Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden. Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden. Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen"

Transcriptie

1 1

2 Blz. 1 Blz. 2 Blz. 3 Blz Blz Blz Blz Titelblad Inhoudsopgave Voorwoord Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen De gevolgen van de aanslagen op het World trade Center Hadden de aanslagen op het World Trade Center voorkomen kunnen worden, en als dat al zo was hoe zou dat dan gebeurd moeten zijn? Blz. 30 Blz Nawoord Bronnenoverzicht 2

3 Ons onderwerp is de aanslagen van 11 september op het World Trade Center in Amerika. Onze deelvraag is: Hoe hadden de aanslagen op het World Trade Center ongemerkt voorbereid kunnen worden? Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het actueel is, het ons een interessant onderwerp leek en we dachten dat er voldoende informatie over te vinden was. We zijn als volgt te werk gegaan. Iedereen heeft informatie gezocht over zijn deelvraag. Na het verwerken van die informatie tot een deelvraag gaan degen voor de lay-out de deelvragen samenstellen tot een kompleet werkstuk. Het titelblad, het voorwoord en het nawoord hebben we met z n vieren gemaakt. 3

4 Osama Bin Laden Joeri van Wijngaarden Dit hoofdstuk gaat over Osama Bin Laden. Veel informatie heb ik van internet gehaald en ik weet dus niet zeker of alles wel waar is. De jaartallen en aantallen kunnen er net iets naast zitten, omdat er op meerdere sites andere dingen staan. Bin Laden 2 Maanden voor de aanslagen op het wtc heeft Dale Watson, adjunct directeur van de afdeling terrorismebestrijding FBI, gezegd dat Amerika elke 5 jaar 1 grote terroristische aanslag kan verwachten. Met groot wordt er bedoeld dat er bijvoorbeeld massavernietigingswapens worden gebruikt. Enkele weken voor de aanslag schreef de Egyptische regeringskrant Al-Akhbar dat het Israëlisch-Arabisch conflict nu een Amerikaans-Arabisch conflict is geworden. Bijna meteen na de aanslag richt de verdenking zich naar Osama Bin Laden en zijn organisatie Al-Qaeda, doordat de grootste en bekendste terrorist is in het Arabisch gebied en wordt hij vanzelf Amerikaans staatsvijand nummer 1. Direct na de aanslag werd hij opgeëist door leden van radicale Palestijnse groepen, maar werd daarna door officiële vertegenwoordigers tegengesproken. Deze Palestijnse groepen lijken te regionaal om zo'n actie te kunnen beramen. De terroristische aanslag moet het werk zijn geweest van een zeer goed georganiseerde organisatie als bijvoorbeeld de Al-Qaeda of de Taliban. 4

5 Osama Bin Laden Osama bin Laden werd geboren in 1957 in Riyadh, Saoedi Arabië, en was het 17de kind van de 52. Zijn vader was Muhammed Bin Laden (is in de jaren 60' overleden en er wordt gezegd dat osama toen $300 miljoen heeft geërfd). De familie kwam uit Saoedi-Arabië. Ze stonden hoog in aanzien en verkregen onder meer talrijke opdrachten van de overheid voor de bouw van regerings-gebouwen. In 1979 studeerde Osama Bin laden af van de King Abdul Aziz universiteit in Jeddah. Datzelfde jaar brak de oorlog uit in afghanistan doordat de sovjet een invasie deed in Afghanistan Bin Laden begon geld in te zamelen voor de Mujahadeen die tegen de sovjet aan het vechten waren in Afghanistan Geleidelijk raakte hij steeds meer betrokken bij de Egyptische islamitische extramisten groepen. In midden jaren 80' heeft hij samen met Azzam de Maktab al-khidamat (MAK) opgericht. MAK was bedoeld om strijders te helpen en geld voor het Afghaanse verzet in te zamelen. Uiteindelijk heeft de MAK trainingskampen gebouwd over heel de wereld, zoals de VS, Egypte, Arabië en Pakistan, en hebben duizenden mensen in dienst genomen (dat waren dan eigenlijk altijd moslims) en vervoert vanuit 50 verschillende landen naar Afghanistan om tegen de sovjet te vechten. Totaal hebben er ongeveer Arabieren training en vechtervaring gekregen. Van de waren er ongeveer 5000 Saoediër, 3000 Algeriaan, 2000 Egyptenaren en honderden uit Pakistan en andere moslimstaten. 5

6 Ook zijn er zware gereedschappen geïmporteerd om wegen en tunnels te bouwen en om ziekenhuizen en opslagdepots aan te leggen in Afghanistan Op 4 oktober 2001 is een 21-pagina's tellend document vrijgegeven in Engeland waaruit blijkt dat Osama Bin laden en zijn organisatie Al-Qaeda verantwoordelijk zijn voor de aanslagen op de VS op september Er zou ook een nauwe samenwerking zijn tussen Osama Bin Laden en de Taliban in militair opzicht en in de drugshandel. Ook staat in het document dat 3 van de 19 kapers leden waren van de Al-Qaeda. 1 Van die 3 was ook betrokken bij de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Tanzania en Kenia en op doelen in Somalië waarbij ruim 200 mensen omkwamen. Volgens de MEIB heeft hij waarschijnlijk wel een grote rol gespeeld bij de aanslagen maar hij zou niet over de middelen beschikken. Volgens het eerder genoemde document zou Bin Laden Ingehuurd zijn bij de aanslagen door Irak. Hierdoor kreeg hij wel de middelen die hij nodig had en zou hij dus verantwoordelijk zijn. Bin Laden is er van de verdacht de volgende 5 aanslag te hebben gefinancierd: December 1992:Bombardementen van hotels in Jemen waarbij Amerikaanse hulpverleners, die op weg waren naar Somalië, het doel waren. Juni 1993:Poging tot aanslag op de Jordaanse kroonprins Abdullah. 6

7 Juni 1995:Poging tot aanslag op de Egyptische president Hosni Mubarak. November 1995:Bombardement waarbij 5 Amerikaanse hulpverleners om het leven kwamen in Riyadh, Saoedi Arabië. November 1995:Bombardement op de Egyptische ambassade in Pakistan waarbij 17 mensen om het leven kwamen. Al-Qaeda ('the base') Islamitisch leger voor de bevrijding van de heilige locaties Wereld Islamitisch front voor Jihad tegen joden en activisten Islamitisch reddings stichting Osama Bin Laden's terroristisch Netwerk Laat in de jaren 80' wilde Bin Laden over de hele wereld gaan werken met MAK. Azzam bleef alleen geconcentreerd op het steunen van de moslims in militaire campagnes. Uiteindelijk gingen ze uit elkaar. Osama Bin Laden heeft in 1989 de terroristische organisatie Al-Qaeda ("the base") opgericht en is bedoeld om alle niet-islamitische overheden met geweld tegen te werken. Men zegt dat deze organisatie operaties uitoefent in meer dan 20 landen over heel de wereld. In 1989 kwam Azzam om het leven door een autobom en werden de meeste extremisten van MAK lid van de Al-Qaeda. Op 3 en 4 oktober 1993 hebben door de Al-Qaeda getrainde mensen mee geholpen met een aanval op Amerikaans militair personeel in Somalië. Deze Amerikaanse mensen deden mee met operatie 'restore hope'. Er 18 Amerikaanse mensen om het leven. Bin Laden, Fazul Abdullah Mohammed, Odeh, Mustafa Mohamed Fathil en andere leden van de Al-Qaeda hebben een bomaanslag gepleegd op de Amerikaanse ambassade in Nairobi, Kenia waarbij totaal 213 Amerikaanse en Keniaanse burgers om het leven kwamen. 7

8 Al-Qaeda werkt internationaal en heeft talrijk medewerkers vanuit de hele wereld. De Al-Qaeda zoekt extremisten van bestaande Islamitische groepen en richt extremistische groepen op in gebieden waar die nog niet zijn. De leiders van de organisatie werken ook voor andere organisatie als leiders zoals Egyptisch al-gama'at, al-islamiyya en de al-jihad. Volgens de krant New York Times is de Al-Qaeda een draaischijf voor terroristische activiteiten en een baken voor religieuze extremisten uit Algerije, Maleisië, de Filippijnen, Egypte, de Palestijnse gebieden enz. Al-Qaeda steunt moslim-vechters in afghanistan, Bosnië, Somalië en kosovo. Ook trainen ze terroristen van andere terroristische groepen met hetzelfde doel. Het uiteindelijke doel van de Al-Qaeda is alle moslims bij elkaar brengen met een regering die de regels van de sharia volgen. Ook willen ze bijna alle moslim regeringen afstoten, waarvan de meeste corrupt zijn en de westerse invloed verdrijven en eventueel de grenzen afschaffen. Volgens Bin Laden is dit doel alleen maar te bereiken met strijdmacht en dwang. 8

9 Conclusie De hoofdvraag van het hele werkstuk was : Wat dreef Osama Bin Laden tot deze terroristische aanslagen? Het begon allemaal laat in de jaren 80'. Hij wilde met Mak over de hele wereld gaan werken tegen alle niet-islamitische landen. Toen heeft hij dus Al-qaeda opgericht dat ook tegen niet-islamitische landen was. Alle religieuse extremisten sloten zich eerst bij Mak aan maar later bijna allemaal bij de Al-qaeda. Het werd dus een grote terroristische organisatie en met het geld van Bin Laden konden ze dus over heel de wereld gaan werken. De meeste aanslagen waren gericht tot amerika, omdat het het meest gericht was voor het verspreiden van het kapitalisme in het Arabische gebied. Al-Qaeda en Bin Laden waren dus allemaal Islamitische extremisten. Dat betekent dus dat ze over de hele wereld willen dat iedereen moslim wordt en de wetten van de sharia gebruikt. 9

10 Bronvermelding Internetsites: binladen/who/alqaeda.html - boek : - titel : Oh, my God, de aanval op amerika schrijvers : journalisten en correspondenten van het Algemeen dagblad uitgever : Het Spectrum in Utrecht 10

11 Hoe Kwam Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen? Maarten Blok Dat Osama Bin Laden veel geld heeft, dat weet waarschijnlijk iedereen wel. Maar wat Bin Laden met dat geld wil en hoe hij aan al dat geld komt is minder duidelijk. Eén doel met z'n geld is: het organiseren van terroristische acties. Dat heeft hij natuurlijk al duidelijk laten zien door met gekaapte vliegtuigen aanslagen te plegen op het WTC en het Pentagon en met het vierde gekaapte vliegtuig, dat neerstortte in het Amerikaanse platteland, en gelukkig niet z'n eindbestemming, het Witte Huis, bereikte. Hoe organiseert Osama Bin Laden zulke terroristische acties. Hoe komt hij aan z'n geld, hoe komt hij aan z'n middelen en hoe komt hij aan z'n mensen? Waar heeft Bin Laden geld voor nodig? Als Osama Bin Laden geen terroristische organisatie zou hebben zou hij het waarschijnlijk zelf ook niet weten. Wat moet je met zoveel geld? Behalve investeren in bedrijven, boerderijen en fabrieken opzetten gebruikt Bin Laden het voor zijn terreurnetwerk Al- Queda ("de basis"). Al- Queda is een terroristische organisatie uit de islamitische wereld. Het noemt zichzelf ook wel "Internationaal Islamitisch Front voor de Heilige Oorlog tegen de Joden en de Kruisvaarders". Al- Queda is ontstaan uit de Maktab al-khidimat (MaK), een door Bin Laden opgerichte groep die Moslims en Arabieren rekruteerde en tegen het leger van de Sovjet Unie vocht. Maktab al-khidimat ging over in Al- Queda, een terreurnetwerk voor alle terreurorganisaties van het Midden-Oosten. Al- Queda gebruikte veel van Bin Laden's eigen geld, maar omdat dat ook een keer op gaat moeten de verschillende cellen nu zelf geld gaan verdienen. Dat gebeurt ook in Nederland, wat blijkt uit een routinecontrole van de douane, die pakte een lid op, dat achter creditcardfraude zat. Verder beschikken ze ook over legale bedrijven en verdienen ze met beleggingen en speculaties op de beurs. 11

12 Om aanslagen te plegen heb je mensen en middelen nodig. Die mensen en middelen kosten veel geld. Bijvoorbeeld voor de aanslagen op 11 september moest Al- Queda vliegtuigen kapen en daarvoor mensen opleiden tot piloot en dat is natuurlijk heel erg duur. Daarbij komt dan het hele plannen en organiseren, wat waarschijnlijk ook flink wat kost. Hoe komt hij aan z'n geld, middelen en mensen De vader van Osama Bin Laden, eigenaar van een groot bouwbedrijf, dat onder andere gebouwen maakte voor de overheid van Saoedi-Arabië en daar in hoog aanzien stond, heeft Bin Laden een erfenis nagelaten van ongeveer $300 miljoen dollar (±324 miljoen euro). De rest van Bin Laden's familie heeft de bouwbedrijven overgenomen en daar heeft Bin Laden nog steeds een goed inkomen aan. Bin Laden doet ook veel aan handel, voornamelijk met wapens en waarschijnlijk ook met drugs, ook al staat hij daar niet bekend om. Met geld kan je natuurlijk heel veel doen. Om middelen te krijgen zal Bin Laden mensen nodig hebben. Om mensen te krijgen heeft Bin Laden zo z'n methodes. Hij heeft voornamelijk 3 "fatwa's" (Van Dale: gezaghebbende uitspraak, gebaseerd op de wetten van de islam, de sharia's). De eerste gaat vooral over "aanwezigheid van 'ongelovigen' op islamitisch grondgebied". Daar bedoelt Bin Laden de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Saoedi-Arabië mee. Deze fatwa is ook de reden dat Bin Laden Saddam Hoessein niet helpt, omdat Saddam Hoessein volgens Bin Laden geen echte moslim is en dus onder de ongelovigen valt. De tweede fatwa gaat over Irak. "Duizenden kinderen sterven door de hongersnood als gevolg van de na de Golfoorlog ingestelde internationale boycot." Ook daar krijgt de VS de schuld van. 12

13 In de derde fatwa heeft Bin Laden het over de Palestijnse kwestie. "Hierin spitst Bin Ladens' woede zich toe op de joodse heerschappij over Jeruzalem, één van de drie heilige plaatsen van de islam. Overigens meent hij dat ook de andere heilige plaatsen, Mekka en Medina, door de Amerikaanse invloed in Saoedi-Arabië 'bezet' zijn." (uitspraken van Marianne van Leeuwen, terrorismedeskundige van het instituut Clingendeal) Osama Bin Laden, 1998: "Al meer dan zeven jaar bezet de Verenigde Staten de landen van de islam, in het heiligste van z'n gebied, Arabië, ze plunderen de rijken, overheersen de leiders, vernederen de mensen, bedreigen z'n buren en gebruiken z'n bases op het Pyreneese schiereiland als een spits om tegen de islamitische buurlanden te vechten " Genoeg redenen voor Bin Laden om islamieten op te roepen tot een heilige oorlog, een "jihad" tegen de VS. Veel islamieten geven daar gehoor aan en Bin Laden belooft hun een plaats in het paradijs. Bin Laden: "Echte islamitische jongeren weten dat hun beloning voor het vechten tegen de VS dubbel zoveel is als het vechten tegen andere landen". De boodschap, die hij ze meegeeft, is duidelijk: "Maak de Amerikanen en hun bondgenoten af, militairen en burgers, in elk land waar het mogelijk is dat te doen" Tegen de Amerikanen zegt hij: "Het doel van de islamitische jongeren is in het paradijs te komen door jullie te vermoorden". De 'heilige' oorlog had Osama Bin Laden daarom al in 1989 aan de Verenigde Staten verklaard. Er is nog steeds geen vrede, wat wel blijkt uit 11 september 2001 en de periode daarna. Als Bin Laden eenmaal mensen heeft, moet hij die ook trainen en daar heeft hij een paar kampen voor opgezet, waarvan de meeste niet meer actief zijn. 1. Al Badar I & II 2. Asadabad 3. Chehrabagh 4. Ghazni Mar 5. Hekmatyar 6. Jaibar 7. Jalalabad 8. Kabul 9. Kandahar 10. Kantara 11. Khalid Markaz 12. Khost 13. Kunar 14. Markaz-e-Toiba 15. Pakhtia (Paktya) 16. Pashshad (Kunar) 17. Pharsi 18. Sarkanar 19. Shalfia Markaz 20. Tremangal 21. Yawar 22. Jozjan 23. Logar 13

14 Hoe gaat Bin Laden te werk? Om te kijken hoe Bin Laden en Al- Queda te werk gaan, neem ik als voorbeeld de aanslag op de USS Cole in oktober 2000 in Jemen. Een bootje, gevuld met explosieven, voer in op de in de haven liggende USS Cole, een destroyer van de Amerikaanse marine. Behalve dat de destroyer zwaar beschadigd was en niet op eigen kracht terug naar Amerika kon varen, zat er ook een symbolische betekenis achter de aanslag. De "grote destroyer, die alles zou kunnen vernietigen" (vergelijkbaar met Amerika), wordt zodanig beschadigd door een klein bootje (Al- Queda, klein vergeleken met Amerika) dat die uitgeschakeld is. Achter de aanslagen op 11 september zitten ook meerdere symbolische betekenissen. De datum, september de elfde, 9-11 is ook het alarmnummer van Amerika. Eén van de vliegtuigen, die het WTC invloog had vluchtnummer NY Q33. Dit vluchtnummer laat in een ander lettertype, wingdings, een paar symbolen zien, die bijna geen toeval kunnen zijn: NY Q33 Amerika zegt, dat ze zo sterk en onverslaanbaar zijn, vooral in eigen land, maar Bin Laden heeft anders getoond, hij raakte Amerika midden in het hart. De symbolische betekenis van aanslagen van Al- Queda is waarschijnlijk nog belangrijker dan de materiële schade en het aantal doden. Bin Laden en Al- Queda weten zelf vast ook wel dat je met een klein bootje geen heel marineschip kan opblazen. Om zo'n aanslag te plegen heb je verschillende dingen nodig: 1. Mensen die gek genoeg zijn om met een bootje met explosieven op een marineschip in te varen. 2. Een bootje met explosieven. 3. Geld Om even bij dat laatste te beginnen, geld. De VS heeft kunnen traceren, dat Osama Bin Laden ongeveer $5000 (± 5400 euro) heeft overgemaakt naar de cel van Al- Queda in Jemen, die de aanslag pleegde. Over geld hoefden ze zich dus geen zorgen te maken. Als je punt 3 hebt, hoef je je over punt 2 ook geen zorgen te maken. Als je maar genoeg geld hebt, kan je heel veel bereiken op de wereld, dus een bootje met explosieven is dan helemaal een makkie. Nu nog de mensen. In paragraaf 2 staat al beschreven dat Bin Laden z'n volgelingen een plaats in de hemel belooft als ze iets tegen de "ongelovigen" doen. Er zijn genoeg mensen die dat geloven en het zal me ook niet verbazen als ze zelfs stonden te springen om de aanslag te mogen plegen. 14

15 Bij de aanslagen op 11 september zal het wel ongeveer hetzelfde gegaan zijn, maar dan grootschaliger. De kapers van de vluchten wisten volgens Bin Laden niet dat ze, als ze het vliegtuig eenmaal gekaapt hadden, op het WTC, het Pentagon en op Capital Hill een aanslag moesten gaan plegen. Uit 11 september blijkt, dat ze er zeker niet voor terugdeinzen om zo'n aanslag toch wel te plegen als ze de opdracht krijgen. De moslims doen het vanuit hun geloof, maar de islam (=overgave) kan het toch nooit zó bedoeld hebben? Nog een "leuk" detail: (!!!) zijn 10 gevangenen van de aanslag op de USS Cole ontsnapt en nog niet gevonden. 15

16 Bronvermelding Geschreven door: Michael Dobbs Geschreven door: Brian Whitaker. Geschreven door: Marianne van Leeuwen, terrorismedeskundige van het instituut Clingendeal y%20webs/osama%20bin%20laden.ppt Spoor zoeken in de bonte wereld van geloven en denken, B van Gelder 16

17 De gevolgen van de aanslag op het World Trade Center. Niels Spek Dit hoofdstuk gaat over de gevolgen van het World Trade Center. Op het eerste gezicht lijkt het dar er niet is veranderd behalve dan de verwoeste WTC-torens. Maar als gaat zoeken vind je wel meer dingen. Bijvoorbeeld de economie en de luchtvaart daar kun je de gevolgen duidelijk zien. Luchtvaart Een jaar of tien geleden is er een grote actie geweest op de beveiliging van de binnenlandse luchtvaart te verbeteren. Ze waren wel al ingevoerde op de internationale wegen. Dat is toen niet door gegaan vanwege de luchtvaartmaatschappijen protesteerde tegen de hoge kosten en lange procedures. Het gevolg daar van is dat er weinig gecontroleerd werd op de binnenlandse vluchten. Daardoor werden er nieuwe systemen ontwikkeld. Maar die werden niet ingevoerd vanwege dat de grotere luchtvaartmaatschappijen nieuwe röntgentechnologie hadden. Ze kregen dus geen geld om deze plannen waar te maken en het plan ging niet door. Nu zien ze de consequenties van het uitstel. De buitenlandse terroristen hebben dit geweten anders kon het nooit. De kapers hadden wapens zoals stanleymessen die gaan zo langs de detectors. Daardoor veranderden de kapers de vliegtuigen tot brandstofbommen en konden zo duizenden mensen doden. Door deze aanslag worden de veiligheidsmaatregelen verbeterd, maar dat is eigenlijk te laat. Door deze actie gaat de 410 meter hoge torens tegen de vlakte. Dit leidt tot miljarden euro s aan schade. Nu praten we alleen nog maar over de schade van de torens. Maar moet je eens denken aan al die mensen die dood zijn gegaan. 17

18 08:45 (14:45 Nederlandse tijd) Een verkeersvliegtui g boor zich in een van de torens van het World Trade Center. 09:03 Het tweede vliegtuig boort zich in de andere toren van het WTCcomplex Die mensen hadden er toch ook niks aan kunnen doen, waarom moesten ze dan in die torens vliegen. Dat ze dan geen politieke gebouwen in vliegen dan bereiken ze er misschien nog wat mee maar dit slaat nergens op. En al die kinderen die hun ouders zijn kwijtgeraakt je moet er toch niet aan denken dat je vijf bent en je ouders al verliest. Waar moeten die kinderen heen? In twee uur tijd zijn er 5000 doden gevallen. Door de aanslag lijden de Amerikaanse vliegtuigen maatschappijen grote schulden. De angst zit er goed in bij de mensen. Daardoor ontstaan massaontslagen. De Amerikaanse vliegtuigmaatschappijen hebben al veel ontslagen aangekondigd: American Airlines: ontslagenunited Airlines: ontslagendelta: ontslagencontinental: ontslagen US Airways: ontslagen 18

19 Northwest Airlines: ontslagen Europese luchtvaartbedrijven leiden ook enorme verliezen. Vier dagen hebben ze niet kunnen vliegen op Amerika, en ook hier zijn de passagiers flink minder geworden. Niet alleen vliegtuigmaatschappijen, ook vliegtuigbouwers zitten met een behoorlijke strop. Boeing 538 verwacht dat van de vliegtuigen die dit jaar zijn besteld, er maar 500 worden verkocht. Volgend jaar zullen ze er maar 400 verkopen. Er komt wel extra vraag naar militaire vliegtuigen. Er moeten mensen worden ontslagen De economie Duidelijk is dat veel sectoren te lijden hebben onder de aanslagen. De reissector, de luchtvaart en de banken en verzekeraars zijn enorm de dupe. Er zijn ook bedrijfstakken die profiteren, zoals de beveiligingsbranche, de bouw en de biotechnologie. Beurskoersen Je kunt duidelijk zien dat de beurskoersen naar 11 september flink gedaald zijn. De Dow Jones, graadmeter voor de economie in de VS, was al een hele tijd aan het dalen, maar na 11 september zakte die helemaal naar z n diepte punt. De AEX is ook flink gedaald naar 11 september. Ook de Nasdaq kreeg het zwaar te verduren. Over het algemeen dalen de koersen als de aandelen meer verkocht worden dan gekocht. Na 11 september was er niet veel aanleiding om te denken dat bedrijven veel winst zouden gaan maken. Als er dreiging van terreur is, kopen mensen weinig. Bedrijven kunnen dan ook minder verkopen en de winst zal dalen. En jij bent natuurlijk niet de enige die dat inziet. Weinig mensen zullen aandelen kopen en veel zullen hun aandelen willen verkopen. Na een week waren de koersen weer redelijk. Kennelijk zijn er na een week toch weer mensen die aandelen willen kopen. Een verklaring is dat de koersen zover gedaald waren dat men niet meer gelooft in een verdere daling. Eigenlijk kun je dan heel goedkoop eigenaar worden van een stukje van een bedrijf. 19

20 Veel mensen hebben dit kansje niet laten liggen en zijn toch maar snel aandelen gaan kopen. Banken Door de aanslagen in de VS wordt de winst van de ING bank 600 miljoen euro lager dan eerst werd verwacht. De beurskoersen van de ING daalde met 15%. Dit betekende dat het berdrijf in een klap 9 miljard euro minder waard is geworden. Dit komt door dat minder aandelen wordt gekocht en verkocht en dat bedrijven minder inversteren dus minder geld hoeven te lenen. En denk maar eens aan al die verzekeringen die zijn afgesloten tegen de schade van de aanslagen. De ING bank had vorig jaar het verzekeringsbedrijf Reliastar gekocht. Daar bleken veel mensen verzekerd te zijn die in de WTC-torens gesneuveld zijn. Reliastar moet nu enormen bedragen gaan uitkeren. Niet alleen ING, ook de Duitse Commerzbank en het Franse Axa zijn flink de dupe van de aanslagen. De Commerzbank gaat 3400 mensen ontslaan van de Axe gaat volgend jaar voor een miljard euro besparen. De aanslagen in de VS zullen hard aankomen bij ontwikkelingslanden. Er zullen dan volgend jaar meer mensen onder de armoedegrens leven en er zullen meer kinderen sterven onder de vijf jaar. De groei in de industrie landen zal niet uitkomen op 2,2 %, zoals de bank voor de aanslag dacht maar op 1 tot 1,5 % verklaarde de wereldbank. De ontwikkelingslanden krijgen te maken met een lagere export, minder toerisme en hogere grondstofprijzen. Daardoor zullen inverteerders kiezen voor landen waar ze minder een risico zullen op lopen. De problemen zullen zich voornamelijk in Afrika voorkomen. De filmindustrie Al gauw na de aanslag werden er posters en trailers van Spider-Man (Sam Raimi) en Collateral Damage (Andrew Davis) verwijderd. Die van Spider-Man werden verwijderd vanwege 20

21 beelden van het World Trade Center. En die van Collateral Damage vanwege de aanwezigheid van de terroristen. Toen die allen ook nog eens moesten worden vernietigd begon de verbazing al een beetje te groeien. In de aankomende dagen zouden de films als Big Trouble (Barry Sonnenfeld, komedie over kofferbom op vliegveld) en Side Walks Of New York (Edward Burns, puur om de titel) niet in de bioscopen worden gedraaid. En er werden series zoals Alias, 24 en the Agency (allen met antiterrorimethema s) niet meer op televisie gedraaid. De onvrede onder de filmliefhebbers werd alleen maar groter toen men besloot om in allen films zoals Spider- Man maar ook onschuldige films de beelden van het World Trade Center weg te halen. Maar had dat nu wel zin om al die beelden weg te halen terwijl op televisie en de kranten er vol van staan. Maakt het uit of er nou een grote gat ziet of de torens het is toch even pijnlijk. De horeca Door de aanslag op World Trade Center. Is er minder omzet gedraaid in de restaurants en hotels, vooral hotels hebben hieronder enorm geleden. Omdat dat zij het vooral van de buitenlandse gasten moeten hebben. Restaurants zijn minder afhankelijk van de buitenlandse gasten. Bij de grote bedrijven werd dat het meest gemerkt, vooral die afhankelijk waren van de buitenlandse gasten. 1 op de 5 hotels hebben hier onder geleden, de restaurants hebben er niet veel van gemerkt Afghanistan Amerikaanse vliegtuigen hebben bombardementen uitgevoerd op vijandelijke doelen in het Oost-Afghanistan. Dat gebeurde na aanvallen op Afghaanse troepen in dat gebied. De Afghaanse troepen wilden een vijandelijke weg blokkade aanvallen, toen zij door de tegenpartij werden beschoten. Daarop kwamen de Amerikaanse troepen in actie. Conclusie De gevolgen van de ramp zijn toch nog wel in veel gevallen te zien. Ik had nooit gedacht dat de aanslag gevolgen zou hebben op de horeca of op de 21

22 filmindustrie. Amerika heeft vooral geleden onder de slachtoffers. Het zal echt moeilijk zijn geweest al verloor je nu al je vader of moeder. En het ergste is nog dat de dader vrij rond loopt. De rest van de gevolgen is nog niet zo erg, want dat kan nog allemaal goed komen. Maar die slachtoffers kunnen nooit meer zien of lopen en dan doden nog eens. 22

23 Bronvermelding Internet Geschreven door: Ad van Luijt Geschreven door: onbekend Geschreven door: Maurits Schmidt Geschreven door: Rene Glas Geschreven door: onbekend Geschreven door: Nederlands Dagblad 23

24 Hadden de aanslagen op het World Trade Center voorkomen kunnen worden, en als dat al zo was hoe zou dat dan gebeurd moeten zijn? Arjan Pelzers In het kort: Dat het gebeurd is, staat vast. wat er gebeurd is, staat ook vast. Zelfs de gevolgen zijn bekend, en doormiddel van een groot onderzoek precies vastgesteld. De deelvraag die ik ga behandelen gaat niet in op de zaken die al bekend zijn, maar over de dingen waar men nu mee bezig is, met als belangrijkst punt: Had het voorkomen kunnen worden, en als dat al zo was hoe zou dat dan gebeurd moeten zijn? Het gaat hoofdzakelijk over de veiligheid van de mensen. Veel mensen durven na de ramp op 11 september 2001 niet meer te reizen per vliegtuig. Dus niet alleen de mensen zelf, maar ook de luchtvaartmaatschappijen hebben er belang bij als er duidelijkheid komt over dit gebeuren. Ik deel dit hoofdstuk op in 2 vragen. In het ene stuk beschrijf ik de fouten die al een hele tijd geleden gemaakt waren, in het andere gedeelte de fouten die gemaakt zijn kort voor de ramp. 24

25 De bouw van het World Trade Center zelf Aan de bouw van het World Trade Center waren nog dingen aan te merken waardoor de ramp een zo groot gevolg had voor de torens. Toen het World Trade Center gebouwd werd in Amerika dachten de ingenieurs dat ze het voor elkaar hadden. Het gebouw zou zo sterk zijn dat het een eventuele crash van een vliegtuig zou kunnen overleven. Er is in de tijd alleen wel wat veranderd, namelijk de vliegtuigen. Ze zijn groter zwaarder en sneller geworden sinds het World Trade center ontworpen is. Toch was dat niet het echte probleem. Ook een sneller zwaarder en groter vliegtuig had bij een crash niet zonder rede tot gevolg dat de torens instortte. De fout die tot gevolg had dat de torens instortte, lag aan het ontwerp van de torens. Bij het ontwerpen is er namelijk aan één bepaald punt niet gedacht: Het gebouw werd gedragen door een metalen kern van balken en steunen, en die waren niet hittebestendig genoeg. Doordat het vliegtuig met een ongelukkige hoek en toevallig op net de verkeerde plek terecht kwam smolten door de verbranding van de brandstof uit het vliegtuig langzaam de draagconstructies en stortte het gebouw in. Die toevallig goede plek zou door een gewone crash nooit zo geraakt zijn dus het is eigenlijk wel duidelijk dat die plaats niet zo toevallig was. Degene die het vliegtuig bestuurd had, heeft dus waarschijnlijk de opdracht gekregen op een aangegeven plek het vliegtuig te laten crashen precies zo dat de metalen kern voluit geraakt werd. Hier blijkt duidelijk dat de De zuidelijke toren van het binnenkant van de torens World trade Center van boven van het WTC voor een gezien. De brandstof uit het groot deel uit metalen vliegtuig ging brandend langs de constructies bestaat. metalen constructie. 25

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de INHOUDSOPGAVE Ontstaansgeschiedenis terrorisme.. 3 Terroristische organisaties. 4 Doel terroristische organisaties. 6 Werkwijze terroristische organisaties 7 Kaart terroristische

Nadere informatie

Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L

Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L Klas L3R Groep twee Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L Voorwoord Toen we ( Tom, Monique, Alyssia, Mark en Paul ) te horen

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Nieuwe Golfoorlog in de maak?

Nieuwe Golfoorlog in de maak? Taak actualiteit Nieuwe Golfoorlog in de maak? De Eerste Golfoorlog was een oorlog tussen Irak en Iran van 1980-1988 en is genoemd naar het zeegebied van de Perzische Golf, omdat zich daar een belangrijk

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens

Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens We mochten zelf de groepen kiezen en onze groep bestaat uit Erwin van Luijken Ritish Ghisaidoobe, Vikash

Nadere informatie

Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER. Een onderzoek naar de feiten

Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER. Een onderzoek naar de feiten Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER Een onderzoek naar de feiten Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 2 De feiten van 11 september Wist u dat de Amerikaanse overheid talloze

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert'

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' DOSSIER 4 UUR NIEUWSBREAK Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' Door: Irene de Zwaan 05/09/13, 16:07 YOUTUBE. Koos van Dam tijdens een optreden in Pauw&Witteman. NIEUWSBREAK

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding j1 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag Aan: de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij 25 e Van der Leeuw lezing Groningen, 26 oktober 2007 Kader Abdolah De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij Ik spring meteen in het diepe. Een parlementaire democratie is niet geschikt

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

Leven in veiligheid. Artikel 1, Vluchtelingenverdrag van Genève, 1951

Leven in veiligheid. Artikel 1, Vluchtelingenverdrag van Genève, 1951 Leven in veiligheid Niemand laat zonder reden zijn familie, vrienden en bezittingen achter. Vluchtelingen kunnen niet anders. De situatie in hun eigen land is te gevaarlijk om er te blijven. Ze vluchten

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Publicatiedatum: 22-01-2015 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit ruim 3000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Korte omschrijving werkvorm U bekijkt met de leerlingen een fragment van De Wereld Draait Door en van EenVandaag. Beatrice de Graaf en Robbert McFadden proberen

Nadere informatie

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts.

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. Vliegen in de toekomst Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. 1 Hoofdstuk indeling 1. Inleiding Blz. 3 2. Hoe zien de vliegtuigen er in de toekomst uit? Blz. 4 3. Gaan

Nadere informatie

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens.

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens. LB -. Nederland doet niet mee > Lees Ruzie in Europa. Leg uit waarom Nederland toch met de oorlog te maken krijgt. Gebruik de volgende woorden: vluchten kamp voedsel België. In 9 krijgen twee landen ruzie

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?'

'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?' 'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?' Simon Demeulemeester, Annelies Van Erp 15/08/2014, Knack 'Er zijn tussen de 50 en 100 joden uit Antwerpen

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b Bijlage VMBO-KB 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een prentbriefkaart uit 1908 Dit is Kenau, die in 1573 in Haarlem

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Dit boekje is van. Doodgewone Helden

Dit boekje is van. Doodgewone Helden Dit boekje is van Doodgewone Helden Echte helden! Je kent ze misschien wel van tv. Ze kunnen vliegen, ze kunnen mensen redden uit brandende gebouwen en ze vechten tegen slechteriken. Iedereen heeft zo

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

Internetsites Terrorisme

Internetsites Terrorisme Internetsites Terrorisme Onderstaande internetsites hebben betrekking op het thema van dit nummer van Justitiële verkenningen. De selectie werd gemaakt door de tijdschriftredactie in samenwerking met de

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 1. Noord-Korea 2. Irak 3. Eritrea 4. Afghanistan 5. Syrië 1: Noord-Korea Hoofdstad: Pyongyang Taal: Koreaans en Chinees Weetje: In Noord-Korea

Nadere informatie

Geloven - Ontstaan en verspreiding Islam

Geloven - Ontstaan en verspreiding Islam Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 August 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44859 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt

Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt Onderzoekssamenvatting NCDO, 5 augustus 2011 Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt In de Hoorn van Afrika vindt

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

DE PRINS VAN DE RIVIER

DE PRINS VAN DE RIVIER Bijbel voor Kinderen presenteert DE PRINS VAN DE RIVIER Geschreven door: E. Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Doorbraak.eu. Rabiye Bekar.

Doorbraak.eu. Rabiye Bekar. Rabiye Bekar. Het zijn een paar çapulcu s, zei een gouverneur onlangs over verzet van de bevolking van het Zwarte Zee-gebied in Turkije. Tijdens de Gezi-protesten in 2013 werden de honderdduizenden activisten

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D RESEARCH CONTENT Loïs Vehof GAR1D INHOUD Inleiding ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ blz. 2 Methode -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

KONING DAVID (DEEL 1)

KONING DAVID (DEEL 1) Bijbel voor Kinderen presenteert KONING DAVID (DEEL 1) Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

School. Luchthaven. Ziekenhuis. Dorp. Fabriek. Militair hoofdkwartier. Vluchtelingenkamp

School. Luchthaven. Ziekenhuis. Dorp. Fabriek. Militair hoofdkwartier. Vluchtelingenkamp X School 3 6 Luchthaven Ziekenhuis 8 9 Fabriek Dorp 10 11 Militair hoofdkwartier Vluchtelingenkamp 12 14 Je hebt een school geraakt met de aanval. 10 kinderen en 2 leerkrachten werden gedood 25 kinderen

Nadere informatie

je maatje aan de opdrachten beginnen. Veel succes!

je maatje aan de opdrachten beginnen. Veel succes! De opdrachten op dit blad horen bij het verhaal "Een lange, bange nacht". Lees eerst het verhaal met de informatieblokjes. Dit kun je samen met een leesmaatje doen. Hierna kun je samen met je maatje aan

Nadere informatie

LESPAKKET KINDERRECHTEN

LESPAKKET KINDERRECHTEN LESPAKKET KINDERRECHTEN 1 schrijf op Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen

Nadere informatie

EZECHIËL: MAN VAN VISIOENEN

EZECHIËL: MAN VAN VISIOENEN Bijbel voor Kinderen presenteert EZECHIËL: MAN VAN VISIOENEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Marcus 1:15 - Een nieuw begin

Marcus 1:15 - Een nieuw begin Marcus 1:15 - Een nieuw begin Opnieuw beginnen, dat zou soms best fijn zijn! De wereld kan ook wel een nieuw begin gebruiken. Maar een nieuw begin komt niet van een nieuw jaar, maar van Jezus. Hij is het

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Nederland doet niet mee neutraal Als je geen partij kiest. loopgraaf Een gat of geul in de grond waarin je beschermd bent tegen kogels. explosie Een ontploffing. vlammenwerper

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

Aanslagen op verdraagzaamheid

Aanslagen op verdraagzaamheid Editie 13 September 2001 Leerkrachten: didactische aanwijzingen vindt u op pagina 4 van de handleiding. De leerlingenpagina s zijn kopieerbaar voor gebruik in de klas Aanslagen op verdraagzaamheid Op 11

Nadere informatie

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis GUERNICA Jo Van Damme GUERNICA Een zoon, een vader, een reis Voor mijn eigen vader 2013 Jo Van Damme & Uitgeverij Vrijdag Jodenstraat 16, 2000 Antwerpen www.uitgeverijvrijdag.be Omslagontwerp en illustraties:

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

GODS BELOFTE AAN ABRAHAM

GODS BELOFTE AAN ABRAHAM Bijbel voor Kinderen presenteert GODS BELOFTE AAN ABRAHAM Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1 Numeri 21 : 9 het wordt een beetje eentonig: Israël moppert God straft het af maar er is ook een nieuw element verrassend positief de Israëlieten komen zelf tot inkeer zij vragen Mozes om voor hen te bidden

Nadere informatie

Egbert Minnaar 1842714 0904 HET GROTE ECONOMISCHE CRISIS SPEL. Interactieve Video

Egbert Minnaar 1842714 0904 HET GROTE ECONOMISCHE CRISIS SPEL. Interactieve Video 2009 Egbert Minnaar 1842714 0904 HET GROTE ECONOMISCHE CRISIS SPEL Interactieve Video Inhoudsopgave De keuze... 3 Het Grote Economische Crisis Spel... 4 Het Spel... 4 Categorieën... 4 Opbouw... 4 De vragen...

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen columbus brengt het beste uit twee werelden samen lesbrief HAVO/V leerjaa WO r3 Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika columbus Inleiding Deze zomer vindt het WK voetbal plaats in Zuid-Afrika. Allerlei

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs 16 november 2015 Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie