GEERT GROTE PEN 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GEERT GROTE PEN 2014"

Transcriptie

1 GEERT GROTE PEN 2014 nederlandstalige masterscripties van 5 jonge f ilosof en van bardot tot beatrice. gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van jean-luc marion en jean-luc nancy Bart Loos, Open Universiteit Nederland Winnaar Geert Grote Pen 2014 de kunst van de commercie de relatie tussen adverteren, schoonheid en identiteit Stefan Hoeijmakers, Universiteit van Tilburg theorieën over natuurwetten. onhoudbaarheid van het realisme projectivisme als uitweg? Jelle Langaskens, Universiteit van Gent biotoop en metropolis. biopolitieke ruimte bij foucault en negri Sebastiaan Loosen, Katholieke Universiteit Leuven anatomie van de nostalgie. een conceptuele analyse van het imaginaire bij sartre Lene Vranken, Katholieke Universiteit Leuven stichting geert grote pen 2014

2

3 geert grote pen 2014 nederlandstalige masterscripties van 5 jonge filosofen

4 geert grote pen 2014 PEN Geert Grote geert grote pen genomineerden 2014: Bart Loos (Open Universiteit Nederland) WINNAAR Stefan Hoeijmakers (Universiteit van Tilburg) Jelle Langaskens (Universiteit van Gent) Sebastiaan Loosen (Katholieke Universiteit Leuven) Lene Vranken (Katholieke Universiteit Leuven) jury 2014 prof.dr. Marli Huijer (Erasmus Rotterdam) prof.dr. Bart Raymaekers (Katholieke Universiteit Leuven) dr. Ad Verbrugge (VU Amsterdam) genomineerden 2013: Alda Pellemans (Universiteit van Tilburg) WINNAAR Ype de Boer (Vrije Universiteit Amsterdam) Martijn van den Boom (Radboud Universiteit Nijmegen) Benjamin De Mesel (Katholieke Universiteit Leuven) Eva Meijer (Universiteit van Amsterdam) jury 2013 prof.dr. René Foqué, (Katholieke Universiteit Leuven en Erasmus Universiteit Rotterdam) prof.dr. Henk Procee (Technische Universiteit Twente) prof.dr. Jozef Keulartz (Radboud Universiteit Nijmegen en Wageningen Universiteit) drs. Willem Gooyer ( filosoof en publicist, Amsterdam) Mevrouw dr. Ingrid Biesheuvel, Neerlandica (Universiteit Utrecht) was taalkundig adviseur van de jury. genomineerden en jury s en 2012: zie p.480

5 GEERT GROTE PEN 2014 nederlandstalige masterscripties van 5 jonge filosofen van bardot tot beatrice. gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van jean-luc marion en jean-luc nancy Bart Loos, Open Universiteit Nederland Winnaar Geert Grote Pen 2014 de kunst van de commercie de relatie tussen adverteren, schoonheid en identiteit Stefan Hoeijmakers, Universiteit van Tilburg theorieën over natuurwetten. onhoudbaarheid van het realisme projectivisme als uitweg? Jelle Langaskens, Universiteit van Gent biotoop en metropolis. biopolitieke ruimte bij foucault en negri Sebastiaan Loosen, Katholieke Universiteit Leuven anatomie van de nostalgie. een conceptuele analyse van het imaginaire bij sartre Lene Vranken, Katholieke Universiteit Leuven stichting geert grote pen 2014

6 geert grote pen 2014 DANK AAN Alle deelnemers aan de Geert Grote Pen 2014 : uw medewerking maakte in beginsel onze wedstrijd mogelijk; Juryleden van de Geert Grote Pen 2014: prof. dr. Marli Huijer (Erasmus Universiteit Rotterdam, Haagse Hogeschool), prof. dr. Bart Raymaekers (Katholieke Universiteit Leuven), dr. Ad Verbrugge (Vrije Universiteit Amsterdam); Annemieke Brouwer (Kunst en Cultuur, rondleiding ), Jos Paardekooper/ Mark Kornet (voordracht, rondleiding), Robien van Ee en gastvrouwen van het Geert Groote Huis, Franca Drieman (catering Geert Groote Huis), medewerkers van de Deventer Latijnse School, Mahnaz Abassi (catering Latijnse School); Vormgever Martien Yland (MWFY Beeld & Taal) voor alle technische en grafische hulp rondom de Geert Grote Pen, van eerste oproep tot en met de uiteindelijke GGP-bundel; Onze donateurs en sponsoren, waarbij een speciaal woord van dank uitgaat naar sponsor De Penshop, als leverancier van de prachtige Watermanpennen; De gemeente Deventer voor haar betrokkenheid bij de Geert Grote Pen. De Stichting Geert Grote Pen is als culturele ANBI afhankelijk van donaties. Het spreekt vanzelf dat we al onze donateurs dus ook u als koper van het boek zeer erkentelijk zijn! Donaties zijn welkom. Informatie: 4

7 inhoud woord vooraf 7 inhoud juryrapport 11 de masterscripties* 15 van bardot tot beatrice. gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van jean-luc marion en jean-luc nancy 15 Bart Loos, Open Universiteit Nederland Winnaar Geert Grote Pen 2014 de kunst van de commercie de relatie tussen adverteren, schoonheid en identiteit 103 Stefan Hoeijmakers, Universiteit van Tilburg theorieën over natuurwetten. onhoudbaarheid van het realisme projectivisme als uitweg? 267 Jelle Langaskens, Universiteit van Gent biotoop en metropolis. biopolitieke ruimte bij foucault en negri 357 Sebastiaan Loosen, Katholieke Universiteit Leuven anatomie van de nostalgie. een conceptuele analyse van het imaginaire bij sartre 437 Lene Vranken, Katholieke Universiteit Leuven colofon 481 * de winnende scriptie als eerste, daarna in alfabetische volgorde van de auteursnamen. 5

8 geert grote pen 2014

9 woord vooraf Nu er vier rondes Geert Grote Pen achter ons liggen met heel diverse winnaars, genomineerden, juryleden en in totaal 67 deelnemende jonge masters in de wijsbegeerte begint het bij ons steeds meer te dagen dat het eeuwenoude principe tot lering ende vermaek bij de Geert Grote Pen wel zeer van toepassing is. Enerzijds is het niveau van de inzendingen steeds hoog aan de serieuze pennenvruchten ging onmiskenbaar een rijke bloei vooraf, anderzijds worden we steeds verrast door de enthousiaste jonge masters met wie wij op de middag van de feestelijke uitreiking kennis mogen maken. In 2014 ontvingen wij met groot genoegen in de Deventer Latijnse School de Vlaamse genomineerden Lene Vranken, Sebastiaan Loosen (beiden van de Katholieke Universiteit Leuven) en Bart Loos (Open Universiteit Nederland), evenals de Nederlander Stefan Hoeijmakers (Universiteit van Tilburg); genomineerde Jelle Langaskens (Universiteit van Gent) kon helaas door omstandigheden niet aanwezig zijn. Bovengenoemde kandidaten vertegenwoordigen, evenals de overige inzenders, in levenden lijve het adagium van de Geert Grote Pen : Kom op voor je moerstaal in de geesteswetenschappen. Zij maken duidelijk dat het schrijven in de Nederlandse taal een plaats moet behouden in het domein waarin een (jong) mens de kans van zijn leven krijgt te redeneren, schrijven en lezen in de taal van zijn hoofd en zijn land. Dat die mens zich als een ware Frans Timmermans naast het gebruikelijke Engels nog vijf talen eigen maakt om de wereld te kunnen bevatten, is alleen maar toe te juichen: de fundamenten van de uiterst creatieve eerste taal, vormen echter de basis van wat er in tientallen jaren wordt afgetast, benoemd en doorgrond. Denken & schrijven in moedertaal mag van onze kant rekenen op een extra aanmoediging, zeker nu het fenomeen steenkolenengels de afgelopen jaren concurrentie heeft gekregen van het steenkolennederlands. Van oudsher is het in elk geval de wijsgeer die een plek op de eerste rang van het theater van het hier en nu verdient, waar in moedertaal gestelde kernvragen zomaar tot een heilzame katharsis kunnen leiden. Ondertussen is de route terug naar onze denker en doener Geert Grote gemaakt. Onze stichting Geert Grote Pen meende de oude 14-eeuwse meester recht en een plezier te doen met de prijs voor de beste masterscriptie filosofie geschreven in de Nederlandse taal. De prijs gedijt bij een eminente jury. Ronduit vereerd zijn we met juryleden uit Vlaanderen en Nederland die hun kennis en kunde aan de Geert Grote Pen willen verbinden, en dát terwijl hun agenda door het jaar heen nauwelijks witte plekken vertoont. Dank dus, Marli Huijer (Erasmus Rotterdam), Bart Raymaekers (Katholieke Universiteit Leuven) en Ad Verbrugge (VU Amsterdam) voor uw wijsgerige en aangename betrokkenheid bij de Pen van Het door voorzitter Huijer opgestelde juryrapport opgenomen in deze bundel vertelt over de soms subtiele verschillen tussen de diverse masterscripties en over de fijne weegschaal, die uiteindelijk aan Bart Loos scriptie Van Bardot tot Beatrice het meeste gewicht toekende. De qua onderwerp zeer uiteenlopende geschriften van alle vijf genomineerden van 2014 achten wij een publicatie meer dan waard. Onze stichting gaat door, stevent inmiddels af op het eerste lustrum. Het vliegwiel van de afgelopen jaren mist naar wij hopen zijn uitwerking niet: schrijven in het Nederlands vereist van een humaniorastudent en diens scriptiebegeleider inmiddels meer lef dan woord vooraf 7

10 geert grote pen 2014 het schrijven in het Engels. Deze actuele stand van zaken maakt Geert Grotes praktische inzet voor de moedertaal vanuit zijn geboortestad Deventer, waar hij zich met zijn Moderne Devoten inzette voor een tweetalige tekstcultuur op niveau, noodzakelijk. De Nederlandse taal, altijd in beweging, blijvend belangrijk cultureel erfgoed; moedertaal, uitgelezen gespecialiseerd gereedschap om de nieuwsgierige menselijke geest te beroeren en aan de kunst van het vragen stellen gestalte te geven. Studenten in de wijsbegeerte nodigen wij voor het vijfde achtereenvolgende jaar uit nu eens de Geert Grote Pen ter hand te nemen. Moge de meesterproeven in deze bundel jullie daartoe mede aanzetten! September 2014, CorrieDolmans-Klumper, Voorzitter stichting Geert Grote Pen 8

11 woord vooraf

12 geert grote pen 2014

13 juryrapport geert grote pen 2014 Beste genomineerden, vrienden, familie en overige belangstellenden, dames en heren, Het is een eer om als voorzitter van de jury van de Geert Grote Pen 2014 u de bevindingen van de jury te mogen voorleggen en straks de winnaar bekend te mogen maken. Voor mijn medejuryleden, Bart Raymaekers en Ad Verbrugge, en mij was het een groot genoegen om de rijke oogst aan ingezonden Nederlandstalige masterscripties filosofie te mogen lezen en beoordelen. De vijf door ons geselecteerde scripties blinken alle uit in goed, en soms ronduit mooi taalgebruik. Als Geert Grote vanmiddag aanwezig had kunnen zijn, zou hem dat naar ik vermoed genoegen hebben gedaan. De menselijke sterflijkheid laat die aanwezigheid helaas niet toe maar de jury hoopt in zijn geest te hebben gehandeld door bij de beoordeling van de scripties niet alleen waarde te hechten aan filosofische en wetenschappelijke aspecten, zoals de formulering van de onderzoeksvraag, het gebruik van filosofische literatuur en een heldere denklijn, maar ook aan stijl, taalgebruik en originaliteit. Wat heeft die manier van kijken opgeleverd? Graag neem ik u mee op de tocht die de jury langs de vijf genomineerde scripties heeft ondernomen. Ik houd daarbij de volgorde aan van de presentaties. juryrapport De eerste die we tegenkomen is de scriptie van Bart Loos: Van Bardot tot Beatrice. Gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van Jean-Luc Marion en Jean-Luc Nancy. Met zo n allitererende, met de tijd spelende hoofdtitel vanuit Bardot naar Beatrice!, en dus niet andersom kan het niet meer stuk, zou je denken. Maar zo snel lukt het niet om de jury te overtuigen. De scriptie opent prachtig met een door Brigitte Bardot gezongen lied ( Je me donne à qui me plait - ik geef me aan wie me bevalt ), maar aangekomen aan het einde van de scriptie vroegen we ons toch af of we nu werkelijk dichter bij Bardot waren gekomen. Gaat het de auteur uiteindelijk niet meer om hoe liefde aan ons verschijnt dan om Bardot? Zijn onderzoeksvraag (welke gevolgen bepaalde opvattingen van de gift en lichamelijkheid hebben voor de interpretatie van de erotische liefdesrelatie) en de erop volgende vergelijking van de theorieën van Nancy en Marion wijzen in die laatste richting. Naast deze twee worden diverse andere filosofen opgevoerd. Dat is indrukwekkend, maar eerlijk is eerlijk, die veelheid aan denkers leidt hier en daar ook af van het eigenlijke onderwerp en leidt hier en daar tot slordigheden. Maar laten we wel wezen: de beantwoording van die vraag naar de liefdesrelaties via Nancy en Marion gebeurt op zeer consciëntieuze, filosofisch rijke, en tegelijk vrolijke en literaire wijze. Met het terugkerende verhaal over liefdesverlangen van Hans Castorp uit de Toverberg van Thomas Mann schrijft Loos een fijne rode draad door het geheel. De tweede die we ontmoeten is Stefan Hoeijmakers: De kunst van de commercie- De relatie tussen adverteren, schoonheid en identiteit. De scriptie is een verleidelijk, zeer goed geschreven verhaal over hoe mensen ertoe komen om zich te verenigen in een gemeenschap rond een bepaald merk, bijvoorbeeld het merk Euro Shopper. Deze keuze voor de merkgemeenschap, de brand community, is wellicht niet heel origineel; maar Hoeijmakers snijdt wel een actueel en urgent onderwerp aan. Zijn persoonlijke, verhalende schrijfstijl zorgt ervoor dat wij als lezers bijna 150 bladzijden lang geboeid bleven doorlezen. Dit is een boek riep een van de juryleden, zoveel 11

14 geert grote pen 2014 eigenheid, zoveel drive, dat is uitzonderlijk. Toch waren er ook momenten waarop het ons te snel ging. Zoals wanneer de auteur zonder nuancering of bezwaar meegaat in de stelling van Richard Dawkins dat alle menselijke gedragingen terug te voeren zijn op de drang om als soort en als cultuur te overleven. Die volgzaamheid leidt ertoe dat er slechts één perspectief, namelijk het evolutionair adaptieve, wordt geboden op de neiging om deel te nemen aan een brand community. De biologistische invalshoek deed ons ook afvragen of de scriptie voldoende filosofisch is. Hoofdstuk 1 opent met Nietzsche maar had het niet voor de hand gelegen om stil te staan bij de laatste mens van Nietzsche? Tegenover deze kanttekening staat echter zoveel moois een sterke eigen gedachtelijn, een boeiend betoog en goed gebruik van de literatuur, dat we ook deze scriptie met graagte nomineren voor de Geert Grote Pen. De derde scriptie die we op onze tocht tegenkomen is van Lene Vranken: Anatomie van de nostalgie. Een conceptuele analyse van het imaginaire bij Sartre. Een pakkend betoog met een origineel onderwerp (Nostalgie). De scriptie is geschreven vanuit een persoonlijke invalshoek, maar dan wel zo dat dit persoonlijke een verhalende vorm heeft en niet een autobiografische vorm. Het is eerder fictie dan bekentenisliteratuur. Dat komt vooral door het verhaal over Pierre, een goede vriend die in het buitenland woont, waaraan de ik-figuur wordt herinnerd als ze in een café een lied hoort dat ze lang geleden ook op deze plaats hoorde maar toen in gezelschap van Pierre. Het verlangen naar de voorbije tijd wordt in dit verhaal krachtig verbeeld. Het willen begrijpen van de nostalgie aan de hand van Proust ligt wat ons betreft voor de hand. Maar de zoektocht wat nostalgie in het werk van Sartre zou kunnen zijn, vonden we minder sterk. Vooral omdat Sartre in zijn denken over het bewustzijn sterk op Husserl leunt, waardoor het de vraag is wat in Sartres denken over het bewustzijn van hemzelf is en wat hij rechtstreeks van Husserl heeft overgenomen. Maar ook hier geldt dat de scriptie zoveel goeds in zich heeft een van de juryleden merkte op dat er na het lezen echt iets bleef hangen dat we er ten volle van overtuigd zijn dat ook deze scriptie in aanmerking komt voor de Geert Grote Pen. De vierde ontmoeting is met de scriptie van Jelle Langaskens, getiteld Theorieën over natuurwetten. Onhoudbaarheid van het realisme Projectivisme als uitweg? In de scriptie wordt een heldere en goed geschreven vergelijking gemaakt tussen drie theorieën over natuurwetten. De jury is onder de indruk van de hoge wetenschappelijke kwaliteit van dit werk, de strakke methodologie (een rustige, met veel literatuur onderbouwde vergelijking van de drie theorieën) en het goede gebruik van voorbeelden. Dat laatste maakt de scriptie, hoewel deze een thematiek aansnijdt die niet zeer toegankelijk is voor een groot publiek, toch goed leesbaar. Jammer is wel zeker wat leesbaarheid betreft dat er veel lange Engelstalige citaten in de tekst zitten. Ook bij de originaliteit van het onderwerp had de jury enige twijfel. Dat komt mede omdat de titel al verklapt dat in de vergelijking de derde theorie het projectivisme als winnaar uit de bus zal komen. Dat alles neemt niet weg dat ook deze scriptie een proeve is van hoogwaardig, filosofisch denken en stilistische vaardigheid. Dan ontmoeten we ten slotte, maar zeker niet als minste, de scriptie van Sebastiaan Loosen: Biotoop en metropolis. Biopolitieke ruimte bij Foucault en Negri. Ook hier is een vaardig denker aan het woord, dit keer over de vraag hoe een biopolitieke maatschappij, een maatschappij die het leven van de bevolking wil beheren, omgaat met de ruimte. Loosen zet het lastige begrippenkader van 12

15 Foucault en Negri voortreffelijk uiteen, weet vergelijkingen tussen deze denkwijzen te trekken en geeft tussen de bedrijven door daar zelf slim commentaar op. De confrontatie met Koolhaas is naar het oordeel van de jury zeer geslaagd, vooral omdat daarmee voorbeelden worden gegeven van hoe de metropolis van binnenuit zou kunnen worden veranderd. Minder geslaagd aan deze scriptie is dat deze niet gesitueerd is: er is geen actuele, urgente of persoonlijke reden waarom deze scriptie met dit onderwerp is geschreven. Door dat ontbreken van urgentie of actualiteit is er ook geen duidelijke eigen doordenking van de omgang met de ruimte. De conclusie had wat ons betreft daarom langer en minder puntgewijs gemogen. Maar ook hier geldt: een knap geschreven en filosofisch goed onderbouwd verhaal, dat we met veel genoegen hebben gelezen en dat we graag nomineren voor de Geert Grote Pen. juryrapport Dames en heren, Ik hoop u ervan te hebben overtuigd dat er hier vijf genomineerden staan die allen een scriptie hebben geschreven die het waard is om met de Geert Grote Pen 2014 te worden gehonoreerd. Als jury mogen we helaas maar aan een van hen de prijs toekennen. Dat besluit viel ons zwaar: elk van deze scripties heeft specifiek sterke en specifiek zwakke kanten. En bovendien hoe een scriptie over nostalgie of over liefde te vergelijken met een scriptie over natuurwetten? Na de vijf scripties op verschillende manieren naast elkaar te hebben gewogen en dus inderdaad vragen te hebben gesteld als hoe verhoudt een scriptie over commercie zich tot een scriptie over de ruimte in een metropool? werd ons langzaam maar zeker duidelijk dat we vooral belang hechten aan: een eigen denklijn, originaliteit, een goede filosofische verdieping en een overtuigende en boeiende schijfstijl. De winnaar voldoet ruimschoots aan deze criteria. Dan is nu het moment aangebroken om u bekend te maken wie de winnaar wordt van de Geert Grote Pen De winnaar is... Bart Loos, met zijn scriptie: Van Bardot tot Beatrice. Gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van Jean-Luc Marion en Jean-Luc Nancy. Een stilistisch uitmuntend geschreven scriptie, waarin aan de hand van de liefdestheorieën van een bekende en minder bekende filosoof (Nancy en Marion) onderzocht is hoe ons denken over de gift en lichamelijkheid de interpretatie van de liefdesrelatie beïnvloedt. Geert Grote met zijn allitererende naam zou genoten hebben van deze Bardot tot Beatrice. Marli Huijer Voorzitter van de Jury Geert Grote Pen 2014 De jury voor de Geert Grote Pen 2014 bestond uit: prof.dr. Marli Huijer (Erasmus Rotterdam); prof.dr. Bart Raymaekers (Katholieke Universiteit Leuven); dr. Ad Verbrugge (VU Amsterdam). 13

16 geert grote pen 2014 Bart Loos (1976) studeerde Kunst-en Cultuurwetenschappen aan de Open Universiteit Nederland. Zijn scriptiebegeleider was prof.dr. Marc de Kesel (Saint Paul University, Ottawa), zijn examinator dr. Elisabeth den Hartog-de Haas (Open Universiteit Nederland). De auteur zoekt verder zijn weg doorheen de heldere duisternis van de hedendaagse Franse filosofie. 14

17 bart loos van bardot tot beatrice gift en lichamelijkheid in de liefdestheorieën van jean-luc marion en jean-luc nancy bart loos winnaar geert grote pen

18 geert grote pen 2014

19 woord vooraf Aan wie anders kan mijn thesis over de liefde worden opgedragen dan aan France? Niet aan Frankrijk maar aan France. Weliswaar is Frankrijk een land dat zijn filosofen nog koestert, een land met een rijke fenomenologische denktraditie, het vaderland van de hoofdrolspelers uit mijn thesis. En uiteraard schakelt Hans Castorp over van het Duits naar gebrekkig Frans wanneer de liefde ter sprake komt. Frankrijk, het land van Je t aime moi non plus tot La vie d Adèle, waar tegelijkertijd de straten volstromen wanneer de vermolmde hoeksteen van de maatschappij, het klassiek gezin, wordt aangetast. bart loos En toch draag ik mijn thesis niet op aan Frankrijk, maar aan France. Mijn geliefde, mijn echtgenote, de moeder van mijn zoon. Zo zou ik haar kunnen noemen, maar wat zijn die woorden meer dan koude juridische abstracties? Misschien moet ik haar mijn lerares etiquette noemen, want is etiquette niet die onmogelijke wetenschap die ons leert te spreken zonder te poneren, te raken zonder te grijpen, te voelen zonder te kwetsen? Bovenal is France mijn ongeschreven inspiratiebron, zij die nergens in de voetnoten verschijnt maar als een zachte regenwolk boven de letters drijft. Ook gaat mijn dank hier uit naar de zelfverklaarde onmens Marc De Kesel, mijn minzame begeleider, aan wie ik de gift van een goede start heb te danken en deskundige bijstand bij de behouden landing. De trans-atlantische gesprekken die ik met hem heb mogen voeren via Skype hij vanuit Canada, ik in Merelbeke waren voor mij, honkvaste ambtenaar, een niet te onderschatten avontuur. Om het met Nancy te zeggen: ook hij heeft mij geraakt, zij het via de eindeloze omweg van de techniek, maar welke aanraking geschiedt zonder omwegen? Juist de afstand maakte het contact mogelijk. Ten slotte dank ik ook mijn rooms-katholieke moeder, die immer mijn nieuwsgierigheid heeft gestimuleerd voor de heerlijk verrotte wereld waarin wij leven, maar wier rechtlijnigheid mij er ook toe heeft aangezet addergebroed dat kruipt waar het niet gaan kan vooral de kronkelpaden op te zoeken. 17

20 geert grote pen 2014 inhoudsopgave 1. inleiding Een fenomenologische blik op de liefde Een korte biografie Jean-Luc Marion Jean-Luc Nancy de gift Gift en economie Een meerduidig begrip Jacques Derrida Donner le temps Marion Grenzeloze gegevenheid De begrensde gegevenheid bij Husserl Gift zonder gever Graden van gegevenheid De toegewijde (L adonné) Nancy Sublieme offerande De zin van de wereld L offrande sublime Materia signata Conclusie het lichaam Marion: de zelfgewaarwording van het vlees Lichaam versus vlees Michel Henry: de wereld versus het leven Nancy: mijn lichaam als indringer Het uitgeschreven lichaam Partes extra partes E(motie) Ecotechniek Conclusie de liefdesrelatie Marion: liefde als garantie tegen de vergeefsheid Zekerheid versus verzekering Kan ik als eerste liefhebben? Liefde als gekruist fenomeen De liefdeseed De kruising van het vlees Anoniem genot De Getuigen De eenduidige betekenis van de liefde 82 18

21 4.2 Nancy: aangetast door liefde Ongrijpbare liefdes Dialectiek versus blootstelling Gebroken hart De belofte Er is geen seksuele betrekking Het Genot Cupiditas en caritas 96 bart loos 5. besluit 97 literatuurlijst

22 geert grote pen 2014

23 1inleiding bart loos 1.1 Een fenomenologische blik op de liefde Je me donne à qui me plaît Ça n est jamais le même mais Quoi que ç ui qui en a jamais bavé Me jette le premier pavé Je n avais qu un unique amour Celui-là m a joué un sale tour Je ne m en porte pas plus bête Fini Roméo et Juliette (Serge Gainsbourg, uitgevoerd door Brigitte Bardot) donne à qui me plaît. De eerste zin van deze chanson verschilt niet zo veel van de doorsnee schlager, waarin de zanger met veel pathetiek en gekreun belooft zichzelf helemaal te geven aan zijn geliefde. In tegenstelling tot in veel van zulke liedjes gaat het hier echter niet om een gift aan de ware geliefde, de prins of de prinses in de Je me witte Cadillac, die elk gemis voorgoed zal opvullen. Integendeel, ze geeft zich aan velen ( Ca n est jamais le même ) en van liefde is er helemaal geen sprake ( Je n avais qu un unique amour ). Wat geeft ze dan wel? Op het eerste gezicht zou het antwoord voor de hand liggend kunnen lijken: ze geeft haar lichaam, niet haar hart of haar ziel. We zouden dan kunnen besluiten dat deze chanson, die dateert uit 1963, de veranderende attitudes tegenover seksualiteit uitdrukt: seks, de gift van het erotische lichaam, kon voortaan vrijer worden genoten, zonder schuldgevoel, zonder de strikte moraal van de Kerk, die meisjes voorhield dat ze hun juweel moesten bewaren voor de ware, voor diegene waarmee ze een zielsverbintenis hadden gesloten in het sacrament van het huwelijk. Vaak wordt daarbij vooral gekeken naar de veranderingen, naar de morele aardverschuiving van de seksuele revolutie, maar veel vooronderstellingen zijn misschien wel dezelfde gebleven. In beide gevallen, zowel voor als na de seksuele revolutie, is een autonoom ik blijkbaar in staat om zich op een vrije, al dan niet weldoordachte manier te geven aan een ander. Bovendien kan die gift bestaan uit het eigen lichaam of een lichaamsdeel, het juweel (les bijoux indiscrets van Diderot!), die al dan niet samen met de ziel worden geschonken, kortstondig of 21

24 geert grote pen 2014 voor de eeuwigheid. Kortom, in beide gevallen lijken we in een cartesiaans universum te leven, waarbij lichaam en geest strikt van elkaar gescheiden zijn en waarbij de geest of de ratio het lichaam als een object kan manipuleren, wegschenken of juist bewaren. Een treffend voorbeeld daarvan vinden we bij Kant, in zijn definitie van het huwelijk als een seksueel contract, waarin de partners het levenslang bezit van elkanders geslachtsdelen uitwisselen. 1 Daarbij worden de echtgenoten gereduceerd tot lustobjecten. 2 Gelijkaardige cartesiaanse vooronderstellingen kunnen we ook vandaag nog herkennen, bijvoorbeeld in het discours van voorlichters en artsen, die ons zo helder en welonderscheiden mogelijk uitleggen hoe we het lichaam doelmatig kunnen inzetten voor elke vorm van veilig genot. De vraag rijst echter of liefde en erotiek wel zo cartesiaans helder zijn als hierboven wordt gesuggereerd. Je me donne à qui me plaît, zo begint Brigitte Bardot, maar kan ze zich wel weggeven? Geeft ze iets of wil ze vooral iets terugkrijgen? Is haar juweel een juweel naast andere juwelen, dat even eenvoudig kan worden uitgewisseld? Heeft ze een lichaam, waarover ze vrijelijk beschikt en dat ze kan controleren, of is ze een lichaam, is ze lichamelijk? En is die lichamelijkheid haar het meest nabij of het meest vreemd? In De Toverberg van Thomas Mann lezen we een treffend voorbeeld van dat laatste, wanneer de held Hans Castorp zich zorgen maakt over hartkloppingen: Maar als je hart nu helemaal vanzelf klopt, zonder zin of reden en om zo te zeggen op eigen gelegenheid dat vind ik bepaald griezelig, begrijp me goed, het is namelijk net of het lichaam zijn eigen gang gaat en niet langer verband houdt met de ziel 3 Ook is het onduidelijk aan wie Bardot zichzelf geeft. Niet aan haar grote liefde, daar gelooft ze niet meer in (Fini Roméo et Juliette), maar ze blijft wel liefdesliedjes zingen. Si tu passes un jour dans ma rue tu entendras ma chanson d amour. Gefundenes Fressen voor de psycholoog, die in een oude liefdesbreuk de verklaring ziet voor haar angst om zich nogmaals te binden. Voor de natuurwetenschapper zal het een kwestie van chemie zijn: wie haar aantrekt of charmeert (qui me plaît) wordt bepaald door feromonen. Het probleem is natuurlijk dat ze dat zelf zo helemaal niet zal ervaren. Wie die bewuste, persoonlijke ervaring wel ernstig wil nemen, komt op het domein van de fenomenologie. De fenomenologie kijkt namelijk naar de verschijnselen zoals ze zich aan ons bewustzijn voordoen, zonder rekening te houden met de objectieve werkelijkheid die los van het bewustzijn bestaat. Edmund Husserl, een van de grondleggers van de fenomenologie, noemt dat de transcendentale reductie of epoché: de algemene aanname (Generalthesis) of natuurlijke instelling waarin we er zonder nadenken van uitgaan dat de wereld rondom ons waarvan we zelf een onderdeel vormen werkelijk bestaat, wordt tussen haakjes geplaatst om zich te kunnen concentreren op de zuivere bewustzijnsinhouden.4 Denk aan een zonsondergang. De vraag of de zon werkelijk bestaat, is in de fenomenologie irrelevant, het gaat erom hoe die zonsondergang aan u en mij verschijnt: niet als een hemellichaam waarrond de aarde draait, maar als een geelo- 1 Die Verbindung zweier Personen verschiedenen Geschlechts zum lebenswierigen wechselseitigen Besitz ihrer Geschlechtseigenschaften. Immanuel Kant, Metaphysik der Sitten (Berlijn 1870 [1 e druk 1797]) Koen Raes, Controversiële rechtsfiguren:rechtsfilosofische excursies over de relaties tussen ethiek en recht (Gent 2001) Thomas Mann, De Toverberg (vertaald door Pé Hawinkels) (11 e druk; Amsterdam 2000) 94 4 Zie o.a. Peter Reynaert red. Husserl. Een inleiding (Kapellen 2006)

25 ranje bol die in de zee zakt. Daarbij zal de wijze waarop die zonsondergang aan ons verschijnt, ook altijd in meer of minder mate gekleurd zijn door de stemming waarin we verkeren. Wanneer ik als jongeman met mijn Russisch vakantieliefje over het strand wandel, zal ik een heel andere zonsondergang beleven dan straks als oude grijsaard, die op de vooravond van zijn overlijden nog één keer de zon wil zien ondergaan, of dan de drukbezette ober, die mag stoppen met werken als de zon niet langer zijn terras beschijnt. Ook de noties van tijd en ruimte krijgen een heel andere betekenis in de fenomenologie. Stel dat u op de drukke zeedijk, tussen de massa, plots in de verte een oude vriend ontwaart. Die oude vriend is in meters uitgedrukt nog veel verder van u verwijderd dan de voorbijgangers in uw onmiddellijke omgeving, maar voor uw bewustzijn zal hij dichterbij zijn dan de vreemdeling die bij het passeren uw schouders raakt. Veronderstel nu dat die persoon in de verte geen oude vriend is, maar een oud lief, voor wie er, verborgen onder het stof van de tijd, toch nog een waakvlam blijkt te branden. Misschien ruikt u meteen zijn parfum, voelt u hoe zijn handen door uw haren streken, proeft u die specifieke oude porto die jullie samen dronken, hoort u de zomerhit waarop jullie elkaar hebben leren kennen. Dat is de wijze waarop de geliefde aan u, aan mij of aan Brigitte Bardot verschijnt, als een bewustzijnsfenomeen dat helemaal niet samenvalt met de objectieve kenmerken van de persoon in kwestie (voor zover een persoon al objectief te beschrijven zou zijn). Wellicht herinnert u zich ook hoe u zelf was in die tijd, toen jullie nog samen waren, helemaal anders dan nu, alsof u toen zelf een ander was. U kunt ook nagaan hoe uw lichaam reageert op zijn plotse verschijning; misschien krijgt u klamme handen, overvalt u een vrolijke misselijkheid. En hoe herinnert u zich zijn lichaam? Als de materiële stof waaruit het is opgebouwd? Door zo te focussen op de bewustzijnsbeleving kunnen ook andere tegenstellingen opduiken dan in het klassieke dualisme. Zou het, bijvoorbeeld, niet kunnen dat voor mijn bewustzijn het verschil tussen mijn eigen lichaam en het lichaam van de ander veel groter is dan het klassieke onderscheid tussen lichaam en geest? In de natuurlijke instelling gaat het om twee gelijkaardige materiële levensvormen, maar fenomenologisch beschouwd ervaar ik het andere lichaam als iets dat van buitenaf komt, dat steeds elders is, terwijl ik mijn eigen lichaam althans op het eerste gezicht van binnenuit ervaar, als levend vlees. Hij is altijd daar, ik ben altijd hier. bart loos Laten we vervolgens aannemen dat uw oud lief u trakteert op een drankje op het terras van de drukbezette ober. Ook die traktatie, een zeer bescheiden vorm van gift, kan fenomenologisch worden beschouwd: gaat het om het drankje, de 3 euro die hij u heeft uitgespaard, of over de tijd die hij nog eens voor u vrijmaakt, de aandacht die hij u schenkt? Zoals we verder zullen zien, is de gift misschien wel het meest fundamentele thema van de fenomenologie, omdat ze de gift niet enkel opvat in beperkte zin, als een geschenk, maar als gegevenheid, een concept waarmee de fenomenologie wijst op alle verschijnselen die aan het bewustzijn gegeven zijn. Of het nu waarnemingen, gedachten, gevoelens of dromen betreft: ze moeten gegeven zijn om te kunnen verschijnen. Kortom, lichamelijkheid en de gift zijn alomtegenwoordig in de fenomenologie. Mij gaat het echter specifiek om de vraag welke consequenties bepaalde opvattingen over de gift en lichamelijkheid hebben voor de interpretatie van de erotische liefdesrelatie. Dat is volgens mij van belang om schijnbaar oppervlakkige meningen over liefde en lichamelijkheid over porno, trouw, erotiek, voortplanting beter te begrijpen. Denk aan de heftigheid waarmee het debat 23

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik hoop voor u dat u ooit eens flink verliefd bent geweest. Niet zo n beetje van: die of die vind ik best aardig. Misschien wordt dat nog wel eens wat

Nadere informatie

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets 11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets Opdracht 1 Wat is de Sokratische methode? Opdracht 2 Waarom werd Sokrates gedwongen de gifbeker te drinken? Opdracht 3 Waarom zijn onze zintuigen

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht [Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel

Nadere informatie

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee?

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? vaak wordt gezegd: God zorgt voor ons als een Vader dat is waar maar het is meer Johannes legt het uit in vers

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 INHOUD VOORWOORD 11 INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 HOOFDSTUK 1. Op zoek naar een stabiele werkelijkheid. De Oudheid (6 de eeuw v.c. 6 de eeuw n.c.) 25 1. Het ontstaan

Nadere informatie

Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor

Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor Jury rapport Daniel Heinsius scriptie prijs 2016 Het is met een immens plezier dat wij vanavond, namens de Vereniging voor Politieke Wetenschappen en de Nederlandse Kring voor de Wetenschap der Politiek,

Nadere informatie

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in 4c Relatie 1 Wat is een relatie? Wanneer je deze vraag aan een aantal verschillende mensen stelt dan zullen zij allen een antwoord geven. Want wat een relatie precies is, is voor ieder persoon verschillend.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl Utrecht, 16-6-2006 1. Is het waar, dat recente vondsten in de wetenschap Godsgeloof verzwakken?

Nadere informatie

Martin Heidegger. Wat is metafysica? Vertaald en van een inleiding voorzien door Vincent Blok. heidegger-watis meta p1-26.indd 3 03-03-2009 09:57:09

Martin Heidegger. Wat is metafysica? Vertaald en van een inleiding voorzien door Vincent Blok. heidegger-watis meta p1-26.indd 3 03-03-2009 09:57:09 Martin Heidegger Wat is metafysica? Vertaald en van een inleiding voorzien door Vincent Blok heidegger-watis meta p1-26.indd 3 03-03-2009 09:57:09 Inhoud Voorwoord van de vertaler 7 Wat is metafysica?

Nadere informatie

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het Geloven Geloven is vertrouwen GGeloven is ten diepste je vertrouwen hechten aan iets of iemand, de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het geloven in God zegt de Bijbel: Het geloof is de vaste

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Weten het niet-weten

Weten het niet-weten Weten het niet-weten Over natuurwetenschap en levensbeschouwing Ger Vertogen DAMON Vertogen, Weten.indd 3 10-8-10 9:55 Inhoudsopgave Voorwoord 7 1. Inleiding 9 2. Aard van de natuurwetenschap 13 3. Klassieke

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 I Inhoudsopgave Vak:

Nadere informatie

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW Johannes 15:1-10 preek Johannes 15:1-10 Colofon Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW orde morgendienst welkom zingen Psalm 84,2.5 Psalm 36,2.3 stil gebed votum en groet zingen Opwekking

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars,

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, HC zondag 32 en 33 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, Ik vind de vraag van zondag 32, en dan bedoel ik de eerste vraag (86) een beetje raar. Of eigenlijk: wel begrijpelijk maar

Nadere informatie

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Kennismaking Monitoren Charlotte Verrydt Katrien Philippen Tim Juwet Gemotiveerde keuze Doel van de sessie Motivatie is je brandstof om

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie:

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie: 1. Beschrijvingsopdracht: Motivatie: Ik heb dit boek gelezen, omdat ik een deel van de film had gezien en nieuwsgierig was naar de rest van het verhaal. Ik was eerst begonnen aan het boek Karakter van

Nadere informatie

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Naam: Violette van Zandbeek Vak: Social research Datum: 15 april 2011 1 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Als onderdeel van het vak social research

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Een denkoefening Prof. Dr. Jan Masschelein Historische uitvindingen: De school De Academie van Plato De middeleeuwse universiteit

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Zal ik mijn man nog tegenkomen na de dood? Zullen we elkaar herkennen? Dat vroeg een vrouw me, enkele weken geleden. De vraag klinkt niet voor

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

De eerste liefde van God

De eerste liefde van God De eerste liefde van God Trouwpreek over 1 Johannes 3:16 (ds. Jos Douma) gehouden in de trouwdienst van Jeroen en Marjoke Wij hebben Gods liefde, die in ons is, leren kennen en vertrouwen daarop. God is

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Vorming en Toerusting. Programma 2012-2013. Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur. Het Witte Kerkje Huis ter Heide

Vorming en Toerusting. Programma 2012-2013. Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur. Het Witte Kerkje Huis ter Heide Vorming en Toerusting Programma 2012-2013 Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur Het Witte Kerkje Huis ter Heide In het seizoen 2012-2013 zet Het Witte Kerkje de traditie van Vorming &

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD 0-0 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel van het

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord ROMANTIEK het tijdperk van de De Verlichting ontspoord Edmund Burke 1729-1797 De geschiedenis bestaat voor het grootste deel uit de ellende, over de wereld gebracht door trots, eerzucht, hebzucht, wraak,

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/94829

Nadere informatie

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme Marleen Janssen Alleen voor vrouwen Het geheim van het vallei-orgasme isbn 978-90-225-6824-8 isbn 978-94-6023-774-4 (e-boek) nur 600 Omslagontwerp: Studio Vruchtvlees Zetwerk: Steven Boland 2013 Marleen

Nadere informatie

DE KETTER EN DE KERKVORST. moraalfilosoof Etienne Vermeersch in gesprek met aartsbisschop André-Joseph Léonard. zondag 21 en 28 december op Canvas

DE KETTER EN DE KERKVORST. moraalfilosoof Etienne Vermeersch in gesprek met aartsbisschop André-Joseph Léonard. zondag 21 en 28 december op Canvas DE KETTER EN DE KERKVORST moraalfilosoof Etienne Vermeersch in gesprek met aartsbisschop André-Joseph Léonard zondag 21 en 28 december op Canvas DE KETTER EN DE KERKVORST Etienne Vermeersch ontmoet André-Joseph

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis?

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? In deze avond zijn we hier samengekomen, om met elkaar kerstmis te vieren. En we stellen ons de vraag: is er iets met Kerstmis? In deze avond zoeken we een

Nadere informatie

Leren parafraseren & synthetiseren

Leren parafraseren & synthetiseren Leren parafraseren & synthetiseren Inhoud 1. Standpunt / conclusie (vs) argumenten / onderzoek 2. Een samenhangend betoog schrijven 3. Verwijzen naar andere auteurs 4. Taal in wetenschappelijke teksten

Nadere informatie

Literaire prijs Prins Alexander van België 2012

Literaire prijs Prins Alexander van België 2012 Literaire prijs Prins Alexander van België 2012 1. Voorstelling van de prijs H.K.H. prinses Léa van België wil met de oprichting van een jaarlijkse literaire prijs hulde brengen aan haar echtgenoot. De

Nadere informatie

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS)

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) Latijns-Amerika Studies (LAS) BA programma REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) De Bacheloropleiding Latijns-Amerika Studies (specialisatie geschiedenis) wordt in het tweede semester

Nadere informatie

Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt

Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt Liturgische suggesties bij Dichterbij dan je denkt Algemeen De voorgestelde liederen zijn gekozen uit het Liedboek van de Kerken (LvdK), uit de bundel Tussentijds (TT) en uit Liederen en Gebeden uit Iona

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands

Examen HAVO. Nederlands Nederlands Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 20 juni 13.30 16.30 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

BIJBELSE INTRODUCTIELES

BIJBELSE INTRODUCTIELES BIJBELSE INTRODUCTIELES DEEL 1 - REDDING Dit deel geeft, middels de presentatie van het reddingsplan, de basisprincipes van het Evangelie (goede nieuws) van de Genade van God. 1. (Romeinen 3:10-11) Noem

Nadere informatie

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens Het laboratorium in je hoofd Pim Lemmens Oefening 1 Stel, het is mogelijk om mensen vrijwel instantaan te beamen van de ene plaats naar de andere (vgl. Star Trek) We vormen samen een ministerraad die wetgeving

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2009 - I

Eindexamen filosofie vwo 2009 - I Beoordelingsmodel Opgave 1 Religieuze ervaring 1 maximumscore 5 een bruikbare definitie van religie 1 drie problemen die zich kunnen voordoen bij het definiëren van religie 3 meerdere religieuze tradities;

Nadere informatie

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009)

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) 1 Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) De achtergrond van de vraag naar het belangrijkste gebod De vraag waar wij vanochtend mee te maken hebben is de vraag naar het grote of anders

Nadere informatie

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht?

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Wees wijs met licht Leo Cheizoo We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Plato ISBN: 90-76564-63-9 NUR-code: 720 NUR-omschrijving: Esoterie algemeen

Nadere informatie

Juryrapport Ambassadeur Heldere Taal 2015

Juryrapport Ambassadeur Heldere Taal 2015 Juryrapport Ambassadeur Heldere Taal 2015 Juryrapport Ambassadeur Heldere Taal - april 2015 Ambassadeur Heldere Taal 2015 Inleiding Veel ambtenaren zetten zich in om de communicatie van en binnen de overheid

Nadere informatie

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Deel 2 Opleidingsspecifiek deel: Master Theologie Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Chronische pijn en zingeving

Chronische pijn en zingeving ksgv-studiebijeenkomst Chronische pijn en zingeving Leuven, dinsdag 19 mei 2015, 13.00 17.00 uur Provinciehuis, Provincieplein 1, 3010 Leuven Pijn heeft een impact op je ganse zijn. Pijn beïnvloedt je

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

Gemeente van de Heer Jezus Christus,

Gemeente van de Heer Jezus Christus, Gemeente van de Heer Jezus Christus, Marcus vertelt ons vandaag opnieuw een verhaal, een verhaal wat hij al eerder heeft verteld. Voor de luisteraar lijkt het verhaal als twee druppels water op dat van

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels Zoals de Vader mij zond, zend ik ook jullie. Jezus We houden van iemand wanneer we het goede voor hen zoeken als doel op zich. Dallas Willard

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Eisen en lay-out van het PWS

Eisen en lay-out van het PWS Eisen en lay-out van het PWS INHOUD EN OPZET VAN HET PROFIELWERKSTUK In het navolgende komen achtereenvolgens aan bod: de titelpagina, de inhoudsopgave, de inleiding, de hoofdtekst, de samenvatting, de

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is bijzonder om te ontdekken, hoe veel overeenkomsten er zijn, tussen het verhaal van de opstanding zoals Matteüs dat vertelt, en het boek Daniël,

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE!

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! In Atheneum Brussel gaat een heel specifieke onderwijswereld voor je open. Met lessen die het klaslokaal overstijgen, kleine leerlingengroepen,

Nadere informatie

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Bij Marcus 8 : 22 26 Begrijpen jullie het dan nog niet, ontbreekt het jullie aan inzicht? Dat waren de verwijten die vorige week aan de leerlingen van Jezus werden

Nadere informatie

Zin in zorg. gedichten & illustraties. Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie)

Zin in zorg. gedichten & illustraties. Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie) Zin in zorg gedichten & illustraties Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie) Reliëf, christelijke vereniging van zorgaanbieders in samenwerking met Buijten & Schipperheijn Motief Colofon 2015 Reliëf,

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten

Nadere informatie

Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012. Emanuel Rutten

Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012. Emanuel Rutten 1 Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012 Emanuel Rutten Goedemiddag. Laat ik beginnen met studievereniging Icarus en mijn promotor Rene van Woudenberg te bedanken

Nadere informatie

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen Haar autobiografische roman Om adem te kunnen halen is onlangs verschenen en speelt zich grotendeels af in Deventer, waar zij tot haar 18de woonde. Vanaf maart

Nadere informatie

JURYRAPPORT SCRIPTIEPRIJS NVK 2011

JURYRAPPORT SCRIPTIEPRIJS NVK 2011 JURYRAPPORT SCRIPTIEPRIJS NVK 2011 NVK scriptieprijs Zoals de laatste jaren gebruikelijk is, hebben de master-opleidingen criminologie of masters met component criminologie het verzoek gekregen om hun

Nadere informatie

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 7 Geliefden, laten wij elkander liefhebben, want de liefde is van God; en een ieder, die liefheeft, is uit God geboren en kent God. 8 Wie niet liefheeft, kent

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Pinksteren? Iets met Pinkpop?

Pinksteren? Iets met Pinkpop? Religie en filosofie 28 mei 2009 BARNEVELD (ANP) - Nederlanders denken bij Pinksteren eerder aan Pinkpop, een extra vrije dag, of de lente dan aan de echte betekenis ervan, de uitstorting van de Heilige

Nadere informatie

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening

Over een relatie met een (ex-)zorgvrager. Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening Over een relatie met een (ex-)zorgvrager Aanvulling bij Omgaan met aspecten van seksualiteit tijdens de beroepsuitoefening 1 Inleiding In 2011 heeft de V&VN Commissie Ethiek de notitie Omgaan met aspecten

Nadere informatie

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Wat is filosoferen met kinderen? Samen op een gestructureerde wijze nadenken en praten over filosofische vragen. Zoeken naar antwoorden op vragen die kinderen

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Connie Palmen De Wetten

Connie Palmen De Wetten Connie Palmen De Wetten Connie Palmen geboren: 25 november 1955 in Limburg opleiding: de studie Nederlandse Taal en Letterkunde en Filosofie in Amsterdam Bij Nederlands bleef ik met vragen zitten, die

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie