SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING"

Transcriptie

1 DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING GEGEVENS VAN 213 VOOR BELGIË EN DE 3 REGIO S

2

3 SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING

4 Dit project werd gefinancierd door: In samenwerking met: Wetenschap ten dienste van Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu

5 Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) Operationele directie Volksgezondheid en Surveillance Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie Hiv/aids/soa Surveillanceprogramma Juliette Wytsmanstraat Brussel België Volksgezondheid en Surveillance Oktober 214 Brussel, België Intern referentienummer: 214/32 VERBRUGGE R. 1 MOREELS S. 1 CRUCITTI T. 2 VAN BECKHOVEN D. 1 SASSE A. 1 VAN CASTEREN V. 1 Quoilin S. 1 Met medewerking van Deblonde J. 1, De Baetselier I. 2, Grammens Tine 1, Hercot D. 3 1 WIV-ISP, Volksgezondheid en Surveillance, Epidemiologie van infectieziekten 2 Nationaal Referentiecentrum voor seksueel overdraagbare aandoeningen, laboratorium voor microbiologie, ITG, Antwerpen 3 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van Brussel-Hoofdstad 2/ (Ruth Verbrugge)

6 Voorstel voor verwijzing naar het rapport: Verbrugge R et al., Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de Algemene Bevolking, Gegevens van 213 voor België en de 3 Regio s, WIV-ISP, Brussel, november 214. Dankwoord De Soa-surveillance van het WIV wenst alle artsen en microbiologen te bedanken die bijgedragen hebben tot de aanlevering van de gegevens. Layout: Nathalie da Costa Maya, CDCS, vzw WIV-ISP Verantwoordelijke uitgever: Dr. Johan Peeters Depotnummer of ISSN: D/214/255/48

7 Inhoudsoverzicht Afkortingen 6 Samenvatting 7 Introductie 13 Methodologie 15 Resultaten 21 1 Trends van soa s naar leeftijd en geslacht AlgemEen Chlamydia Gonorroe Syfilis 39 2 DETERMINANTEN VAN DE SOA S EN KARAKTERISTIEKEN VAN DE SOA-PATIENT SAMENSTELLING VAN HET NETWERK EN DE DIAGNOSE-OMSTANDIGHEDEN SOA-PATIËNTENPOPULATIE VERLOOP VAN DE REGISTRATIE, DE RESULTATEN EN DE TOEKOMST VAN HET SOA-PEILNETWERK 67 TABELLEN EN GRAFIEKEN, REGIONALE GEGEVENS VAN DE PEILLABORATORIA VOOR MICROBIOLOGIE 1. Vlaanderen Wallonië Brussel 89 Bijlagen 1 Lijst van deelnemende laboratoria voor microbiologie 99 2 Lijst van deelnemende ziekenhuizen en diensten 1 3 Variabelen in de registratie door deelnemende ziekenhuizen en diensten 11 4 Classificatie van de LGV diagnostiek 11 5 Resultaten van de gonorroegegevens verzameld via de verplichte meldingen bij de artsen infectieziektebestrijding voor vlaanderen 12 6 Resultaten van de syfilisgegevens verzameld via de verplichte meldingen bij de artsen infectieziektebestrijding voor Vlaanderen 14 7 Screening van bloeddonoren door het Rode Kruis 18 8 Website met richtlijnen omtrent testen voor soa en partnernotificatie 18 Inhoudsoverzicht 5

8 Afkortingen Afkortingen AIDS ARC AZG CDC ECDC WSW GGC HBV HCV HIV HPV ITG LGV MSM NG NRC PID SOA WHO Acquired Immunodeficiency Syndrome Aids Referentiecentra Agentschap Zorg en Gezondheid Centers for Disease Control and Prevention (US) European Centre for Disease Prevention and Control Vrouwen die seks hebben met vrouwen (Women who have Sex with women) Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Hepatitis B-virus Hepatitis C-virus Human Immunodeficiency Virus Human Papillomavirus Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen Lymphogranuloma venereum Mannen die seks hebben met mannen Neisseria gonorrhoea Nationaal Referentiecentrum voor diagnostiek en microbiologische surveillance van soa Pelvic Inflammatory disease Seksueel overdraagbare aandoening World Health Organization 6

9 Samenvatting De epidemiologische trends van de Chlamydia, gonorrhoeae en syfilis zijn beschreven op basis van de gegevens verzameld door de peillaboratoria voor microbiologie. TRENDS IN VLAANDEREN Chlamydia is de meest voorkomende soa in Vlaanderen en in België. Het aantal geregistreerde gevallen in Vlaanderen is gestegen van 493 gevallen in 22 tot 2928 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 8,3/1 inwoners in 22 tot 45,7/1 inwoners in 213. In België stelt men een gelijkaardige stijging vast van de gerapporteerde incidentie: van 9,7/1 inwoners in 22 (N=996) tot 44,/1 inwoners (N=4916) in 213. De stijging doet zich voor bij de vrouwen tussen 15 en 34 jaar, en bij mannen tussen 2 en 4 jaar. In 213 is de gerapporteerde incidentie het hoogst bij de 2-24 jarigen met 369,3 gevallen/1 vrouwen en 172,9 gevallen /1 mannen in de betreffende leeftijdsgroep. Gonorroe vertoont sinds 22 eveneens een continue stijgende trend, waarbij het aantal registraties in Vlaanderen gestegen is van 178 gevallen in 22 tot 584 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 3,/1 inwoners in 22 tot 9,1/1 inwoners in 213. De trend in België is gelijklopend met een stijging van 2,7/1 inwoners in 22 (N=278) tot 9,/1 inwoners (N=11) in 213. In 213 werd gonorroe voornamelijk geregistreerd voor mannen tussen 2 en 39 jaar met 37,7 gevallen/1 mannen in die leeftijdsgroep. Bij vrouwen werd de hoogte incidentie genoteerd bij de 2-24 jarigen met 19,1 gevallen/1 vrouwen. Samenvatting Ook syfilis vertoont een stijging over dezelfde periode (22-213) met 55 registraties in 22 (gerapporteerde incidentie,9/1 inwoners) en 524 registraties in 213 (gerapporteerde incidentie 8,2/1 inwoners) in Vlaanderen. Na een daling van het aantal gevallen in 21, werd voor 213 opnieuw een versnelde toename van het aantal gevallen genoteerd. In België stijgt het aantal syfilisgevallen met een gerapporteerde incidentie van 1,/1 inwoners (N=15) in 22 tot een gerapporteerde incidentie van 8,9/1 inwoners (N=991) in Syfilis wordt voornamelijk geregistreerd bij mannen tussen 3 en 4 jaar met 36/1 mannen in die leeftijdsgoep.

10 TRENDS IN WALLONIË Chlamydia is de meest voorkomende soa in Wallonië en in België. Het aantal geregistreerde gevallen in Wallonië is gestegen van 165 gevallen in 22 tot 752 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 4,9/1 inwoners in 22 tot 21,/1 inwoners in 213. In België stelt men een gelijkaardige stijging vast van de gerapporteerde incidentie: van 9,7/1. inwoners (N=996) in 22 tot 44,/1 inwoners (N=4916) in 213. De stijging doet zich voor bij vrouwen tussen 15 en 29 jaar, en bij mannen tussen 2 en 39 jaar. In 213 is de gerapporteerde incidentie het hoogst bij de 2-24 jarigen met 181,4 gevallen/1 vrouwen en 4,4 gevallen /1 mannen in de betreffende leeftijdsgroep. Gonorroe vertoont sinds 22 eveneens een stijgende trend, waarbij het aantal registraties in Wallonië gestegen is van 37 gevallen in 22 tot 155 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 1,1/1 inwoners in 22 tot 4,3/1 inwoners in 213. De trend in België vertoont een continue stijging van 2,7/1 inwoners in 22 (N=278) tot 9,/1 inwoners (N=11) in 213. Samenvatting 8 In 213 werd gonorroe voornamelijk geregistreerd bij mannen tussen 2 en 34 jaar 16,9 gevallen/1 mannen in die leeftijdsgroep. Bij vrouwen werd de hoogste incidentie genoteerd bij de 2-24 jarigen met 1,3 gevallen/1 vrouwen. Ook syfilis vertoont een stijging over dezelfde periode (22-213) met 21 registraties in 22 (gerapporteerde incidentie,6/1 inwoners) en 121 registraties (gerapporteerde incidentie 3,4/1 inwoners) in 213 in Wallonië. In België stijgt het aantal syfilisgevallen met een gerapporteerde incidentie van 1,/1 inwoners (N=15) in 22 tot een gerapporteerde incidentie van 8,9/1 inwoners (N=991) in 213. Syfilis wordt voornamelijk geregistreerd bij mannen in alle leeftijdsgroepen boven 2 jaar.

11 TRENDS IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Chlamydia is de meest voorkomende soa in Brussel en in België. Het aantal geregistreerde gevallen in Brussel is gestegen van 34 gevallen in 22 tot 1164 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 31,1/1 inwoners in 22 tot 99,1/1 inwoners in 213. De hoogste incidentie voor Chlamydia in Brussel werd genoteerd in 211 met 112,7/1 inwoners. In België stelt men een continue stijging vast van de gerapporteerde incidentie: van 9,7/1. inwoners (N=996) in 22 tot 44,/1 inwoners (N=4916) in 213. De stijging werd voornamelijk genoteerd voor vrouwen tussen 15 en 29 jaar, en voor mannen tussen 2 en 39 jaar. In 213 is de gerapporteerde incidentie het hoogst bij de 2-24 jarigen met 744,1 gevallen/1 vrouwen en met 174,4 gevallen/1 mannen in de betreffende leeftijdsgroep. Gonorroe vertoont sinds 22 eveneens een stijgende trend, waarbij het aantal registraties in Brussel gestegen is van 58 gevallen in 22 tot 245 gevallen in 213. Dit komt overeen met een stijging van de gerapporteerde incidentie van 5,9/1 inwoners in 22 tot 2,9/1 inwoners in 213. De trend in België vertoont een continue stijging met een stijging van 2,7/1 inwoners in 22 (N=278) tot 9,/1 inwoners (N=11) in 213. In 213 werd gonorroe voornamelijk geregistreerd bij mannen tussen 15 en 39 jaar 71 gevallen/1 mannen in die leeftijdsgroep. Bij de vrouwen werd de hoogste incidentie genoteerd bij de 2-24 jarigen met 58,2 gevallen/1 vrouwen. Ook syfilis vertoont een stijging over dezelfde periode (22-213) met 25 registraties in 22 (gerapporteerde incidentie 2,6/1 inwoners) en 334 registraties (gerapporteerde incidentie 28,4/1 inwoners) in 213 in Brussel. In België stijgt het aantal syfilisgevallen met een gerapporteerde incidentie van 1,/1 inwoners (N=15) in 22 tot een gerapporteerde incidentie van 8,9/1 inwoners (N=991) in 213. Samenvatting 9 Syfilis wordt voornamelijk geregistreerd bij mannen in alle leeftijdsgroepen boven 2 jaar.

12 OMSCHRIJVING VAN DE SOA-PATIENT EN DE DIAGNOSE-OMSTANDIGHEDEN De gebruikte bron voor het omschrijven van de soa-patiënt en de diagnoseomstandigheden is het soa-peilnetwerk. De soa-patiënten geregistreerd via dit netwerk zijn > mannen en vrouwen zonder klachten, die (opportunistisch) gescreend werden > mannen en vrouwen met wisselende partners of die deelnemen aan groepsseks of partnerruil > mannen die seks hebben met mannen > partner(s) van de soa-patiënten > zwangere vrouwen > sekswerkers > intraveneuze druggebruikers > mannen en vrouwen van buitenlandse afkomst > personen die seksueel contact hebben gehad in het buitenland Samenvatting De risicogedragingen die meest gerapporteerd werden > orale seks (82 %) > minstens 2 sekspartners gedurende de laatste 6 maanden (66 %) > geen regelmatig condoomgebruik (58 %) > deelname aan groepsseks (3 %) > de sekspartner(s) niet verwittigen als men een soa heeft: 48 % van de soapatiënten wil zijn sekspartner(s) niet contacteren ; 7 % van de soa-gevallen werden gevonden dank zij partnerverwittiging De meerderheid van de soa-registraties waren afkomstig van > mannen die seks hebben met mannen (61 % van de mannen) > jongvolwassenen (34 % van de soa-patiënten en 5 % van de Chlamydiapatiënten zijn jonger dan 25 jaar) 1 Het hoogste aandeel soa-patiënten gevonden door screening werden genoteerd bij > Centra Familiale Planning en Seksuele Voorlichting (7 %) > gynaecologen (6 %) > soa-klinieken (6 %) > en is het laagste bij de huisartsen (15 %) Het aandeel soa-patiënten gevonden door screening verschilt sterk bij de deelnemende gynaecologen.

13 AANDACHTPUNTEN Uit de surveillance blijkt er dat er een continue toename van de soa s is. Rekening houdend met de jonge leeftijd van de meerderheid van de patiënten kan men een aantal bijkomende aanbevelingen voorstellen. 1. Opportunistisch screenen uitbreiden Gezien de mogelijke complicaties (PID, buitenbaarmoederlijke zwangerschap, tubaire infertiliteit bij vrouwen en verminderde mobiliteit van sperma bij mannen), het frequent asymptomatische verloop van Chlamydia (tot 8 % bij de vrouwen en 6 % bij de mannen), alsook van gonorroe (tot 5 % bij vrouwen en tot 2 % bij mannen), en de perinatale overdracht van beide infecties van moeder op kind, zou opportunistische screening voor Chlamydia en gonorroe bij vermoeden van risicogedrag (van de patiënt of van diens partner) aanbevolen kunnen worden naar huisartsen en gynaecologen. De reeds bestaande hiv- en syfilisscreening (Ref KCE report 6A, 24) in het prenatale zorgpad, dienen eveneens uitgebreid te worden met Chlamydia en gonorroe. 2. Rol van huisartsen versterken Gezien het lage aantal soa-patiënten gediagnosticeerd door middel van screening door de huisartsen, zouden huisartsen aangemoedigd moeten worden om te screenen bij vermoeden van risicogedrag. 3. Partnerscreening aanmoedigen Gezien de partnerscreening slechts voor 8 % expliciet gemeld werd binnen de surveillancesystemen zou partnerscreening veralgemeend dienen te worden bij iedere soa-consultatie teneinde de asymptomatische dragers te vinden en verdere verspreiding te verhinderen. 4. Testen voor coinfecties Gezien onder de geregistreerde soa-patiënten 3 % gelijktijdig hiv-positief testten, hiv ook een soa is (dezelfde transmissieweg), de meeste met hivgecoïnfecteerde soa-patiënten mannen waren die seksuele contacten hadden met mannen, zou het co-testen van hiv en soa aanbevolen kunnen worden, zeker bij MSM. De meest voorkomende co-infecties met hiv zijn syfilis en gonorroe. Samenvatting Instrument De ontwikkeling van een risico-beoordelingsinstrument met soa-screeningsrichtlijnen en van opleidingen rond het opportunistisch testen gericht naar de huisartsen en gynaecologen zijn aanbevolen.

14 12

15 Introductie SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN Surveillance van gezondheid en ziekte omvat een continue verzameling van gegevens, de analyse van die gegevens met de interpretatie ervan, om informatie te verschaffen aan degenen die aangepaste acties kunnen ondernemen. (ECDC, Mission of surveillance, 211 ; Amato-Gauco, the surveillance of communicable diseases in the European Union- A long term strategie , eurosurveillance, 28, june 26) Voor de epidemiologische en klinische opvolging van de soa s wordt gebruikgemaakt van indicator-based surveillance, de ruggengraat van de surveillancesystemen. Dit systeem bestaat uit het verzamelen van informatie over determinanten soa s en karakteristieken van de soa-patiënt uit gezondheidsinstellingen (eerstelijnspraktijken, hospitalen, laboratoria) die gekanaliseerd wordt van lokaal, regionaal tot nationaal en internationaal niveau. De gegevensverzameling is gebaseerd op gevalsdefinities zoals overeengekomen in Europa via het European Centre for Disease Control and Prevention (ECDC case definitions, Official journal of the European Union, 212). Dit garandeert een hoge kwaliteit van gegevens. (Amato-Gauco, The surveillance of communicable diseases in the European Union - A long term strategie , Eurosurveillance, 28, june 26) Naast epidemiologische en klinische surveillance bestaat er ook moleculaire surveillance. Deze surveillance bestaat uit moleculaire typering of het bepalen van de microbiële DNA-afdruk. Ze heeft zich sinds 199 heel snel ontwikkeld en maakt nu deel uit van de routine stamkarakterisatie in vele referentielaboratoria. Moleculaire typering helpt bij het monitoren van klonen en stammen, bij de vroege detectie van verspreide internationale uitbraken en bij de voorspelling van mogelijke epidemieën. Als voorbeelden kan men stellen: het opvolgen van het resistentieprofiel van Neisseria gonorrhoeae (NG), multi-antigen sequence typing van NG alsook het opvolgen van het voorkomen van de bestaande en recent ontdekte stammen van Chlamydia trachomatis. (ECDC, Mission of surveillance, 211) Om een zo volledig mogelijk beeld van de soa-situatie in de regio s en in België te krijgen en gepaste maatregelen te kunnen aanbevelen, worden de verschillende bronnen gebruikt. Introductie 13 De hoofddoelstelling van dit registratiesysteem is het beschrijven van de soapatiënt, het omschrijven van de determinanten en het bieden van kwalitatieve informatie die essentieel is voor de planning van preventie- en controleactiviteiten, een bevoegdheid van de gemeenschappen.

16 14

17 Methodologie HET NETWERK VAN PEILLABORATORIA VOOR MICROBIOLOGIE Het netwerk van peillaboratoria voor microbiologie werd door de Dienst Epidemiologie van infectieziekten van de Operationele Directie Volksgezondheid en Surveillance van het WIV-ISP opgericht in 1983, met onder meer de registratie van Chlamydia trachomatis en Neisseria gonorrhoeae. In het jaar 22 werd de registratie van Treponema pallidum (syfilis) toegevoegd. Vanuit dit netwerk wordt een beeld gegeven van het aantal gevallen van Chlamydia, gonorroe en syfilis met bijkomende gegevens over leeftijd, geslacht, woonplaats, soort staal en gebruikte diagnostiek. Negenennegentig van de 178 (59 %) laboratoria voor microbiologie in België maken deel uit van de peillaboratoria. In Vlaanderen nemen 54 van de 95 (57 %) laboratoria deel, in Brussel 1 van de 17 (59 %) en in Wallonië 35 van de 66 (53 %). Zij dekken daarmee 6 % van de soa-registratieactiviteiten op nationaal en regionaal niveau (Verbrugge R, Abrams S, 213, niet-gepubliceerde analyse). De deelname gebeurt op vrijwillige basis. (Bijlage 1, p. 99: deelnemende laboratoria voor microbiologie) Na validatie en verwijderen van dubbele registraties worden enkel de gevallen waarvan leeftijd en geslacht gekend zijn, opgenomen in de analyses en besprekingen. In de analyses wordt de incidentie van de soa s berekend gebruikmakende van de populatiegegevens per regio, per geslacht en per leeftijdsgroep. De getabelleerde incidenties zijn gerapporteerde incidenties en zijn dus een onderschatting van de reële incidenties. HET NATIONAAL REFERENTIECENTRUM VOOR SOA Methodologie Het nationaal referentiecentrum voor soa (ITG, Antwerpen) volgt het resistentieprofiel van Neisseria gonorrhoeae op en identificeert de L serovars van Chlamydia trachomatis ter confirmatie van Lymphogranuloma venereum of LGV. Momenteel bestaat voor LGV echter nog geen nationaal uitgewerkt surveillancesysteem. 15 Het aantal geregistreerde gevallen, de gerapporteerde incidenties en de trends voor de 3 soa s, met inbegrip van LGV, alsook de resultaten van de opvolging van het antimicrobieel resistentieprofiel van gonorroe worden besproken voor het regionaal en nationaal niveau in deel 1 vanaf pagina 21.

18 De tabellen en grafieken met regionale gegevens voor de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden gedetailleerd weergeven vanaf de respectievelijke pagina s 69,79 en 89. HET SOA-PEILNETWERK VAN CLINICI Het peilnetwerk van clinici voor de surveillance van soa s, georganiseerd door de Dienst epidemiologie van infectieziekten van de OD Volksgezondheid en Surveillance van het WIV-ISP, bestaat sinds oktober 2. De deelnemende specialisaties zijn gynaecologen, dermatologen, huisartsen, internisten, urologen, centra voor seksuele voorlichting en familiale planning, soa-klinieken en medische studentencentra (bijlage 2, pagina 1). De registratie gebeurt op vrijwillige basis. Tot 212 waren de huisartsen ondervertegenwoordigd in het soa-peilnetwerk. Daarom werden op 1 januari 213 de Huisartsenpeilpraktijken in het soapeilnetwerk geintegreerd. Dit netwerk wordt op pagina 17 besproken. Het geintegreerde soa-peilnetwerk is anno 213 zo samengesteld dat ongeveer 1 % van ieder type gespecialiseerde praktijk vertegenwoordigd is voor België en voor iedere regio (CDC pandemic control.8 % coverage). Methodologie 16 Volgende soa s worden opgevolgd: Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Trichomonas vaginalis, Herpes simplex (genitale herpes), Treponema pallidum (syfilis), klinisch Humaan papillomavirus (genitale wratten, condylomen), pelvic inflammatory disease (PID), Lymphogranuloma venereum (LGV). Hepatitis C en hepatitis B worden enkel gemeld wanneer het gaat om een seksueel overgedragen besmetting. Andere te melden aandoeningen zijn pediculosis pubis, donovanosis, chancroid of een te specifiëren infectie, want sommige ziektes zijn geen probleem in de algemene bevolking maar kunnen een probleem zijn binnen een bepaalde bevolkingsgroep. Een nieuw geval met een soa wordt gedefinieerd als zijnde een patiënt met een nieuwe of eerste periode van één of meerdere geselecteerde soa s, ongeacht of deze patiënt in eerste instantie consulteert voor een soa-klacht of niet. Patiënten met recidiverende herpesinfectie of genitale wratten zijn uitgesloten. Alleen een primo-infectie wordt geregistreerd voor deze soa s. Voor Chlamydia, gonorroe en syfilis kan de arts aangeven of het om een reïnfectie gaat. De diagnoses vastgesteld bij een patiënt die consulteert voor een zwangerschap of voor een soa-screening worden geïncludeerd. De gevraagde variabelen zijn te raadplegen in bijlage 3, pagina 11.

19 De diagnostische criteria zijn gebaseerd op de EU-gevalsdefinities (ECDC Case Definitions, Official European journal, 212). Voor LGV worden de diagnoses beschouwd als een bevestigd, waarschijnlijk of mogelijk geval, op basis van de criteria weergegeven in de tabel in bijlage 4, pagina 11. De registratie gebeurt op continue basis: elke nieuwe episode van één of meerdere soa s bij een patiënt die zich aanmeldt in een deelnemende medische praktijk wordt opgenomen. Het peilnetwerk wordt maandelijks aangeschreven en eraan herinnerd om de soa s te registreren, hetzij via de registratiewebsite, hetzij via de papieren registratieformulieren die dienen teruggestuurd te worden. De gegevensinvoer gebeurt anoniem. De gegevens worden geanalyseerd met behulp van de statistische software SAS en STATA. De analyses hebben uitgewezen dat er geen noemenswaardige verschillen zijn betreffende de soa-determinanten, de risicoprofielen en risicogedragingen tussen de verschillende regio s. Analyses hebben eveneens uitgewezen dat de soa-determinanten, de risicoprofielen en risicogedragingen van de soa-patiënten gediagnosticeerd door de Huisartsenpeilpraktijken niet noemenswaardig verschillen van de soa-patiënten geregistreerde door het soapeilnetwerk van clinici. De resultaten van deze geïntegreerde surveillance over de determinanten van de soa s en de karakteristieken soa-patiënt komen aan bod in deel 2 vanaf pagina 47. HUISARTSENPEILPRAKTIJKEN Het netwerk van de Huisartsenpeilpraktijken werd in 1979 opgericht door de huidige Dienst Gezondheidszorgonderzoek van de Operationele Directie Volksgezondheid en Surveillance van het WIV-ISP. Het netwerk verzamelt morbiditeitgegevens over een brede waaier van zowel infectieziekten als niet-infectieuze aandoeningen gezien door de huisarts in België en de regio s. De jaarlijkse registratieprogramma s omvatten telkens een 8-tal gezondheidsproblemen die kunnen variëren van jaar tot jaar. Sommige thema s worden langer behouden om de incidentie in de tijd op te volgen. Zo geeft het netwerk wekelijks het aantal gevallen van griepale syndromen en acute luchtweginfecties door. Naast de registratie van deze klinische gegevens, worden bij een aselecte steekproef van patiënten met een griepaal syndroom ook nasopharyngeale uitstrijkjes afgenomen. De registratie gebeurt op vrijwillige basis aan de hand van wekelijkse papieren formulieren. Het netwerk omvatte 139 regelmatig deelnemende peilpraktijken, met in totaal 17 huisartsen, in 213. Deze praktijken zijn homogeen verspreid over België en de regio s. Methodologie 17

20 De deelnemende huisartsen sluiten goed aan bij de totale populatie van huisartsen in termen van leeftijd en geslacht. De bevolking bereikt door de peilartsen werd in 213 voor België geschat op inwoners of 1,5 % van de totale bevolking, voor Vlaanderen op inwoners of 1,8 % van de bevolking, voor Wallonië op inwoners of 1,1 % van de bevolking en voor Brussel op inwoners of 1,5 % van de bevolking. Aangezien er geen patiëntenlijsten per praktijk bestaan, gebeurt deze schatting op basis van het aantal patiëntencontacten per huisarts. Het netwerk van de Huisartsenpeilpraktijken startte de surveillance van soa s in 213 en zal er ook de komende jaren mee doorgaan. Elke nieuwe episode van de volgende 4 soa s werd geregistreerd, na bevestiging van het labo (met uitzondering voor genitale wratten): Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Treponema pallidum (syfilis), klinisch Humaan papillomavirus (genitale wratten, condylomen). De diagnostische criteria zijn gebaseerd op de EU-gevalsdefinities. (ECDC Case Definitions, Official European journal, 212) Voor dit jaarrapport worden de gegevens verzameld door de Huisartsenpeilpraktijken geïntegreerd in de gegevens van het soa-peilnetwerk van clinici. De resultaten van deze geïntegreerde surveillance komen aan bod in deel 2 over de determinanten van de soa-patiënt. DE VERPLICHTE AANGIFTE VAN DE KLINISCHE GEVALLEN Methodologie Er is eveneens de verplichte aangifte van de klinische gevallen van gonorroe, syfilis en acute hepatitis B aan de artsen infectieziektebestrijding van de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De opgenomen variabelen zijn geslacht en leeftijd. Verder is er ook informatie over de woonplaats, over de nationaliteit en de plaats van infectie (inheems of niet), doch deze informatie wordt niet besproken in dit rapport. Dit registratiesysteem biedt gegevens over een lange periode. 18 Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verplicht te melden soa s bij de 3 regio s. Chlamydia Gonorrhoea Syphilis Acute Hep B* Flanders X X X Wallonia Only congenital Brussels X X X * Deze gegevens worden niet besproken omdat men niet weet of de infectie seksueel overgedragen werd.

21 Meer informatie over de verplichte aangifte zijn te vinden op de websites voor de Vlaamse Gemeenschap, voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en op voor de Fédération Wallonie-Bruxelles. De gegevens verkregen via de verplichte aangifte worden door de Dienst Epidemiologie van infectieziekten van de Operationele Directie Volksgezondheid en Surveillance van het WIV-ISP geanalyseerd op leeftijd en geslacht. De resultaten voor Vlaanderen zijn weergegeven in bijlage 5, pagina 12 (gonorroe) en bijlage 6, pagina 14 (syfilis). ANDERE BRONNEN Het Rode Kruis (voor Vlaanderen) en la Croix-Rouge (voor Wallonië), registreren eveneens de incidentie van syfilis, hepatitis C, hepatitis B en hiv-infecties bij de vrijwillige bloeddonoren. In de richtlijnen voor soa-surveillance van de WHO is beschreven dat de screening van bloeddonoren op syfilis een potentieel belangrijke bron van prevalentiegegevens kan vormen, niettegenstaande de beperkingen van deze gegevens (UNAIDS.WHO, Working Group on global HIV/AIDS and STI surveillance. Guidelines for sexually Transmitted infections surveillance, 1999). Een overzicht van de situatie in 212 is weergegeven in bijlage 7, pagina 16. Negentwintig landen rapporteren de Chlamydia-, gonorroe- en syfilisgevallen ook aan ECDC. De ECDC- database wordt gebruikt om de Belgische resultaten te vergelijken met de collectieve resultaten van Europa. De demografische gegevens van Eurostat (http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/ portal/population/data/database) worden gebruikt om te komen tot de gerapporteerde incidentie. De RIZIV-gegevens (persoonlijke communicatie) worden opgevraagd om het aantal uitgevoerde testen en testintensiteit te volgen. Methodologie 19

22 2

23 Resultaten 1 Trends van soa s naar leeftijd en geslacht 1.1 ALGEMEEN Dit hoofdstuk toont ons aan dat het aantal registraties door de peillaboratoria, en dus de gerapporteerde incidentie, van Chlamydia, gonorroe en syfilis blijft stijgen sinds 22 (figuur 1). Chlamydia is de meest voorkomende soa. Er is een blijvende sterke toename. Sinds 22 is de gerapporteerde incidentie met een gemiddelde van 16 % per jaar toegenomen: van 9,7 (N=996) gevallen per 1 inwoners in 22 naar 44, (N=4916) gevallen per 1 inwoners in 213. De gerapporteerde incidentie van gonorroe vertoont sinds 22 eveneens een continue stijgende trend met 2,7 (N=287) gevallen per 1 inwoners in 22 tot 9, (N=11) gevallen per 1 inwoners in 213. De gemiddelde toename tijdens de laatste 11 jaar bedraagt 13 % per jaar. Ook voor syfilis is een continue stijging van de gerapporteerde incidentie over dezelfde periode (22-213) met 1, gevallen (N=15 gevallen) per 1 inwoners in 22 en tot 8,9 (N=991) gevallen per 1 inwoners in 213. De gemiddelde jaarlijkse stijging over de laatste 11 jaar bedraagt 25 %. Deze stijgende gerapporteerde incidentie geldt ook voor de 3 regio s, waarbij de incidentie het hoogst is in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ook in de arrondissementen Antwerpen en Gent zijn hoge gerapporteerde incidenties genoteerd voor de 3 soa s. Resultaten: Trends van soa s naar leeftijd en geslacht 21 De regionale alsook de internationale gegevens per soa worden uitgebreid besproken in de rubrieken 1.2 tot 1.4. De regionale data zijn samengevat in tabellen en grafieken te raadplegen vanaf pagina 69 voor Vlaanderen, vanaf pagina 79 voor Wallonië en vanaf pagina 89 voor Brussel.

24 Figuur 1 Evolutie van de gerapporteerde incidentie (/1 inw.) voor Chlamydia, gonorroe, syfilis in België, Reported incidence (/1 inh.) Chlamydia Gonorrhoea Syphilis Resultaten: Trends van soa s naar leeftijd en geslacht Year Bron: Peillaboratoria voor microbiologie 22

25 1.2 CHLAMYDIA Chlamydia trachomatis is de meest frequent gerapporteerde soa in de drie Belgische regio s, alsook in Europa. De stijgende epidemiologische trend van het aantal gevallen wordt ook in 213 verdergezet. De stijging in 213 vindt voornamelijk plaats in Vlaanderen en Wallonië. Brussel heeft sinds meerdere jaren de hoogste incidentie. De meest getroffen groep zijn jonge vrouwen tussen 15 en 3 jaar. De man/vrouwverhouding bedraagt 1:1,94. De man/vrouw-verhouding en de leeftijdsverdeling is voor de 3 regio s gelijklopend. In de arrondissementen Brussel, Gent, Antwerpen en Luik is de gerapporteerde incidentie het grootst met respectievelijk 99, 9, 77 en 34 gevallen per 1 inwoners. In 212 werden er voor Europa 184 (N=385 37) gevallen per 1 inwoners in 26 landen gerapporteerd aan het ECDC. Chlamydia-infecties kunnen ontstekingen aan vagina, cervix, anus, urethra, penis, alsook aan keel en ogen geven. Chlamydia-infecties zijn veelal asymptomatisch. Bij vrouwen kan een onbehandelde infectie leiden tot PID, een belangrijke oorzaak van chronische bekkenpijn, ectopische zwangerschap en vruchtbaarheidsproblemen. De kans tot het ontwikkelen van een PID bij Chlamydia-patiënten bedraagt 1 à 3 %. (ECDC,factsheet for professionals, 211) Bovendien kunnen zwangere vrouwen besmet met Chlamydia de infectie aan hun baby s doorgeven gedurende de bevalling. Dit kan leiden tot oogbindvliesontsteking, keelontsteking of longontsteking. Men spreekt dan van een perinatale Chlamydia-infectie. Resultaten: Trends van soa s naar leeftijd en geslacht GERAPPORTEERDE INCIDENTIE IN 213 EN TRENDS IN DE 3 REGIO S EN BELGIË 23 Gerapporteerde incidentie In 213 werden 4916 gevallen gemeld via de peillaboratoria voor microbiologie waarvan leeftijd en geslacht gekend zijn. De meeste Chlamydia-gevallen werden gerapporteerd in Vlaanderen. De gerapporteerde incidentie is het hoogst in Brussel met 99 gevallen/1 inwoners. Hoge gerapporteerde incidenties werden achtereenvolgens genoteerd in Vlaanderen voor de arrondissementen Gent (9 gevallen/1 inwoners) en

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking in België en de Regio s Gegevens van 212 Surveillance van Seksueel Overdraagbare

Nadere informatie

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking in België en de Regio s Gegevens van 211 Surveillance van Seksueel Overdraagbare

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN APRIL 213 INHOUD Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 212 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de soa-centra, aangiftecijfers,

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË Jaarrapport 2008 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2009 Brussel,

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vijfde registratieperiode Oktober 2004 Maart 2005

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vijfde registratieperiode Oktober 2004 Maart 2005 Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

APRIL 2014. Pagina 1 van 9

APRIL 2014. Pagina 1 van 9 APRIL 214 Inhoud Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 213 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de centra seksuele

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vierde registratieperiode Oktober 2003 Maart 2004

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vierde registratieperiode Oktober 2003 Maart 2004 Federale OverheidsDienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België

Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België Ann Defraye 1, Geneviève Ducoffre 1, Ruud Mak 2 Samenvatting Verschillende registratiesystemen beschrijven de epidemiologie

Nadere informatie

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS Pasop vzw 1 KERNBOODSCHAP Sekswerkers: zeer gevarieerde groep qua leeftijd, nationaliteit, werksector, taal, sociale

Nadere informatie

Hoe werd gonorroe in de provincies Oost- en West-Vlaanderen in 2010 behandeld?

Hoe werd gonorroe in de provincies Oost- en West-Vlaanderen in 2010 behandeld? Hoe werd gonorroe in de provincies Oost- en West-Vlaanderen in 2010 behandeld? Valeska Laisnez 1, Caroline Broucke 2, Hanna Masson 3, Ruud Mak 4 Samenvatting Binnen Europa is er de laatste jaren een stijging

Nadere informatie

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Ministerie van Sociale Zaken, Volksgezondheid en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Administratie Gezondheidszorg Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling Epidemiologie SOA SURVEILLANCESYSTEEM

Nadere informatie

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Toestand op 31 december EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Dit project werd gefinancierd door: In

Nadere informatie

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Soorten soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Die kun je krijgen als je zonder condoom vrijt. Er zijn verschillende

Nadere informatie

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel 6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn infectieziekten die door intiem seksueel contact kunnen worden overgedragen. Omdat iemand een SOA kan hebben, zonder

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË Jaarrapport 2007 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2008 Brussel, België Intern

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 EMBARGO TOT 23 NOVEMBER EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.wiv-isp.be Volksgezondheid

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)(2008-2014)

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)(2008-2014) Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)(2008-2014) Inleiding Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn naast luchtweg-, maagdarm- en urineweginfecties

Nadere informatie

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans 2 Zijn jongeren van nu at risk? Condoomgebruik stijgt Condoomgebruik eerste contact stijgt Condoomgebruik: niet consistent

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Juni 2013 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance november 2010 Brussel, België Intern referentienummer: 2010/68 SASSE A. VERBRUGGE R. BUZIARSIST

Nadere informatie

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten Ghapro Newsflash Juni 2015 Jaargang 1, nr.1 Nieuwsbrief voor Gerantes In dit nummer Sekswerkers in Vlaanderen Een diverse groep Medische resultaten Wat zijn de trends? Gonorroe in de keel Wat zijn de risico

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ 1 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid,

Nadere informatie

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat

MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat MSM (mannen die seks hebben met mannen) & HIV infectie Debat Organisatie Instituut voor Tropische Geneeskunde, ITG MSM (mannen die seks hebben met mannen) & hiv-infectie Moderatie Filip Moerman, infectioloog,

Nadere informatie

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Toestand op 31 december 2014 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Dit project werd gefinancierd door:

Nadere informatie

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag epidemiologisch bulletin, 9, jaargang, nummer 1 Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag A.P. van Leeuwen, M.P.H. Berns Eind is het Regionaal soa-centrum Den Haag 1 geopend op het terrein van het Medisch

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop da tu de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË Jaarrapport 2007 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2008 Brussel,

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2014 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2006

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2006 Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE VROUW AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 11 oktober 2010 1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Het project Zoet Zwanger moet vrouwen die zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Chlamydia. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Chlamydia i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Omschrijving Chlamydia is de SOA die in Nederland het meest voorkomt. Per jaar lopen 60.000 mensen het op. Chlamydia kan een ontsteking

Nadere informatie

Samenvatting deel 1 deel 2

Samenvatting deel 1 deel 2 Samenvatting Chlamydia trachomatis (Ct) is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening. In Nederland worden jaarlijks 60.000 personen geïnfecteerd met Ct. Een groot gedeelte van deze infecties

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST HIV-NEGATIEVE MAN Pagina van 6 AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot 6 maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid

Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid Epidemiologie van HIV/AIDS en Testbeleid W. Peetermans Algemene Interne Geneeskunde UZ Leuven HIV/AIDS : historiek Diagnose van een nieuw verworven immuundeficiëntie syndroom in 1981 Virale etiologie in

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Regionaal soa-centrum Den Haag

Regionaal soa-centrum Den Haag Regionaal soa-centrum Den Haag Epidemiologisch jaarverslag 212 D. Spitaels, arts infectieziektebestrijding GGD Den Haag J.M. Brand, soa-arts GGD Den Haag M. Keetman, epidemiologisch onderzoeker GGD Den

Nadere informatie

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A Naast deze infokaart over hepatitis zijn er ook infokaarten beschikbaar over: infectieziekten algemeen, tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen, jeugd en onveilig vrijen en jeugd en vaccinatie.

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2015 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 2: GEZONDHEIDSGEDRAG EN LEEFSTIJL Lydia Gisle, Stefaan Demarest (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J.

Nadere informatie

LOKPAKKET SEKSUEEL OVERDRAAGBARE INFECTIES IN DE HUISARTSENPRAKTIJK. Karen Smets

LOKPAKKET SEKSUEEL OVERDRAAGBARE INFECTIES IN DE HUISARTSENPRAKTIJK. Karen Smets LOKPAKKET SEKSUEEL OVERDRAAGBARE INFECTIES IN DE HUISARTSENPRAKTIJK Karen Smets INHOUD 1. Doelstelling 2. Inleiding 3. Casusbespreking 4. Samenvatting en besluit 5. Nuttige links 6. Opmerkingen en vragen

Nadere informatie

Chlamydia trachomatis-infecties: trends en feiten bij 15- tot 34-jarigen in Vlaanderen, 2007-2012. Samenvatting

Chlamydia trachomatis-infecties: trends en feiten bij 15- tot 34-jarigen in Vlaanderen, 2007-2012. Samenvatting Chlamydia trachomatis-infecties: trends en feiten bij 15- tot 34-jarigen in Vlaanderen, 27-212 Samenvatting Ruth Verbrugge 1, Mireille Merckx 2, Tania Crucitti 3 Het aantal geregistreerde chlamydia trachomatis-infecties

Nadere informatie

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers

Gezondheidsindicatoren 2005 Vlaams Gewest. Algemene sterftecijfers Vlaams Gewest Gepubliceerd op: http://www.zorg-en-gezondheid.be/cijfers.aspx - oktober 2007 Door: Cloots Heidi, De Kind Herwin, Kongs Anne, Smets Hilde Afdeling Informatie & Ondersteuning Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA

VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Li / documentatiefiche VERKORTE DOCUMENTATIEFICHE EBOLA Verkorte versie van de operationele procedure van 7 oktober 2014 van de Risk Management Group Belgium over ebola voor gezondheidswerkers/ 10.10.2014

Nadere informatie

Diagnostiek en behandeling van courante SOA in de huisartspraktijk

Diagnostiek en behandeling van courante SOA in de huisartspraktijk Diagnostiek en behandeling van courante SOA in de huisartspraktijk Jens Van Praet 28/04/2015 Internist-infectioloog, HIV referentie centrum Brugge SOA: inleiding Virale zieken Herpes simplex Humaan papillomavirussen

Nadere informatie

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland SoaSense Thermometer 1 GGD en Oost-Nederland Risicogroepen steeds beter bereikt Met genoegen bieden wij u de tweede SoaSense Thermometer van Oost- Nederland (Gelderland en Overijssel) aan. Dit jaar met

Nadere informatie

Hoe krijg je hepatitis B?

Hoe krijg je hepatitis B? Hepatitis B Hepatitis B is een infectie van de lever, veroorzaakt door het hepatitis B-virus. In Nederland wordt dit virus vooral overgedragen door seksueel contact. Het dringt via de slijmvliezen van

Nadere informatie

HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV. Instituut voor Tropische Geneeskunde

HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV. Instituut voor Tropische Geneeskunde HIV SAM AFRIKANEN TEGEN HIV Instituut voor Tropische Geneeskunde Introductie Deze brochure geeft je informatie over HIVtesten (het Human Immunodeficiency Virus dat AIDS of Acquired ImmunoDeficiency Syndrome

Nadere informatie

Wat is heden kwaliteitsvolle, tijdige en kostefficiënte laboratoriumdiagnostiek bij mannen en vrouwen met vermoeden van genitale infectie?

Wat is heden kwaliteitsvolle, tijdige en kostefficiënte laboratoriumdiagnostiek bij mannen en vrouwen met vermoeden van genitale infectie? Wat is heden kwaliteitsvolle, tijdige en kostefficiënte laboratoriumdiagnostiek bij mannen en vrouwen met vermoeden van genitale infectie? dr. T. Vanwynsberghe 4 mei 2010 Inleiding Probleemstelling Appraisal

Nadere informatie

Dr. B. BROCHIER WIV - Virologie J. Wytsmanstraat, 14 1050 Brussel Tel. : 02/642.55.98 Fax : 02/642.56.92

Dr. B. BROCHIER WIV - Virologie J. Wytsmanstraat, 14 1050 Brussel Tel. : 02/642.55.98 Fax : 02/642.56.92 1. Gegevens van het referentielaboratorium Dr. B. BROCHIER WIV - Virologie J. Wytsmanstraat, 14 1050 Brussel Tel. : 02/642.55.98 Fax : 02/642.56.92 2. Programmaverantwoordelijke contactpersoon Dr Isabelle

Nadere informatie

Soa en hiv in België Is het actueel?

Soa en hiv in België Is het actueel? Soa en hiv in België Is het actueel? Sandra.vandeneynde@sensoa.be Let s talk about hiv & soa 9 mei 2014 - Thomas More Mechelen Presentatie in vogelvlucht + Hiv en soa: waarover hebben we het? + Epidemiologie

Nadere informatie

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00 Het grootste onderzoek naar baarmoederhalskanker en HPV-genotype in het Caribisch gebied tot nu toe vindt plaats op Curaçao. Bij 57.000 vrouwen op Curaçao zit een oproep in de bus om een PAP-test te doen.

Nadere informatie

Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging

Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging Dr. Lode Dalewyn, Ugent Promotor: Prof. Dr. D. Avonts, Ugent Co-promotor: Dr. Hilde Moerman Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

Inleiding. Johan Van der Heyden

Inleiding. Johan Van der Heyden Inleiding Johan Van der Heyden Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 26 E-mail : johan.vanderheyden@iph.fgov.be

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 19 218 Het verworven immuun deficiëntie-syndroom (AIDS) Nr. 64 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus

www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus www.hup-ado.be Respect yourself. Protect yourself. 2 de editie Vaak gestelde vragen over baarmoederhalskanker en het Humaan Papillomavirus 4 Check this out! Baarmoederhalskanker is een veel voorkomend

Nadere informatie

Preventie van wiegendood bij zuigelingen

Preventie van wiegendood bij zuigelingen Preventie van wiegendood bij zuigelingen Edith Hesse Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71

Nadere informatie

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009 Soa in Noord-Holland Noord Risicogroepen en trends 2003-2009 Colofon Auteur: Anne Dekker Begeleiding: Bettina de Leeuw den Bouter (epidemioloog GGD) Sector GBO Ingrid Steenhuis (Vrije Universiteit Amsterdam)

Nadere informatie

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Een verkenning van de public health impact van 6 proefschriften 2006-2009 Chlamydia trachomatis Screening for Chlamydia

Nadere informatie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie C.J. Leemrijse M.Bongers M. Nielen W. Devillé ISBN 978-90-6905-995-2 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

THEMADOSSIER CHLAMYDIA

THEMADOSSIER CHLAMYDIA THEMADOSSIER CHLAMYDIA 1. Soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Je kan ze dus oplopen door seksueel contact of door contact met het bloed van een besmet persoon. Volgens recent onderzoek

Nadere informatie

Controlling the HIV epidemic in the Netherlands. Ard van Sighem Stichting HIV Monitoring WEON, Nijmegen, 11 juni 2010

Controlling the HIV epidemic in the Netherlands. Ard van Sighem Stichting HIV Monitoring WEON, Nijmegen, 11 juni 2010 Controlling the HIV epidemic in the Netherlands Ard van Sighem Stichting HIV Monitoring WEON, Nijmegen, 11 juni 21 Inleiding Verschillende Westerse landen hebben te maken met een stijging in risicovol

Nadere informatie

SOA-spreekuur. in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen. Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent

SOA-spreekuur. in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen. Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent SOA-spreekuur in de Academische Huisartsenpraktijk Groningen Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent TRIAGE Verzoek Soa test/vraag SOA Klachten Geen Klachten Huisarts Soa spreekuur assistente Het SOA-consult

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 11 december 29, week 5 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) afgenomen

Nadere informatie

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans 2 Zijn jongeren van nu at risk? Condoomgebruik stijgt Condoomgebruik eerste contact stijgt Condoomgebruik: niet consistent

Nadere informatie

23-4-2012. Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid. Opzet: Seksuele gezondheid in Ned. Seksuele gezondheid. Schuivende paradigma's

23-4-2012. Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid. Opzet: Seksuele gezondheid in Ned. Seksuele gezondheid. Schuivende paradigma's Conclusie: Zorg voor Seksuele Gezondheid Schuivende paradigma's NHG VOORJAARSCONGRES 19 APRIL 211 Jan van Bergen, huisarts Hoogleraar soa hiv in de 1 e lijn AMC Soa Aids Nederland De huisarts speelt een

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Samenvatting. Etiologie. samenvatting

Samenvatting. Etiologie. samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding op dit proefschrift. Luchtweginfecties zijn veel voorkomende aandoeningen, die door een groot aantal verschillende virussen en bacteriën veroorzaakt kunnen

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen. volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement

Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen. volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen in de volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement Inleiding In ons recent onderzoek betreffende de gerechtigden op wacht- en

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

Advance Care Planning in België

Advance Care Planning in België Scientific Institute of Public Health Advance Care Planning in België een studie via de Belgische Huisartsenpeilpraktijken Koen Meeussen -Zorg rond het Levenseinde - VUB Doelstelling Senti-Melc Methode

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Materialen SOA. Colofon

Inhoudsopgave. Materialen SOA. Colofon Inhoudsopgave Materialen SOA Onderzoek Bacteriële vaginose Candidiasis Chlamydia trachomatis Condylomate acuminata Donovanosis Gonorroe Hepatitis B Herpes genitalis Hiv/aids Lymfogranuloma venereum Niet-specifieke

Nadere informatie

HIV-infecties en AIDS in België

HIV-infecties en AIDS in België XP NUMMER 65:1 31-10-2008 07:34 Pagina 8 HIV-infecties en AIDS in België André Sasse 1, Ann Defraye 1 Samenvatting In 1981 werd AIDS voor het eerst gedefinieerd en in 1983 werd het virus geïsoleerd. In

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Een geïntegreerd zorgmodel voor abnormale moeheid: Oost-en West Vlaanderen

Een geïntegreerd zorgmodel voor abnormale moeheid: Oost-en West Vlaanderen Een geïntegreerd zorgmodel voor abnormale moeheid: Oost-en West Vlaanderen Rol van de kinesitherapeut D Hooghe Simon Axxon, Physical Therapy in Belgium CVS: Voorstel van proefproject Inleiding: 2009: KCE

Nadere informatie

December 2002. Inleiding

December 2002. Inleiding FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID Afdeling Epidemiologie Web site: www.iph.fgov.be/epidemio/ Eindverslag

Nadere informatie

Ondersteuningsproject bij de uitvoering van de reemonitoring in het Zoniënwoud

Ondersteuningsproject bij de uitvoering van de reemonitoring in het Zoniënwoud Ondersteuningsproject bij de uitvoering van de reemonitoring in het Zoniënwoud Periode 2008-2013 Céline Malengreaux, Jan Vercammen, Alain Licoppe, Frank Huysentruyt, Jim Casaer Dankwoord Het uitvoeren

Nadere informatie

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 De onderstaande tarievenlijst geeft een zo goed mogelijk beeld van de kosten van de meest aangevraagde onderzoeken. Afwijkingen kunnen voorkomen. Het kan zijn dat

Nadere informatie

Epidemiologie van carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE) en aanbevelingen in België:

Epidemiologie van carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE) en aanbevelingen in België: Epidemiologie van carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE) en aanbevelingen in België: Jaar 2012 B. Jans en Y. Glupczynski etenschappelijk Instituut Volksgezondheid (IV), OD Volksgezondheid

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties Jongeren en Gezondheid 14: Seksualiteit en Relaties Inleiding Tijdens hun puberjaren, ondergaan jongens en meisjes diepgaande biologische, cognitieve, emotionele en sociale veranderingen. Deze periode

Nadere informatie

Vaccinatie. Jean Tafforeau

Vaccinatie. Jean Tafforeau Vaccinatie Jean Tafforeau Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71 E-mail : jean.tafforeau@iph.fgov.be

Nadere informatie

Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001

Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001 Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001 Deel 2 Gezondheidstoestand IPH/EPI REPORTS nr 2002-22 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel Tel : 02/642.57.94 e-mail :

Nadere informatie

Redactie: M.J.W. van de Laar, R.J. Beuker, J. Rijlaarsdam, Y.T.H.P. van Duynhoven

Redactie: M.J.W. van de Laar, R.J. Beuker, J. Rijlaarsdam, Y.T.H.P. van Duynhoven research for man and environment RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU NATIONAL INSTITUTE OF PUBLIC HEALTH AND THE ENVIRONMENT RIVM rapport 441500 011 SOA en AIDS in Nederland Redactie: M.J.W.

Nadere informatie

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014 Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 214 Inleiding Gezondheid in de internationale HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) studie en in de Wereldgezondheidsorganisatie

Nadere informatie

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Men valt in het stelsel van invaliditeit na één jaar primaire arbeidsongeschiktheid. De erkenning van invaliditeit geldt voor een bepaalde periode

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 2 Nog volop werk aan de winkel! Dit is alweer de zesde Thermometer Seksuele Gezondheid voor Oost-Nederland

Nadere informatie

6.1.1. De gezondheidstoestand

6.1.1. De gezondheidstoestand 6.1. Kernboodschap 6.1.1. De gezondheidstoestand Er is een verschuiving in het morbiditeitsprofiel in vergelijking met de gegevens over overlijden. In vergelijking met de voornaamste oorzaken van overlijden

Nadere informatie