Hoofdstuk Leren en lerenden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk Leren en lerenden"

Transcriptie

1 Hoofdstuk Leren en lerenden Inhoud [Niet tonen] 1 Leren en lerenden 2 Probleemstellingen 3 Docenten- & studentenperspectief 3.1 Wie zijn de lerenden anno 2006? 3.2 Wat is leren anno 2006? 3.3 Hoe kunnen we het leren optimaal faciliteren? Betrokkenheid Realistische opdrachten Emotionele relatie 4 Management- & organisatieperspectief 4.1 Welke eisen worden aan leeromgevingen gesteld? 5 Technisch perspectief 5.1 Welke tools zijn van toepassing? 5.2 Aan welke eisen moet de content voldoen? 6 Conclusies 6.1 Studenten en docenten 6.2 Management en organisatie 6.3 Techniek 7 Referenties Leren en lerenden De afgelopen jaren wezen verschillende deskundigen ons op de kenmerken van de nieuwe generatie studenten. Studenten die nu instromen in het hoger onderwijs zijn opgegroeid in een digitale wereld,

2 wat gevolgen heeft voor de manier waarop zij communiceren, socialiseren en leren. Belangrijke vragen hierbij zijn welke specifieke kenmerken deze nieuwe generatie studenten heeft en op welke wijze het onderwijs hierop kan worden ingericht, zowel organisatorisch als didactisch. Een tot de verbeelding sprekend voorbeeld van herinrichting van het onderwijs werd op Educause 2006 gepresenteerd door prof. Martin Irvine van Georgetown University. Irvine heeft zijn onderwijs via het heuristieke ʻReal-Time Hyper-Learning'-model ontwikkeld. Het onderdeel Contemporary Media bijvoorbeeld, heeft hij zeer interactief opgezet. Irvine biedt zijn studenten een studiehandleiding aan in een wiki zodat zij deze zelf kunnen aanpassen en aanvullen. Studenten werken op verschillende manieren samen en dragen zelf relevant studiemateriaal aan. Dit dwingt de studenten om samen te werken aan het interpreteren en conceptualiseren van kennis. Dit dynamische model heeft een aantal voordelen. Het is vraaggestuurd, je kunt leerobjecten inzetten, 'self publishing' via YouTube, wikiʼs, blogs, portfolioʼs etc. staat centraal, de samenwerking vindt zowel synchroon als asynchroon plaats, er is sprake van 'social learning' en de studenten zijn zelf eigenaar van hun producten. Zie voor meer informatie het verslag van de sessie. Probleemstellingen De themagroep Leren en lerenden richtte zich in Dallas op de volgende vragen: Wie zijn de lerenden anno 2006? Wat is leren anno 2006? Hoe kunnen we het leren optimaal faciliteren? Welke eisen worden aan leeromgevingen gesteld? Welke tools zijn van toepassing? Aan welke eisen moet de content voldoen? In dit verslag worden de bovenstaande vragen vanuit drie perspectieven belicht; het docenten- en studentenperspectief, het management- & organisastieperspectief en het technisch perspectief.

3 Docenten- & studentenperspectief Verslag van de meest opvallende trends en aansprekende voorbeelden op het gebied van het onderwijsleerproces op Educause Wie zijn de lerenden anno 2006? De introductie van ICT in het onderwijs in het algemeen en Social Software in het bijzonder stelt veel grotere groepen mensen in staat om onderwijs te volgen en om te leren. We treffen dan ook op Educause 2006 naast traditionele dag- of deeltijdstudenten veel voorbeelden aan van nieuwe groepen studenten. Zoals soldaten in Irak die podcasts beluisteren via itunesu en via contact hebben met de docent die zijn college op deze wijze beschikbaar stelt. Daarnaast staat in diverse onderzoeken de professionalisering van docenten en stafleden op het gebied van ICT in het onderwijs centraal en is er op managementniveau aandacht voor het belang van de ontwikkeling van deze groepen lerenden (zie bijvoorbeeld het onderzoek van Finnegan). In de VS nemen alumni een belangrijke plaats in het onderwijsleerproces in. Niet alleen in de rol van docent als expert, maar ook als afnemer van onderwijs. Het contact met deze groep lerenden is van cruciaal belang binnen veel instellingen. Om helemaal voorbereid te zijn op de toekomst doet de universiteit van North Carolina zelfs onderzoek onder basisschoolscholieren om zo hun visie op de toekomst vast te leggen in hun strategisch informatiebeleid. Het kind als stakeholder in het Hoger Onderwijs. Om een beeld te vormen van wie de student aan onze instelling is en wat hij of zij nodig heeft om succesvol te studeren doen we tijdens één van de preconference-sessies aan Student Profiling in een zeer internationale werkgroep. Onze imaginaire student heet Uma / Céline / Bob, is 19 / 22 /

4 34 jaar, afkomstig uit Texas / Frankrijk / Alaska en doet in Florida / Chicago / Dallas de opleiding Wiskunde / Engels / Bouwkunde. Hij / zij voelt zich eenzaam / is slechthorend / heeft een grote passie voor games en draagt een ipod / Laptop / PDA op zak. We bedenken over welke ervaringen op de campus hij / zij mailt met een oud-klasgenoot en op welke wijze ICT daar een rol bij speelde. Student Profiling is een techniek waarbij de kenmerken van een fictieve student worden geconstrueerd en waarbij deze imaginaire student als ʻtarget userʼ wordt gebruikt bij het opstellen van criteria aan een te ontwerpen leeromgeving. Hiermee zou voorkomen kunnen worden dat de 'gemiddelde student', die immers niet bestaat, centraal staat in het ontwerpproces. Wat opvalt ten aanzien van het denken over de netgeneratie, is dat de rigide indeling in digital natives, digital immigrants, babyboomers etc. in veel gevallen wordt genuanceerd. Door niet uit te gaan van stereotyperingen is het mogelijk te kijken naar wat lerenden (studenten, docenten en staf in die rol) écht drijft en nodig hebben. Toch valt er een ontwikkeling waar te nemen in hoe lerenden omgaan met het web. Een aardig voorbeeld gaf student Carrie Windham. Ze beschrijft de manier waarop zij het Internet gebruikt in de vorm van 10 geboden. In deze 10 geboden klinken heel duidelijk drie kreten door die in veel sessies met betrekking tot de aansluiting van onderwijs op de nieuwe student centraal stonden: networked, individualized en participation. Bij het ontwikkelen van digitale leeromgevingen zouden we hier meer rekening mee moeten houden. Uiteraard zonder te generaliseren, want zoals het eerste gebod van Carrie Windham luidt: "Ik ben geen doorsnee voorbeeld van een student uit de net-generation". Wat is leren anno 2006? Op Educause was er ruimschoots aandacht voor het leren van de hierboven beschreven groepen. Zij leren overal en altijd. En elk met zijn of haar eigen leerstijl, waarmee de docent in het onderwijsontwerp respectvol moet omgaan. Naast deze flexibele vormen van leren werd er in

5 diverse onderzoeken ook aandacht besteed aan het verschil tussen actual learning (het werkelijke, meetbare leren) en percieved learning (hoe de student zelf zijn eigen leren ervaart, subjectief), informal learning (het leren buiten de context van een specifiek studieonderdeel of vastomlijnd curriculum, niet gebonden aan één specifieke fysieke of digitale leeromgeving, op eigen initiatief), implicit learning (onbewust en schijnbaar zonder moeite), continuous en life long learning. Hoe kunnen we het leren optimaal faciliteren? In het leven van de student spelen netwerken en tools om deze te onderhouden zoals Hyves en Facebook een belangrijke rol, wordt informatie gepersonificeerd aangeboden met behulp van RSS-feeds en slimme marketing tools (zoals bijvoorbeeld op Ebay - Mensen die dit product kochten, kochten ook...) en kan letterlijk iedereen op eenvoudige wijze zelf publiceren met behulp van weblog's, wiki's en sites om foto's of URL's te delen. Om succesvol onderwijs te ontwikkelen voor de huidige student lijkt student engagement het antwoord. In Dallas zagen we veel presentaties van onderzoek naar leren waarin de effecten van student engagement centraal stonden. Zie voor enkele samenvattingen van sessies waarin verslag gedaan werd van dergelijk onderzoek: O'Neill e.a., Finnegan, Hamid, Baker en Reynearson. De onderzoekers pleiten onder andere voor betrokkenheid van de student bij zijn eigen studievoortgang en studieonderwerp, deelname aan realistische opdrachten die aansluiten bij de belevingswereld van de student en een emotionele relatie tussen de studenten en docenten. En zoals James A. Jorstad (Director of Educational Technologies van University of Wisconsin-La Crosse) het formuleerde: Maak het memorable en meaningful. Betrokkenheid dr. Catherine Finnegan (University System of Georgeia) heeft onderzoek gedaan naar ecore-cursussen. Dit zijn online cursussen, ontwikkeld door Instructional Designers en elk op dezelfde wijze gestructureerd. Aan de

6 hand van de statistieken uit vier e-core-cursussen en overige gegevens (bijvoorbeeld sexe, leeftijd, lesuren, mate waarin studenten gevoel hebben invloed op hun eigen succes te hebben - ʻlocus of controlʼ, financiële steun en de prestaties van studenten tijdens hun vooropleiding) heeft men een Predictive Discriminant Analysis uitgevoerd (PDA). De uitkomsten van dit onderzoek waren onder andere dat aan de hand van de ʻlocus of controlʼ en de mate waarin studenten financiële steun hadden gehad tijdens de cursus, uitval en succes van een student vrij nauwkeurig (bijna 75%) kon worden voorspeld. Daarnaast is de informatie uit de ecore-cursussen gebruikt om de studentactiviteiten in de cursus te leggen naast de eindresultaten van studenten. Studenten die veel tijd besteed hadden aan het bekijken van de inhoudspaginaʼs maakten twee maal zoveel kans op het met succes afronden van de cursus. Bij studenten die deelnamen aan online discussies was die kans zelfs vele malen groter. Uitval kwam met name in de eerste twee weken van een cursus voor. Een derde studie toonde aan dat zelfvertrouwen, ʻgoestingʼ, en doorzettingsvermogen van studenten een belangrijke factor is voor een beoordeling van de online cursussen door studenten. Een systematische opbouw van de cursus en het feit of studenten zelf om hulp vroegen bij het werken in de cursus droeg ook bij aan een positieve beoordeling. prof. Martin Irvine van Georgetown University presenteerde drie modellen voor leerstofordening. In het klassieke model waarin een tekstboek als basis wordt gebruikt is er weinig vrijheid en wordt er nauwelijks zelfstandigheid gevraagd van studenten. In het dynamische model wordt het tekstboek gecombineerd met online materiaal en gastcolleges van experts. In onderwijs dat volgens dit model is ontwikkeld wordt de student vooral gestuurd door een syllabus die als tekstbook fungeert. Hij moet zijn kennis aanvullen via Internet en een aantal experts worden ingezet om het geheel te vervolmaken. Studenten moeten in dit model intensief samenwerken. De bijdrage van externe experts kan zeer motiverend en kwaliteitsverhogend werken. In het hyper-dynamische model (waar van in de inleiding een voorbeeld wordt gegeven) wordt de structuur geleverd in

7 de vorm van een wiki die de studenten zelf moeten uitbouwen. In dit laatste model zijn de studenten op de grootst mogelijke wijze verantwoordelijk voor hun eigen leren en betrokken bij hun eigen ontwikkeling. Realistische opdrachten Met behulp van een in eigen beheer ontwikkelde 'game' probeert de faculteit Economie van de University of North Carolina at Greensboro haar studenten complexe economische principes bij te brengen. ECON100 is een omgeving waarin multidisciplinaire content is opgeslagen, studenten online kunnen chatten en samenwerken en waarin een assessment tool is opgenomen waarmee voortgang geëvalueerd kan worden. De achterliggende gedachte van dit bijzonder kostbare project is dat games engaging zijn (70% van de studenten van deze faculteit speelt al computerspellen). Een terechte opmerking van één van de nederlandse congresdeelnemers is dat het nadeel van het plaatsen van de economische handelingen in een fantasiewereld niet bijdraagt tot het vergroten van het inzicht in de inhoud. Door een reële of een realistische omgeving te kiezen wordt de inhoud vaak concreter. Visualisaties van het verleden leveren vaak een gesimplificeerd beeld van de werkelijkheid op. Het is lastig om de complexiteit van de gebeurtenissen in hun context in beeld te brengen. Volgens Edward L. Ayers (University of Virginia) en William G. Thomasis (University of Nebraska) is het wel mogelijk om recht te doen aan het verleden door een digitale weergave van de feiten waarin zowel het aspect tijd als het aspect ruimte is opgenomen. Ayers en Thomasis namen een weerkaart als voorbeeld en refereerden aan een markante uitspraak van Mark Twain "Climate is what we expect, weather is what we get.". Hiervan zou je je bewust moeten zijn bij het visualiseren van historische gebeurtenissen. De historische mens handelde namelijk niet vanuit algemene motieven, maar om persoonlijke redenen. Met andere woorden, het historische weer is dus belangrijker dan

8 het klimaat. Ruimtelijke representatie is tot nu toe onderbelicht in de bestudering van het verleden. Ayers en Thomasis doen een voorzet voor het integreren van deze ruimtelijke representatie en laten zien hoe door het inzetten van informatietechnologie er ingrijpende ontwikkelingen zowel voor wat betreft inhoud als voor wat betreft methodiek kunnen plaatsvinden binnen het vakgebied. Emotionele relatie Drs. Credence Baker en dr. Kimberly Rynearson (Tarleton State University) deden verslag van hun onderzoek naar visuele en verbale ʻhintsʼ (cues) in digitale leeromgevingen met als doel voor studenten zogenaamde psychological closeness te evenaren. Studenten willen in een DLO graag ideeën uitwisselen en eenvoudig bij cursusmateriaal kunnen, maar hebben er een hekel aan als er technische obstakels zijn en missen het gebrek aan (fysiek) contact met medestudenten en docenten (Westbrook 2006). Ze zijn in de DLO op zoek naar hoogwaardige interactie, consequente opbouw van online cursussen, technische ondersteuning, heldere structuur van digitale leeromgeving, innovatief cursusmateriaal zoals case studies, audio clips, further reading of op de inhoud betrekking hebbende games (Mupinga, Nora, & Yaw, 2006 ; Young & Norgard, 2006). Volgens Baker en Rynearson zijn de Seven Principles for Good Practice in Undergraduate Education (contact, samenwerking, active werkvormen, snelle feedback, hoge verwachtingen en respect voor verschil in leerstijlen) opgesteld door Chickering and Gamsonʼs (1987) ook toepasbaar op online cursussen. Om een dergelijke emotionele relatie op te kunnen bouwen stellen zij psychological closeness voor. Mehrabian (1971) definieert dit als: Physical and verbal behaviors that reduce psychological and physical distance between individuals en maakt onderscheid tussen verbale en non-verbale immediacy. Verbal immediacy kan worden bereikt door online discussies te starten, vragen te stellen, humor te gebruiken, wat meer over jezelf te vertellen, de studenten bij naam te noemen, de studenten als serieuze gesprekpartners te beschouwen ( we gaan nu onderzoeken... ),

9 snelle en frequente feedback te leveren, complimenten niet te schuwen en betrokkenheid aan de dag te leggen. Baker en Rynearson geven ook nog tips over hoe interactie met de content aan te moedigen (samenwerken, samen onderzoeken o.l.v. de docent, opdrachten waarbij studenten zelf iets moeten schrijven, etc.), hoe interactie met de docent aan te moedigen (veel contactmomenten inbouwen zowel met de groep studenten als per student, helderheid verschaffen over wederzijdse verwachtingen) en hoe interactie tussen studenten onderling aan te moedigen (bijdragen van studenten aan online discussie belonen, studenten die discussie online volgen belonen, groepsactiviteiten inbouwen in de leeromgeving). Management- & organisatieperspectief Verslag van de meest opvallende trends en aansprekende voorbeelden met betrekking tot de vraag welke eisen er aan leeromgevingen worden gesteld. Welke eisen worden aan leeromgevingen gesteld? Studenten zijn in de afgelopen decennia veranderd; ze hebben andere verwachtingen, vertonen ander gedrag, delen hun leven anders in. Technologie levert nauwelijks beperkingen meer op. Er bestaan nieuwe visies op leren. Deze drie verschijnselen zijn volgens Oblinger (2006) belangrijk voor de huidige trends op het gebied van leeromgevingen. En dat was te merken op Educause Het onderzoek naar en ontwerp van (fysieke) leeromgevingen stond in veel sessies centraal en daarbij kregen de bovenstaande ontwikkelingen ruimschoots aandacht. Uitgangspunten waren onder andere het feit dat functionaliteit van ruimte erg belangrijk is (een hal is niet alleen om door te lopen), er 24 maal 7 gebruik van wordt gemaakt, diverse leerstijlen gerespecteerd moeten worden, we moeten

10 uitgaan van apparatuur die de student al gebruikt, dat de gehele campus (wereld?) als leeromgeving beschouwd moet worden en dat leeromgevingen door interdisciplinaire teams moeten worden ontwikkeld. Om de hedendaagse student optimaal te faciliteren stellen Philip Long en Karalee Woody in een preconference-sessie een aantal didactische uitgangspunten voor zoals de community of learners, authentieke opdrachten aan te bieden aan studenten en een nonlineaire associatieve presentatie van uitkomsten. Deze didactische uitgangspunten hebben implicaties voor het ontwerp van de leeromgeving. Interessant hierbij is ondermeer de discussie of een leeromgeving adaptable (aan te passen aan bepaalde situatie vanuit didactisch oogpunt) moet zijn of flexible (alles moet mogelijk zijn, volledig futureproof, een dure optie waarin van de eindeloze mogelijkheden nauwelijks gebruik wordt gemaakt). Naast het samenstellen van interdisciplinaire teams die in een vroeg stadium als gelijke partners deelnemen aan het ontwerpproces van een leeromgeving stellen Long en Woody ook een Need-Finding Toolkit voor om zo goed mogelijk op de hoogte te zijn van de eisen die aan een leeromgeving worden gesteld door zowel student, docent als ondersteunend personeel. Deze toolkit bevat onder andere een onderzoek in de vorm van een fotodagboek dat studenten aanleggen in Flickr. In dit fotodagboek omschrijven studenten fotoʼs van hun favorite (groeps)werkplek. In veel gevallen waren de fotoʼs niet direct veelzeggend, maar de argumenten waarom studenten er graag werken onthullend. Observatie, zoals in de bibliotheek van de University of Chicago is uitgevoerd, leverde informatie op over wat de gebruikers van de studiezalen eigenlijk deden. In het model dat bij de inrichting van ruimtes in Chicago is toegepast gaat men uit van de content en komen pas daarna space, student en technology aan de orde. De meest flexibele leeromgeving lijkt een studio te zijn. Niet alleen appelleert dit aan een creatieve ruimte, de leeromgeving is ook nog eens

11 aan veel situaties aan te passen. Technisch perspectief Welke tools zijn van toepassing? Studenten gebruiken privé veel tools die nog niet op grote schaal in het onderwijs worden ingezet, zowel wat betreft hardware ("Ze nemen alles in hun rugzak mee." ), als voor wat betreft software. Met behulp van een SOA (Service Oriented Architecture) kunnen instellingen een koppeling maken tussen de Instellingsonderwijssytemen (ELO, DPF LCMS, Leerroutemanagement etc.) en de tools die online door de student zelf worden gebruikt. Op het gebied van de hardware waren met name de Tablet PC en de ipod populair. Veel sessies gingen in op de flexibiliteit en mogelijkheden van beide apparaten. Voor wat betreft de software waren het vooral de social tools die ruimschoots aandacht kregen. Zie voor de huidige trends en toepassingen het thema Sociale software in leerprocessen. Aan welke eisen moet de content voldoen? Door een groot aantal sprekers werd aangedrongen op het gebruik van open content. Een voorbeeld van een project dat afhankelijk is van het gebruik van het open document format is <emma> Goes Mainstream. Met de electronic markup and management application <emma> en de OpenOffice Writer organiseert de University of Georgia haar schrijfonderwijs binnen de gehele opleiding Engels. Deze combinatie van online tool en applicatie maakt het mogelijk om studenten (samen) te laten schrijven in een open document format. Studenten houden zo controle over hun eigen producten en docenten kunnen aan de hand van de ingezonden teksten onderzoek doen en een

12 verzameling van fouten en feedback opbouwen. Eén van de achterliggende ideeën is dat door het schrijfproces te monitoren ʻgoed schrijvenʼ gestimuleerd wordt, in plaats van fouten afgestraft. Op het gebied van de Podcasts signaleerden we ook een aantal trends. Het taggen van Podcasts wordt steeds belangrijker en studenten zouden opleidingsgerelateerde podcasts versneld afspelen. Conclusies Studenten en docenten Ook al komen onze huidige studenten uit de Net-generatie en verwachten we dat ze computervaardig zijn, het blijft de taak van de docent om studenten te leren om (digitaal) samen te werken aan het interpreteren en conceptualiseren van kennis. Het is de verantwoordelijkheid van de docent om digitaal geletterde-studenten op te leiden met gevoel voor academische netiquette, vaardigheden in het online samenwerken en zicht op voor hun vakgebied interessante ICT-methoden en technieken. De docent blijft onderwijzen, ook in flexibelere vormen van onderwijs. Management en organisatie Dit vereist wel (consolidatie van) didactische vaardigheden van de docent, tijd om dingen uit te proberen, ervaringen uit te wisselen met collegae en voldoende ruimte en faciliteiten voor de student om informeel en samenwerkend te leren. Om het informele leren te stimuleren zullen flexibele (fysieke) leeromgevingen moeten worden ontwikkeld en ingericht waarin diverse academische biotopen (bibliotheek, groepsruimte, mensa, studiezaal, collegezaal) samenkomen en overlappen met meer private domeinen waarin een student zich begeeft (sport, universiteitscafé, levensbeschouwelijke groep, etc.). Technology = Community!

13 Techniek Op Educause2006 zagen we voorbeelden van Gaming in het onderwijs. Hiermee trachtten docenten aan te sluiten bij de belevingswereld van studenten. Er was veel aandacht voor de vorm van de games, waardoor de kosten enorm hoog waren. Een dergelijke exercitie lijkt me moeilijk te realiseren in Nederland. Laat staan dat een dergelijk instrument breed in te zetten valt. Op het moment ligt interactie tussen studenten en docent in veel digitale leeromgevingen niet voor de hand. In de DLO Blackboard bijvoorbeeld zijn studenten en docenten geen gelijke partners in het onderwijs en onderzoek. Docenten kunnen om dit te realiseren wel gebruik maken van andere middelen (wikiʼs, blogs, SURF groepen etc.) maar deze tools zijn vaak moeilijk te integreren in het onderwijsproces omdat ze nog in de pilotfase zitten, de licentie niet campuswijd is geregeld, er veel organisatie (accounts en rechten) aan vast zit die nog niet in de bestaande procedures zijn opgenomen of omdat er nauwelijks incentives zijn voor docenten om wat nieuws uit te proberen. Deze zaken zouden dus geregeld moeten zijn om op grotere schaal interactie te laten plaats vinden. Referenties Abdul-Hamid, H. (2006). Examining Best Practices in Online Course Design and Teaching. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Ayers, E.L., & Thomas, W.G. (2006). Time, Space, and History. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Baker, C. & Reynearson, K. (2006). Verbal Immediacy: Effective Online Interactions. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference

14 Spurring Innovation and Marshalling Resources. Balthazor, R., Desmet, C., & Hilton, N. (2006). < emma > Goes Mainstream. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Brown, R.M., & Reynolds, N. (2006). Gaming as Pedagogy: Teaching College Economics via a Video Game. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Conway, M. & Oberlin, J.L. (2006). Modeling the 21st Century Student Experience: Ubiquitous Computing in Higher Education. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Couch, J. (2006). Apple Computer, Inc. - itunes U: Extending Learning Beyond the Classroom. Corporate Presentation at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Chickering, A.W., & Gamson, Z.F. (1987). Seven priciples for good practice in undergraduate education. AAHE Bulletin, march, 2-7. Everhart, D., & Irvine, M.J. (2006). Content Catastrophe: The Gap Between Textbooks and Global Real-Time Knowledge Acquisition. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Finnegan, C. (2006). Understanding and Improving Learning in the Online Environment. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Jorstad, J.A. (2006). Rules of Engagement: Strategic Moves with Technology. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Long, P.D., Milne, A.J., & Woody, K.A. (2006). Seminar 12P - Informal Team Collaboration: Forces Driving Advanced Learning Space Design. Pre conference session at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources.

15 Mehrabian, A. (1971). Silent Messages, Belmont, CA: Wadsworth. Mupinga, D.M., Nora, R.T., & Lippert, L.R. (2004). The learning styles, expectations, and needs of online students. College Teaching, 54, Oblinger, D.G. (2006). Learning Spaces. O'Neill, I., Snyder, J., Veloz., L., & Zappe, J. (2006). Tell Us What You Want: Lessons in Student-Centered Service Design. Paper presented at the EDUCAUSE Annual Conference Spurring Innovation and Marshalling Resources. Westbrook, V. (2006). The virtual learning future. Teaching in Higher Education, 11 (4),

De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012

De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012 De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012 1 Inhoud Belangrijke definities en voorbeelden Middelen, techniek en ICT Opdracht in subgroepen Wat verwacht u van ons Afsluiting Contact gegevens 2 Belangrijke

Nadere informatie

Competentieleren met EMERGO. Hans Hummel, Henk van den Brink

Competentieleren met EMERGO. Hans Hummel, Henk van den Brink Competentieleren met EMERGO Hans Hummel, Henk van den Brink Presentatie Competentieleren (A) Serious games (B) Authentieke taken én toetsing (C) EMERGO: aanpak en tools (D) Demo functionaliteiten (E) Discussie

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Symposium 21 november 2009 Wat is vrije software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis software (freeware) 'Free as in free speech, not

Nadere informatie

ICT in het onderwijs

ICT in het onderwijs ICT in het onderwijs Wilfred Rubens DNA-middag, Interstudie NDO Foto: turtlemom_nancy Bron: Digital Birmingham Technologische ontwikkelingen (o.a. breedband) + inzichten in didactiek = potentie voor onderwijs

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Online learning is the single biggest change in education since the printing press John Chubb and Terry Moe Inhoud Online leren Voordelen en aandachtspunten

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

Op weg naar EUR-strategie online leren

Op weg naar EUR-strategie online leren Op weg naar EUR-strategie online leren SURF Symposium Open en Online Education, 11 maart 2014 Dr. Gerard Baars Directeur Risbo en projectleider deelprogramma online leren EUR Bouwstenen strategie online

Nadere informatie

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Vooruit kijken Vooruit kijken Door een andere bril Markten veranderen Mensen veranderen Werken veranderd Bart Ensink Kenniscentrum voor cloud computing

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Elektronische leeromgeving en didactiek Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Wat is een ELO? Voorbeelden Didactiek en ELO Voorbeelden leeractiviteiten in een ELO Functionaliteiten

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Dag van de Trainer. Gaat online leren ten koste van verbinding?

Dag van de Trainer. Gaat online leren ten koste van verbinding? Dag van de Trainer Gaat online leren ten koste van verbinding? Marion Reijerink 10 jaar ABN AMRO Trainer sinds 2005 Online trainer sinds 2010 Opleidingen in VS Nu: directeur atsync Trainer van het jaar

Nadere informatie

Sociale media en didactiek (en pedagogiek)

Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Twitter: #smhuis Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Wie van u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u?

Nadere informatie

Weblectures Op de TUDelft

Weblectures Op de TUDelft Weblectures Op de TUDelft Programma: Weblectures op de TUDelft -Collegerama -OCW -ItunesU -Wimba Weblectures Kees van Kuijen en Peter de Moel ELS: E-LearningSupport TUDelft, Onderwijs en Studenten zaken

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Europees onderwijs over Vrije Software en Open Standaarden Open Universiteit Wat is Vrije Software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis

Nadere informatie

Teveel geld, geen urge, toch succes

Teveel geld, geen urge, toch succes Teveel geld, geen urge, toch succes drs. Jos J.M. Baeten voor MBO City, 25 nov 13 Mini-workshops Anke Meevissen & Morris Kraayeveld www.cssbreda.nl Aanzet tot dialoog De impact van technologie, Touch is

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR VOETBAL JE BEROEP De cursus is een goede introductie in het voetbalmanagement, want het helpt je om verschillende situaties

Nadere informatie

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR SPORT JE BEROEP HARVEY VAN STEIN Basketbalspeler BC Apollo Alumnus Sport Management Fundamentals Mijn doel is om mijn basketbal

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Inhoud Introductie Maatschappelijke trends Veranderende opvattingen over leren Technologische trends Trend vs hype

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

Agenda. 19:00 19:10u Opening. 19:10 19:50u Waarom Slimmer Samenwerken? 19:50 20:10u Pauze

Agenda. 19:00 19:10u Opening. 19:10 19:50u Waarom Slimmer Samenwerken? 19:50 20:10u Pauze Innoveer jij mee? Peter van Baal Business Consultant Unified Communications Jan-Willem Beekmans Business Consultant Unified Communications April 2008 1 Agenda 19:00 19:10u Opening 19:10 19:50u Waarom Slimmer

Nadere informatie

6 september 2007. ICT in het onderwijs anders bekeken

6 september 2007. ICT in het onderwijs anders bekeken 6 september 2007 ICT in het onderwijs anders bekeken Internet is drastisch veranderd Dion Hinchcliffe, sept 2006 2 Nederland loopt voorop in ICT - Nederland meeste breedbandaansluitingen - NL 6e plaats

Nadere informatie

In zijn bijdrage constateert Dittrich dat het Nederlandse hoger onderwijs zich op de borst mag kloppen waar

In zijn bijdrage constateert Dittrich dat het Nederlandse hoger onderwijs zich op de borst mag kloppen waar KARL DITTRICH Voorzitter WTR Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) DIFFERENT IN ICT In zijn bijdrage constateert Dittrich dat het Nederlandse hoger onderwijs zich op de borst mag kloppen waar

Nadere informatie

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen?

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Dr. Mary Dankbaar programma manager e-learning, Erasmus MC Inhoud Ontwikkelen en beoordelen kennis Ontwikkelen en beoordelen van vaardigheden

Nadere informatie

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder 1 Van Consumers naar Prosumers O.W. Vonder Over Learning Valley Vertaalt onderwijskundige vraagstukken naar Microsoft oplossingen Spin-out van Wageningen Universiteit Ruime onderwijskundige kennis en expertise

Nadere informatie

Cursusontwikkeling / Centrale ELO

Cursusontwikkeling / Centrale ELO Cursusontwikkeling / Centrale ELO Leo Wagemans 7 september 2011 Overleg met Leeuwenborgh opleidingen Agenda Uitgangspunten van de OU Onderwijsontwerp en ontwikkeling ADDIE-cyclus Ontwikkelteam / Cursusteam

Nadere informatie

Visie op (politie)onderwijs en de rol van nieuwe technologieën

Visie op (politie)onderwijs en de rol van nieuwe technologieën Visie op (politie)onderwijs en de rol van nieuwe technologieën Reinder Vrielink, MSc (in e-learning, multimedia and consultancy), 21 juni 2013 Inleiding De sociaal constructivistische leertheorie (Sanden

Nadere informatie

De Centrale ELO bij de Open Universiteit

De Centrale ELO bij de Open Universiteit De Centrale ELO bij de Open Universiteit Presentatie voor BKO-Kennismakingscursus nieuwe docenten 27 september 2011 Leo Wagemans Open Universiteit Agenda Achtergrond Studienet Blackboard Elluminate SafeAssign

Nadere informatie

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 DEEL 1 E-LEARNING IN DE TIJD 1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 3. Heden... 10 3.1 Voor- en nadelen van e-learning...10 3.1.1 Voordelen van e-learning...10 3.1.2 Nadelen

Nadere informatie

Post HBO Branded Content Strategie

Post HBO Branded Content Strategie Post HBO Branded Content Strategie De Post HBO opleiding Branded Content Strategie duurt ongeveer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Klik om de stijl te bewerken. Welkom. Studeren met autisme

Klik om de stijl te bewerken. Welkom. Studeren met autisme Klik om de stijl te bewerken Welkom Studeren met autisme Wie Klik om zijn de stijl wij te bewerken Eline Thijssen Consultant handicap + studie Eline.thijssen@handicap-studie.nl 06-23580724 www.handicap-studie.nl

Nadere informatie

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Programma Formatief toetsen Voorwaarden voor formatief toetsen Voorbeelden van technieken

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Informatiseringscentrum en Bureau Onderwijs Logistiek Onderwijszaal van de toekomst UvA

Informatiseringscentrum en Bureau Onderwijs Logistiek Onderwijszaal van de toekomst UvA Informatiseringscentrum en Bureau Onderwijs Logistiek Onderwijszaal van de toekomst UvA SURFacademy seminar 21 juni 2013 Presentator Marij Veugelers ICTO consultant Informatiseringscentrum UvA projectleider

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Online begeleiden. Steven Verjans Centre for Learning Sciences and Technologies Open Universiteit Nederland. #SoEDL

Online begeleiden. Steven Verjans Centre for Learning Sciences and Technologies Open Universiteit Nederland. #SoEDL Online begeleiden Steven Verjans Centre for Learning Sciences and Technologies Open Universiteit Nederland #SoEDL Kleine anecdote Student bij Haagse Hogeschool Volgt keuzevak bij Sheffield Hallam Uni Groep

Nadere informatie

VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN

VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN VIDEO-CONFERENCING IN DE NETWERKSCHOOL: ONDERZOEK EN AANBEVELINGEN 1 De Netwerkschool ROC Nijmegen onderzocht de toepassingsmogelijkheden van videoconferencing in de Netwerkschool. Er werd zowel marktonderzoek

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Werksessie DLWO 25 juni 2013 Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Ontwikkelingen rondom cloud Kansen voor samenwerking kennisinstellingen Behoeften

Nadere informatie

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Dynamic Publishing on Demand in Social Networks R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Introductie Roger Dols Morpheus Software Onze expertise is het beheersbaar maken van kennis door toepassing van 2e generatie

Nadere informatie

Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012

Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012 Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012 Vraagstelling Kunnen social media in het lesprogramma van de niveau-4 opleiding junior account manager op het

Nadere informatie

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE

SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING ONDERWIJSPROJECT VOOR SINOLOGIE PILOOTPROJECT VOOR EEN UNIVERSITEITSBREED PROGRAMMA OG SINOLOGIE SERVICE-LEARNING Wat is service-learning? Nieuw of niet? Goodpractices uit Latijns-Amerika,

Nadere informatie

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg?

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Competenties en skills Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Taxonomie van Benjamin Bloom (1956) Paradigmawisseling Onderwijs in een industriële samenleving Gericht op kennisoverdracht Leerkracht

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Sociale Media in het Voortgezet Onderwijs

Sociale Media in het Voortgezet Onderwijs Nederlandse Informatica Onderwijs Conferentie 2011 7&8 april 2011 Heerlen Sociale Media in het Voortgezet Onderwijs Jan-Willem van t Klooster Melanie Janssen-Morshuis ACHTERGROND 2 (Social Media) Research

Nadere informatie

WIKI-Games. Wiki-based games in higher education. Wim Westera Peter van Rosmalen

WIKI-Games. Wiki-based games in higher education. Wim Westera Peter van Rosmalen WIKI-Games Wiki-based games in higher education Wim Westera Peter van Rosmalen SURF Academy: Seminar innovatie en inspiratie, Utrecht, 17 februari 2011 Overzicht Project inbedding Learning Media Progamma

Nadere informatie

CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken

CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken CASE een elektronische omgeving voor het zoeken naar en analyseren van uitspraken Antoinette J. Muntjewerff Afdeling Algemene Rechtsleer Faculteit der Rechtsgeleerdheid muntjewerff@lri.jur.uva.nl http://www.lri.jur.uva.nl/~munt

Nadere informatie

Welkom bij BSA Live Session Omgaan met nieuwe trends

Welkom bij BSA Live Session Omgaan met nieuwe trends Welkom bij BSA Live Session Omgaan met nieuwe trends De Live Session start binnen enkele minuten. Dank voor uw geduld. TIP: controleer of uw geluid aanstaat en uw browserinstellingen toestaan dat u beeld

Nadere informatie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie Visie We leven in een wereld die sterk veranderlijk is. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij docenten om de nieuwe generaties als competente rebellen klaar te stomen voor een onbekende toekomst waarin

Nadere informatie

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES Voltijd Tilburg 2011/2012 COMMERCIËLE ECONOMIE FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES DIGITAL PUBLISHING STUDIES 25.M.3535.01.11 Enjoy YOUR learning community! We willen vermaakt worden, we zoeken naar

Nadere informatie

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren Katrien Struyven Ervaringen Wie heeft pogingen ondernomen of reeds een artikel geschreven? Hoe heb je dit ervaren? Wie heeft er reeds deelgenomen

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld. Copyright 2015 ITpreneurs. All rights reserved.

Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld. Copyright 2015 ITpreneurs. All rights reserved. Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld Usability in Courseware Development Ellen Schuurink Gastcollege Usability Engineering Agenda Leren en usability Usability van cursusmateriaal

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Op naar 2025. Vivian Clement

Op naar 2025. Vivian Clement Op naar 2025 Vivian Clement Veel is nog onzeker, een ding staat vast, de studenten van 2025 zijn nu al met leren begonnen Vandaag aandacht voor Ontwikkelingen Impact op het onderwijs Werkvormen ONTWIKKELINGEN

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G.

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Page of Enquête studenten lerarenopleidingen Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Er zijn in totaal 7 vragen. A. Over jezelf Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven

Nadere informatie

De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft.

De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft. De Studio Classroom -methode als middel voor activerend onderwijs in het 1e jaar van de studie Technische Natuurkunde aan de TU Delft 27 May 2013 1 Stephan Eijt Waarom Studio Classroom? Voorkom verveling!

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com EMMA Pilots MOOCs Meerdere talen #EUMoocs Aggregator http://europeanmoocs.eu/

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Altijd en overal leren voor 24/7 professionals. DenV, BU5 Colloquium 19-06-2009 te Soesterberg. N.C.M.Theunissen. Introductie: de reis

Altijd en overal leren voor 24/7 professionals. DenV, BU5 Colloquium 19-06-2009 te Soesterberg. N.C.M.Theunissen. Introductie: de reis Altijd en overal leren voor 24/7 professionals DenV, BU5 Colloquium 19-06-2009 te Soesterberg N.C.M.Theunissen Introductie: de reis 2 1 Uitdagingen voor 24/7 organisaties Algemeen Continu inspelen op nieuwe

Nadere informatie

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.

Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10. Les 01 uitleg bij de presentatie: Welkom in 'Design research & use context' Deel 1 van de Foundation Course in Interaction Design v2.0 2011.10.31 James M. Boekbinder Skype: jboekbinder3641 E-mail: james.boekbinder@gmail.com

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

Dit format kan ook gebruikt worden voor een uitvoeriger eindrapportage (svp apart aanleveren).

Dit format kan ook gebruikt worden voor een uitvoeriger eindrapportage (svp apart aanleveren). Eindrapportage ICTO Fonds projecten Deze factsheet vraagt om een aantal gegevens als afsluiting van uw ICTO fonds project. De (beknopte)gegevens van alle projecten worden op de ICTO site (http://www.ic.uva.nl/icto/)

Nadere informatie

Checklist voor een flexibele leeromgeving. Flexibele stroomvoorziening. collegezaal universiteit.

Checklist voor een flexibele leeromgeving. Flexibele stroomvoorziening. collegezaal universiteit. Checklist voor een flexibele leeromgeving Flexibele stroomvoorziening. collegezaal universiteit. Flexibel leren vraagt om een flexibele leeromgeving Het ontwerpen van werk- en leeromgevingen die meegroeien

Nadere informatie

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Heerlen, 4 oktober 2011, Hogeschool Zuyd, Heerlen Dr. Bert Hoogveld, Open Universiteit, CELSTEC Drs. Diny Ebrecht, Open Universitieit, CELSTEC. Visionen für

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B.

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B. Articulate Studio 13 PRO Algemeen Maak snel e-learningmodules, quizzen en andere interactieve content met een auteurstool waarmee je meteen aan de slag kunt! Onderdelen Studio PRO Articulate Studio PRO

Nadere informatie

Universal Design (UD) lesmateriaal

Universal Design (UD) lesmateriaal Universal Design (UD) lesmateriaal 1. Wat is Universal Design lesmateriaal?... 1 2. Lesmateriaal: algemene tips... 1 3. Richtlijn 1: Representatie... 2 4. Richtlijn 2: Actie en Expressie... 6 5. Richtlijn

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel Fractie SAM Stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Fractie SAM Aan de universiteitsraad 13 november

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Ontwerpen met Modellen - Distance learning at Wageningen University. Gerard van den Boom - Open Universiteit

Ontwerpen met Modellen - Distance learning at Wageningen University. Gerard van den Boom - Open Universiteit Ontwerpen met Modellen - Distance learning at Wageningen University Gerard van den Boom - Open Universiteit Inleidend - kader Wageningen wil Distance Learning gelijkblijvende kwaliteit binnen 60-credit-programma

Nadere informatie

Universal Design for Learning Wetenschappelijk kader om stagebegeleiding te ontwerpen. Hogeschool Gent 24 oktober 2014 Meggie Verstichele

Universal Design for Learning Wetenschappelijk kader om stagebegeleiding te ontwerpen. Hogeschool Gent 24 oktober 2014 Meggie Verstichele Universal Design for Learning Wetenschappelijk kader om stagebegeleiding te ontwerpen Hogeschool Gent 24 oktober 2014 Meggie Verstichele Programma 1. Kennismaking 2. Waarom inclusief onderwijs? 3. Wat

Nadere informatie

Er wordt een presentatie verzorgd de huidige stand van zaken van Ict in Onderwijs. Hierbij worden ook enkele vragen gesteld.

Er wordt een presentatie verzorgd de huidige stand van zaken van Ict in Onderwijs. Hierbij worden ook enkele vragen gesteld. VERSLAG REGIONALE CONSULTATIE OVER ICT EN ONDERWIJS MAROWIJNE DATUM: WOENSDAG 23 OKTOBER 2013 LOCATIE: RECREATIECENTRUM MARIJKEDORP Op woensdag 23 oktober werd in de recreatiezaal van Marijkedorp de regionale

Nadere informatie

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch De wereld ligt aan je voeten. Waar je vroeger naar een netwerkbijeenkomst ging om mensen te ontmoeten,

Nadere informatie

Voordelen voor u: Functie Basis Plus Online Werken Leren QL-ICT Online of QL-ICT Online Plus Online Online

Voordelen voor u: Functie Basis Plus Online Werken Leren QL-ICT Online of QL-ICT Online Plus Online Online QL-ICT Online QL-ICT Online maakt leren flexibel toegankelijk en leuker tegelijk Ruben Biemans, De Triangel, Nijverdal Het onderwijs staat aan het begin van een nieuw tijdperk. QL-ICT speelt hierop in

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing:

Onderwijsvernieuwing: Onderwijsvernieuwing: Kun je met games leren? Hans Hummel Presentatie (amusement) games uit verleden (serious) games onderwijs: wat en waarom Voorbeelden Korte pauze Aanpak en tools (hoe) Nog een voorbeeld

Nadere informatie

Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL. Sylvia Moes

Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL. Sylvia Moes Framework REC:all in relatie met richtlijnen UDL Sylvia Moes Beyond recorded lectures www.rec-all.info Case studies REC:all > REC:all (november 2011-november 2013) > Moving beyond recorded lectures > In

Nadere informatie

elearning in het hoger onderwijs: het gaat opnieuw over leren

elearning in het hoger onderwijs: het gaat opnieuw over leren elearning in het hoger onderwijs: het gaat opnieuw over leren Martin Valcke Department Educational Studies Ghent University Martin.Valcke@UGent.be http://users.ugent.be/~mvalcke/cv_2012/ Structuur Een

Nadere informatie

Innovatieve manieren van leren met ICT

Innovatieve manieren van leren met ICT Innovatieve manieren van leren met ICT Twitter: #NIOC Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Wie van u? m.socrative.com: wrubens Wie van u? A: PO m.socrative.com: wrubens Wie van u? A: PO B: VO m.socrative.com:

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

Sonnevelt opleidingen

Sonnevelt opleidingen Sonnevelt opleidingen De intercity van het nieuwe leren 2.0 Gerry Boogaars, LOODSKR8 Generaties en kennisontwikkeling Protest generatie (1940-1955) X- generatie (1955/1970) Pragmatisch generatie (1970-1985)

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 MEER INZICHT IN PORTALEN Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 AGENDA Aanleiding De wereld van portalen Doelgroep portalen hoger onderwijs Portal ontwikkelingen Tot slot

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie