Ketenkaart ICT-gebruik kantoortoepassingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ketenkaart ICT-gebruik kantoortoepassingen"

Transcriptie

1 Laan van Nieuw Oost-Indië BJ Den Haag Postbus BA Den Haag Telefoon Fax Opdrachtgever: AgentschapNL Project: Contactpersoon AgentschapNL: Frerik van de Pas Auteur: S.H. Clevers Telefoon: Telefax: Desktops, laptops & thin clients Desktopprinters & multifunctionals Indirect Direct Gebruiksfase (72%) Totaal Transport Productie & assem. Productfase Grondstoffen

2 Pagina: 2 van 34 E 28 september 2010 Update eindrapport S. Clevers P. Popma D 24 september 2010 Update eindrapport S. Clevers P. Popma C 3 september 2010 Eindrapport + besparingspotentieel S. Clevers P. Popma B 1 juli 2010 Eindrapport S. Clevers P. Popma A 8 juni 2010 Update conceptrapport voor commentaar S. Clevers P. Popma & M. Elderman 0 1 juni 2010 Conceptrapport voor commentaar S. Clevers P. Popma & M. Elderman Wijz. Datum Omschrijving Opsteller Gecontroleerd Copyright Tebodin Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze ook zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever.

3 Pagina: 3 van 34 Inhoudsopgave Pagina Lijst met verklarende woorden 5 1 Introductie Doelstelling ketenkaart ICT kantoortoepassingen ICT-systemen in ketenkaart Verantwoording onderzoek en opbouw rapport 7 2 Energiegebruik ICT-apparatuur tijdens productiefase Achtergrond Omschrijving productiefase Energiegebruik productiefase Vergelijking desktop, laptop, thin client Vergelijking printers en multifunctionals 11 3 Energiegebruik ICT-apparatuur tijdens gebruiksfase Omschrijving gebruikfase Model gebruikfase Uitgangspunten PC-gebruik Uitgangspunten printergebruik Uitgangspunten overig Deelresultaat uitgangspunten gebruiksfase Vergelijk desktop, laptop thin client Direct ICT-gebruik Servergebruik Basis servergebruik Additioneel servergebruik Serverruimte utilitygebruik Verwarming en koeling Vergelijk printers en multifunctionals Overzicht ketenkaart ICT Aandachtpunten 19 5 Besparingspotentieel in Nederland Aantal banen /FTE s Aantal beeldschermwerkplekken Verdeling laptop desktop Besparingspotentieel 26 6 Conclusies 28 Literatuurlijst 29

4 Pagina: 4 van 34 Bijlage A: Praktijkgegevens kantoren 30 Bijlage B: Weergave ketenkaart ICT-gebruik kantoortoepassingen 31 Bijlage C: praktijkmetingen kantoorapparatuur en servergebruik 33

5 Pagina: 5 van 34 Lijst met verklarende woorden Additioneel servergebruik Naast de gebruikelijke servercapaciteit benodigd voor dataopslag en dataverkeer is voor thin client systemen additioneel servercapaciteit nodig. Deze aanvullende capaciteit zorgt er voor dat de werknemers hun gewenste programma s kunnen gebruiken. COP COP is de afkorting voor Coëfficiënt Of Performance. COP is een maat voor de efficiëntie van een koelinstallatie. De COP is de verhouding tussen de nuttige koelenergie en de toegevoegde aandrijfenergie (meestal elektriciteit). Desktopcomputer (desktop) Een desktopcomputer is een computer die wordt gebruikt op één plek. Binnen het kantoor is dit meestal het bureau van de werknemer. Desktopprinters Een desktopprinter is een tafelmodelprinter voor aansluiting op een computer of netwerk. Veelal gebruikt door 7 tot 8 medewerkers. ICT Informatie- en Communicatietechnologie Multifunctional (MFP) Een multifunctional is een kantoormachine die de functionaliteit van meerdere apparaten (printen / scanner / copier) in een bevat. Veelal gebruikt door 20 tot 30 medewerkers. Laptop Een laptop is een mobiele computer. Doordat de laptop de functie heeft om mobiel te zijn is deze computer compact, draagbaar en energiezuinig Het energiezuinige aspect heeft als voordeel dat de laptopgebruiker lang op de accu kan werken zonder dat de laptop moet worden aangesloten op het vaste net. PUE PUE is een afkorting van Power Usage Effectiviness. De PUE geeft de verhouding weer tussen de het totale energie gebruik (servers + koeling + ventilatie + verlichting + UPS + overig ) van een datacenter/serverruimte en het energiegebruik van de server zelf. Hoe dichter de PUE bij 1 is des te efficiënter zijn de utilities (bijv. koeling van de servers) van een datacenter/serverruimte. Server Een server is een computer die diensten verleent aan bijvoorbeeld desktops, laptops of thin clients. Een voorbeeld van een server is een webserver waarop een website draait toegankelijk via het internet.

6 Pagina: 6 van 34 Thin client Een thin client is een computer die sterk afhankelijk is van een server om als volwaardige computer te kunnen opereren. De thin client is slechts een apparaat dat communiceert tussen de gebruiker en de server. De gewenste programma s draaien werkelijk op de server en worden via de thin client aan de gebruiker getoond. TFT-scherm Een TFT-scherm is een beeldscherm (monitor). De functie van een TFT-scherm is om softwareprogramma s te tonen. UPS UPS is een afkorting voor Uninterruptible Power Supply. UPS is een apparaat dat bij uitval van de netspanning de stroomvoorziening van computers en andere apparatuur voor een korte tijd (minuten) kan overnemen. Virtualisatie Met virtualisatie bij servers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere virtuele besturingssystemen tegelijkertijd op één server kunnen draaien. In de praktijk blijkt dat de serverbelasting in een datacenter laag is (<10%). Hiermee wordt dat de servercapaciteit enkele malen hoger is dan de daadwerkelijk benodigde rekenkracht. Door toepassing van virtualisatie kan het aantal fysieke servers worden beperkt; tegelijkertijd betekent dit dat de belasting van de servers toeneemt, zonder in te boeten op de benodigde prestaties.

7 Pagina: 7 van 34 1 Introductie In opdracht van Agentschap NL heeft Tebodin Netherlands B.V. een ketenkaart ICT kantoortoepassingen opgesteld. De ketenkaart die voor u ligt geeft een overzicht van het energiegebruik tijdens de productie en het gebruik van verscheidene ICT-apparatuur in de kantooromgeving. Deze opdracht komt voort uit de samenwerking van AgentschapNL, Ministerie van Economische Zaken en ICT-office, die gezamenlijk binnen het MJA-raamwerk (meerjarenafspraak) duurzaamheid binnen de ICT-sector stimuleren. 1.1 Doelstelling ketenkaart ICT kantoortoepassingen Het doel van de ketenkaart ICT kantoortoepassingen is om het energiegebruik in de gehele keten (productiefase en gebruiksfase) overzichtelijk te presenteren. Zo kunnen bedrijven en overheden aan de hand van deze ketenkaart een beslissing maken om al dan niet voor een energiebesparend concept te kiezen bij het opstellen van hun inkoopselectiecriteria. Naast dit duurzaamheidscritierium kan men denken aan andere criteria als veiligheid, mobiliteit, gebruiksvriendelijkheid en investering die meewegen bij de inkoopkeuze. In deze ketenkaart wordt gekeken naar het (primaire) energiegebruik van ICT-apparaten en de CO 2 -uitstoot in de productiefase en gebruiksfase. 1.2 ICT-systemen in ketenkaart Deze ketenkaart richt zich specifiek op de volgende producten: 1. Desktop, laptop en thin client, 2. Desktopprinters en multifunctionals. Hierbij is naast het daadwerkelijke gebruik op de werkplek, ook het indirecte energiegebruik, zoals de invloed op verwarming en koeling van het kantoor en de eventuele additionele benodigde servercapaciteit in kaart gebracht. De ketenkaart vergelijkt verschillende ICT-producten met elkaar. Er is gebruik gemaakt van gemiddelde waarden, zoals gebruiksuren, dagelijks opgenomen vermogens en benodigde servercapaciteit. De ketenkaart zal dus richtinggevend (een leidraad) zijn voor een overheid of een bedrijf; om het exacte energiebesparend effect te bepalen is maatwerk vereist. Het verschil tussen de thin client en de dekstop/laptop is dat de thin client geen rekenkracht heeft om zelf programma s uit te voeren. De thin client toont slechts de beelden op het scherm. De rekenkracht van de laptop en desktop is ook noodzakelijk bij thin client systemen. In het thin client systeem is de rekenkracht van de computer van het bureau verplaatst naar een centrale server. Dit betekent dat additionele servercapaciteit nodig is om het thin client systeem te laten functioneren. Verder wordt in dit onderzoek desktopprinters vergeleken met multifunctionals. Het energiegebruik van de multifunctional en de desktopprinter wordt vergelijken op basis van de printercapaciteit. De multifunctional kan in tegenstelling tot de desktopprinter ook scannen en kopieren. 1.3 Verantwoording onderzoek en opbouw rapport In het kader van dit onderzoek heeft Tebodin haar kennis op het gebied van energie & ICT [1-2] gebruikt bij het opstellen van de rekenmodellen. De uitgangspunten zijn verder gebaseerd op gesprekken met Sun Microsystems Nederland B.V. en Dell B.V. Netherlands [3-4]. Om de koppeling te maken met de praktijk heeft BAM Techniek - Energy Systems [5] in het kader van dit onderzoek praktijkgegevens aangedragen van kantoren en kwh-metingen uitgevoerd bij verschillende

8 Pagina: 8 van 34 ICT-apparaten en servers in één datacenter. Vanuit dit datacenter worden bedrijven met thin client en/of desktops voorzien van de benodigde servercapaciteit. Tot slot zijn literatuurgegevens geraadpleegd ter onderbouwing van het onderzoek. Het Japanse Ecoleaf en het Europese Ecodesign zijn geanalyseerd om het energiegebruik in de productiefase te kwantificeren [6-7]. In hoofdstuk 2 wordt het energiegebruik tijdens de productie in kaart gebracht en worden kantoortoepassingen met elkaar vergeleken. Het energiegebruik tijdens de gebruiksfase wordt in hoofdstuk 3 bepaald. In hoofdstuk 4 wordt de ketenkaart ICT gepresenteerd. Het besparingspotentieel door gebruik van laptops in plaats van desktops wordt in hoofdstuk 5 berekend. De conclusies zijn tot slot in hoofdstuk 6 gepresenteerd.

9 Pagina: 9 van 34 2 Energiegebruik ICT-apparatuur tijdens productiefase 2.1 Achtergrond De productie van ICT-onderdelen en de assemblage tot volwaardige producten (bijv. laptops en desktops) worden veelal uitbesteed door leveranciers van ICT-producten. Momenteel wordt het overgrote deel van de ICT gerelateerde producten geproduceerd in Azië. Doordat de productie is uitbesteed hebben de leveranciers geen inzicht in het energiegebruik tijdens de productie [1-2]. In dit onderzoek is daarom gebruik gemaakt van het Japanse Ecoleaf [3] en het Europese Ecodesign programma [4]. Ecoleaf: Binnen het Ecoleaf programma worden verschillende ICT-producten op een gestructureerde en goed vergelijkbare manier gepresenteerd. ICT-producten worden onderzocht op hun energie behoefte tijdens de productiefase en de gebruikfase volgens ISO beschrijft de principes van een levenscyclusanalyse (LCA). Ecodesign 1 : Voor het Ecodesign programma zijn verschillende producten groepen, waaronder ICTproducten, onderzocht op hun energiegebruik tijdens productie en gebruik. In deze studie is gebruik gemaakt van de resultaten uit de studies van de onderstaande productgroepen: o EuP preparatory study, Lot 3 (computers) o EuP preparatory study, Lot 4 (printers) 2.2 Omschrijving productiefase De productiefase kan worden opgedeeld in de volgende stappen: 1. Winning van grondstoffen. 2. Productie en assemblage 3. Distributie Het energiegebruik bij de winning van grondstoffen en de productie en assemblage is bepaald op basis van het aantal kg materiaal (bijv. Silicium (Si) en ijzer (Fe)) in het product. In de analyse van Ecodesign en Ecoleaf wordt voor de distributie het volume van het product in ogenschouw genomen en transport vanuit Azië naar Europa. 2.3 Energiegebruik productiefase Op basis van de gegevens uit Ecodesign en Ecoleaf is het primaire energiegebruik in de productiefase bepaald. In figuur 2.1 zijn de verschillende fasen (grondstofwinning, productie en transport) met elkaar vergeleken. Duidelijk is te zien dat de grondstofwinning het grootste deel van het energiegebruik omvat in de productiefase. De winning van silicium en metalen zijn bepalend voor de hoogte van het energiegebruik in deze fase. Ongeveer 73% van het energiegebruik voor de productiefase is toe te schrijven aan winning van grondstoffen, 17% aan productie en assemblage en 9% aan transport. Figuur 2.1: Vergelijk stappen in productiefase 1 Via de Europese richtlijn Ecodesign 2009/125/EG kan de Europese Commissie nu eisen stellen aan het ecologisch ontwerp van energiegerelateerde producten.

10 Pagina: 10 van 34 In tabel 2.1 is het primaire energiegebruik in de productiefase in meer detail gepresenteerd voor een desktop, laptop, thin client, TFT-scherm, server, desktopprinter en multifunctional. Tabel 2.1 laat verder zien dat het specifieke energiegebruik (MJ/kg) toeneemt naar mate het ICT-apparaat lichter wordt. Dit is te verklaren doordat het aandeel energie intensieve materialen (bijv. silicium) toeneemt in het totale gewicht. Tabel 2.1 Overzicht van het gemiddelde primair energiegebruik tijdens productiefase. Gewicht Grondstoffen Productie Transport Totaal [kg] [MJ prim ] [MJ prim ] [MJ prim ] [MJ prim ] [MJ prim /kg] Desktop 8, Laptop 2, Thin Client 0, TFT-scherm 6, Server 16, Desktopprinter Multifunctional Vergelijking desktop, laptop, thin client. In het onderstaande figuur is voor de desktop, laptop en de thin client het totale energiegebruik in de productiefase weergegeven, gebaseerd op tabel 2.1. Resultaat van de vergelijking is als volgt: Voor het thin client systeem bestaande uit de thin client, het beeldscherm en server (naar rato: 1/40; in deze studie is aangenomen dat 40 thin clients kunnen draaien op een server.); blijkt dat het beeldscherm de meeste energie behoeft tijdens de productie, ongeveer 60% van het totale thin client systeem. Energiegebruik per systeem tijdens de productiefase: a. Desktop + TFT-scherm: MJ prim, b. Laptop: MJ prim, c. Thin client + TFT-scherm + additioneel servergebruik (na rato): MJ prim Het produceren van een laptop vergt substantieel minder energie (ongeveer 60% minder energie) in vergelijking met een desktop inclusief TFT-scherm Primair energiegebruik [MJprim] Desktop Laptop Thin Client PC TFT-scherm Server (naar rato) Figuur 2.2: Vergelijk primaire energiegebruik tijdens productiefase (winning grondstoffen, productie & assemblage en transport).

11 Pagina: 11 van Vergelijking printers en multifunctionals In deze studie is uitgegaan van een multifunctionals en desktopprinter uit de Ecoleaf en Ecodesign programma s. Hieruit blijkt dat de multifunctionals (MFP) gemiddeld zeven maal meer materiaal (kg) bevatten dan de desktopprinters. Dit resulteert in een hoger energiegebruik voor een MFP tijdens de productiefase. Om een goede vergelijking te maken tussen de twee type printers, is gekozen om de printers met elkaar te vergeleken op basis de printercapaciteit. De gemiddelde printercapaciteit is als volgt [6, 7]: Desktopprinter 15 pagina s per minuut. Multifunctional 60 pagina s per minuut. Dit betekent dat er 4 desktopprinters nodig zijn om dezelfde printercapaciteit te bereiken als voor een MFP. Dit is in overeenstemming met het gemiddelde gebruik per type printer [8]. Desktopprinter met 7 tot 8 gebruikers. Multifunctional met 20 tot 30 gebruikers. Een multifunctional met een printercapaciteit van 60 pagina s per minuut is dus interessant voor bedrijven met meer dan 30 gebruikers. Het resultaat van het vergelijk is dat het energiegebruik ongeveer gelijk is in de productiefase: Desktopprinters (4x): MJ prim Multifunctional: MJ prim.

12 Pagina: 12 van 34 3 Energiegebruik ICT-apparatuur tijdens gebruiksfase 3.1 Omschrijving gebruikfase De gebruikfase wordt opgedeeld in de volgende stappen: 1. Direct ICT-gebruik, 2. Benodigde additionele servercapaciteit, 3. Verwarming / koeling Het directe ICT-gebruik is het gebruik van ICT-apparatuur door de werknemer op de werkplek. Het ICT gerelateerde energiegebruik op de werkplek is bepaald met gemiddelde gebruiksuren en opgenomen vermogens van de desbetreffende ICT-apparatuur. Voor het gebruik van een thin client is het noodzakelijk dat additionele servercapaciteit wordt bijgeplaatst. Deze servercapaciteit is noodzakelijk voor het laten draaien van de gewenste programma s. De benodigde servercapaciteit is sterk afhankelijk van het type gebruikers. Vaak worden drie type gebruikers gedefinieerd, namelijk licht, medium en zwaar, zie tabel 3.1. Meer servercapaciteit is nodig voor bijvoorbeeld gebruikers met intensieve grafische toepassingen (CAD-gebruikers) of veel rekenkracht (bijv. rekenen met grote datasets in een speadsheetprogramma). In deze studie is aangenomen dat 40 thin clients kunnen draaien op een server Tabel 3.1 Overzicht typische ICT-gebruikers Type gebruiker Gebruik Consolidatiefactor Lichte gebruiker één programma tegelijkertijd 60 thin client per server Medium gebruiker twee tot drie programma s tegelijkertijd 40 thin clients per server Intensieve gebruiker Intensieve grafische toepassingen of veel rekenkracht 20 thin clients per server Door elk ICT-apparaat wordt warmte afgegeven op de werkplek. Dit zorgt in de winter dat minder verwarming noodzakelijk is en zorgt in de zomer dat extra koeling vereist is. Door verschil in warmteafgifte van de verschillende ICT-apparaten zal de hoeveelheid benodigde verwarming en koeling verschillen 3.2 Model gebruikfase Om een goede vergelijking te maken zijn de volgende uitgangspunten gebruikt bij het opstellen van het model om het energiegebruik in de gebruiksfase te bepalen. Het deelresultaat van het model is gepresenteerd in tabel Uitgangspunten PC-gebruik Het energiegebruik is afhankelijk van het aantal uren dat het apparaat aan staat (actief + stand-by) en het aantal uren dat het apparaat uit staat (sleep/uit). In de onderstaande tabel zijn typische uren per week gegeven dat het apparaat aan of uit staat [6]. Tevens is daarbij het gemiddeld opgenomen vermogen gegeven [3,4 & 6]. - Aantal werkdagen: 220 dagen per jaar, 40-urige werkweek en 15% van de werktijd buiten de deur of vergaderen - Desktops, laptops en thin clients worden niet gebruikt buiten kantorenuren. - Gemiddeld 1 computer per 16 vierkante meter bruto vloeroppervlak, zie bijlage A voor praktijkdata. - Een gemiddelde gebruiksduur voor alle computers van 5 jaar is gehanteerd [6, 9].

13 Pagina: 13 van Uitgangspunten printergebruik - Het energiegebruik is afhankelijk van het aantal uren dat het apparaat aan staat (actief + stand-by) en het aantal uren dat het apparaat uit staat (sleep/uit). In de onderstaande tabel zijn typische uren per week gegeven dat het apparaat aan of uit staat [6]. Tevens is daarbij het gemiddeld opgenomen vermogen gegeven [3,4 & 6]. - 1 multifunctional heeft dezelfde printercapaciteit als 4 desktopprinter - Desktopprinter 15 pagina s per minuut. - Multifunctional 60 pagina s per minuut. - Aantal werkdagen: 220 dagen per jaar. - Een gemiddelde gebruiksduur voor alle printers van 5 jaar is gehanteerd [6, 9] Uitgangspunten overig - De laptop is als volwaardige computer beschouwd. Een opstelling in een dockingstation + TFT-scherm wordt niet belicht. - Voor zowel gebruikers van desktop, laptops en thin client zijn er verschillende mogelijkheden om thuis te werken. Thuiswerken is echter niet meegenomen in ketenkaart ICT-gebruik kantoortoepassingen. - Omrekenfactor kwh electriciteit naar MJ pri = 8,57 (op basis van gemiddelde rendement van 42% voor de Nederlandse elektriciteitscentrales). - Basis servergebruik: energiegebruik voor dataopslag en dataverkeer is 110 kwh/jaar/pc [2]. - Additioneel servergebruik: 40 thin clients per server. Deze server heeft een maximaal vermogen van 400 watt en een gemiddelde opgenomen vermogen per 24 uur van 250 watt [8]. - Voor het bepalen van de koude- en warmte vraag is het gebruik gemaakt van het testreferentiejaar. Het testreferentiejaar geeft voor een gemiddeld Nederlands jaar de buitentemperatuur voor 8760 uur. - Gemiddelde PUE = 1,8 [2]. - In deze studie is aangenomen dat geen aanvullende maatregelen nodig zijn ten aanzien van de netwerkinfrastructuur, zie uitleg met praktijkmetingen bijlage A. - CO 2 uitstoot per kwh elektriciteit = 0,566 kgco 2 /kwh [11] (energiemix). - CO 2 -uitstoot in productiefase = 50 kgco 2 /GJ prim [6, 7] Deelresultaat uitgangspunten gebruiksfase Op basis van de bovengenoemde uitgangspunten is in tabel 3.2 per ICT-apparaat het energiegebruik gegeven. Tabel 3.2: Overzicht typische gebruiksuren en gemiddelde opg. vermogen incl. vakantie en feestdagen (energiegebruik berekend) Aantal uren Gem. vermogen Energiegebruik ICT-apparaat Aan/stand-by Sleep/Uit Aan/stand-by Sleep/Uit Elektriciteit Primaire energie [uren/week] [uren/week] [W] [W] [kwh/jaar] [MJprim/jaar] Desktop Laptop Thin Client TFT Server n.v.t Printer 2, Multifunctional

14 Pagina: 14 van 34 In het kader van het onderzoek heeft BAM Techniek aan enkele systemen energiemetingen uitgevoerd, zie bijlage C. Het resultaat van de praktijkmeting volgt de trend van de gemiddelde berekende waarden uit tabel Vergelijk desktop, laptop thin client Direct ICT-gebruik Het energiegebruik dat is toe te schrijven aan het ICT-gebruik op de werkplek is gepresenteerd in tabel 3.3. De tabel laat zien dat de laptop en de thin client + TFT-scherm ongeveer 60% minder energie gebruiken in vergelijking met een desktop + TFT-scherm. In tegenstelling tot de desktop is bij de thin client het TFT-scherm de bepalende factor in het totale directe energiegebruik. Tabel 3.3: Overzicht energiegebruik direct ICT-gebruik gedurende gebruiksduur (5 jaar) Primair ICT-apparaat PC Beeldscherm energiegebruik [MJ prim] [MJ prim] [MJ prim] Desktop Laptop Thin Client Servergebruik In deze paragraaf wordt het energiegebruik dat is toe te schrijven aan servers onderverdeeld in: Basis servergebruik voor dataverkeer en dataopslag. Additioneel servergebruik nodig voor het laten functioneren van thin client systemen. Serverruimte utilitygebruik nodig voor het laten functioneren van de servers zelf (bijv. koeling en UPS). In de onderstaande tabel is het totale primaire energiegebruik toe te schrijven aan servers samengevat. Te zien is dat de thin client ongeveer 50% (4.212 MJ prim ) meer energiegebruik van servers vraagt dan een laptop of desktopsysteem. Tabel 3.4: Energiegebruik servergebruik (naar rato) (gebruiksduur 5 jaar) ICT-apparaat Basis servergebruik Additioneel servergebruik Serverruimte utilitiygebruik Totaal primaire energiegebruik [MJ prim] [MJ prim] [MJ prim] [MJ prim] Desktop Laptop Thin Client Basis servergebruik Voor zowel thin client, laptops en desktops zijn servers nodig om het dataverkeer en dataopslag te faciliteren. Dit kan zowel lokaal worden ondergebracht in een serverruimte bij een kantoor als centraal in een datacenter. Het voordeel van het onderbrengen van de servers in een datacenter is dat door een efficiëntere wijze van opereren aanzienlijke besparingen realiseerbaar zijn bijvoorbeeld door consolidatie en een zeer efficiënte koeling.

15 Pagina: 15 van 34 Gemiddeld wordt in een kantoor 110 kwh per jaar per werkplek aan server-energie gebruikt, inclusief utilities, zoals koeling is dit ongeveer 200 kwh/jaar/werkplek (PUE = 1,8), oftewel 12,5 kwh/m² bvo /jaar [1] Additioneel servergebruik Om de thin clients op de werkplek te kunnen laten draaien is rekenkracht nodig in de vorm van servercapaciteit. De servercapaciteit zorgt er voor dat de werknemers hun gewenste programma s kunnen gebruiken. De grootte van de servercapaciteit is afhankelijk van de samenstelling van de gebruikers. Indien er bijvoorbeeld veel gebruikers zijn die veel rekenkracht vergen (grafische toepassingen) is meer servercapaciteit nodig in vergelijking met gebruikers die alleen teksten verwerken. Een typische server heeft genoeg capaciteit om gemiddeld 40 medium gebruikers te laten werken. In tabel 3.4 is het energiegebruik van de server naar rato gegeven voor een thin client systeem. In het kader van het onderzoek heeft BAM Techniek in een datacenter energiemetingen uitgevoerd, zie bijlage C. Het resultaat van de praktijkmeting volgt de trend van de gemiddelde berekende waarden uit tabel Serverruimte utilitygebruik Naast het energiegebruik dat direct door servers wordt gebruikt, is er ook een significant deel van het energiegebruik toe te schrijven aan de opwekking van de utilities bedoeld om de server goed te laten functioneren. Hierbij kan gedacht worden aan: - Ventilatoren om de koude en warme lucht aan en af te voeren. - Een koelmachine om de warme ventilatielucht te koelen. - UPS (noodstroom) om bij eventuele stroomstoring de servers van stroom te voorzien. - Verlichting. Deze aanvullende energiegebruikers zijn goed voor een toename van het energiegebruik van 80% (PUE = 1,8) bovenop het energiegebruik van de servers zelf Verwarming en koeling Een gemiddeld kantoor heeft een warmtelast tijdens kantooruren van ongeveer 30 Watt/m 2 bvo. Verlichting, werknemers en ICT-apparatuur (desktops) zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de interne warmtelast. Door het toepassen van verschillende ICT-apparatuur kan de interne warmtelast worden verlaagd. Dit heeft een positief effect op het gebruik van koeling in de zomer en een negatief effect op de benodigde verwarming in de winter. Op basis van de uitgangspunten (1 computer per 16 vierkante meter bruto vloeroppervlak) zijn de volgende interne warmtelasten te verwachten tijdens kantooruren. 1. Desktop + TFT-scherm = 90 Watt + 30 Watt = 120 Watt => 7,5 Watt/ m 2 bvo 2. Laptop = 35 Watt => 2,2 Watt/m 2 bvo 3. Thin client + TFT-scherm = Watt = 2,5 Watt/m 2 bvo De warmtevraag van een kantoor is sterk afhankelijk van de EPC (energieprestatiecoëfficiënt) van het kantoor. Zo gebruikt een nieuwbouwkantoor met een lage EPC (EPC = 1,0) gemiddeld 2,5 keer minder energie dan bestaand kantoor met een hoge EPC (EPC = 1,9). Over het jaar heen kan globaal 30% van de interne warmtelast tijdens kantooruren nuttig worden gebruikt (periode november februari). Dit betekent 19 kwh per jaar per m 2 bvo nuttig wordt gebruikt voor verwarming Watt/ m 2 bvo x 40 uur / week x 52 x 30% = 19 kwh/jaar/m 2 bvo

16 Pagina: 16 van 34 Verlaging van de interne warmtelast van 30 W/ m 2 bvo naar 25 W/ m 2 bvo, vervangen van desktops door thin clients, heeft als gevolgd dat grofweg 3,1 kwh/jaar/ m 2 bvo (5/30 van 19 kwh/jaar/m 2 bvo) aan additionele warmte nodig is. Dus verlaging van de interne warmtelast door andere ICT-apparatuur op de werkplek heeft als consequentie dat additionele verwarming nodig is. In tabel 3.5 is de additionele benodigde verwarming gegeven, hierbij is de desktop als referentie genomen. Aangenomen is een aardgas gestookt warmwatersysteem met een efficiëntie van 95% ten behoeve van de verwarming van het kantoor. Tabel 3.5 Additionele benodigde warmte. Additioneel benodigde verwarming Verminderde warmteproductie Primair energiegebruik [kwh/jaar/ m 2 bvo] [MJ prim/gebruiksduur] Desktop 0 0 Laptop 3,3 63 Thin client 3,1 59 Over het jaar heen dient globaal 20% van de interne warmtelast tijdens kantooruren te worden weggekoeld. (periode juli augustus). Dit betekent 12 kwh per jaar per m 2 bvo dient te worden gekoeld 3 middels een koelinstallatie. Verlaging van de interne warmtelast door andere ICT-apparatuur op de werkplek heeft als gevolg dat koelbehoefte daalt in de zomer. In tabel 3.6 is de additionele benodigde koeling gegeven, hierbij is de laptop als referentie genomen. Aangenomen is een COP van 3,5 (COP is een maat van de efficiëntie van een koelinstallatie). Tabel 3.6 Additionele benodigde koeling. Additioneel benodigde koeling Extra koeling Primaire energie [kwh/jaar/ m 2 bvo] [MJ prim/gebruiksduur Desktop 2,20 27 Laptop - - Thin client 0,12 2 Uit tabel 3.5 en 3.6 blijkt dat de invloed op verwarming en koeling door verandering van ICT-apparatuur aanwezig is maar zeer beperkt ten opzichte van het directe computergebruik. 3.4 Vergelijk printers en multifunctionals Per desktopprinter wordt in de gebruiksfase MJ prim aan primaire energie gebruikt. Door de desktopprinter te kunnen vergelijken op basis van printercapaciteit dienen 4 desktopprinters te worden vergeleken met een multifunctional. Het resultaat van dit vergelijk is als volgt: ruim MJ prim voor de desktopprinters (4x) ruim MJ prim voor de multifunctional Watt/ m 2 bvo x 40 uur / week x 52 x 20% = 12 kwh/jaar/m 2 bvo

17 Pagina: 17 van 34 De 4 desktopprinters gebruiken meer stand-by energie in vergelijking met een multifunctional. Het combineren van apparaten in één apparaat zal het stand-by gebruik doen verminderen. Elke multifunctional heeft ongeveer 28 gebruikers en een desktopprinter ongeveer 7 gebruikers. Dit betekent tijdens kantooruren: - Multifunctional: 1000 Watt => 0,6 Watt/ m 2 4 bvo - 4 x desktopprinter: 4x 700 Watt => 1,6 Watt/ m 2 bvo 5 De desktopprinters dragen 1 Watt/m 2 bvo meer bij aan de interne warmtelast. Dit betekent voor verwarming en koeling het volgende voor een gebruiksduur van 5 jaar MJ prim meer verwarming voor de multifunctional - 5 MJ prim meer koeling voor de desktopprinters. Net als bij de computers is de invloed op de klimatisering zeer gering in vergelijking met het directe gebruik gebruikers en 16 gebruikers per m 2 bvo en 10 uur per week 5 4x 7 gebruikers en 16 gebruikers per m 2 bvo en 2,5 uur per week

18 Pagina: 18 van Overzicht ketenkaart ICT De ketenkaart ICT toont het energiegebruik van de productiefase en de gebruiksfase van een ICT-apparaat. In de Ketenkaart ICT kantoortoepassingen is specifiek gekeken naar de volgende computersystemen en printers - Desktop + TFT-scherm - Laptop - Thin Client + TFT-scherm + additionele servergebruik (naar rato) - Desktopprinter - Multifunctional In bijlage B is een overzichtelijke schematische weergave gegeven van de gehele ketenkaart ICT. In tabel 4.1 is het totale overzicht gegeven van de energieketen ICT voor desktops, laptops en thin clients. Duidelijk is te zien dat in de gebruiksfase het gros van de primaire energie wordt gebruikt, namelijk 88% van het energiegebruik in de keten is toe te schrijven aan de gebruiksfase, tegen 12% voor de productiefase, zie figuur 4.1. Verder kan geconcludeerd worden dat de desktop verreweg het meeste energie gebruikt in vergelijking met de andere twee systemen. Het thin client systeem gebruikt bijna 15% minder energie dan de desktop. Maar de laptop is de echte energiebespaarder. De laptop blijkt het meest energie-efficiënte ICT-systeem te zijn in vergelijking met een desktop en thin client. De laptop is bijna 38% efficiënter dan de desktop en 27% dan de thin-client-systeem. Gebruik fase 88% Productie fase 12% Figuur 4.1: Verdeling energiegebruik in totale keten Tabel 4.1: Overzicht Energieketen ICT (dekstop+ TFT-scherm/laptop/thin client+tft-scherm+server (naar rato) gebruiksduur 5 jaar) Productiefase Desktop Laptop Thin Client [MJ prim] [kgco2] [MJ prim] [kgco2] [MJ prim] [kgco2] Grondstoffen Productie & Assemblage Transport Totaal productiefase Gebruikfase Direct gebruik Basis servergebruik Additioneel servergebruik Verwarming Koeling 38-5 Totaal gebruiksfase Totaal

19 Pagina: 19 van 34 Net als bij de computersystemen is bij de printers de gebruiksfase dominerend, ongeveer 70% van het totale energiegebruik in de keten is toe te schrijven aan de gebruiksfase versus 30% voor de productiefase. Uit tabel 4.2 blijkt verder dat er geen significant verschil is tussen 4x desktopprinter en 1x multifunctional. De desktopprinters gebruiken 7% meer energie, namelijk 41 GJ versus 39 GJ voor de multifunctional. Het voordeel van de multifunctional is ook dat dit apparaat kan kopiëren en scannen. Verder heeft het papierbesparende functionaliteiten zoals dubbelzijdig printen en follow-me printen. Tabel 4.2: Overzicht Energieketen ICT (desktopprinters/multifunctional (invloed op verwarming en koeling nihil)). Desktopprinter Multifunctional [MJ prim] [kgco2] [MJ prim] [kgco2] Productie Totaal productiefase Gebruikfase Totaal gebruiksfase Totaal Aandachtpunten In deze ketenkaart zijn ICT-systemen met elkaar vergeleken op basis van de uitgangspunten opgesomd in paragraaf 3.2. In deze paragrafen zijn gemiddelde waarde gebruikt om het energiegebruik in de gebruiksfase te bepalen. Hierbij kan gedacht worden aan het opgenomen vermogen van een computer of printer, maar ook aan de efficiëntie van de klimaatbeheersing in een datacenter of serverruimte en/of de gebruiksuren van een computer. Om de gevoeligheid van enkele uitgangspunten op het energiegebruik tijdens de gebruiksfase aan te geven is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd. De resultaten worden in deze paragraaf beschreven. Gevoeligheid - Uitgangspunt is een consolidatiefactor (aantal thin clients aangesloten op een server) van 40. Dit is toereikend voor gemiddelde gebruikers. Echter een kantoor met veel zware gebruikers zal een lagere consolidatiefactor hebben. 25 thin clients per server is voor zware gebruikers gebruikelijk. Dit betekent dat het totale primaire energiegebruik in de keten van een thin client toeneemt van 18,6 GJ naar 21,1 GJ. Het aandeel van de additioneel servergebruik neemt toe van 23% van het totaal naar 37% van het totaal. - Het uitgangspunt is een gemiddelde PUE van 1,8. De PUE is maat voor de efficiëntie van de utilities van een datacenter/serverruimte. In de praktijk komen ook waarden van 1,2 (zeer efficiënte datacenters) en 2,5 (inefficiënte serverruimtes) voor. In de datacenters/serverruimte staan de server ten behoeve voor het benodigde servergebruik. Tabel 4.3: Invloed PUE op energieketenkaart. Desktop Laptop Thin client [GJ prim] [%] [GJ prim] [%] [GJ prim] [%] PUE = 1, % 11-21% 14-23% PUE = 1,8 22 0% 14 0% 19 0% PUE = 2, % 17 24% 24 27%

20 Pagina: 20 van 34 Indien de servers in een energie-efficiënt datacenter (PUE = 1,2) staan, dan daalt het energiegebruik voor alle systemen door een afname van het serverutility gebruik, zie tabel 4.3. Voor de thin client is de afname absoluut en procentueel meer, omdat naast het basis servergebruik ook het additionele servergebruik efficiënter wordt beheerd. Staan de servers in een energie-inefficiënte serverruimte bij een kantoor (PUE = 2,5), dan resulteert dit voor alle systemen in een toename van het energiegebruik in de keten. Bij datacenters heeft energie-efficiënte een steeds hogere prioriteit (gestimuleerd door bijvoorbeeld door de MJA-3 meerjarenafspraak). Hierdoor is de verwachting dat de gemiddelde PUE van 1,8 zal gaan dalen. Bedrijven en overheden geven vaak minder aandacht aan energie-efficiënte systemen voor de kleine serverruimtes in hun kantoren. De PUE ligt hierdoor in het algemeen hoger dan bij een commercieel grootschalig datacenter. Hierdoor is het in veel gevallen aan te raden om de servers van de thin clients onder te brengen bij een datacenter in plaats van een eigen serverruimte. Naast een verlaging van de PUE zijn er nog meer mogelijkheden om energie te besparen in een datacenter een voorbeeld hiervan is virtualisatie van het serverpark. Door het serverpark te virtualiseren is het mogelijk om de bezettingsgraad van een server te verhogen en tegelijkertijd het aantal fysieke servers te verlagen. Hierdoor zijn aanzienlijke besparingen te realiseren. In het kader van deze studie is optimalisatie in een datacenter niet meegenomen. - Als basis uitgangspunt is aangenomen dat alle systemen buiten kantooruren worden uitgeschakeld. Echter uit verschillende studies blijkt dat een aanzienlijk deel van de desktopcomputers altijd aan blijft staan. In de literatuur worden waarden van 10% tot 33% genoemd [1, 2, 9]. Bij bedrijven waar energiezorg hoog in het vaandel staat kan dit gereduceerd zijn tot nul procent. Aan de andere kant kan bij een bedrijf waar energiezorg geen prioriteit is, dit oplopen tot 33% van de desktop. Voor de laptops geldt dit niet vanwege de zeer lage energievraag in de energiebesparende modus, die automatisch wordt ingeschakeld. Na een werkdag wordt een laptop ook vaak uitgeschakeld en mee naar huis genomen. Ook voor de thin client is te verwachten dat deze worden uitgeschakeld. De reden is dat het thin client systeem zeer snel opstart, waardoor geen reden is voor de werknemer om de computer aan te laten staan. Tabel 4.4: Invloed desktop continu aan op energieketenkaart. Desktop Laptop Thin client [GJ prim] [%] [GJ prim] [%] [GJ prim] [%] 0% desktop continu aan 22 0% 14 0% 19 0% 10% desktop continu aan 25 12% n.v.t. n.v.t. 33% desktop continu aan 30 39% n.v.t. n.v.t. In het geval dat 10% van de desktops continu aanstaan, dan leidt dit tot een substantiële toename van het energiegebruik van de desktops, zie tabel 4.4. De bovenstaande punten laten zien dat specifieke omstandigheden leiden tot verschuivingen in het besparingseffect. Wel blijft het resultaat dat de laptop het meest energie-efficiënt is, gevolgd door de thin client.

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies

Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies Verkenning van de invloed van centraliseren van computergebruik op CO 2 emissies Effecten van toepassen van Thin Cliënt in huishoudens en kantoren Niels Sijpheer Roelof Schuitema ECN-E--09-026 Mei 2009

Nadere informatie

Henri.terHofte@novay.nl

Henri.terHofte@novay.nl 2011, Novay, The Netherlands Slaap PC, slaap Hoe u negawatt-uren kunt oogsten met power management op werkplekken Henri ter Hofte Henri.terHofte@novay.nl 2012, Novay Voer voor inspiratie Werkplekken verbruiken

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Inventarisatie rapportage UMCs dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Agenda Introductie en doelstelling Rapportage Conclusies en advies Discussie Introductie en Doelstelling Wat Onderzoek in het

Nadere informatie

Energiemonitor ICT 2008

Energiemonitor ICT 2008 Laan van Nieuw Oost-Indië 25 2593 BJ Den Haag Postbus 16029 2500 BA Den Haag Telefoon 070 348 09 11 Fax 070 348 05 14 denhaag@tebodin.nl www.tebodin.com www.tebodin.nl Opdrachtgever: Ministerie van Economische

Nadere informatie

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit.

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit. CO2 prestatieladder Ordina vindt duurzaam ondernemen belangrijk. Dit betekent dat Ordina in de eigen bedrijfsvoering streeft naar een goed evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen.

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Green IT GDC Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Waarom? Green IT Fossiele energievoorraden zijn ongelijk verdeeld! Noord-Amerika 9 10 17 Er dreigen tekorten. Europa en Eurazië 62 306 Azië

Nadere informatie

Ketenanalyse Duo-label retail advies

Ketenanalyse Duo-label retail advies Ketenanalyse Duo-label retail advies Search Consultancy Oktober 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Doelstelling van het onderzoek... 3 1.2. Projectafbakening... 3 2. Uitgangspunten... 4 3. Beschrijving

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Energiebesparing. Kantoren A-01

Energiebesparing. Kantoren A-01 Energiebesparing in Kantoren A-01 Meijer Energie- & Milieumanagement BV, Laan van N.O.I. 277, 2593 BS Den Haag. tel: 070-315 57 15 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

De zin en onzin van PUE

De zin en onzin van PUE De zin en onzin van PUE Energiebesparing 9 november 2011 Ir. Karel Haverkorn van Rijsewijk Adviseur Energie InvesteringsAftrek (EIA) Waarom energie besparen? Geld en concurrentie Nu al vaak duurder dan

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 16 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157005 Contactpersoon:

Nadere informatie

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd?

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd? Checklist Energiebesparing bedrijven algemeen Met behulp van deze checklist kunt u energiebesparende maatregelen in uw bedrijf inventariseren. Toelichting per maatregel of meer maatregelen kunt u vinden

Nadere informatie

Energieverbruik per functie voor SenterNovem

Energieverbruik per functie voor SenterNovem Energieverbruik per functie voor SenterNovem Rapportage/advisering : Meijer Energie & Milieumanagement B.V. tel. 070 315 57 15 fax 070 315 57 10 Status : Eindrapport Auteurs : Ir P.H. Meijer Ir. R. Verweij

Nadere informatie

Groener door ICT. Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij

Groener door ICT. Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij Groener door ICT Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij 2 Groener door ICT Smart energy systems door ICT Slimmer rijden door ICT Slimmer werken door ICT Vergroening van ICT Smart Grids

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Tweede halfjaar 2013

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Tweede halfjaar 2013 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Tweede halfjaar 2013 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 04-12-2013 F. Wuts Draft 0.2 1-2-2014 F. Wuts Aanpassing naar aanleiding van Audit

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Energy Services Verhoef BV VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Concept, 21 mei 2013 Opgesteld door Energy Services Verhoef BV in opdracht van

Nadere informatie

Management review Coolmark B.V. Mei 2014

Management review Coolmark B.V. Mei 2014 Management review Coolmark B.V. Mei 2014 CO 2 Prestatieladder 2.2 Coolmark B.V. Zweth 6 2991 LH Barendrecht Postbus 393 2990 AJ Barendrecht Tel: 0180-751300 Fax: 0180-751305 E-mail: info@coolmark.nl Versie

Nadere informatie

JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013

JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013 JAARRAPPORTAGE ENERGIE-EFFICIENCY 2013 LOXIA B.V. 30 april 2013 Definitief CO 2 prestatieladder Samenvatting LOXIA B.V. publiceert jaarlijks een energie-efficiency rapportage. In de rapportages worden

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Bijlage D Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 26 van 39 D.1 Inleiding In het vorige hoofdstuk is kenbaar gemaakt dat

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Lonneke de Graaff-van der Kamp NL Energie en Klimaat (Agentschap

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

Quick scan Green IT Noorderpoort

Quick scan Green IT Noorderpoort Quick scan Green IT Noorderpoort Noorderpoort Floris Bennema 1 / 8 Quick scan Green IT Noorderpoort In het Strategisch Plan Noorderpoort wordt gekozen voor duurzaam. Een van de aspecten die hier een rol

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Bijlage E Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 28 van 40 E.1 Inleiding Uit CO2 uitstoot berekeningen over 2013

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014 Carbon footprint Op basis van de diverse soorten CO 2 -emissies is de totale CO 2 -emissie van Den Ouden Groep berekend. 9,8 38,6 51,6 Diesel personenwagens Diesel combo's en busjes Hybride personen wagens

Nadere informatie

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

Ketenmaatregelen ICT

Ketenmaatregelen ICT Ketenmaatregelen ICT Scope en kwantificering van thuiswerken en lease-auto s 24 juni 2010 1 Imagine the result MJA-ICT & KE Op dit moment stellen een grote groep bedrijven hun energie-efficiencyplannen

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn:

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn: 1 Introductie In een huishouden is ventilatie nodig om ervoor te zorgen dat het huis van schone en gezonde lucht is voorzien. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen natuurlijke ventilatie (type A), en

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER Its time for Greenovation PCM DATACENTER COOLER PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA www.oc-autarkis.nl Inhoudsopgave Waarom

Nadere informatie

Het energieverbruik van circulatiepompen voor de vloerverwarming

Het energieverbruik van circulatiepompen voor de vloerverwarming Het energieverbruik van circulatiepompen voor de vloerverwarming Opdrachtgever HIER Klimaatbureau Spark Strategy Consulting Oskar Krabbe Jort Rupert Ben Vermeer Probleemomschrijving Er zijn voor huishoudens

Nadere informatie

1 De essentie van escience is dat breed toepasbare ICT-systemen ontwikkeld en ingezet worden voor onderzoek in sterk verschillende vakgebieden en dat hiermee ook samenwerking binnen en tussen vakgebieden

Nadere informatie

Ketenanalyse Virtualisatie

Ketenanalyse Virtualisatie Ketenanalyse Virtualisatie Auteur: F. A. van der Wind Consultant Atos Gecontroleerd door: A. Boss Consultant Atos Becommentarieerd door: K. van den Berg Consultant Primum Goedgekeurd door: J. van Rooy

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Stimular Milieubarometer - 2014 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Management review Coolmark B.V. Mei 2013

Management review Coolmark B.V. Mei 2013 Management review Coolmark B.V. Mei 2013 CO 2 Prestatieladder 2.1 Coolmark B.V. Zweth 6 2991 LH Barendrecht Postbus 393 2990 AJ Barendrecht Tel: 0180-751300 Fax: 0180-751305 E-mail: info@coolmark.nl Versie

Nadere informatie

CO2 footprint. 2011 InTraffic

CO2 footprint. 2011 InTraffic CO2 footprint 2011 InTraffic Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 17/2/2011 Marije de Vreeze Opzet structuur 0.2 22/2/2012 Marije de Vreeze Gegevens CO2 footprint 0.3 13/3/2012 Marije de

Nadere informatie

18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen. Dries Vos

18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen. Dries Vos 18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen Dries Vos Inhoud» Inleiding» Bottom-up berekening Vlaanderen» Besparingspotentieel voorgestelde technieken» Conclusie 18/12/2012 2 Inleiding

Nadere informatie

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen CO 2 -reductiedoelen en reductiemaatregelen Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien, Organisatie INHOUDSOPGAVE 1. CO 2 -REDUCTIEBELEID

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur

Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur Infosessie milieuverantwoord aankopen kantoorapparatuur IMOG 24 november 2010 Bert Vanhuyse duurzaamheidsambtenaar stad Roeselare Aankoop van kantoorapparatuur Gewone kantoorapparatuur Specifieke kantoorapparatuur

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Stimular Milieubarometer - 2013 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies december 2015 Opgesteld door: E. Goudvis Rapportage 2015 S1 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2014

CARBON FOOTPRINT 2014 CARBON FOOTPRINT 2014 HOGESCHOOL UTRECHT 16 april 2015 078353524:A - Definitief C05013.000012.0500 Inhoud 1 Uitgangspunten... 3 1.1 Boundaries... 3 1.2 Scope definitie... 3 1.3 Gehanteerde uitgangspunten...

Nadere informatie

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Webartikel 2014 Rendementen en CO -emissie van 2 elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Reinoud Segers 31-03-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Rendementen en CO2-emissie elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen via milieustraten Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Huidige EPS stofstromen Export 1.748 ton Productie EPS verpakkingen in NL 8.265 ton EPS

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM.

CO 2 Reductie doelstellingen. De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV. Hoofddorp 13 april 2015. M. Korbee, Afdeling KAM. CO 2 Reductie doelstellingen De Waterwolf dienstverlening buitenruimte BV Hoofddorp 13 april 2015 M. Korbee, Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Nationaal Expertisecentrum Warmte maakt duurzame warmte en koude mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk In opdracht van 1 Warmte kost veel energie

Nadere informatie

HAN DUURZAAM. Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP. Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt

HAN DUURZAAM. Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP. Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt HAN DUURZAAM Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt Opbouw presentatie Even de HAN voorstellen Wat is een MeerJarenAfspraak

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs.

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs. Whitepaper INHOUDSOPGAVE 1. Printing & Document Management 2010 2. De markt in cijfers 3. Printing contracten 4. Digitalisering 5. Homogeen vs. heterogeen 6. Printing authorisaties 1. Printing & Document

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Netwerken, telefoondiensten en 1. Scope/afbakening Dit document behandelt drie ICT-gerelateerde productgroepen tegelijk. Deze productgroepen

Nadere informatie

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Discussienota Tertiaire Sector BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Katleen Briffaerts 1 Inhoud Inleiding Aannames Beleidsdoelstellingen

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen J.M. de Wit Groenvoorziening BV Hazerswoude-Rijndijk 11 juni 2015 Marco Hoogenboom. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft CO 2 -uitstoot 28-214 gemeente Delft Notitie Delft, april 215 Opgesteld door: L.M.L. (Lonneke) Wielders C. (Cor) Leguijt 2 April 215 3.F78 CO 2-uitstoot 28-214 1 Woord vooraf In dit rapport worden de tabellen

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan CO 2 Prestatieladder voor Arthe Civil & Structure bv Rapport Nr.: ACS14006 R03 DIRECTIE ARTHE Status DEFINITIEF Datum 30 10 2014 Opgesteld ir. J.T.S. Vervoort / D.R. van den

Nadere informatie

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Onderzoek Trappers rapportage Opdrachtgever Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Opdrachtnemer DTV Consultants B.V. Ruben van den Hamsvoort en Alex van Ingen POM 8267 Breda, maart 2009

Nadere informatie

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar Notitie Project DGMR Duurzaam Betreft Milieubarometer 2011-2012 Ons kenmerk A.2007.5221.01.N006 Versie 001 Datum 7 oktober 2013 Verwerkt door VI GA Contactpersoon drs. ing. B.E.A. (Bianca) van Osch E-mail

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2011

Milieubarometerrapport 2011 Milieubarometerrapport Stimular Milieubarometer - Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting van

Nadere informatie

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV december 2011 2010.0001-15 Inleiding Cauberg-Huygen is sinds 1975 koploper in oplossingen voor de bouw- en infrasector, industrie

Nadere informatie

4 Energiebesparingsadvies

4 Energiebesparingsadvies 4 Energiebesparingsadvies 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het energiebesparingsadvies voor het gebouw gepresenteerd. Allereerst wordt een inventarisatie gegeven van de reeds getroffen en onderzochte

Nadere informatie

Meijer Energie- & Milieumanagement B.V.

Meijer Energie- & Milieumanagement B.V. Tebodin B.V. Meijer Energie- & Milieumanagement B.V. Laan van Nieuw Oost-Indië 25 Laan van Nieuw Oost-Indië 277 2593 BS Den Haag Postbus 16029 2500 BA Den Haag Telefoon 070 315 57 15 Fax 070 315 57 10

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 2012 scope 1 en 2

Voortgangsrapportage 2012 scope 1 en 2 Notitie Contactpersoon Manja Buijen Datum 13 augustus 2013 Kenmerk N028-0495501BUJ-los-V01-NL 1 Inleiding Tauw heeft zich eind 2011 laten certificeren voor de -prestatieladder. Hiervoor heeft zij onder

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 1.1 20-01-2014 F. Wuts Emissie

Nadere informatie

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Compressorless Datacenter cooling Thank you for your attention! with

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012 CO2 emissie gemeente Kerkrade Afdeling Milieu en Bouwen gemeente Kerkrade januari 2013 INHOUDSOPGAVE: Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1 Versie 1.0 Datum: 4 OKTOBER 2012 ELEKTROTECHNISCHE INSTALLATIES - AANDRIJFSYSTEMEN - TECHNISCHE AUTOMATISERING PANELENBOUW - SERVICE EN ONDERHOUD - PLAATWERK - TECHNISCHE DIENSTVERLENING DOMOTICA - ENERGIEMANAGEMENT

Nadere informatie

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com Even voorstellen Philip Blaauw INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com INNAX GROUP is een onafhankelijk Energie Diensten Bedrijf = ESCO voor het verduurzamen van gebouwen INNAX GROUP

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Stimular Milieubarometer - 2012 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Contactpersonen IR. B. (BAȘAK) KARABULUT Adviseur T +31 (0)88 4261 322 M +31 (0)6 312 02492 E basak.karabulut@arcadis.com Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2013 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 8-10-2013 F. Wuts Update en aanpassing van een aantal

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 2 Energie Management Programma

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet

Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet Uitgevoerd door: Caubergh Huygen, Lowexnet In opdracht van Platform energietransitie Gebouwde Omgeving, Innovatiewerkgroep, 2007 Inhoudsopgave 2 1. Inleiding 2. Het concept 3 - - - - - - 3. Contouren voor

Nadere informatie

5 Energiescenario s Nederland in 2050

5 Energiescenario s Nederland in 2050 STAPPENPLAN VOOR DUURZAME ENERGIEPRODUCTIE hoofdstuk 5, conceptversie 7 juli 2015 Maarten de Groot Kees van Gelder 5 Energiescenario s Nederland in 2050 5.1 Inleiding Op 15 november 2012 en 21 april 2013

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 9 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 9 INHOUDSOPGAVE 1. CO₂ REDUCTIEBELEID Het

Nadere informatie