Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 3: Begrippenlijst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 3: Begrippenlijst"

Transcriptie

1 Handboek GDI-Vlaanderen Deel 3: Begrippenlijst Juni 2010

2 INHOUDSTAFEL 1 Inleiding Doel van de begrippenlijst Organisatie van de begrippenlijst Geografische data-infrastructuur Algemene begrippen GDI-Vlaanderen Algemene begrippen Organisatie Monitoring en rapportering Toegang tot en gebruik van geografische gegevensbronnen en diensten INSPIRE Algemene begrippen Organisatie Geografische gegevens en metadata Modelleren van geografische gegevens Definities Standaarden voor gegevensmodellering Metadata Definities uit het en de Standaarden voor metadata GDI-architectuur Service-georiënteerde architectuur Geografische diensten Definities uit het en de Standaarden voor geografische diensten Bijlage Lijst van afkortingen ii

3 INDEX A Algemene gegevensmodellen voor geografische informatie Authentieke geografische gegevensbron... 3 D Downloaddienst E Enterprise Service Bus G GDI-architectuur GDI-deelnemer... 5 GDI-knooppunt... 7 GDI-raad... 6 GDI-Vlaanderen... 5 GDI-werkgroep... 6 Gegevensmodel Gegevensspecificaties Geografisch object... 3 Geografische data-infrastructuur - GDI... 2 Geografische dienst... 3 Geografische gegevens... 2 Geografische gegevensbron... 3 Geografische Service Bus Geographic Markup Language (GML) Geoportaal... 4 H Harmonisering van geografische gegevensbronnen... 4 Het agentschap AGIV... 6 I Implementatiespecificatie INSPIRE geoportaal INSPIRE Guidance document INSPIRE metadatastandaard INSPIRE SDIC, LMO, Drafting team, Thematic Work group INSPIRE- uitvoeringsbepaling INSPIRE-gegevensspecificaties INSPIRE-referentie-dataset INSPIRE-thema Instantie... 5 Interoperabiliteit... 4 ISO Metadata standaard K Kwaliteit van netwerkdiensten M Metadata... 2 Metadata-editor Metadata-element Metadata-profiel Metadata-uitwisselingsbestand Metagegevens... 2 Monitoren en rapportering... 8 Monitoring... 8 N Netwerkdienst netwerkdienst, beschikbaarheid netwerkdienst, capaciteit netwerkdienst, prestaties O Onrechtstreekse overdrachtdienst Overdrachtdienst P Portretteren van geografische gegevens R Raadpleegdienst Raadpleegdiensten - Web Map Services (WMS) Raadpleegtoepassing Rapportering... 9 Rechtstreekse Overdrachtdienst Rechtstreekse overdrachtdiensten - Web Feature Services (WFS) S Service-georiënteerde architectuur (SOA) Stuurgroep GDI-Vlaanderen... 6 T Toegang tot en gebruik van geografische gegevensbronnen en diensten... 9 Transformatiemodel V Verwerkingsdienst Vlaamse metadatastandaard voor geografie - GIS-Vlaanderen metadataprofiel W Web-services Z Zoekdienst Zoekdiensten - Catalog Services for the Web (CS-W) Zoektoepassing iii

4 1.1 Doel van de begrippenlijst 1 Inleiding De begrippenlijst geeft een overzicht van de belangrijkste begrippen die doorheen het Handboek GDI- Vlaanderen aan bod komen. Elk begrip wordt verklaard aan de hand van een korte beschrijving en er wordt verwezen naar documentatie waar verdere informatie over het begrip kan gevonden worden. Deze begrippenlijst vormt Deel 3 van het Handboek GDI-Vlaanderen, en moet gelezen worden samen met de andere delen van dit handboek: Deel 1: Kader voor de uitbouw van de Vlaamse GDI Dit deel van het handboek beschrijft het kader voor de uitbouw van de Vlaamse GDI: de aanleiding, de toepasselijke wetgeving, de technologische achtergrond, enzovoort. Deel 2: Praktische leidraad GDI-Vlaanderen Dit deel begeleidt beheerders en gebruikers van geografische gegevens bij de concrete implementatie van het. 1.2 Organisatie van de begrippenlijst De begrippenlijst is georganiseerd in volgende secties: Begrippen die gebuikt worden in het en de (zie pagina 2) Begrippen die aspecten van het beheer van geografische gegevens en metadata beschrijven (zie pagina 13) Begrippen die de GDI-architectuur beschrijven (zie pagina 20). Via de index vooraan de begrippenlijst (pagina iii) kunnen begrippen ook op een alfabetische manier teruggevonden worden. 1

5 2 Geografische data-infrastructuur 2.1 Algemene begrippen Geografische data-infrastructuur - GDI Met de term "Geografische data-infrastructuur" (GDI) wordt het geheel aangeduid van geografische gegevens, technologie, beleid en organisatorische/institutionele afspraken dat nodig is om de beschikbaarheid van en toegang tot geografische gegevens mogelijk te maken en te vereenvoudigen. Het woord "infrastructuur" wordt gebruikt om het concept van een duurzame, ondersteunende omgeving, analoog aan bijvoorbeeld een wegen- of telecommunicatienetwerk, te promoten. De infrastructuur bestaat uit volgende GDI-componenten: metadata, geografische gegevensbronnen en diensten, technische specificaties en standaarden, afspraken omtrent de toegang tot en het gebruik van geografische gegevens en diensten, mechanismen processen en procedures voor het monitoren en de coördinatie van de infrastructuur. Harmonisatie en interoperabiliteit van de GDI-componenten zorgen ervoor dat geografische gegevens en diensten op een geïntegreerde wijze kunnen worden aangesproken en op een consistente wijze kunnen worden gecombineerd. Naast de term "Geografische data-infrastructuur", worden ook de termen "Spatial data infrastructure" '(SDI) en "Ruimtelijke data-infrastructuur" veel gebruikt. SDI Cookbook Metagegevens of Metadata Informatie waarin geografische gegevensbronnen en geografische diensten worden beschreven en die het mogelijk maakt die gegevens of diensten te inventariseren, te vinden en te gebruiken. Geografische gegevens Elektronische gegevens die direct of indirect verwijzen naar een specifieke locatie of een specifiek geografisch gebied. Een perceelscontour is een voorbeeld van een geografisch gegeven dat direct verwijst naar een specifieke locatie, een adres is een voorbeeld van een geografisch gegeven dat, via het gebouw of perceel waaraan het wordt toegekend, indirect verwijst naar een specifieke locatie. De spreekt van "ruimtelijke gegevens". 2

6 Geografische gegevensbron Een identificeerbare verzameling van geografische gegevens. De Bodemkaart is een voorbeeld van een geografische gegevensbron. De spreekt over een "ruimtelijke gegevensbron". Authentieke geografische gegevensbron Een authentieke geografische gegevensbron is een op elektronische wijze bijgehouden verzameling van geografische gegevens die als de meest volledige en kwalitatief hoogstaande door de Vlaamse Regering erkend is, en die nuttig of noodzakelijk is in het kader van het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer. Een authentieke geografische gegevensbron biedt kwaliteitsgaranties in verband met actualiteit, nauwkeurigheid en volledigheid; is beschreven aan de hand van metadata die conform zijn aan het GDI-Vlaanderen metadataprofiel; is raadpleegbaar via een raadpleegdienst; is overdraagbaar via overdrachtdienst (downloaddienst); is geharmoniseerd overeenkomstig de voorschriften opgelegd door de stuurgroep GDI- Vlaanderen. EGOV-decreet Geografische dienst De bewerking van geografische gegevens die zich in geografische gegevensbronnen bevinden of de verwerking van de aanverwante metadata door middel van een computertoepassing. De AGIV metadata zoekdienst en de CRAB webservice zijn voorbeelden van geografische diensten, evenals een Web Map Service die de bodemerosiekaart aanbiedt. De spreekt van "diensten met betrekking tot ruimtelijke gegevens". Geografisch object Een abstracte voorstelling van een reëel verschijnsel in relatie tot een specifieke locatie of een specifiek geografische gebied. Een adres kan voorgesteld worden door een puntobject (xy-coördinaat). Een perceel kan voorgesteld worden door een polygoonobject dat de contouren en oppervlakte van het perceel beschrijft met een bepaalde nauwkeurigheid. De spreekt over "ruimtelijk object". 3

7 Interoperabiliteit De mogelijkheid om, zonder terugkerende handmatige verrichtingen, geografische gegevensbronnen zodanig te combineren en geografische diensten zodanig op elkaar in te laten werken dat het verkregen resultaat coherent is en de meerwaarde van de geografische gegevensbronnen en geografische diensten verhoogd wordt. Door gebruik te maken van standaarden kan interoperabiliteit bereikt worden. nteroperabiliteit op het niveau van de geografische gegevens wordt bereikt door de harmonisatie van geografische gegevensbronnen (zie begrip Harmonisering van geografische gegevensbronnen op pagina 4). Door interoperabiliteit is het bijvoorbeeld mogelijk dat een gebruiker kaartdiensten die door verschillende organisaties worden aangeboden kan combineren in zijn GIS software pakket, zonder dat hij wakker moet liggen van formaten of protocollen, of dat hij gegevens zelf moet converteren. Harmonisering van geografische gegevensbronnen Interoperabiliteit van geografische gegevensbronnen betekent dat het mogelijk moet zijn om op een consistente manier geografische gegevens en diensten uit verschillende bronnen te combineren, tussen verschillende organisaties en domeinen, tussen regio's en tussen Europese lidstaten. Harmonisatie gebeurt het best op niveau van de geografische objecten, dat wil zeggen op niveau van de afspraken over de manier waarop de "vertaling" van een verschijnsel in de werkelijkheid naar een virtueel digitaal object in een geografische databron gebeurt. Deze harmonisatie gebeurt op verschillende niveaus: semantische consistentie: welke verschijnselen worden wel en niet opgenomen in een geografische gegevensbron? Welke objecten nemen we op in de objectencatalogus? geometrische consistentie: hoe worden "werkelijke" objecten omgezet naar geometrische objecten? In welk projectiesysteem worden de gegevens opgenomen? Met welke precisie? consistentie in de aanmaak van de gegevens: hoe bouwen we een netwerk op? Hoe worden gegevens gegeneraliseerd? topologische consistentie: hoe sluiten geografische objecten op de rand van een geografische gegevensbron aan op een aansluitende gegevensbron? Hoe sluiten overlappende gegevensbronnen op elkaar aan? logische consistentie: werken we met een gemeenschappelijk data model en definitie van objecten? Daarnaast leggen de dataspecificaties ook richtlijnen vast om de gegevens te portretteren, om ze te beschrijven met metadata-elementen en om ze aan te leveren. Door gebruik te maken van een gemeenschappelijk gegevensmodel voor het thema "Hydrografie" dat overeengekomen is tussen verschillende regio's, is het mogelijk om grensoverschrijdende toepassingen te maken, waarbij de gebruiker de zekerheid heeft dat bv. het object "oever" op dezelfde wijze gedefinieerd en ingewonnen is over de grenzen heen, en dat de oevers ook over de grenzen heen aansluiten. Geoportaal Een internetsite die een centrale toegang verschaft tot de GDI, of een equivalent ervan. Binnen een GDI kunnen verschillende geoportalen opgesteld worden, bv. per organisatorisch niveau. 4

8 Het INSPIRE geoportaal is de centrale toegang voor het Europese GDI. Via het INSPIRE geoportaal (http://www.inspire-geoportal.eu/) kan de gebruiker geografische gegevensbronnen en diensten opzoeken en de geografische gegevensbronnen bekijken van alle Europese lidstaten. 2.2 GDI-Vlaanderen Algemene begrippen Zie hoofdstuk Organisatie Het decreet van 20 februari 2009 betreffende de Geografische Data-infrastructuur Vlaanderen () vervangt het GIS-decreet van 17 juli 2000 dat in de oprichting van het samenwerkingsverband GIS-Vlaanderen voorzag. Het is ook de formele verplichting van Vlaanderen om de kaderrichtlijn om te zetten in eigen regelgeving. GDI-Vlaanderen Het richt een samenwerkingsverband GDI-Vlaanderen op. GDI-Vlaanderen staat in voor de uitbouw en de exploitatie van de GDI van Vlaanderen. GDI Vlaanderen is georganiseerd als volgt: Deelnemers van GDI-Vlaanderen Het agentschap Stuurgroep GDI-Vlaanderen GDI-Raad GDI-deelnemer GDI-deelnemers zijn de Vlaamse instanties. Instantie Instantie is een begrip uit het Vlaamse decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur. Een bestuursinstantie heeft een ruimere invulling dan administratieve overheid. Onder bestuursinstantie worden begrepen: een rechtspersoon die is opgericht bij of krachtens de grondwet, een wet, decreet of ordonnantie; een natuurlijk persoon, een groepering van natuurlijke personen, een rechtspersoon of groepering van rechtspersonen die in hun werking bepaald en gecontroleerd worden door bovenstaande rechtspersoon; 5

9 een natuurlijk persoon, een groepering van natuurlijke personen, een rechtspersoon of groepering van rechtspersonen voor zover zij door bovenstaande rechtspersoon zijn belast met de uitoefening van een taak van algemeen belang. Meer concreet zijn instanties: het Vlaams Parlement en de eraan verbonden instellingen; diensten, instellingen en rechtspersonen die afhangen van de Vlaamse Gemeenschap of het Vlaamse Gewest. Daarmee worden bedoeld: ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse wetenschappelijke instellingen en alle Vlaams openbare instellingen. Ook alle nieuwe entiteiten die worden opgericht vallen hieronder; de gemeenten en districten; de provincies; gemeentelijke en provinciale instellingen die in een openbare dienst voorzien (bv. gemeentelijke vzw's, gemeentescholen, autonome gemeentebedrijven); verenigingen van provincies en gemeenten; OCMW's; polders en wateringen; de kerkfabrieken; alle andere instanties binnen het Vlaamse Gewest en de Vlaamse gemeenschap (bv. Aquafin, onderwijsinstellingen); Vlaamse decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur Het agentschap AGIV Het AGIV is verantwoordelijk voor de operationele coördinatie van de uitbouw en exploitatie van de GDI. Stuurgroep GDI-Vlaanderen De stuurgroep GDI-Vlaanderen bestaat uit afgevaardigden van de deelnemers aan GDI- Vlaanderen. De stuurgroep bepaalt hoe de GDI in Vlaanderen zal uitgebouwd en geëxploiteerd worden. Ze zal bijvoorbeeld vaststellen aan welke functionaliteiten de GDI moet voldoen, welke geografische gegevensbronnen en diensten moeten kunnen uitgewisseld worden via de GDI. Ze zal voorstellen formuleren omtrent welke gegevensbronnen moeten evolueren naar authentieke gegevensbronnen, welke standaarden dienen gebruikt te worden, enz. GDI-raad De GDI-raad bestaat uit vertegenwoordigers van diverse maatschappelijke actoren (wetenschappelijk experts, belanghebbenden uit de private sector,...) en onafhankelijke experts. Ze heeft de opdracht om strategisch advies te geven aan de minister of de stuurgroep GDI- Vlaanderen over de uitbouw van de GDI. 6

10 GDI-werkgroep In de schoot van de stuurgroep GDI-Vlaanderen werd een werkgroep GDI-Vlaanderen (GDIwerkgroep) opgericht, die zich vooral aan de technische en organisatorische aspecten van de uitbouw van de GDI zal wijden. De GDI-werkgroep zal instaan voor het uittekenen van de architectuur van de GDI en het nodige afsprakenkader om deze te operationaliseren. GDI-knooppunt GDI-Vlaanderen wordt opgebouwd onder de vorm van een netwerk van knooppunten. Een GDIknooppunt omvat de organisatorische en technische infrastructuur voor de toegang tot en het gebruik van geografische gegevensbronnen. De geografische gegevensbronnen worden ontsloten via geografische diensten: zoekdiensten, raadpleegdiensten en overdrachtdiensten (downloaddiensten) en via het knooppunt ter beschikking gesteld. In functie van de grootte van het knooppunt en de diensten die het knooppunt aanbiedt, worden de GDI-knooppunten als volgt gecategoriseerd: mini-knooppunt Een mini-knooppunt beheert de geografische gegevensbronnen en metadata van haar organisatie en zorgt ervoor dat deze geografische gegevensbronnen en metadata ontsloten worden volgens geografische netwerkdiensten die conform zijn aan de GDI-richtlijnen. Een organisatie kan aansluiten bij een medio-knooppunt en ervoor kiezen de geografische gegevensbronnen en metadata niet zelf te ontsluiten, maar via de diensten die aangeboden worden door het medio-knooppunt. Een mini-knooppunt kan ook rechtstreeks koppelen aan een hoofdknooppunt, om op die manier de geografische gegevensbronnen en metadata beschikbaar te maken voor andere organisaties. medio-knooppunt Een medio-knooppunt is een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties die samen een organisatorische en technische infrastructuur opzetten. Verschillende samenwerkingsverbanden zijn mogelijk: volgens regio (een groepering van verschillende Vlaamse overheidsdiensten (bijvoorbeeld het Mercator knooppunt voor de departementen LNE, MOW, RWO), een provinciaal of interlokaal medio-knooppunt voor lokale besturen, een themagroepering (bijvoorbeeld knooppunt Vlaamse Hydrografische Atlas). Een medio-knooppunt koppelt de diensten van de aangesloten mini-knooppunten en voorziet eventueel in een zoekdienst waarmee deze diensten kunnen gevonden worden. Een medio-knooppunt koppelt aan een hoofdknooppunt om op die manier de geografische gegevensbronnen ook voor andere organisaties toegankelijk te maken. hoofdknooppunt Een hoofdknooppunt koppelt alle onderliggende medio- en mini-knooppunten en zorgt ervoor dat alle geografische diensten van die knooppunten ontsloten worden naar andere hoofdknooppunten. Het bevat een centrale zoekdienst waarmee alle de geografische gegevensbronnen en diensten kunnen gevonden worden. Een hoofdknooppunt voorziet een geoportaal, een internettoepassing die een centrale toegang verschaft tot de GDI. Het geoportaal bevat een zoektoepassing, een raadpleegtoepassing een downloadtoepassing en een beveiligingsmechanisme dat de gegevens afschermt voor oneigenlijk gebruik. In haar rol van operationele coördinator van de uitbouw en exploitatie van de GDI zet het AGIV het hoofdknooppunt op voor GDI-Vlaanderen. Hiertoe zet het AGIV een Geografische Service Bus op en het Vlaamse geoportaal. INSPIRE hoofdknooppunt Op Europees niveau is er één hoofdknooppunt, het INSPIRE hoofdknooppunt. Via het INSPIRE geoportaal van dit knooppunt is het mogelijk om toegang te krijgen tot alle geografische 7

11 gegevensbronnen en diensten die in het kader van de door de lidstaten ontsloten worden. Hoofd INSPIRE Hoofd (nationaal Belgisch) Hoofd ( andere regio ) Hoofd ( AGIV ) Hoofd ( ander land ) Medio Medio Medio Mini Mini Mini Mini Mini Mini Mini Mini Mini Figuur 1: Schema van de GDI-knooppunten Monitoring en rapportering Monitoring en rapportering De Vlaamse Regering bezorgt elk jaar aan het Vlaams Parlement een rapport over de stand van zaken van de GDI en het gebruik ervan. De Vlaamse Regering rapporteert ook om de drie jaar aan de Europese Commissie. Deze informatie is belangrijk om de evolutie van de GDI-Vlaanderen en van de Europese geografische data infrastructuur op een gefundeerde manier te sturen. Deze rapporten worden publiek gemaakt via het Internet. De concrete regels i.v.m. monitoring en rapportering worden vastgelegd in de stuurgroep GDI- Vlaanderen. Voor de rapportering aan de Europese Commissie moeten deze regels voldoen aan het betreffende INSPIRE-uitvoeringsbepaling. Monitoring Beschikking van de Commissie van 5 juni 2009 ter uitvoering van Richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad wat betreft toezicht en verslaglegging (2009/442/EG) Monitoring gebeurt op een kwantitatieve manier om een aantal indicatoren af te leiden omtrent: het bestaan van metadata voor geografische gegevensbronnen en diensten, en de conformiteit van die metadata; 8

12 de geografische gegevensbronnen die worden aangeboden, hun bedekking, en conformiteit aan de dataspecificaties; de toegang tot metadata via de zoekdiensten; de toegang tot geografische gegevensbronnen via raadpleeg- en overdrachtdiensten; het gebruik van de netwerkdiensten en hun conformiteit aan de specificaties. Rapportering Rapporteren gebeurt op een kwalitatieve manier over: de coördinatie tussen leveranciers en gebruikers van geografische gegevensbronnen en diensten, inclusief de kwaliteitsbewaking; de bijdrage die de deelnemers aan GDI-Vlaanderen of derden leveren voor de werking en coördinatie van de GDI; de afspraken die tussen de deelnemers aan GDI-Vlaanderen gemaakt zijn omtrent gegevensuitwisseling; de kosten en baten van de implementatie van GDI-Vlaanderen en INSPIRE Toegang tot en gebruik van geografische gegevensbronnen en diensten Toegang tot en gebruik van geografische gegevensbronnen en diensten Het doel van het en de is om is om voor een vlotte uitwisseling van gegevens en diensten te zorgen, tussen de deelnemers van GDI-Vlaanderen, maar ook met andere instanties (Belgische en andere regionale overheden, Europese overheid en Europese lidstaten,...), de burger en het bedrijfsleven. De grote lijnen voor de toegang tot en gebruik van geografische gegevensbronnen en diensten die toegevoegd zijn aan GDI-Vlaanderen worden vastgelegd in het. Nadere toegangs- en gebruiksregels worden vastgesteld door de Vlaamse Regering op voorstel van de stuurgroep GDI- Vlaanderen. Voor de geografische gegevensbronnen die behoren tot één van de INSPIREthema's houden de regels rekening met de betreffende uitvoeringsbepaling van de INSPIRErichtlijn. Belangrijkste principes voor toegang en gebruik: Deelnemers aan GDI-Vlaanderen hebben kostenloos toegang tot gegevens en diensten voor het vervullen van hun taken van algemeen belang. Andere instanties: Belgische instanties (Federale en regionale overheden en instanties) hebben toegang tot de gegevens en diensten voor het uitvoeren van taken van algemeen belang. De Vlaamse Regering sluit hiertoe overeenkomsten met de federale staat, de regio's en gemeenschappen, of de instanties die ervan afhangen. Instellingen en organisaties van de Europese Gemeenschap hebben kostenloze toegang tot en gebruik van de gegevens en diensten voor het vervullen van hun taken van algemeen belang met betrekking tot het milieu. De deelnemers kunnen, in overleg met de stuurgroep GDI-Vlaanderen, vergoedingen vaststellen om hun gegevens en diensten ter beschikking te stellen aan derden. Andere organisaties krijgen toegang tot geografische gegevensbronnen en diensten via het Vlaamse geoportaal. In principe zijn alle geografische gegevensbronnen en diensten toegankelijk. Een beperking kan enkel worden ingeroepen wanneer de rechtsgang, de openbare veiligheid, de nationale defensie of de internationale betrekkingen in gevaar worden gebracht. De toegang kan ook beperkt worden 9

13 indien de geografische gegevensbron informatie over geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke personen bevatten (Privacywet). Andere organisaties hebben kostenloze toegang tot en gebruik van zoek- en raadpleegdiensten. Voor overdracht- en verwerkingsdiensten kunnen de deelnemers, in overleg met de stuurgroep GDI-Vlaanderen, vergoedingen vaststellen. 2.3 INSPIRE Algemene begrippen Zie hoofdstuk 2.1 INSPIRE-thema De heeft betrekking tot een aantal thematische categorieën die ondergebracht worden in de bijlagen van de richtlijn. Er zijn drie bijlagen (I, II en III). De regels en de mijlpalen die de richtlijn vastlegt kunnen verschillen van bijlage tot bijlage. Bijvoorbeeld, het thema Beschermde gebieden valt onder Bijlage I, het thema Bodemgebruik onder Bijlage II en het thema statistische eenheden onder Bijlage III, INSPIRE Website: INSPIRE-dataset De brengt geografische informatie onder in een aantal thematische categorieën die ondergebracht worden in de bijlagen van de richtlijn. Door de Vlaamse overheid en door de federale overheid worden geografische gegevensbronnen beheerd die onder één van deze thema's vallen. Een INSPIRE-dataset is de dataset die door de Belgische overheid wordt aangeduid om te voldoen aan haar INSPIRE-verplichtingen voor een bepaald thema. Het Voorlopige Coördinatie Comité (VCC), dat voor België de uitvoering van de coördineert, stelt een proces op punt om INSPIRE-datasets aan te duiden. Ze doet dit in overleg met de beheerders van de geïdentificeerde geografische gegevensbronnen. Het is mogelijk dat meer dan één geografische gegevensbron wordt aangeduid indien deze complementair zijn, bv. op basis van de toepasselijke schaalniveaus of objecten die ze bevatten. INSPIRE geoportaal Het INSPIRE geoportaal is de centrale toegang voor het Europese GDI. Via het INSPIRE geoportaal kunnen de geografische gegevens en diensten van alle Europese lidstaten worden opgezocht en geraadpleegd. Zie ook: Geoportaal Zie Organisatie De Europese richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 maart 2007 tot oprichting van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap (INSPIRE) 10

14 Met deze richtlijn wil de Europese Commissie een kader scheppen waarbij ten behoeve van het Gemeenschappelijk milieubeleid, of beleid met een directe of indirecte impact op het milieu een Europese geografische data-infrastructuur wordt opgebouwd. INSPIRE bouwt verder op de GDI's die in de 27 lidstaten van de Europese Unie worden opgericht. De richtlijn legt zich toe op 34 (ruimtelijke) thema's die een sleutelelement vormen voor het uitvoeren van milieubeleid en -toepassingen. INSPIRE Website: INSPIRE-uitvoeringsbepaling De wordt voor de specifieke actieterreinen (Metadata Dataspecificaties, Netwerkdiensten, Toegang en gebruik, en Monitoring en rapportering) geconcretiseerd door middel van uitvoeringsbepalingen (Implementing Rules). De uitvoeringsbepalingen worden goedgekeurd en aangenomen door de Commissie en gepubliceerd in het Officieel Publicatieblad van de EU. INSPIRE-uitvoeringsbepalingen zijn dus bindend. Het opstellen van de verschillende uitvoeringsbepalingen en de voorlegging ervan aan het INSPIRE-comité gevolgd door de goedkeuring ( aanneming ), gebeuren gefaseerd. De gefaseerde aanpak komt o.a. naar voor in de deadlines die in de uitvoeringsbepalingen zelf worden opgelegd. INSPIRE Website: INSPIRE Guidance document De INSPIRE-uitvoeringsbepalingen worden ondersteund door bijhorende technische documenten: INSPIRE Technical Guidance. De documenten geven verdere technische beschrijvingen en aanbevelingen om de uitvoeringsbepaling te realiseren. INSPIRE Website: INSPIRE SDIC, LMO, Drafting team, Thematic Work group De voorziet dat alle betrokken partijen - gebruikers, leveranciers, dienstverleners en coördinatie-instanties - kunnen bijdragen tot de regels en afspraken voor de uitvoering van de. Mogelijke bijdragen zijn bv. het aanbieden van referentiemateriaal, deelnemen aan consultatierondes, voorstellen bespreken en becommentariëren. SDICs - Spatial Data Interest Communities - groeperen organisaties rond een bepaald interessegebied (thematisch, geografisch, type gebruik, technologisch, ), zij brengen hun expertise te samen. Voorbeelden van SDIC's zijn: Belgian Environmental Information System (EIONET-be), Federaal Platform voor Geo-Informatie, SDI-GIS Flanders. LMOs - Legally Mandated Organisation - zijn overheidsinstanties uit de Europese lidstaten die een wettelijk mandaat hebben om binnen hun gebied één of meer componenten van een nationale of regionale GDI uit te bouwen. Voorbeelden van LMO's zijn: het AGIV, het NGI,... Drafting Teams De drafting teams maken de voorstellen op voor de uitvoeringsbesluiten van de. Ze worden per topic samengebracht en zijn samengesteld uit experts die afgevaardigd zijn door de SDIC's en LMO's. Een drafting team verzamelt en analyseert hiertoe alle mogelijk relevant materiaal voor de topic die aangebracht worden door alle betrokken SDIC's en LMO's. Voorbeeld is het Drafting team voor INSPIRE metadata. 11

15 Thematic workgroup Thematische werkgroepen assisteren bij de opmaak van de technische gegevensspecifcaties voor de thema's uit de. De Thematische werkgroepen zijn samengesteld uit experts die afgevaardigd zijn door de SDIC's en LMO's, gespecialiseerd in te betreffende thema's. 12

16 3 Geografische gegevens en metadata 3.1 Modelleren van geografische gegevens Definities Geografische gegevens Zie pagina 2 Geografisch object Zie pagina 3 Dataspecificaties Dataspecificaties beschrijven in detail een gegevensbron. Samen met aanvullende informatie maken dataspecificaties het mogelijk om geografische gegevens te creëren volgens gemaakte afspraken, ze te onderhouden, ze aan andere gebruikers aan te leveren en ze te gebruiken in toepassingen. Gegevensmodel Dataspecificaties worden vastgelegd in een gegevensmodel (of data schema). Een conceptueel gegevensmodel is een modelmatige samenvatting van een gegevensverzameling en drukt de informatie-behoeften uit voor de gebruikers van de informatie. Het legt vast welke gegevens in een informatiesysteem vastgelegd kunnen worden, hoe deze gegevens gestructureerd zijn en wat de verbanden zijn tussen die gegevens. Een conceptueel gegevensmodel wordt meestal uitgedrukt in een de Unified Modeling Language (UML). Figuur 2: Extract uit het UML model voor "PhysicalWaters" (INSPIRE thema Hydrografie) 13

17 Transformatiemodel Om geografische gegevens van het ene gegevensmodel naar het andere gegevensmodel om te zetten, wordt een transformatiemodel gebruikt. Een transformatiemodel beschrijft hoe de objectendefinities, objectrelaties, objectkenmerken en coderingswijze van het ene gegevensmodel naar het andere worden omgezet. Een transformatiedienst gebruikt een transformatiemodel om een geografische gegevensbron om te zetten van een bekend bronmodel naar een bekend bestemmingsmodel Standaarden voor gegevensmodellering Algemene gegevensmodellen voor geografische informatie De internationale organisaties ISO en OGC hebben voor het domein van de geografische informatie algemene gegevensmodellen en schema's vastgelegd. De ISO standaard specificeert het conceptuele schema voor het beschrijven van de ruimtelijke kenmerken van geografische objecten en de ruimtelijke operatoren die samen met deze objecten kunnen gebruikt worden. De ISO bepaalt de regels om toepassingschema's te creëren en te documenteren. Om een conceptueel gegevensmodel te gebruiken in een databank of softwaretoepassing wordt het conceptueel gegevensmodel omgezet naar een fysisch gegevensmodel, geschikt voor een specifieke softwaretoepassing. ISO Geographic information -- Spatial schema ISO Geographic information -- Rules for application schema Geographic Markup Language (GML) Om geografische gegevens uit te wisselen wordt een UML gegevensmodel gecodeerd onder de vorm van een XML schema. De Geographic Markup Language GML is een XML codering voor de representatie van geografische gegevens. GML definieert XML codering voor het overbrengen en opslaan van geografische informatie, waaronder zowel de geometrie als de eigenschappen van geografische objecten. GML is een zeer uitgebreide en algemene taal om alle mogelijke geografische concepten uit te drukken. Een GML Application Profile of GML toepassingsschema is de toepassing van de algemene GML op een specifiek geografisch domein, of voor een specifieke toepassing met een geografische component. GML wordt voornamelijk ontwikkeld door het OGC (huidige versie 3.2.1) en is gepubliceerd als internationale ISO standaard ISO ISO Geographic information -- Geography Markup Language (GML) OGC Geography Markup Language (GML) Encoding Standard, version Portretteren van geografische gegevens Geografische gegevens worden op kaart weergegeven aan de hand van een legende en een stijl (symbologie). Dat is het portretteren van geografische gegevens. Het OGC heeft een taal ontwikkeld om de legende en stijl voor geografische gegevens vast te leggen. De Symbology Encoding Standard geeft de algemene methodologie. Een specifieke stijl wordt vastgelegd in een Styled Layer Descriptor (SLD) bestand. Door gebruik te maken van een SLD-bestand kan de legende en stijl voor een geografische gegevensbron eenduidig worden vastgelegd. 14

18 OGC Symbology Encoding Implementation Specificatio OGC Styled Layer Descriptor Profile of the Web Map Service Implementation Specification INSPIRE-dataspecificaties Geografische gegevensbronnen die horen onder een INSPIRE-thema, moeten geharmoniseerd worden volgens de INSPIRE-dataspecificaties. Voor ieder thema wordt een INSPIRE dataspecificatie uitgewerkt door de betreffende INSPIRE thematische werkgroep. Om dit proces te stroomlijnen heeft INSPIRE een kader opgezet dat de algemene richtlijnen uitzet om de geografische gegevens te modelleren, het INSPIRE Conceptual Modeling Framework. Dit kader omvat: een generisch conceptueel model (documentatie en UML model) technische richtlijnen voor het coderen van geografische gegevens een methodologie voor het ontwikkelen van dataspecificaties de definitie van de thema's in bijlage van de een objectencataloog een begrippenlijst Naast het eigenlijke gegevensmodel leggen de INSPIRE-dataspecificaties ook vast op welke manier de geografische gegevens dienen geportretteerd te worden. Voor de thema's uit de INSPIRE bijlage I werden de INSPIRE-dataspecificaties reeds opgesteld. Generic Conceptual Model, version 3.1(D2.5) Guidelines for the encoding of spatial data, version 3.0 (D2.7) Methodology for the development of data specifications: version 3.0 (D 2.6) Definition of Annex Themes and Scope, version 3.0 (D2.3) _Annex_Themes_and_scope_v3.0.pdf INSPIRE Consolidated UML model INSPIRE Feature Concept Dictionary INSPIRE Glossary INSPIRE-dataspecificaties INSPIRE Data Specification on Protected Sites - Guidelines INSPIRE Data Specification on Transport Networks - Guidelines INSPIRE Data Specification on Cadastral Parcels - Guidelines INSPIRE Data Specification on Geographical Names - Guidelines INSPIRE Specification on Geographical Grid Systems - Guidelines INSPIRE Specification on Coordinate Reference Systems - Guidelines INSPIRE Data Specification on Administrative Units - Guidelines INSPIRE Data Specifications on Addresses - Guidelines INSPIRE Data Specification on Hydrography - Guidelines 15

19 3.2 Metadata Definities uit het en de Metagegevens of metadata zie pagina 2 Metadata-element Metadata worden opgebouwd door metadata-elementen. De structuur van de metadata-elementen wordt vastgelegd in een metadatamodel. Sommige elementen dienen verplicht ingevuld te worden, andere zijn optioneel. Sommige elementen kunnen herhaald worden, andere elementen komen slechts één keer voor. Elementen kunnen met elkaar verbonden zijn door middel van (hierarchische) associaties. Voor sommige elementen bestaan codelijsten of enumeraties. Voorbeelden van metadata-elementen zijn: Identificatie: Via deze elementen wordt een geografische gegevensbron of dienst op een unieke manier geïdentificeerd. Ze geven ook een korte beschrijving van de bron, het type van de bron, de taal (of talen) die in de bron gebruikt worden. Classificatie van geografische gegevens en diensten Deze elementen brengen de geografische gegevensbron of -dienst onder in bepaalde categorieën, zoals bijvoorbeeld onderwerp of type dienst. Trefwoorden Een of meerdere trefwoorden kunnen de geografische gegevensbron of -dienst beschrijven, ze zijn erg handig bij zoekopdrachten. Geografische locatie De geografische locatie van een geografische gegevensbron of dienst kan bijvoorbeeld uitgedrukt worden onder de vorm van een geografische rechthoek. Tijdsreferentie De tijdsreferentie geeft informatie over de tijdsdimensies van de gegevens: temporele dekking (welke tijdspanne beslaat de bron), datum waarop de bron ter beschikking is gekomen, datum waarop de bron de laatste keer herzien is, datum waarop de bron is aangemaakt. Kwaliteit en geldigheid Hieronder worden de herkomst van de gegevens beschreven en de ruimtelijke resolutie (graad van detail). Overeenstemming Deze elementen leggen uit in welke mate de geografische gegevensbron of dienst overeenstemt met de uitvoeringsbepalingen van de of het. Beperking met betrekking tot toegang en gebruik Deze elementen beschrijven de voorwaarden voor de toegang tot en het gebruik van de gegevens en de vergoedingen die daar eventueel tegenover staan. Hier worden ook beperkingen tot de openbare toegang beschreven. Verantwoordelijke organisaties Onder deze elementen worden de organisaties opgelijst die verantwoordelijk zijn voor de creatie, het beheer, de bijhouding, het onderhoud en de verspreiding van de geografische gegevensbron of dienst. 16

20 Metadataprofiel Een metadataprofiel is een subset of deelverzameling van het metadatamodel en beschrijft alle metadata-elementen waaruit het is opgebouwd. Het metadataprofiel bestaat uit een aantal verplichte metadata-elementen en een aantal optionele. De verplichte metadata-elementen zijn de minimaal vereiste elementen voor metadata. Deze vereisten bevatten voornamelijk de identificerende elementen van een dataset. De optionele elementen zijn een uitbreiding op de minimaal vereiste elementen, zodat alle behoeften om geografische gegevensbronnen en diensten te beschrijven, kunnen opgenomen worden in de metadata. Metadataprofielen kunnen opgesteld worden voor een specifiek toepassingsdomein (bv. geologie), voor bepaalde types van gegevens (bv. aardobservatiegegevens), of voor een bepaalde groep van gebruikers (bv. GDI-Vlaanderen). Metadata-editor Een metadata-editor is een softwaretoepassing waarmee de gebruiker metadata kan creëren, aanpassen en verwijderen. Een metadata-editor kan een web-gebaseerd toepassing zijn of een desktop-toepassing. Een metadata-editor kan ingebed zijn in de GIS-software die gebruikt wordt om de geografische gegevens te beheren. Metadata-uitwisselingsbestand Om metadata uit te wisselen tussen verschillende gebruikers en toepassingen, wordt een metadatauitwisselingsbestand gedefinieerd. Dit uitwisselingsbestand is gebaseerd op het metadatamodel, of indien van toepassing op het metadataprofiel. Meestal worden uitwisselingsbestanden opgemaakt in XML Standaarden voor metadata ISO Metadatastandaard De ISO-standaard voor metadata (ISO Geographic Information - Metadata) is een bouwdoos, bestaande uit bouwstenen, bouwvoorschriften en blauwdrukken om metadatamodellen te bouwen die geografische gegevensbronnen beschrijven. De ISO metadatastandaard definieert onder andere: de verplichte, conditionele en optionele metadata-elementen en hun associaties; de minimum set van metadata-elementen die nodig is om geografische gegevensbronnen op te zoeken, hun gebruiksmogelijkheden en -voorwaarden te evalueren, en toegang te verkrijgen tot de gegevens; optionele metadata-elementen die toelaten om de geografische gegevensbronnen nog uitgebreider te beschrijven indien dit nodig is; de methode om de metadatastandaard uit te breiden met nieuwe metadata-elementen die nodig zijn voor een specifiek toepassingsgebied of type gegevens. De ISO-standaard voor Services (ISO Geographic information -- Services) definieert hoe de metadata voor geografische diensten opgesteld dienen te worden. De metadata-elementen voor een geografische dienst beschrijven hoe een dienst moet aangeroepen worden en welke operatoren ondersteund worden. Beide ISO-standaarden zijn conceptuele standaarden, uitgedrukt in de vorm van een model. Om de standaarden te kunnen gebruiken bij software-ontwikkeling wordt een implementatiespecificatie uitgewerkt die software-ontwikkelaars op een eenduidige manier aangeeft hoe het metadatamodel moet gerealiseerd worden. De ISO Technical specification legt uit hoe het ISO metadatamodel, of afgeleide metadataprofielen, kunnen gecodeerd worden in XML. 17

21 Figuur 3: Voorbeeld van metadata in XML vorm ISO Geographic Information - Metadata ISO Geographic Information - Services ISO Geographic Information - Metadata -- XML schema implementation Vlaamse metadatastandaard voor geografie - GIS-Vlaanderen metadataprofiel De Vlaamse metadatastandaard voor geografie bevat een aanbeveling voor de uitwisseling van metadata. Het is een formele beschrijving van de metadatastandaard die het Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen heeft opgesteld op basis van verschillende ISO-normen en de (INSPIRE Implementing Rule for Metadata). Deze aanbeveling is bedoeld om de uitwisseling van metadata mogelijk te maken zoals bepaald in het. De aanbeveling is geschreven voor de gebruikersgemeenschap van metadatasystemen en iedereen die de algemene principes voor het opstellen en uitwisselen van metadata wil kennen. Bij elke uitwisseling van geografische informatie waar deelnemers aan GDI-Vlaanderen bij betrokken zijn, horen metadata volgens de Vlaamse metadatastandaard opgesteld te zijn. De ISO Technical specification legt uit hoe het ISO metadatamodel, of afgeleide metadataprofielen, kunnen gecodeerd worden in XML. Vlaamse metadatastandaard voor geografie - GIS-Vlaanderen metadataprofiel INSPIRE metadatastandaard De INSPIRE metadatastandaard is gebaseerd op de ISO standaarden voor metadata en wordt vastgelegd in het uitvoeringsbesluit "Verordening ter uitvoering van betreffende metagegevens". De technische documentatie wordt beschreven in "INSPIRE Metadata Implementing Rules: Technical Guidelines based on EN ISO and EN ISO 19119". 18

22 Verordening (EG) Nr. 1205/2008 Van De Commissie van 3 december 2008 ter uitvoering van Richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende metagegevens INSPIRE Metadata Implementing Rules: Technical Guidelines based on EN ISO and EN ISO

23 4 GDI-architectuur 4.1 Service-georiënteerde architectuur GDI-architectuur De GDI-architectuur is een service-georiënteerde architectuur die bestaat uit volgende componenten: geografische gegevens en bijhorende metadata; geografische netwerkdiensten die worden aangeboden door GDI-knooppunten (miniknooppunten, medio-knooppunten en hoofdknooppunten); geografische service bus van het hoofdknooppunt, beheerd door het AGIV, dat ondersteunende diensten biedt; het Vlaamse geoportaal dat een centrale toegang verschaft tot de GDI; toepassingen die gebruik maken van de geografische netwerkdiensten. Figuur 4: Schets van de GDI-architectuur Service-georiënteerde architectuur (SOA) De architectuur van de GDI en ook van INSPIRE is gebaseerd op een service-georiënteerde architectuur of 'Service Oriented Architecture' (SOA). Een service-georiënteerde architectuur is een set van methodes voor systeemontwikkeling en integratie, waarbij functionaliteit "verpakt" wordt als interoperabele diensten. Deze diensten zijn toegankelijk via een netwerk. De diensten communiceren met elkaar door ofwel het doorgegeven van gegevens van de ene dienst aan de ander, ofwel door het coördineren van activiteiten tussen twee of meer diensten ("service orchestration"). Software-ontwikkelaars kunnen deze diensten gebruiken en combineren om op een flexibele en efficiënte manier software-toepassingen te gebruiken. De belangrijkste kenmerken van een service-georiënteerde architectuur zijn: herbruikbare diensten; 20

24 losse koppeling tussen diensten; functionaliteit wordt modulair verpakt. Daarbij is het belangrijk dat volgende regels worden gerespecteerd: gebaseerd op standaarden; neutraal inzake software leverancier ("vendor-neutral"). Een service-georiënteerde architectuur biedt een aantal belangrijke voordelen ten opzichte van andere systemen: Een dienst is een logische presentatie van een stukje business logica met een specifieke output. Voor de eindgebruiker is het als het ware een black box. De afnemer heeft geen weet van de implementatie van de dienst, waardoor de verantwoordelijkheid expliciet is vastgelegd. De leverancier is verantwoordelijk. De afnemer heeft als het ware een contract met de leverancier voor de levering van welbepaalde functionaliteit. Een dienst is gestandaardiseerd. Hierdoor is de dienst makkelijk te vervangen (modulair) door een service van een andere leverancier. Een dienst is "los" gekoppeld. Dit wil zeggen dat de afnemer maximaal onafhankelijk is van de implementatie door de leverancier en vice versa. De technologische benadering van een service-georiënteerde architectuur is bedoeld om platformonafhankelijke communicatie te bewerkstelligen. De diensten zijn vaak gedistribueerd, dat betekent dat ze zich op verschillende plekken bevinden, op verschillende software platformen en beheerd door verschillende organisaties. Een service -georiënteerde architectuur komt daarom vooral tot zijn recht in organisaties waar het aspect van distributie belangrijk is. Web-services De diensten in een service-georiënteerde architectuur worden uitgebouwd als web-services. Webservices zijn modulaire, zelfstandige componenten, gebouwd volgens open standaarden en die met elkaar spreken volgens een gemeenschappelijk protocol. In het geval van de GDI-Vlaanderen zijn de diensten geografische netwerkdiensten die geografische gegevensbronnen op verschillende manieren ontsluiten, via een zoekdienst, een raadpleegdienst en een overdrachtdienst. Hieronder worden een aantal belangrijke standaarden voor web-services vermeld. WSDL (Web-service Description Language) is een XML-taal waarmee de interfaces van webservices worden beschreven. Deze WSDL-documenten zijn bedoeld om gelezen te worden door de toepassingen die de web-service aanspreken zodat ze weten hoe de web-service kan gebruikt worden. UDDI (Universal Description, Discovery and Integration) is een op XML gebaseerd register voor organisaties, waarmee organisaties een catalogus van diensten (web-services) kunnen aanbieden (Publish). Afnemers van Web-services kunnen deze UDDI registry doorzoeken (Find) en de gevonden informatie vervolgens gebruiken om te connecteren op een service (Bind). Zo kunnen organisaties elkaars web-services vinden en hun systemen laten samenwerken volgens het Publish, Find, Bind concept dat weergegeven is in Figuur 5. Figuur 5: Web-services: Publish - Find Bind 21

Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 2: Praktische leidraad GDI-Vlaanderen

Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 2: Praktische leidraad GDI-Vlaanderen Handboek GDI-Vlaanderen Deel 2: Praktische leidraad GDI-Vlaanderen Juni 2010 INHOUDSTAFEL 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van deze praktische leidraad... 3 1.2 Hoe deze praktische leidraad gebruiken?... 3 1.2.1

Nadere informatie

Kennissessie INSPIRE

Kennissessie INSPIRE Metadata View Services Download Services Ondersteuning vanuit Geonovum 15 Mei 2013, Amersfoort Agenda Metadata View Services Download Services Ondersteuning vanuit Geonovum Michel Grothe, Geonovum 15 Mei

Nadere informatie

Juli 2007 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN

Juli 2007 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN 1 OVERZICHT REGELGEVING GEOGRAFISCH INFORMATIE SYSTEEM VLAANDEREN I. GIS-DECREET Decreet van 17 juli 2000 houdende het Geografisch Informatie Systeem Vlaanderen (B.S., 2 september 2000 1, in werking 12

Nadere informatie

Een introductie tot GDI-Vlaanderen en het GDI-Handboek

Een introductie tot GDI-Vlaanderen en het GDI-Handboek Uitgave mei 2011 Een introductie tot GDI-Vlaanderen en het GDI-Handboek Wat betekenen de Europese INSPIRErichtlijn en het Vlaamse GDI-decreet voor uw organisatie? Situering Op diverse bestuurlijke niveaus

Nadere informatie

Gratis gebruik van GDI-Vlaanderen geodata en diensten voor onderwijs

Gratis gebruik van GDI-Vlaanderen geodata en diensten voor onderwijs Gratis gebruik van GDI-Vlaanderen geodata en diensten voor onderwijs Bart Coessens De geografische datasets binnen de Vlaamse overheid kunnen gratis gebruikt worden voor onderwijsdoeleinden. Tijdens deze

Nadere informatie

OPEN DATA VAN DOV, HOE AAN DE SLAG ERMEE? Marleen Van Damme DOV-coördinator (LNE-ALBON)

OPEN DATA VAN DOV, HOE AAN DE SLAG ERMEE? Marleen Van Damme DOV-coördinator (LNE-ALBON) OPEN DATA VAN DOV, HOE AAN DE SLAG ERMEE? Marleen Van Damme DOV-coördinator (LNE-ALBON) OVERZICHT Open data INSPIRE en GDI-Vlaanderen Waar vinden? Hoe gebruiken? Ondersteuning OPEN DATA Publieke toegang

Nadere informatie

Aansluiten op Geopunt: beter te vinden, te bekijken en te downloaden

Aansluiten op Geopunt: beter te vinden, te bekijken en te downloaden Aansluiten op Geopunt: beter te vinden, te bekijken en te downloaden TREFWOORDEN: GDI-Vlaanderen thesaurus vervolledigen GDI-Vlaanderen thesaurus Voor de GDI-Vlaanderen voorzien we eveneens een lijst trefwoorden,

Nadere informatie

dro - DSI Info voor software leveranciers

dro - DSI Info voor software leveranciers dro - DSI Info voor software leveranciers Wim De Smet Overleg SW-leveranciers 15-01-2015 1 Architectuur Service Oriented Architecture Services onderdeel van het platform Clients in gebruikerstoepassing

Nadere informatie

Nederlands WMS - SLD Profiel. Versie 1.0

Nederlands WMS - SLD Profiel. Versie 1.0 Nederlands WMS - SLD Profiel Versie 1.0 Ravi: een profiel Ravi, netwerk voor geo-informatie Stichting Ravi is een netwerkorganisatie in het publieke domein en richt zich op de ruimtelijke ontwikkeling

Nadere informatie

INSPIRE richtlijn Gevolgen voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

INSPIRE richtlijn Gevolgen voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest INSPIRE richtlijn Gevolgen voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Infrastructuur voor ruimtelijke informatie : wat is dat? Metagegevens Verzamelingen ruimtelijke gegevens Diensten Netwerkdiensten Netwerktechnologies

Nadere informatie

INSPIRE en wat te doen bij wijzigingen

INSPIRE en wat te doen bij wijzigingen INSPIRE en wat te doen bij wijzigingen Geonovum datum 22 mei 2012 versie v1.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding...4 1.1 Doel...4 1.2 Relevante achtergrondinformatie...4 1.3 Leeswijzer...4 1 Kader INSPIRE en wijzigingen...5

Nadere informatie

Kennissessie INSPIRE. Algemene vereisten & architectuur Metadata View Services Download Services Ondersteuning vanuit Geonovum.

Kennissessie INSPIRE. Algemene vereisten & architectuur Metadata View Services Download Services Ondersteuning vanuit Geonovum. Kennissessie Algemene vereisten & architectuur Metadata View Services Download Services Ondersteuning vanuit Geonovum Thijs Brentjens Inhoud Download Services Pre-defined datasets via Atom feeds Pre-defined

Nadere informatie

GEOPUNT VLAANDEREN ONDER DE MOTORKAP. Sessie 26. AGIV-Trefdag ICC Gent, 28 november 2013

GEOPUNT VLAANDEREN ONDER DE MOTORKAP. Sessie 26. AGIV-Trefdag ICC Gent, 28 november 2013 GEOPUNT VLAANDEREN ONDER DE MOTORKAP Sessie 26 KORTE INHOUD www.geopunt.be WAT KOMT ER VANDAAG AAN BOD? Metadata in een nieuw jasje Hinder in kaart op Geopunt Toegang en gebruik binnen de GDI Geopunt-API

Nadere informatie

De kracht van (internationaal) samenwerken. Individually, we are one drop. Together, we are an ocean. Ryunosuke Satoro

De kracht van (internationaal) samenwerken. Individually, we are one drop. Together, we are an ocean. Ryunosuke Satoro De kracht van (internationaal) samenwerken Individually, we are one drop. Together, we are an ocean. Ryunosuke Satoro Voorstelling Westtoer - Westtoer = autonoom provinciebedrijf voor Toerisme en Recreatie

Nadere informatie

GeoKey en Catalog Services

GeoKey en Catalog Services GeoKey en Catalog Services de sleutel tot geo-informatie Studiedag NCG 18 mei 2004 ronald.bottelier@geodan.nl Programma > Begrippen > Actualiteiten in meta-informatie > Visie op doorontwikkeling > GeoKey

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

en in praktijk Intergraph Shuttle Geo in Business Intelligence Shuttle

en in praktijk Intergraph Shuttle Geo in Business Intelligence Shuttle Bijpraatsessies geostandaarden Geo-standaarden in bedrijf en in praktijk Geo-standaarden in bedrijf en in praktijk Bijpraatsessies geo-standaarden in de e- overheid 10:00-10:20 NEN 3610 Oracle en Open

Nadere informatie

OVERZICHT REGELGEVING CENTRAAL REFERENTIEADRESSENBESTAND

OVERZICHT REGELGEVING CENTRAAL REFERENTIEADRESSENBESTAND OVERZICHT REGELGEVING CENTRAAL REFERENTIEADRESSENBESTAND I. CRAB-DECREET Decreet van 8 mei 2009 betreffende het Centraal Referentieadressenbestand (B.S., 01 juli 2009, in werking: 1 juni 2011, Besluit

Nadere informatie

Geografische Informatie, killer-app voor SOA

Geografische Informatie, killer-app voor SOA Inleiding Misschien lag het aan de pragmatische houding van de geodetische ingenieurs en GISspecialisten. Misschien was het kleine wereldje. Hoe het ook zij, de OpenGIS Web Map Server Interface Implementation

Nadere informatie

Decreet betreffende het Centraal Referentieadressenbestand (citeeropschrift: "CRAB-decreet")

Decreet betreffende het Centraal Referentieadressenbestand (citeeropschrift: CRAB-decreet) pagina 1 van 5 Decreet betreffende het Centraal Referentieadressenbestand (citeeropschrift: "CRAB-decreet") Datum 08/05/2009 DOCUMENT HOOFDSTUK I. Inleidende bepalingen Art. 1. Dit decreet regelt een gemeenschaps-

Nadere informatie

..over. Geoportalen. en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen. Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT

..over. Geoportalen. en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen. Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT ..over Geoportalen en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT Locatie als integrator binnen Geoportalen Location Interoperabiliteit:

Nadere informatie

Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 1: Kader voor de uitbouw van de Vlaamse GDI

Handboek GDI-Vlaanderen. Deel 1: Kader voor de uitbouw van de Vlaamse GDI Handboek GDI-Vlaanderen Deel 1: Kader voor de uitbouw van de Vlaamse GDI Juni 2010 INHOUDSTAFEL Samenvatting... 3 Voorwoord... 5 1 Inleiding... 6 2 Visie... 7 3 Een geografische data-infrastructuur: wat

Nadere informatie

GEOPUNT VLAANDEREN HET NIEUWE GEOPORTAAL VAN DE VLAAMSE OVERHEID. AGIV-Trefdag ICC Gent, 28 november 2013

GEOPUNT VLAANDEREN HET NIEUWE GEOPORTAAL VAN DE VLAAMSE OVERHEID. AGIV-Trefdag ICC Gent, 28 november 2013 GEOPUNT VLAANDEREN HET NIEUWE GEOPORTAAL VAN DE VLAAMSE OVERHEID KORTE INHOUD WAT KOMT ER VANDAAG AAN BOD? II IV BEGIN GEOPUNT COMPONEN- TEN GEOPUNT DEMO I 7 MAAK OVER GEOPUNT III KENNIS MET HET TEAM V

Nadere informatie

HELP IK GIS! WWW.GEOPUNT.BE INSTRUMENTEN OP MAAT. AGIV-trefdag ICC Gent, 27 november 2014

HELP IK GIS! WWW.GEOPUNT.BE INSTRUMENTEN OP MAAT. AGIV-trefdag ICC Gent, 27 november 2014 HELP IK GIS! WWW.GEOPUNT.BE INSTRUMENTEN OP MAAT GEO VOOR IEDEREEN INSTRUMENTEN OP MAAT OVERBRUGGEN DE KLOOF MET DE GEBRUIKER Geopunt-kaart Geopunt plug-in Er werd een Quantum GIS plugin ontwikkeld zodat

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN GEOGRAFIE

GESCHIEDENIS EN GEOGRAFIE GESCHIEDENIS EN GEOGRAFIE HAND IN HAND DOOR HET DIGITALE LANDSCHAP DIGITAAL AAN DE SLAG MET HISTORISCHE KAARTEN EN HUIZENGESCHIEDENIS Joeri Robbrecht, AGIV Brugge, 4 november 2014 WIE ZIJN WIJ? AGIV Agentschap

Nadere informatie

Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer. Forum Standaardisatie Stuurgroep Standaardisatie

Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer. Forum Standaardisatie Stuurgroep Standaardisatie 11. FS 141028.04B Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer FORUM STANDAARDISATIE 28 oktober 2014 Agendapunt 04. Open standaarden, lijsten Stuk 04B. Forumadvies

Nadere informatie

AGIV - KLIP Web API 0.6

AGIV - KLIP Web API 0.6 AGIV - KLIP Digitale Fase AGIV - KLIP Web API Copyright 2014 AGIV KLIP Web API Page 1 of 11 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 2 1. INLEIDING... 3 A. SCOPE... 3 a. Scope van het project KLIP Digitale Fase...

Nadere informatie

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV)

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) GIS Day 2006 Ten years of regional GIS collaboration in Flanders Bart Cosyn, Programme Manager SDI 22/11/2006 Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) The collaborative framework GIS Flanders

Nadere informatie

Adressenmonitor. Crab-decreet (8 mei 2009) Krachtlijnen. CRAB-decreet. 24-11-2009 Datawarehousing Monitor van adressen 1

Adressenmonitor. Crab-decreet (8 mei 2009) Krachtlijnen. CRAB-decreet. 24-11-2009 Datawarehousing Monitor van adressen 1 CRAB-decreet Crab-decreet (8 mei 2009) één generieke standaard (definitie en codering). één correct en actueel bestand met alle adressen de ligging van adressen (adresposities). Krachtlijnen een eenduidig

Nadere informatie

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening.

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. Foto: Mugmedia Het Kadaster gaat de levering van kadastrale informatie ingrijpend vernieuwen. Het huidige proces van verwerken van kadastrale

Nadere informatie

INSPIRE Infrastructure for Spatial Information in Europe. Rapportage monitoring INSPIRE 2012

INSPIRE Infrastructure for Spatial Information in Europe. Rapportage monitoring INSPIRE 2012 Infrastructure for Spatial Information in Europe Rapportage monitoring INSPIRE 2012 Titel Rapportage monitoring 2012 Auteur Geonovum Datum mei 2013 Onderwerp Monitoringsrapportage INSPIRE in Nederland

Nadere informatie

Op weg naar INSPIRE. Ontwikkeling tbv INSPIRE binnen Het Kadaster

Op weg naar INSPIRE. Ontwikkeling tbv INSPIRE binnen Het Kadaster Op weg naar INSPIRE Ontwikkeling tbv INSPIRE binnen Het Kadaster Just van den Broecke Haico van der Vegt Ebrahim Hemmatnia Ko van Raamsdonk Kjest Kleiker Geonovum 3 maart 2011 Onderwerpen Wat is er gedaan?

Nadere informatie

Workshop 4 CRAB gebruik. Jan Laporte Relatiebeheerder Dienst Klantenrelaties

Workshop 4 CRAB gebruik. Jan Laporte Relatiebeheerder Dienst Klantenrelaties Workshop 4 CRAB gebruik Jan Laporte Relatiebeheerder Dienst Klantenrelaties CRAB workshop - programma Korte inleiding CRAB, producten en diensten Voorbereiding data bestellen Aan de slag! vandaag geen

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

Nederlands WFS Profiel. Version 1.0

Nederlands WFS Profiel. Version 1.0 Nederlands WFS Profiel Version 1.0 Ravi: een profiel Ravi, netwerk voor geo-informatie Stichting Ravi is een netwerkorganisatie in het publieke domein en richt zich op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Inhoud. De onstuitbare opmars van GIS. Perspectieven voor optimale integratie van GIS in de gemeente

Inhoud. De onstuitbare opmars van GIS. Perspectieven voor optimale integratie van GIS in de gemeente De onstuitbare opmars van GIS, Leuven - 14-09-2007 De onstuitbare opmars van GIS Perspectieven voor optimale integratie van GIS in de gemeente An Heirman, an@gim.be Inhoud Algemene evolutie van GIS Open

Nadere informatie

Metadataset: Orthofoto's, middenschalig, kleur, provincie Oost-Vlaanderen, opname 2006

Metadataset: Orthofoto's, middenschalig, kleur, provincie Oost-Vlaanderen, opname 2006 Metadataset: Orthofoto's, middenschalig, kleur, provincie Oost-Vlaanderen, opname 2006 Versie: Opname 2006 Publicatie: 10/08/2007 Toepassingsschaal: 1:1000 Ruimtelijk schema: grid Datasettaal: Nederlands

Nadere informatie

Context Informatiestandaarden

Context Informatiestandaarden Context Informatiestandaarden Inleiding Om zorgverleners in staat te stellen om volgens een kwaliteitsstandaard te werken moeten proces, organisatie en ondersteunende middelen daarop aansluiten. Voor ICT-systemen

Nadere informatie

inhoudsopgave 1 Inleiding 2 4 Een stappenplan voor impactanalyse 15 6 Relevante informatiebronnen 24

inhoudsopgave 1 Inleiding 2 4 Een stappenplan voor impactanalyse 15 6 Relevante informatiebronnen 24 inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Wat is INSPIRE? 5 3 Wat doet een INSPIRE dataprovider? 10 4 Een stappenplan voor impactanalyse 15 5 De organisatie van INSPIRE 20 6 Relevante informatiebronnen 24 1 1 inleiding

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer SHOPT-IT 2013. Informatieveiligheid omdat het moet!

Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer SHOPT-IT 2013. Informatieveiligheid omdat het moet! voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer SHOPT-IT 2013 Informatieveiligheid omdat het moet! Caroline Vernaillen 25 april 2013 Wie zijn wij o adviseurs van de VTC o De voor het elektronische

Nadere informatie

Viewer MapGuide Open Source/Enterprise

Viewer MapGuide Open Source/Enterprise Viewer MapGuide Open Source/Enterprise Versie 2.0, december 2012 GISkit BV Introductie Van Mapguide 6.5 MapGuide Open Source Ondanks het succes van MapGuide 6.5 had architectuur van dit product zijn beperkingen.

Nadere informatie

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet ingediend op 340 (2014-2015) Nr. 3 3 juni 2015 (2014-2015) Tekst aangenomen door de plenaire vergadering van het ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 27 april 2007 betreffende het hergebruik

Nadere informatie

Handreiking Harmonisatie van kaarten. Volgens de EU Richtlijn INSPIRE

Handreiking Harmonisatie van kaarten. Volgens de EU Richtlijn INSPIRE Handreiking Harmonisatie van kaarten Volgens de EU Richtlijn INSPIRE Inhoud Inleiding 3 Stap 1: Organisatie 6 Stap 2: Aangemerkte datasets 8 Stap 3: Technische en semantische Harmonisatie 10 Stap 4: Implementatie

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Geo-Informatie. AGGN 7 Juni 2012 GIS Internet en Mobiel

Geo-Informatie. AGGN 7 Juni 2012 GIS Internet en Mobiel Geo-Informatie AGGN 7 Juni 2012 GIS Internet en Mobiel Sjaak Dieleman WUR, GIS Opleiding Nieuwland Geo-Informatie Detachering waterschap Ministerie van Buitenlandse Zaken (Azië) FAO - Wereld Voedsel Organisatie

Nadere informatie

Research & development

Research & development Research & development Publishing on demand Workflow ondersteuning Typesetting Documentproductie Gespecialiseerd document ontwerp Web ontwerp en onderhoud Conversie Database publishing Advies Organisatie

Nadere informatie

BIJZONDER BESTEK VERDERE ONTWIKKELING GIS. AANKOOP, IMPLEMENTATIE, OPLEIDING, ONDERSTEUNING EN ONDERHOUD.

BIJZONDER BESTEK VERDERE ONTWIKKELING GIS. AANKOOP, IMPLEMENTATIE, OPLEIDING, ONDERSTEUNING EN ONDERHOUD. BIJZONDER BESTEK VOOR DE OVERHEIDSOPDRACHT VOOR DIENSTEN MET ALS VOORWERP VERDERE ONTWIKKELING GIS. AANKOOP, IMPLEMENTATIE, OPLEIDING, ONDERSTEUNING EN ONDERHOUD. ONDERHANDELINGSPROCEDURE MET BEKENDMAKING

Nadere informatie

Een stevig fundament

Een stevig fundament Een stevig fundament Jandirk Bulens Omgeving ESTEC, NASA Continental Shelf Netherlands ALTERRA Sea-level> Sea-bottom> Marine+Kust Geo Milieu Geo Energie GrondWater Ondergrondse Geo Infrastructuur < Maaiveld

Nadere informatie

GIPOD Generiek InformatiePlatform Openbaar Domein

GIPOD Generiek InformatiePlatform Openbaar Domein Generiek InformatiePlatform Openbaar Domein Zonder omwegen naar meer synergie en minder hinder Wat is het probleem? Informatie over innames openbaar domein zit verspreid of is niet gekend Moeilijkheden

Nadere informatie

Infosessie CRAB. Gebruikersdagen CIPAL. 24 mei 2011. Jan Laporte GIS-Implementatie en Data-inwinning

Infosessie CRAB. Gebruikersdagen CIPAL. 24 mei 2011. Jan Laporte GIS-Implementatie en Data-inwinning Infosessie CRAB Gebruikersdagen CIPAL Jan Laporte GIS-Implementatie en Data-inwinning adressen authentieke geografische gegevensbron implementatie gebruik adressen zo eenvoudig kan het zijn Bron: http://bag.vrom.nl/

Nadere informatie

Voorstudie van de implementatie en organisatie van een kennisbeheersysteem voor de FOD Financiën

Voorstudie van de implementatie en organisatie van een kennisbeheersysteem voor de FOD Financiën Voorstudie van de implementatie en organisatie van een kennisbeheersysteem voor de FOD Financiën Informatie (Proces 44) versus Kennismanagement (Proces 78) Versie gevalideerd door de stuurgroep van 23

Nadere informatie

- OSR EN NGR - EEN VERGELIJKING TUSSEN BEIDE REGISTERS

- OSR EN NGR - EEN VERGELIJKING TUSSEN BEIDE REGISTERS - OSR EN NGR - EEN VERGELIJKING TUSSEN BEIDE REGISTERS OPDRACHTGEVERS OPDRACHTNEMER AUTEUR(S) REVIEWERS : Geonovum : ICTU-programma RENOIR : Atos Origin : Tom Visser : Thijs Brentjens (Geonovum) Bart van

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Service Oriented Architecture voor interne beheersing

Service Oriented Architecture voor interne beheersing Service Oriented Architecture voor interne beheersing Bedrijfsprocessen overschrijden steeds vaker de grenzen van de organisatie, bijvoorbeeld in het geval van processen met toeleveringsbedrijven. Dergelijke

Nadere informatie

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1 Prins Willem-Alexanderhof 20 2595 BE Den Haag T +31-70-331 5400 www.nationaalarchief.nl Contact W. van der Reijden Recordkeeping adviseur T +31 6 55 26 79 52 wout.van.der.reijden@nationaal archief.nl Specificatie

Nadere informatie

Digikoppeling Glossary

Digikoppeling Glossary Digikoppeling Glossary Verklarende woordenlijst Digikoppeling documentatie Versie 1.1 Datum 5 januari 2010 Colofon Projectnaam Versienummer Organisatie Digikoppeling Definitief Servicecentrum Logius Postbus

Nadere informatie

Informatieobjecten zijn systematisch beschreven

Informatieobjecten zijn systematisch beschreven AP17 Informatieobjecten zijn systematisch beschreven Statement De aan de dienst gerelateerde informatieobjecten zijn systematisch beschreven en op passende wijze gemodelleerd. Afgeleid van BP2 (vindbaar)

Nadere informatie

IMKL - overzicht. Informatiemodel - IMKL. IMKL - overzicht IMKL. InformatieModel Kabels en Leidingen

IMKL - overzicht. Informatiemodel - IMKL. IMKL - overzicht IMKL. InformatieModel Kabels en Leidingen IMKL, KLIMOP studiedag - 25-09-2008 IMKL - overzicht IMKL InformatieModel Kabels en Leidingen Het IMKL Vlaanderen Het PMKL De praktijktesten An Heirman - an@gim.be IMKL, KLIMOP studiedag - 25-09-2008 2

Nadere informatie

Beleid en standaarden

Beleid en standaarden Beleid en standaarden Grondstof voor Nationale en Europese Geo-Infrastructuren Noud Hooyman 17-11-2004 Inhoud Wat is een Nationale Geo Infrastructuur Waar doen we het voor Stroomlijning Basisgegevens:

Nadere informatie

Handreiking Informatiemodellen

Handreiking Informatiemodellen Handreiking Informatiemodellen Geonovum datum 25 februari 2015 versie 1.0 Definitief rechtenbeleid Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 3.0 Nederland (CC BY-ND 3.0) Inhoudsopgave 1 Toepassing informatiemodellen

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Leesmij. Topografische kaart NGI 1 : 10 000, raster, Klassieke reeks (uitgegeven tussen 1978 en 1993) Documentversie 1

Leesmij. Topografische kaart NGI 1 : 10 000, raster, Klassieke reeks (uitgegeven tussen 1978 en 1993) Documentversie 1 Leesmij Topografische kaart NGI 1 : 10 000, raster, Klassieke reeks (uitgegeven tussen 1978 en 1993) Documentversie 1 Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen Gebroeders Van Eyckstraat 16 T +32

Nadere informatie

Voorbeeld data-architectuur principes Bert Dingemans

Voorbeeld data-architectuur principes Bert Dingemans Voorbeeld data-architectuur principes Voorbeeld data-architectuur principes Bert Dingemans Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 2 Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Principes... 4 Alle lagen... 4 Bedrijfsarchitectuur...

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 4 februari 2009 (OR. en) 2008/0026 (COD) PE-CO S 3706/08 STATIS 156 CODEC 1456 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN HET

Nadere informatie

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches www.pwc.be Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches september 2013 1. Inleiding In dit deel van de studie rond het Digitaal Archief Vlaanderen bekijken we het technische stappenplan dat

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne

Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne Ondanks de belofte die extensible Business Reporting Language (XBRL) inhoudt, blijft het gebruik ervan beperkt. Softwareontwikkelaars

Nadere informatie

Overzicht. Van KADSCAN naar herinterpretatie in het Grootschalig Referentie Bestand (GRB) OC-activiteiten i.v.m. vastgoed (cel GRB) Strategie vastgoed

Overzicht. Van KADSCAN naar herinterpretatie in het Grootschalig Referentie Bestand (GRB) OC-activiteiten i.v.m. vastgoed (cel GRB) Strategie vastgoed Van naar herinterpretatie in het Grootschalig Referentie Bestand (GRB) Overzicht strategie i.v.m. vastgoed methodiek, stand van zaken en gebruik GRB (methode herinterpretatie) FLAGIS Brugge, 24 januari

Nadere informatie

--- Top50orohydro- 381dpi --- PRODUCTSPECIFICATIE V3.0 (2011)

--- Top50orohydro- 381dpi --- PRODUCTSPECIFICATIE V3.0 (2011) --- Top50orohydro- 381dpi --- V3.0 (2011) PRODUCTSPECIFICATIE Pagina 1 van 10 Productspecificatie Top50orohydro- 381dpi V3.0 (2011) 1. OVERZICHT 1.1. Informatie over de opstelling van de productspecificatie

Nadere informatie

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten Op weg naar de Gemeentelijke Service Bus Danny Greefhorst Gemeenten worden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen die van

Nadere informatie

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004,

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004, Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 mei 2009 (26.05) (OR. en) PUBLIC 8723/4/09 REV 4 LIMITE CRIMORG 63 MIGR 43 E FOPOL 86 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het COREPER/de Raad Ontwerp-conclusies

Nadere informatie

NLF: Accreditatie & Certificatie

NLF: Accreditatie & Certificatie NLF: Accreditatie & Certificatie De conformiteitsbeoordeling en de rol van de aangemelde instanties Koen Chielens Product manager machinery CEN Cenelec consultant Seminarie Agoria 15 oktober 2015 Het EU

Nadere informatie

Samen werken aan de Geografische Data-Infrastructuur

Samen werken aan de Geografische Data-Infrastructuur Samen werken aan de Geografische Data-Infrastructuur Een terugblik en een reflectie over de beleidsplannen inzake geografische informatie 2014-2019 Tom Callens & Joris Gaens Team Geografische Informatie

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Producten- en Dienstencatalogus BAG Verstrekkingen. Bijlage A - Verklarende woordenlijst

Producten- en Dienstencatalogus BAG Verstrekkingen. Bijlage A - Verklarende woordenlijst Producten- en Dienstencatalogus BAG Verstrekkingen Bijlage A - Verklarende woordenlijst Versie 2011 Verklarende woordenlijst Deze verklarende woordenlijst bevat een uitleg van begrippen en afkortingen

Nadere informatie

Catalogus Handleiding v2.0

Catalogus Handleiding v2.0 Catalogus Handleiding v2.0 Document versie 1.0 1 1. Inhoud De Geopunt-catalogus bevat de datasets, webservices en applicaties van het AGIV en derde partijen die deze beschikbaar stellen voor het publiek.

Nadere informatie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie VLAAMSE OVERHEID Leefmilieu, Natuur en Energie [C 2007/36477] 28 JUNI 2007. Ministerieel besluit betreffende het indienen van een verzoek tot goedkeuring van een CDM- of JI-projectactiviteit De Vlaamse

Nadere informatie

Click to edit Master subtitle style NOIV Congres 2011 GIS Open In Verbinding. Marcel de Rink

Click to edit Master subtitle style NOIV Congres 2011 GIS Open In Verbinding. Marcel de Rink Click to edit Master subtitle style NOIV Congres 2011 GIS Open In Verbinding Marcel de Rink Open? Of Gesloten? Agenda Waarom is Esri Open? Waarin is Esri Open? Open Open Open Open Standaarden Source Data

Nadere informatie

Het digitaal tekenplatform. 12 mei 2016 Martine Waeckens

Het digitaal tekenplatform. 12 mei 2016 Martine Waeckens Het digitaal tekenplatform 12 mei 2016 Martine Waeckens 1 Agenda DTP: 3 luiken SigningHub Nieuwe Europese regelgeving Digitaal Teken Platform DTP bestaat uit 3 luiken: 1. DTP V1 (huidige situatie) Tekenklaar

Nadere informatie

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan;

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan; SSB Guide 65 Deze standaard specificeert algemene eisen waar een derde partij, die een product certificatiesysteem opereert, aan moet voldoen wil het erkend worden als competent en betrouwbaar In deze

Nadere informatie

Hieronder staat een voorstel voor het kennismodel voor de vernieuwde EAR wiki.

Hieronder staat een voorstel voor het kennismodel voor de vernieuwde EAR wiki. Kennismodel EAR wiki Het doel is een rijksbrede informatie-infrastructuur: De kaders en de generieke diensten en producten op het terrein van informatievoorziening en ICT die worden aangeboden aan organisaties

Nadere informatie

1. De dienst in het kort 3. 2. Voordelen 3. 3. Context 3. 4. Huidige en beoogde klanten 4. 5. Beschrijving van de dienst 4 5.

1. De dienst in het kort 3. 2. Voordelen 3. 3. Context 3. 4. Huidige en beoogde klanten 4. 5. Beschrijving van de dienst 4 5. DIENST: EID DSS Dienstcode: Dienstengroep: Infrastructuur Doelpubliek: Partners Documentversie: V 1.0 Inhoudsopgave 1. De dienst in het kort 3 2. Voordelen 3 3. Context 3 4. Huidige en beoogde klanten

Nadere informatie

OSLO Open Standaarden voor Lokale Overheden

OSLO Open Standaarden voor Lokale Overheden Open Standaarden voor Lokale Overheden OSLO Publiek private samenwerking inventarisatie uitwerking formaliseren Plan van aanpak Open Standaarden voor Lokale Overheden ER-diagram definities serialisatie

Nadere informatie

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl

SOA Security. en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008. Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl SOA Security en de rol van de auditor... ISACA Roundtable 2 juni 2008 Arthur Donkers, 1Secure BV arthur@1secure.nl 1 SOA Web 2.0, web services en service oriented architecture (SOA) is tegenwoordig de

Nadere informatie

Amper een maand geleden verwerkte het KLIP al meer dan 112.000 planaanvragen, dat is een verdubbeling als we dit vergelijken met het

Amper een maand geleden verwerkte het KLIP al meer dan 112.000 planaanvragen, dat is een verdubbeling als we dit vergelijken met het TOESPRAAK DOOR BART DEWANDELEER, RAADGEVER VAN KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID Staten-Generaal: Geo-informatie

Nadere informatie

Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor. Diederik Tirry (KULEUVEN SADL)

Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor. Diederik Tirry (KULEUVEN SADL) Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor Diederik Tirry (KULEUVEN SADL) Het Steunpunt Verkeersveiligheid verricht in opdracht van de Vlaamse Overheid beleidsrelevant, wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS Besluit van de Vlaamse Regering betreffende steun aan projecten in het kader van het Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

Cartesius Eén poort voor historisch geografisch materiaal

Cartesius Eén poort voor historisch geografisch materiaal Cartesius Eén poort voor historisch geografisch materiaal Sint-Niklaas 21 juni 2012 Rink W. Kruk Historische geografische documenten Wat is Cartesius? Wat doet Cartesius? Hoe doet Cartesius het? Inhoud

Nadere informatie

INSPIRE Infrastructure for Spatial Information in Europe. Member State Report: Belgium, 2009

INSPIRE Infrastructure for Spatial Information in Europe. Member State Report: Belgium, 2009 INSPIRE Infrastructure for Spatial Information in Europe Member State Report: Belgium, 2009 Title Member State Report: Belgium, 2009 Creator Date Mei 2010 Subject Status Publisher Type Description Contributor

Nadere informatie

informatieveiligheidsbeleid (Doc. Ref. : isms.004.hierar. ; Doc. Ref.(BCSS) : V2004.305.hierarch.v5.ivn)

informatieveiligheidsbeleid (Doc. Ref. : isms.004.hierar. ; Doc. Ref.(BCSS) : V2004.305.hierarch.v5.ivn) Dit document is eigendom van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid. De publicatie ervan doet geen enkele afbreuk aan de rechten die de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid ten opzichte van dit document

Nadere informatie

Business-to-Business

Business-to-Business Business-to-Business 1 WAT IS BUSINESS-TO-BUSINESS? 1.1 Inleiding Bedrijven communiceren veelvuldig met elkaar. Orders worden geplaatst, facturen worden verzonden, informatie wordt uitgewisseld. Zo n dertig

Nadere informatie

Veel gebruikte open standaarden in onderzoek

Veel gebruikte open standaarden in onderzoek Veel gebruikte open standaarden in onderzoek Hieronder staat een lijst met open standaarden waarvan niet is vastgesteld dat het de facto standaarden zijn. Weet u dat één of meerdere van onderstaande standaarden

Nadere informatie

Administrative bron. KBO : Kruispuntbank van Ondernemingen. Algemene informatie

Administrative bron. KBO : Kruispuntbank van Ondernemingen. Algemene informatie FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Administrative bron KBO : Kruispuntbank van Ondernemingen Algemene informatie De Kruispuntbank van Ondernemingen is een register dat binnen de Federale Overheidsdienst

Nadere informatie

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR DB-vergadering 08-02-2010 BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR vraag van uit de vergadering van dagelijks bestuur dagelijks bestuur

Nadere informatie

Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling

Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling Gemeenschappelijke veiligheidsmethode voor risico-evaluatie en -beoordeling Thierry BREYNE, Dragan JOVICIC Europees Spoorwegbureau Eenheid Veiligheid Dienst Veiligheidsbeoordeling Adres: 120 Rue Marc LEFRANCQ

Nadere informatie