd door de raad van toezicht 18 december 2015

Nadere informatie

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016 Ik wil succesvol studeren! Het Studiesuccescentrum saxion.nl/succesvolstuderen saxion.nl/studysuccessfully Het Studiesuccescentrum (SSC) coacht, ondersteunt en verbindt zodat de student zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

Contextschets Techniek

Contextschets Techniek Contextschets Techniek Nationaal Techniekpact 2020... 2 Welke activiteiten ondernemen de hbo-instellingen?... 2 Welke activiteiten ondernemen de universiteiten?... 3 Welke activiteiten onderneemt de 3TU?...

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 12 november 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Handreiking voor specifieke invulling van de standaarden

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108

Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108 Functieprofiel: Teamleider Onderwijs Functiecode: 0108 Doel Zorg dragen voor de ontwikkeling en uitvoering van onderwijs en werkzaamheden binnen een opleiding en zorg dragen voor de personele aansturing,

Nadere informatie

IT Governance & programma ICT&O

IT Governance & programma ICT&O IT Governance & programma ICT&O Kom verder. Saxion. Henny Groot Zwaaftink Saxion Deventer Hengelo Enschede Apeldoorn Bij de vier vestigingen van Saxion in Apeldoorn, Deventer, Enschede en Hengelo studeren

Nadere informatie

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Saxion Open 24 januari Deventer Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Life Science, Design & Technology ROOD Economie, Management & Organisatie BLAUW - Archeologie - Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Toetsingskader Raad van Toezicht Zuyd

Toetsingskader Raad van Toezicht Zuyd Toetsingskader Raad van Toezicht Zuyd Vastgesteld door de Raad van Toezicht Zuyd Hogeschool op 18 december 2014 Uitgangspunten van het toetsingskader De Raad van Toezicht houdt toezicht op de uitvoering

Nadere informatie

STATUUT STRATEGISCHE SAMENWERKING AERES GROEP

STATUUT STRATEGISCHE SAMENWERKING AERES GROEP STATUUT STRATEGISCHE SAMENWERKING AERES GROEP Inhoud 1 Strategische samenwerking... 1 1.1 Samenwerking als vanzelfsprekenheid... 1 1.2 Aeres heeft een (inter)nationaal netwerk samenwerkingspartners...

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Pagina 1/5 Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Aan: TU Delft, College van Bestuur Van: Betreft: Prestatieafspraken TU Delft Datum: 2 januari 2011

Nadere informatie

Bijlage A. Een duidelijk profiel

Bijlage A. Een duidelijk profiel Bijlage A De han in 2016; prestatieafspraken met de overheid 79 De HAN kan op basis van het fundament dat is beschreven en onderbouwd in het instellingsplan voor 2012-2016 de samenleving beloven dat niveau

Nadere informatie

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek Monitor beleidsmaatregelen 2014 Anja van den Broek Maatregelen, vraagstelling en data Beleidsmaatregelen Collegegeldsystematiek tweede studies uit de Wet Versterking besturing inclusief uitzonderingen

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 4 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordelingskader 4 3 Procedure 6 pagina 2 1 Inleiding Instellingsbesturen kunnen voor opleidingen met kleinschalig,

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Raad van Toezicht De Haagse Hogeschool Toezichtkader

Raad van Toezicht De Haagse Hogeschool Toezichtkader 1 Raad van Toezicht De Haagse Hogeschool 2 INLEIDING 3 De Raad van Toezicht van De Haagse Hogeschool formuleert in dit de inhoudelijke uitgangspunten van zijn toezicht en de manier waarop hij daaraan invulling

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie BIJLAGE 3 Achtergrondinformatie Diplomarendement Daling diplomarendement voltijd hbo-bacheloropleidingen De trend die de Inspectie van het Onderwijs de afgelopen jaren signaleerde in het hbo zet door:

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. Mei 2015

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. Mei 2015 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Mei 2015 Feiten en cijfers 2 Inleiding Op 19 mei 2015 hebben de hogescholen hun strategische agenda #hbo2025: wendbaar & weerbaar1

Nadere informatie

Lid Raad van Toezicht Met een achtergrond in het agrarisch bedrijfsleven en afkomstig uit Noord-Nederland

Lid Raad van Toezicht Met een achtergrond in het agrarisch bedrijfsleven en afkomstig uit Noord-Nederland Profiel Lid Raad van Toezicht Met een achtergrond in het agrarisch bedrijfsleven en afkomstig uit Noord-Nederland 9 november 2016 Opdrachtgever Van Hall Larenstein University of Applied Sciences Voor meer

Nadere informatie

STRATEGISCHE AGENDA 2012-2016. saxion.nl

STRATEGISCHE AGENDA 2012-2016. saxion.nl STRATEGISCHE AGENDA 2012-2016 d u r f K i e s d o e 2012 2016 saxion.nl Inhoudsopgave Saxion durft, kiest en doet 1 1. Missie, visie en positionering 2 2. Profilering 5 2.1 University of Applied Sciences

Nadere informatie

Samenvatting Jaarverslag 2009

Samenvatting Jaarverslag 2009 Samenvatting Jaarverslag 2009 1 Jaarverslag 2009 Onderweg naar een nieuwe organisatie NHL Hogeschool legde in 2009 op verschillende manieren een goede basis voor een nieuwe organisatie. Zo is er de nieuwe

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

1. De opbrengsten van de aanbevelingen van de commissie Bruijn

1. De opbrengsten van de aanbevelingen van de commissie Bruijn Bestuurlijke afspraken tussen de HBO-raad en de Minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, naar aanleiding van het advies Vreemde ogen dwingen van de Commissie externe validering examenkwaliteit hoger

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU ROC TOP te Amsterdam 22158 Financiële beroepen (Financiële beroepen) en 93200 Financiële beroepen (Financieel administratief medewerker) Januari,

Nadere informatie

Dit onderdeel gaat over diploma s van bekostigde opleidingen. Hierbij onderscheiden we diplomarendement en het aantal diploma s.

Dit onderdeel gaat over diploma s van bekostigde opleidingen. Hierbij onderscheiden we diplomarendement en het aantal diploma s. Na nominaal plus 1 jaar 45 procent een diploma... 2 Rendement wo stijgt, hbo-rendement daalt... 4 Hbo-ontwerpopleidingen laagste rendement van de sector... 6 Hoger rendement wo biologie, scheikunde en

Nadere informatie

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK

4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK 4. PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK Resultaten praktijkgericht onderzoek Kennisvalorisatie Jaarverslag 2010 Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences 66 4 Praktijkgericht onderzoek De Hanzehogeschool

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2008. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Verkort jaarverslag 2008. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Verbonden in kwaliteit Verkort jaarverslag 2008 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Verbonden in kwaliteit Onder de titel Verbonden in kwaliteit presenteren wij deze brochure als een verkorte weergave van

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN

PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN PROTOCOL STUDEREN MET EEN FUNCTIEBEPERKING AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN Preambule Dit protocol is bedoeld om duidelijkheid te bieden over de mogelijkheden van het studeren met een functiebeperking binnen

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

De waarde(n) van weten

De waarde(n) van weten De waarde(n) van weten STRATEGISCHE AGENDA HOGER ONDERWIJS 2015-2025 9 oktober 2015 De HO tour Waarom veranderen? Leven en werken in een in toenemende mate onvoorspelbare, complexe en geglobaliseerde wereld.

Nadere informatie

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Auteur: ir.ing. R.M.F. Brennenraedts Datum: mei 2007 Projectnummer: 2007.039 Achtergrond

Nadere informatie

Toetsingskaders opleidingsschool en academische kop 2013

Toetsingskaders opleidingsschool en academische kop 2013 Toetsingskaders opleidingsschool en academische kop 2013 NVAO 10 juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Definitie 6 3 Toetsingskaders 7 4 Werkwijze 12 pagina 2 1 Inleiding 1.1 Vooraf Beoordeling kwaliteit opleidingsschool

Nadere informatie

Biologie, scheikunde en medische opleidingen

Biologie, scheikunde en medische opleidingen Biologie, scheikunde en medische opleidingen... 2 Wiskunde, natuurkunde en informatica... 2 Bouwkunde en civiele techniek... 3 Ontwerpopleidingen... 4 Techniek en maatschappij... 4 Biologie, scheikunde

Nadere informatie

NSE: Van vraag naar verbetering

NSE: Van vraag naar verbetering NSE: Van vraag naar verbetering Olof Wiegert Hogeschool van Amsterdam Stafafdeling Onderwijs en Onderzoek Hogeschool van Amsterdam 46444 studenten 3539 medewerkers 7 domeinen 68 voltijd bachelor opleidingen

Nadere informatie

Kwaliteitskaart onderwijs Felipe Salve

Kwaliteitskaart onderwijs Felipe Salve Kwaliteitskaart onderwijs Felipe Salve Collega s aan het woord Aanleiding Deelprojecten Conclusies inventarisatie Verbeteracties Kwaliteitskaart Kwaliteitsproces Aanleiding Instellingsaccreditatie Onvrede

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Niets uit dit profiel mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Leeuwendaal gereproduceerd worden

Niets uit dit profiel mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Leeuwendaal gereproduceerd worden Profiel Lid Raad van Toezicht met onderwijs profiel 18 december 2015 Opdrachtgever Hogeschool Van Hall Larenstein Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, senior adviseur Leeuwendaal

Nadere informatie

Eindadvies Theologische Universiteit Apeldoorn 24 oktober 2016

Eindadvies Theologische Universiteit Apeldoorn 24 oktober 2016 Eindadvies Theologische Universiteit Apeldoorn 24 oktober 2016 1. Inleiding De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van: de prestatieafspraak zoals vastgelegd in de beschikking van 3

Nadere informatie

NSE-specials. 2014: sterke en zwakke punten Avans

NSE-specials. 2014: sterke en zwakke punten Avans NSE-specials 2014: sterke en zwakke punten Avans Inleiding NSE-specials NSE-specials zijn vlugschriften, korte rapportages op hoofdlijnen over speciale NSE-onderwerpen. De specials zijn kort, kernachtig

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Subsector sociale wetenschappen

Subsector sociale wetenschappen Samenvatting... 2 Weinig opleidingen... 2 Kleinste aantal instromende studenten... 3 Uitval lager... 3 Veel switch... 3 Diplomarendement beter dan sector, slechter dan totaal ho... 3 Accreditaties met

Nadere informatie

Subsector overig. Subsector overig

Subsector overig. Subsector overig Subsector overig Samenvatting... Grote subsector... 2 Veel switchende studenten... 3 Hoge uitval onder mbo ers... 4 Hoog wo-diplomarendement... 4 Minste studenten van hbo naar wo... 4 8 accreditaties na

Nadere informatie

1. Omschrijving plan overbruggingsjaar

1. Omschrijving plan overbruggingsjaar 1. Omschrijving plan overbruggingsjaar De scholen voor voortgezet onderwijs in oostelijk West-Friesland hebben in samenwerking met de lerarenopleidingen in de periode 2006-2008 inhoud en vorm gegeven aan

Nadere informatie

Subsector geografie. Sectorbeeld Gedrag & Maatschappij, Inspectie van het Onderwijs,

Subsector geografie. Sectorbeeld Gedrag & Maatschappij, Inspectie van het Onderwijs, Samenvatting... 2 Minst aantal opleidingen... 2 Minst aantal studenten... 3 Instroom neemt af... 3 Laagste uitval... 3 Lager diplomarendement... 3 Daling in switch... 3 Twee nieuwe opleidingen... 4 Weinig

Nadere informatie

Bouwen aan excellentie. vroeg beginnen!

Bouwen aan excellentie. vroeg beginnen! WELKOM Bouwen aan excellentie vroeg beginnen! First LEGO League Bouwen aan excellentie een tussenstand Sturingsprincipe Deltion ruimte leegte RUST kaders versus ON RUS T chaos Verbinden van trots en besef

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

TOEZICHT OP DE FINANCIËLE CONTINUÏTEIT VAN DE ARTEZ HOGESCHOOL VOOR KUNSTEN TE ARNHEM. Een rapport van de Inspectie van het Onderwijs

TOEZICHT OP DE FINANCIËLE CONTINUÏTEIT VAN DE ARTEZ HOGESCHOOL VOOR KUNSTEN TE ARNHEM. Een rapport van de Inspectie van het Onderwijs TOEZICHT OP DE FINANCIËLE CONTINUÏTEIT VAN DE ARTEZ HOGESCHOOL VOOR KUNSTEN TE ARNHEM Een rapport van de Inspectie van het Onderwijs Utrecht, maart 2016 INHOUD 1 Inleiding 5 1.1 Algemeen 5 1.2 Wettelijk

Nadere informatie

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM:

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: De (G)OC heeft als formele wettelijke vastgelegde taak het adviseren over de OER en het jaarlijks beoordelen

Nadere informatie

Een integrale aanpak voor: -verbeterplan ROC -kwaliteitsplan bestuursakkoord bij ROC van Twente

Een integrale aanpak voor: -verbeterplan ROC -kwaliteitsplan bestuursakkoord bij ROC van Twente Een integrale aanpak voor: -verbeterplan ROC -kwaliteitsplan bestuursakkoord bij ROC van Twente Strategisch Beraad 4 november CvB 10 november 2014 Teammanagers 11 november 2014 RvT 15 december 2014 Plantafel

Nadere informatie

Subsector pedagogische opleidingen

Subsector pedagogische opleidingen Samenvatting... 2 Gemiddeld in aantal en inschrijvingen... 2 Meeste instroom in hbo-... 3 Weinig uitval... 3 Relatief minder switchers... 3 Hoog rendement in hbo-bachelor en wo-master... 3 Accreditatie-uitkomsten:

Nadere informatie

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald)

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald) CURRICULUM VITAE IRIS VAN DE KAMP PERSONALIA Naam Roepnaam Adres I.N. van de Kamp Iris Trompstraat 14 7311 HV Apeldoorn Telefoon Email Geb. datum 06 47214907 info@irisvandekamp.nl 28111971 OPLEIDINGEN

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes!

Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Studenten met een functiebeperking helpen naar succes! Fontys Hogescholen Dienst Studentenvoorzieningen Presentatie: André Rozendaal, teamleider Decanen & Psychologen Onderwerpen - Overgang van VO naar

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Saxion Security Management Apeldoorn Rob van Nuland MSec Ontwerp, kwaliteit, continuïteit Waarom Security? De overheid trekt zich steeds meer terug. Bedrijven

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO onderwijs 211 Oost-Nederland, MBO en HBO Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 MBO BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 MBO V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 MBO BOL niveau 1

Nadere informatie

Functieprofiel: Lector Functiecode: 0101

Functieprofiel: Lector Functiecode: 0101 Functieprofiel: Lector Functiecode: 0101 Doel Zorgdragen voor de ontwikkeling en uitvoering van praktijkgericht onderzoek, uitgaande van de strategische speerpunten van de HU en de maatschappelijke relevantie,

Nadere informatie

Training examencommissies

Training examencommissies Training examencommissies N.a.v. midterm review instellingstoets kwaliteitszorg 5 maart 2015 Linda Verbeek 1 Voorstellen Drs Scheikunde (UU) MSc Onderwijskundig ontwerp en advisering (UU) Nu: Beleidsmedewerker

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 15 oktober 2013 Directie Hoger onderwijs en studiefinanciering Ministerie van OCW Anja van den Broek, Marjolein Muskens & Jeroen Winkels Meerjarig onderzoek 2008-2012

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aantal vooraanmeldingen voor 2 e graads opleiding stijgt, 1 e graads daalt en pabo blijft gelijk juni 2010 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Profiel. Opleidingsmanager HBO-Rechten. 10 mei Opdrachtgever Hogeschool van Amsterdam Faculteit Maatschappij en Recht

Profiel. Opleidingsmanager HBO-Rechten. 10 mei Opdrachtgever Hogeschool van Amsterdam Faculteit Maatschappij en Recht Profiel Opleidingsmanager HBO-Rechten 10 mei 2017 Opdrachtgever Hogeschool van Amsterdam Faculteit Maatschappij en Recht Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Functieprofiel: Directeur Instituut Functiecode: 0204

Functieprofiel: Directeur Instituut Functiecode: 0204 Functieprofiel: Directeur Instituut Functiecode: 0204 Doel Voorbereiden en uitvoeren van (een deel van) het beleid van een faculteit in het algemeen en van een in het bijzonder, alsmede het leidinggeven

Nadere informatie

Functieprofiel: Docent Functiecode: 0104

Functieprofiel: Docent Functiecode: 0104 Functieprofiel: Docent Functiecode: 0104 Doel Voorbereiden en uitvoeren van ontwikkelde onderwijsonderdelen en participeren in uitvoering van onderwijsevaluaties en ontwikkeling en/of onder begeleiding

Nadere informatie

WORKSHOP FACTA CONGRES. - donderdag 26 januari Wa ht iet tot ze struikele

WORKSHOP FACTA CONGRES. - donderdag 26 januari Wa ht iet tot ze struikele WORKSHOP FACTA CONGRES - donderdag 26 januari 2017 - Wa ht iet tot ze struikele Hé MBO er! Klaar voor een volgende stap? Jaap Kloos Teamleider opleiding Facility Management, Haagse Hogeschool. Even voorstellen..

Nadere informatie

STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE

STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE STUDENTEN EN NEVENACTIVITEITEN: (voorheen studentactivisme) DE VISIE VAN DE UNIVERSITEIT TWENTE 1 2 Inleiding De waarde van door studenten verrichte nevenactiviteiten, aan de UT ook wel studentenactivisme

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15 Facts & Figures 2 Deel II LANDSDEEL NOORDvleugel In het Techniekpact Noordvleugel hebben de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht hun bestaande techniek-, human capital- en economische agenda

Nadere informatie

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Welkom Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Expertisecentrum handicap + studie Lex Jansen www.handicap-studie.nl

Nadere informatie

Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening

Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening Subsector maatschappelijke hulp en dienstverlening Samenvatting... Grootste subsector... Gemiddeld meer studenten per opleiding... 3 Weinig instroom in relatief veel deeltijdopleidingen... 3 Mbo-instroom

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

voor het hoger beroepsonderwijs

voor het hoger beroepsonderwijs voor het hoger beroepsonderwijs Peer Support betekent systematische en structurele begeleiding van een jongerejaars student door een ouderejaars. Peer Support is een internationaal erkend programma dat

Nadere informatie

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING (OER) DEEL 1: AVANS GENERIEK

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING (OER) DEEL 1: AVANS GENERIEK ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING (OER) DEEL 1: AVANS GENERIEK 1 De inhoud van de Onderwijs- en Examenregelingen Hoofdstuk 1 ALGEMEEN 1.1 Algemene bepalingen 1 Avans Hogeschool kent, conform artikel 7.59. van

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 1. Vooraf De Inspectie van het Onderwijs en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben in de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

Kan de minister voor de studierichting Bachelor in de Verpleegkunde volgende vragen beantwoorden.

Kan de minister voor de studierichting Bachelor in de Verpleegkunde volgende vragen beantwoorden. SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 168 van GRIET COPPÉ datum: 23 december 2014 aan HILDE CREVITS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS Bachelor in de Verpleegkunde - In- en

Nadere informatie