1. KANTORENTYPOLOGIE ZUID-HOLLAND

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. KANTORENTYPOLOGIE ZUID-HOLLAND"

Transcriptie

1 BIJLAGE

2 1. KANTORENTYPOLOGIE ZUID-HOLLAND In de provincie Zuid-Holland wordt uitgegaan van de volgende verdeling naar locatietypen: grootstedelijke toplocaties; binnenstedelijke centrumlocaties; randstedelijke OV-knooppuntlocaties; regionale OV-knooppuntlocaties; snelweglocaties; kantoorvestiging op bedrijventerreinen; kantoorvestigingen in woonwijken. Dit onderscheid is gebaseerd op verschillende uitgangspunten, die we hieronder kort bespreken. Indeling sluit aan bij indelingen zoals deze veel door marktpartijen wordt gebruikt Een groot deel van de indeling komt terug in de Benchmark van de ROZ-IPD-index die de prestaties van alle kantoren van institutionele beleggers in beeld brengt. Projectontwikkelaars kijken steeds meer naar vergelijkbare typologieën om hiermee aan te sluiten bij de vraag zoals beleggers deze segmenteren. Dit heeft in de eerste plaats als voordeel dat de kantorentypologie aansluit bij de indeling van kantoorgebouwen die marktpartijen herkennen. Dit maakt de indeling an sich al marktconform. Belangrijker is echter dat de prestaties van de verschillende kantoren in deze typen in de praktijk uiteenloopt en dat de indeling gebaseerd is op onderscheidende kenmerken van kantoren, die van invloed zijn op de aantrekkelijkheid, maar ook iets zeggen over de kansen en bedreigingen die met deze kenmerken samenhangen. Indeling is gebaseerd op bereikbaarheidsprofielen en is goed te koppelen aan het knooppuntenbeleid en Stedenbaan Bereikbaarheid is een belangrijke en doorslaggevende factor in het knooppuntenbeleid van de provincie Zuid- Holland. De provincie zet in op een concentratie van verstedelijking rondom OV-knooppunten. De typologie van kantorenlocaties is daarom nadrukkelijk gebaseerd op de bereikbaarheidsprofielen van verschillende kantorenlocaties. Er is bewust een onderscheid gemaakt tussen regionale en Randstedelijke OVknooppunten. Op deze wijze is een goede link te leggen tussen het kantorenbeleid en uitgangspunten van het aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 1

3 knooppuntenbeleid van de provincie of strategische projecten als Stedenbaan en kunnen straks eenvoudig keuzes gemaakt worden voor locaties waar de provincie kantoorontwikkeling wil stimuleren of juist wil ontmoedigen. Feitelijk maken we onderscheid tussen een viertal OV-knooppunten: grootstedelijke toplocaties rondom Den Haag CS en Rotterdam CS; binnenstedelijke centrumlocaties: alle hoofdstations (CS) van steden (excl. Dan Haag en Rotterdam); Randstedelijke OV-knooppuntlocaties: alle intercitystations (excl. Den Haag en Rotterdam). regionale OV-knooppuntlocaties: alle overige stationslocaties (voorstad-stations). De indeling is grotendeels vergelijkbaar met de indeling van locatietypen voor Stedenbaan. Voor Stedenbaan wordt ook onderscheid gemaakt in voorstadstations, stations in een dorp of een stad en transformatielocaties. Bij de indeling voor de provincie Zuid-Holland vallen dit type locaties veelal onder regionale ov-knoopppuntlocaties (voorstadstations) of kantoren in de woonwijk (station in dorp/stad). Indeling legt accent op onderscheid in kwaliteit van de locaties Een belangrijk uitgangspunt voor de typologie is de kwaliteit van de locatie zowel van het pand zelf als de omgeving. Nauw samenhangend hiermee is ook het imago van een bepaalde locatie. De representativiteit en het imago is voor kantoorgebruikers een belangrijk selectiecriterium om te kiezen voor een bepaalde locatie binnen de provincie of regio. Daar komt bij dat de kwaliteit van een locatie ook letterlijk een van de meest in het oog springende kenmerken van kantoorlocaties vormt: met name voor kantoorgebruikers in het topsegment geldt dat men bereid is extra huisvestingslasten te betalen voor kantoren op locaties met een goed imago en een hoogwaardige uitstraling. Deze kantoren zijn bovengemiddeld geïnteresseerd in locaties waar aandacht besteed is aan zowel pand en de stedenbouwkundige vormgeving van de locatie, als de kwaliteit van voorzieningen en een hoogwaardige bereikbaarheid. voor verreweg het grootste deel van de kantoorgebruikers geldt dat een goed kwaliteitsniveau van het kantoorgebouw en de kantooromgeving, waaronder de voorzieningen, volstaat. Onder deze kantoorgebruikers is de interesse voor de stedenbouwkundige vormgeving van het terrein en de architectuur van het pand met name functioneel. Naar schatting gaat het om het grootste deel van de kantoorgebruikers; aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 2

4 voor een klein deel van de kantoorgebruikers is vooral belangrijk dat het kantoorgebouw functioneel is, en dat de precieze locatie, het imago, de bereikbaarheid en de voorzieningen er minder toe doen. Soms speelt mee dat de kantoorruimte dicht bij huis moet zijn, en vaak is men ook kostengedreven. In de praktijk gaat het dikwijls om kleinschalige kantoorgebruikers, denk aan starters en doorstarters, of kantoorgebruikers die weinig direct klantencontact op hun eigen kantoor hebben. In onderstaande tabellen werken we de karakteristieken van de zeven typen kantorenlocaties uit. We merken hierbij op dat deze afbakening van kantorenlocaties ideaaltypisch is. In de praktijk zullen locaties elkaar qua karakteristieken mogelijk ten dele overlappen. 1.1 Grootstedelijke toplocaties Een grootstedelijke toplocatie is een verstedelijkt gebied van enige omvang met een grote aantrekkingskracht op Nederlandse en buitenlandse bedrijven en investeerders. De aantrekkingskracht heeft betrekking op het hele leefmilieu en is een combinatie tussen internationaal georiënteerd bedrijfsleven, een topklasse woonmilieu en topvoorzieningen. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 3

5 Grootstedelijke toplocaties Voorbeelden in Zuid- Holland en daarbuiten Streefbeeld Doelgroepen Omvang vraag Zuid- Holland en inzicht in aanbod Binnen de provincie Zuid-Holland liggen slechts een beperkt aantal locaties die voldoen aan de criteria van een grootstedelijke toplocaties: Rotterdam CS, Den Haag Nieuw Centrum (en Utrechtse Baan), Beatrixkwartier (Den Haag). Buiten Zuid-Holland liggen de Nederlandse grootstedelijke toplocaties eigenlijk voornamelijk in Amsterdam (Zuidas, Omval), Schiphol Centrum en Utrecht (Utrecht Centrum). Streven naar het topsegment in de kantorenmarkt. Dit onderscheidende vermogen is alleen mogelijk wanneer alles goed is: uitstraling, imago, bereikbaarheid. Een grootstedelijke toplocatie vraagt hoge investeringen in infrastructuur en planontwikkeling voor een hoogwaardig gemengd stedelijk gebied met wonen, werken en voorzieningen. Alleen zo kan een nationale en/of internationale concurrentiepositie verstevigd worden. Grootstedelijke toplocaties hebben grote aantrekkingskracht op beleggers, niet alleen waar het gaat om de kantoren, maar om het gehele leefmilieu: topkantoren, in combinatie met hoogwaardige winkels, cultuur en internationale scholen. nationale hoofdkantoren in de zakelijke en financiële dienstverlening, zoals Shell, Nationale Nederlanden; internationale hoofdkantoren; internationale non-profit organisaties en instellingen, zoals het Internationaal Gerechtshof. eersteklas kantoorgebruikers, die hoge eisen stellen aan het imago van de locatie en de uitstraling van het pand, denk aan het topsegment van kantoren in de advocatuur, accountancy, consultancy. Bedrijven in de doelgroep hebben sterke behoefte aan representativiteit, nabijheid van belangrijke klanten, hoogopgeleide medewerkers, persoonlijke contacten en internationale verbindingen. De omvang van de kantorenvoorraad in het topsegment in de kantorenmarkt is beperkt: landelijk gaat het naar schatting om circa 1,5 a 2 miljoen meter kantoorvloer. Door de huidige vertraging in de economische groei, neemt dit segment de komende jaren nog maar beperkt toe. Voor veel projecten die de komende jaren opgeleverd moeten worden, moeten nog huurders worden gevonden. Bovendien zullen nog diverse projecten in aanbod worden genomen. Dit maakt de concurrentie tussen aanbieders op deze locatie fors. Op middellange en lange termijn wordt verwacht dat dit segment weer aantrekkelijker wordt en zal blijven, omdat er meer behoefte ontstaat aan letterlijk uitstekende locaties. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 4

6 Grootstedelijke toplocaties Grootte van kantoren en omvang locatie Stedenbouw en architectuur Inrichtingseisen en selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau kantoorgebouwen vanaf circa m² bvo, multitenant en singletenant gebouwen, incidenteel komen gebouwen tot circa m² bvo voor; locatie moet voldoende kritische massa hebben om hoogwaardig imago te kunnen ontwikkelen. Kantoorprogramma s bedragen minimaal circa m² bvo. hoge eisen aan hoogwaardigheid: uitstraling en representativiteit van de gebouwde omgeving; beeldbepalende kantoorgebouwen van internationale gerenommeerde architecten (gebouwen als landmarks). Veel aandacht aan uniciteit van het gebouw (vormgeving); kwaliteit en uitstraling van kantorengebouw: locaties en gebruikers maken deel uit van het imago waarmee de kantoorgebruiker zich wil identificeren; voldoende parkeergelegenheid, verborgen in ondergrondse parkeergarages. vestiging van gerenommeerde bedrijven, organisaties en instellingen; kwaliteit en uitstraling van gebouwde omgeving; imago van locatie en stad; (inter)nationale bereikbaarheid. hoge eisen aan internationale bereikbaarheid, nabij (grote) luchthaven en op een knooppunt van de HSL; knooppuntstation spoor van waaruit de belangrijkste grote steden in Nederland rechtstreeks te bereiken zijn; hoge eisen aan bereikbaarheid per auto (ontsluiting met snelweg binnen 1,5 kilometer, en efficiënte ontsluiting daar naar toe; ontsloten met hoogwaardig openbaar vervoer binnen de stad (metro, tram). Maximaal multifunctioneel. Locaties hebben een zeer hoogwaardig voorzieningenniveau bestaand uit tophotels, restaurants van hoge kwaliteit, vergader en congrescentra. Een breed pakket aan voorzieningen voor ontspanning en vermaak: exclusieve winkels en boutiques, sportfaciliteiten, vermaakcentra, theater, musea en aantrekkelijke horeca met aansprekende moderne formules. Hoogwaardige kwaliteit van de openbare ruimte met pleinen, waterpartijen, fonteinen, kunst en cultuur. Locaties worden geflankeerd door appartementen van zeer hoge kwaliteit. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 5

7 1.2 Binnenstedelijke centrumlocaties De binnenstedelijke centrumlocaties zijn vaak gelegen in het centrum van steden, denk aan singel- en grachtenmilieus en gebieden langs de kantoorboulevards in het centrum van steden. Op dit type locaties worden kantoorvilla s afgewisseld met moderne kantoorgebouwen. Heel vaak gaat het ook om centrummilieus rond het hoofdstation van een stad. Deze locaties zijn vaak minder goed bereikbaar met de auto en je kunt er vaak moeilijk parkeren. Gebruikers doen een relatief groot beroep op het openbaar vervoer. Dit geldt met name voor nonprofit organisaties in de doelgroep. Binnenstedelijke centrumlocaties Voorbeelden in Zuid- Holland, en voorbeelden buiten Zuid-Holland Streefbeeld centrumlocaties in Rotterdam en Den Haag buiten de topmilieus; alle kantoorlocaties in en rondom het centrum van steden als Leiden, Delft, Dordrecht, Gouda, Zoetermeer, inclusief kantoorlocaties rondom de tegen de binnenstad aan gelegen hoofd stations (CS) van deze steden; voorbeelden buiten Zuid-Holland zijn onder meer projecten als Maliebaan Utrecht, Oude Centrum Utrecht, Amsterdamse IJ-oevers, Stationsgebied Den Bosch. Streven naar het middensegment in de kantorenmarkt, en vernieuwing van de kantorenmilieus. De afgelopen jaren liep op sommige binnenstedelijke centrumlocaties de leegstand op. Locaties dienen gevarieerd en multifunctioneel te zijn met een goed voorzieningenniveau en sterk gevarieerde kantorendoelgroepen. Gebruikers van centrummilieus nemen over het algemeen genoegen met beperkte autobereikbaarheid. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 6

8 Binnenstedelijke centrumlocaties Doelgroepen lokale en regionaal verzorgende kleinschalige en middelgrote zakelijke en financiële dienstverlening (advocaten, banken, makelaars, adviesbureaus, reclamebureaus, architecten, ontwerpstudio s), meestal niet in het nationale topsegment. Deze kantoorgebruikers zoeken bij voorkeur een klassiek pand met veel uitstraling in een hoogwaardige liefst multifunctionele omgeving; banken en verzekeraars hebben meestal voorkeur voor stationslocaties van binnensteden; lokale en regionaal verzorgende instellingen en organisaties als gemeenten en regionale overheden, opleidingsinstituten, regionale kantoorgebruikers in de non-profit. Vaak gaat het om kantoorgebruikers die ook een baliefunctie hebben en waarvoor de ligging in het centrum aantrekkelijk kan zijn voor de toegankelijkheid van consumenten. Omvang vraag in Zuid- Holland en inzicht in aanbod Grootte van kantoren en omvang locatie Fors deel van de kantorenvraag buiten Rotterdam en Den Haag. In de grote steden betreft deze vraag echter een relatief beperkt deel van de totale omvang. Het aanbod op met name stationslocaties in Zuid-Holland neemt de komende jaren toe. Alle grote stations hebben omvangrijke nieuwbouwprojecten in de planning. De plannen worden vaak afzonderlijk ontwikkeld en worden provinciebreed soms onvoldoende op elkaar afgestemd. Als deze projecten gelijktijdig op de markt komen, bestaat het gevaar van sterke onderlinge concurrentie, met negatieve gevolgen voor met name kleinere stationslocaties. Leegstand dreigt voor bestaande (vooral oudere) kantoorgebouwen rond stations. Variërend van 500 m² tot circa m² (voor meerdere gebruikers). Stations- en centrumlocaties lopen in de praktijk sterk uiteen. Gemiddeld in Zuid-Holland zijn deze locaties circa tot m² bvo groot. In de twee grote steden zijn de locaties groter: circa tot m² bvo. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 7

9 Binnenstedelijke centrumlocaties Stedenbouw en architectuur Inrichtingseisen en selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau voorkeuren voor kwaliteit van architectuur en gebouwde omgeving variëren sterk per type gebruiker; bij instellingen en organisaties staat functionaliteit voorop (mede als gevolg van beperkte budgetten voor huisvesting). Een kantoorverzamelgebouw (multitenant) volstaat voor dit type kantoorgebruiker; kleinschaligere kantoorgebruikers in zakelijke en financiële dienstverlening geven daarnaast veelal de voorkeur aan kantoorruimte met een eigen uitstraling zoals herenhuizen langs statige singels; de klassieke uitstraling van deze panden is een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor deze groep kantoorgebruikers; stationslocaties nabij binnensteden vormen in veel gevallen het visitekaartje van de stad. Bij herstructurering van stationsgebied wordt daarom veelal ingezet op een hoogwaardige en moderne uitstraling. behoefte aan hoogwaardigere kwaliteit van dit type locaties. Huidig kwaliteitsniveau is vaak onvoldoende, omdat een groot deel van de kantorenvoorraad op deze locaties bestaat uit villa s met een verouderde installatietechniek en indeling en kantoorpanden uit de jaren zestig, zeventig en tachtig, die voor wat betreft uitstraling niet aan de wensen en eisen van moderne kantoorgebruikers voldoen; behoefte aan aantrekkelijke baliekantoren op goed zichtbare locaties. goede bereikbaarheid per OV (trein, metro, bus) en auto (voldoende parkeergelegenheid rondom kantoren) is een vereiste; parkeren is een knelpunt op dit type locaties, maar kantoorgebruikers die zich hier vestigen nemen over het algemeen genoegen met minder parkeerplaatsen dan andere doelgroepen. Belangrijkste asset van dit type locaties is de multifunctionaliteit van de omgeving. Voor steeds meer kantoorgebruikers wordt een hoogwaardig voorzieningenniveau belangrijk: belangrijk is dat horeca- en winkelvoorzieningen, ontmoetings- en vergaderfaciliteiten dicht bij zijn. Denk daarnaast aan medewerkerfaciliteiten als fitnessruimten en kinderopvang die in de omgeving van het gebouw kunnen worden aangeboden. Dit versterkt de vraag naar centrumlocaties. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 8

10 1.3 Randstedelijke OV-knooppuntlocaties Randstedelijke OV-knooppuntlocaties zijn kantoorlocaties op en rondom knooppunten van belangrijke OVinfrastructuur. Het gaat hier om locaties rondom intercitystations of locaties waar meerdere ov-vervoerslijnen samen komen. Als afbakening van deze locaties wordt doorgaans een straal van circa 800 meter rondom de halteplaats gehanteerd, dit is circa 5 a 10 minuten lopen. Randstedelijke OV-knooppuntlocaties Voorbeelden in Zuid- Holland, en voorbeelden buiten Zuid-Holland Streefbeeld Voorbeeld in Zuid-Holland zijn de kantoorlocaties rond intercitystations zoals Rotterdam Alexander en Den Haag Holland Spoor, maar ook de locatie Plaspoelpolder. multifunctionele locaties met naast kantoorontwikkeling ruimte voor een mix van detailhandel, horeca, recreatieve voorzieningen en wonen; goede bereikbaarheid via hoogwaardig OV en met de auto. Locaties beschikken over voldoende parkeergelegenheid en goede ontsluiting via de weg; aantrekkelijke ruimtelijke kwaliteit en uitstraling van de gebouwde omgeving, met aandacht voor architectuur en vormgeving. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 9

11 Randstedelijke OV-knooppuntlocaties Doelgroepen knooppuntlocaties met een hoogwaardige uitstraling op centraal gelegen, goed bereikbare locaties zijn een aantrekkelijke vestigingsplaats voor regionale hoofdkantoren van zakelijke en financiële dienstverlening (ICT, Verzekeringen, etc.) of instellingen. Voorwaarde hiervoor is wel dat deze locaties eveneens goed per auto bereikbaar zijn. Omvang vraag in Zuid- Holland Grootte van kantoren Stedenbouw en Architectuur Inrichtingseisen en Selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau Circa 10% van de totale vraag naar kantoorruimte richt zich op randstedelijke OVknooppunten. Door hun goede OV-bereikbaarheid hebben Randstedelijk OV-knooppunten van nature een grotere aantrekkingskracht regionale OV-knooppunten. Voorwaarde is wel dat op Randstedelijke knooppunten de gewenste kwaliteit (voorzieningen, uitstraling, etc.) wordt geboden en dat deze locaties eveneens goed per auto bereikbaar zijn (nabij op- en afrit snelweg en voldoende parkeergelegenheid. Kantoren op en rondom OV-knooppunten bestaan voor het merendeel uit middelgrote kantoorgebouwen met een omvang van m² tot m², zowel single- als multitenant. Randstedelijke OV-knooppunten zijn veelal gelegen op zichtlocaties en vormen daarmee een visitekaartje voor gevestigde bedrijven. Bij de ontwikkeling van deze locaties wordt daarom veelal ingezet op een hoogwaardige en moderne uitstraling van de gebouwde omgeving. middelgrote kantoorgebruikers vragen in toenemende mate om hoogwaardige uitstraling en inrichting van hun kantoorgebouw. OV-knooppuntlocaties zijn van zichzelf goed bereikbaar per OV. Kwaliteit van OVbereikbaarheid kan verder worden versterkt door de ontwikkeling van hoogwaardige OVverbindingen (frequentere diensten, verbetering van capaciteit en kwaliteit van materieel, etc.); kwaliteit en aantrekkelijkheid van OV-knooppuntlocaties kan verder worden versterkt door een goede bereikbaarheid per auto (ontsluiting, parkeergelegenheid, etc.). Vooral voor zakelijke en financiële dienstverlening is autobereikbaarheid een belangrijke vestigingsplaatsfactor. Autobereikbaarheid van bestaande OV-knooppuntlocaties laat nogal eens te wensen over. Divers pallet aan voorzieningen (detailhandel, horeca, leisure). Knooppuntlocaties zijn eveneens aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor regionaal georiënteerde onderwijsinstellingen (ROC s) of hotels. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 10

12 1.4 Regionale OV-knooppuntlocaties Regionale OV-knooppuntlocaties verschillen van Randstedelijke OV-knooppunten doordat deze gelegen zijn rondom kleinschaliger OV-knooppunten en stations. OV-bereikbaarheid is regionaal van aard, waardoor deze locaties met name interessant zijn voor regionaal verzorgende kantoorgebruikers. Qua omvang en uitstraling zijn deze locaties minder grootschalig dan Randstedelijke OV-knooppunten. Als afbakening van deze locaties wordt doorgaans een straal van circa 600 tot 1200 meter rondom de halteplaats gehanteerd, dit is circa 5 tot 10 minuten lopen. Door hun goede OV-bereikbaarheid zijn deze locaties met name interessant voor middelgrote regionaal georiënteerde overheden, non-profit organisaties en instellingen. OV-locaties die eveneens goed per auto te bereiken zijn, zijn ook aantrekkelijk als vestigingsplaats voor middelgrote zakelijke en financiële dienstverlening. Regionale OV-knooppuntlocaties Voorbeelden in Zuid- Holland, en voorbeelden buiten Zuid-Holland Streefbeeld Voorbeelden in Zuid-Holland: Delft-Zuid, Leidschenveen, Pijnacker-Zuid, Rijswijk etc. Voorbeelden buiten Zuid-Holland: diverse kantorenlocatie stations rondom niet-intercity stations en de hoofdstations van steden (CS). aantrekkelijke kantoorlocaties met naast kantoorontwikkeling ruimte voor een mix van detailhandel, horeca, recreatieve voorzieningen en wonen; goede bereikbaarheid via hoogwaardig OV en met de auto. Locaties beschikken over voldoende parkeergelegenheid en goede ontsluiting via de weg; aantrekkelijke ruimtelijke kwaliteit en uitstraling van de gebouwde omgeving met aandacht voor architectuur en vormgeving. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 11

13 Regionale OV-knooppuntlocaties Doelgroepen Regionale OV-knooppuntlocaties met een aantrekkelijke uitstraling op centraal gelegen, goed bereikbare locaties zijn een aantrekkelijke vestigingsplaats voor lokaal en regionaal georiënteerde kantoren van zakelijke en dienstverlening, overheden en instellingen. Omvang vraag in Zuid- Holland Grootte van kantoren Stedenbouw en architectuur Inrichtingseisen en selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau Circa 10% van de totale vraag naar kantoorruimte richt zich op regionale OV-knooppunten. In principe hebben Randstedelijke OV-knooppunten door hun goede bereikbaarheid een sterkere aantrekkingkracht op kantoorgebruikers dan regionale knooppunten. Voorwaarde is wel dat op Randstedelijke knooppunten de gewenste kwaliteit (voorzieningen, uitstraling, etc.) wordt geboden en dat deze locaties eveneens goed per auto bereikbaar zijn (nabij op- en afrit snelweg en voldoende parkeergelegenheid). Kantoren op en rondom regionale OV-knooppunten bestaan voor het merendeel uit middelgrote kantoorgebouwen met een omvang van m² tot m², zowel single- als multitenant. OV-knooppunten zijn veelal gelegen op zichtlocaties (langs het spoor) en vormen daarmee een visitekaartje voor gevestigde bedrijven. Bij de ontwikkeling van deze locaties wordt daarom veelal ingezet op een hoogwaardige en moderne uitstraling van de gebouwde omgeving. middelgrote kantoorgebruikers vragen in toenemende mate om hoogwaardige uitstraling en inrichting van hun kantoorgebouw. regionale OV-knooppuntlocaties zijn van zichzelf goed bereikbaar per OV. Kwaliteit van OVbereikbaarheid kan verder worden versterkt door de ontwikkeling van hoogwaardige OVverbindingen (frequentere diensten, verbetering van capaciteit en kwaliteit van materieel, etc.); kwaliteit en aantrekkelijkheid van regionale OV-knooppuntlocaties worden verder versterkt door een goede bereikbaarheid per auto (ontsluiting, parkeergelegenheid, etc.) waardoor deze kantorenlocaties. Vooral voor zakelijke en financiële dienstverlening is autobereikbaarheid een belangrijke vestigingsplaatsfactor. Autobereikbaarheid van bestaande regionale OVknooppuntlocaties laat nogal eens te wensen over. Door de centrale ligging van veel regionale OV-knooppunten nabij het stadscentrum en/of stedelijk gebied worden OV-knooppuntlocaties doorgaans gekenmerkt door een divers pallet aan voorzieningen (detailhandel, horeca, leisure). Knooppuntlocaties zijn eveneens aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor regionaal georiënteerde onderwijsinstellingen (ROC s) of hotels. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 12

14 1.5 Snelweglocaties Onder snelweglocatie verstaan we kantorenlocaties aan of nabij een op- en afrit van een snelweg. Dit type locatie is over het algemeen sterk eenzijdig via de weg ontsloten. Vooral regionaal en nationaal georiënteerde kantoorgebruikers in de zakelijke en financiële dienstverlening kiezen voor deze locaties om de uitstekende autobereikbaarheid. Daarnaast speelt ook de vestiging op een zichtlocatie een belangrijke rol bij de vestigingsplaatskeuze van deze kantoorgebruikers. Kantoorgebruikers op deze locatie stellen daarom hoge eisen aan de herkenbaarheid en een hoogwaardige uitstraling van het kantoorpand. Door het ontbreken van een goede ontsluiting via het OV is de belangstelling bij overheidsinstellingen en non-profitorganisaties voor dit type kantorenlocatie beperkt. Snelweglocaties Voorbeelden in Zuid- Holland, en voorbeelden buiten Zuid-Holland Voorbeelden in Zuid-Holland: Brainpark (Rotterdam), Goudse Poort (Gouda), Bedrijvendeel Plaspoelpolder (Rijswijk), Zoetermeer Strook A12, Fascinatio (Capelle aan den IJssel) Voorbeelden buiten Zuid-Holland: Gooise Poort (Almere), Calveen (Amersfoort), IJsseloord (Arnhem), Rijnsweerd (Utrecht), Pettelaarpark ( s Hertogenbosch) aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 13

15 Snelweglocaties Streefbeeld Doelgroepen Omvang vraag in Zuid- Holland Grootte van kantoren en omvang van kantoorlocaties de provincie Zuid-Holland zet nadrukkelijk in op multimodaal ontsloten knooppuntlocaties en wil kantoorontwikkeling op eenzijdig ontsloten snelweglocatie tot een minimum beperken. OV ontsloten knooppuntlocaties krijgen dan ook de voorkeur boven kantorenlocaties die alleen per auto bereikbaar zijn. In enkele gevallen, zoals Goudse Poort (Gouda), is al een start gemaakt met de ontwikkeling en herstructurering van een snelweglocatie. Optimale ontsluiting per OV (bijvoorbeeld door het creëren van een stationhalte en/of frequente busverbindingen ed.) is hierbij een nadrukkelijk aandachtpunt; in de praktijk zijn snelweglocaties regelmatig ontwikkeld als een mix van kantoorlocaties en bedrijventerrein voor lichte bedrijvigheid (autobedrijven, showrooms, etc.). Op deze locaties is in verschillende gevallen eveneens ruimte voor PDV/GDV vestigingen als een meubelboulevard. middelgrote, regionaal en nationaal georiënteerde zakelijke en financiële dienstverlening zoals ICT, verzekeraars, consultancy, etc.; lokaal en regionaal georiënteerde overheden, instellingen en belangenorganisaties hechten over het algemeen sterk aan een goede OV-bereikbaarheid. Dit type kantoorgebruikers verkiest een knooppuntlocaties dan ook boven een snelweglocatie. Circa 10 tot 15% van de totale vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland is gericht op snelweglocaties. Uiteindelijke vraag hangt sterk af van de mate van autobereikbaarheid die geboden wordt op alternatieve, concurrerende locaties zoals binnenstedelijke centrumlocaties en regionale en Randstedelijke OV-knooppunten. Vooral voor zakelijke en financiële dienstverlening is een optimale autobereikbaarheid één van de belangrijkste vestigingsvoorwaarden. Naar mate de autobereikbaarheid van OV-knooppunten en binnensteden toeneemt zal de aantrekkingskracht van deze locaties op zakelijke en financiële diensten toenemen en zal dit leiden tot een kleinere vraag naar snelweglocaties. Het merendeel van de kantoorpanden op knooppuntlocaties heeft een omvang van m² tot m². Omvang van kantoorlocaties loopt in de praktijk sterk uiteen en varieert meestal van tot circa m² bvo. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 14

16 Snelweglocaties Stedenbouw en architectuur Inrichtingseisen en selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau Vestiging op een zichtlocatie langs de snelweg is voor veel bedrijven op een snelweglocatie, naast de goede autobereikbaarheid, een belangrijkste vestigingsplaatsfactor. Het kantoor wordt beschouwd als het visitekaart van het bedrijf. Kantoorgebruikers op deze locatie stellen daarom hoge eisen aan de herkenbaarheid en een hoogwaardige uitstraling van het kantoorpand. Eisen aan kwaliteit en uitstraling op plekken buiten de zichtlocaties zijn over het algemeen minder hoog en beperkt zich tot een nette moderne uitstraling. Met name kantoorgebruikers die veel op pad zijn kiezen voor snelweglocaties. Vooral regionaal en nationaal georiënteerde kantoorgebruikers in de zakelijke en financiële dienstverlening kiezen voor deze locaties om hun uitstekende auto bereikbaarheid. Daarnaast speelt ook de vestiging op een zichtlocatie een belangrijke rol bij de vestigingsplaatskeuze van deze kantoorgebruikers. Snelweglocatie zijn vanzelfsprekend goed bereikbaar per auto. Als gevolg van stringente parkeernormen die afgelopen decennia vanuit het overheidsbeleid aan kantoorontwikkeling gesteld zijn, geeft parkeren op deze locaties nogal eens de nodige problemen. Bereikbaarheid van deze locaties via het OV is matig en blijft over het algemeen beperkt tot een busverbinding. Bestaande snelweglocaties in Zuid-Holland hebben over het algemeen een eenzijdige invulling (kantoren, eventueel gecombineerd met bedrijfsruimte). In enkele gevallen zijn deze functies aangevuld met showrooms (auto s) en grootschalige detailhandel PDV/GDV. Door hun perifere ligging en matige bereikbaarheid via OV lenen deze locaties zich van nature niet of nauwelijks voor een bredere multifunctionele invulling. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 15

17 1.6 Kantoorvestigingen op bedrijventerreinen Verspreid over Zuid-Holland zijn op diverse bedrijventerreinen solitaire kantoren, verzelfstandigde (voormalige) bedrijfskantoren en havengerelateerde kantoren gevestigd. De ruimtelijke kwaliteit, uitstraling en OV-bereikbaarheid van bedrijventerreinen voldoet over het algemeen niet aan de wensen en eisen van kantoorgebruikers. Kantoorvestigingen op bedrijventerreinen ondervinden hierdoor op dit moment sterke concurrentie van andere, kwalitatief betere locaties. Bovendien is het provinciale locatiebeleid erop gericht kantoorontwikkeling op bedrijventerreinen te beperken. Structurele leegstand van kantoorruimte op bedrijventerreinen neemt toe en de transformatiemogelijkheden van dit vastgoed zijn beperkt. Het gaat hier om problematiek waaraan in de kantorenvisie nadrukkelijk aandacht besteed dient te worden en daarom zijn kantoorvestigingen op bedrijventerreinen als segment aan de kantorentypologie toegevoegd. Kantoorvestigingen op bedrijventerreinen Voorbeelden in Zuid- Holland Streefbeeld Plaspoelpolder en Broekpolder (Rijswijk), Ypenburg West (Den Haag) Rotterdams Havengebied. Verder liggen er in Zuid-Holland kantoorcomplexen verspreid over diverse bedrijventerreinen in kleinere steden. De provincie Zuid-Holland streeft ernaar solitaire kantoorontwikkeling op bedrijventerreinen tot een minimum te beperken. Er is slechts beperkt ruimte voor kantoorontwikkeling buiten kantoorlocaties. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 16

18 Kantoorvestigingen op bedrijventerreinen Doelgroepen Door de matige OV-bereikbaarheid zijn kantoorruimte op bedrijventerreinen feitelijk alleen een optie voor middelgrote, regionaal georiënteerde zakelijke en financiële dienstverlening zoals ICT, verzekeraars, consultancy. Overige doelgroepen hechten sterk aan een goede OV-bereikbaarheid van hun kantoorruimte. Omvang vraag in Zuid- Holland en inzicht in aanbod Grootte van kantoren, en omvang van concentraties Stedenbouw, Architectuur en Inrichtingseisen Bereikbaarheid Voorzieningenniveau 5-10%, bedrijventerreinen behoren over het algemeen tot het segment met de minste kwaliteit (uitstraling, matige OV-bereikbaarheid) en zijn als zodanig aantrekkelijk voor kantoorgebruikers die tegen lage kosten gehuisvest willen zijn en weinig waarde hechten aan uitstraling van de kantooromgeving. Vraag naar kantoorruimte op bedrijventerreinen is sterk conjunctuurgevoelig en neemt af nu de economie weer aantrekt. Uiteindelijke vraag naar kantoorruimte in dit segment is sterk afhankelijk van de prijskwaliteitverhouding die op andere locaties geboden kan worden. De grootte van kantoorruimte op bedrijventerreinen varieert van 250 m² tot circa m². Het kan hierbij gaan om kleinschalige kantoorruimte voor bijvoorbeeld douane, parkmanagement of een bedrijfsverzamelgebouw tot meer grootschalige kantoorruimte op zichtlocaties van bedrijventerreinen. Kantoorruimte op bedrijventerreinen is over het algemeen van gemiddelde kwaliteit. Vooral bij nieuwere kleinschalige kantoorruimten wordt aandacht besteed aan de uitstraling van het gebouw. De uitstraling van de locatie laat over het algemeen te wensen over. De lage kosten voor de huisvesting vormen dan ook een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor kantoorgebruikers op bedrijventerreinen; bedrijven die waarde hechten aan uitstraling en ruimtelijke kwaliteit richten zich over het algemeen op andere, kwalitatief aantrekkelijke locaties langs snelwegen, op OVknooppunten of in binnensteden. Bedrijventerreinen hebben over het algemeen een goede autobereikbaarheid. De OV-bereikbaarheid is matig tot slecht en voldoet in de meeste gevallen niet aan het gewenste niveau voor kantoorontwikkeling. Bedrijventerreinen in Zuid-Holland hebben over het algemeen een eenzijdige invulling (bedrijfsruimte eventueel gecombineerd met kantoorruimte). In enkele gevallen zijn deze functies aangevuld met showrooms (auto s) en grootschalige detailhandel PDV/GDV. Door hun perifere ligging en matige bereikbaarheid via OV lenen deze locaties zich van nature niet of nauwelijks voor een bredere multifunctionele invulling. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 17

19 1.7 Kantoorvestigingen in woonwijken De categorie kantoorvestigingen in woonwijken omvat een brede groep van kantoorgebruikers en locaties. Het gaat overwegend om kleinschalige kantoren in woonwijken buiten het stadscentrum. Het kan gaan om (kleinschalige) woonwerkunits, kantoren in de plint van een appartementencomplex of kantoorverzamelgebouwen. Kantoorvestigingen in woonwijken Voorbeelden Diverse kleinschalige kantoorpanden verspreid in stad of dorp in de vorm van een huisartsenpost, stadsdeelkantoor, bedrijfsverzamelgebouw, woonwerkunit, kantoren in de plint van gebouwen, of kleinschalige panden in het woonmilieu. Streefbeeld De provincie Zuid-Holland streeft naar een clustering van kantoorgebruikers op kantorenlocaties. Voor kleinere kantoorgebruikers bestaat eveneens de mogelijkheid zich buiten deze kantoorlocaties te vestigen. Daarbij kan gedacht worden aan diverse verschijningsvormen als kleine kantoorruimte in een monumentaal pand, op een bedrijventerrein, een bedrijfsverzamelgebouw, woonwerkeenheden, et cetera. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 18

20 Kantoorvestigingen in woonwijken Doelgroepen Kantoorruimtegebruikers in woonwijken zijn moeilijk onder een noemer te vangen, maar zijn overwegend kleine bedrijfjes (starters of één-pitters) in de zakelijke of financiële dienstverlening, of kleine (wijk)kantoren van lokaal georiënteerde organisaties en instellingen bijvoorbeeld zorggerelateerd (huisartsenartsenpraktijk, consultatiebureaus, etc.). Omvang vraag in Zuid- Holland Grootte van kantoren, en omvang van concentraties Stedenbouw en architectuur Inrichtingseisen en selectiecriteria Bereikbaarheid Voorzieningenniveau Circa 15 tot 20% van de totale vraag richt zich op kantoorruimte verspreid over woonwijken. Het betreft hier voor een belangrijk deel kleinschalige kantoorruimtegebruikers gericht op de lokale en/of regionale markt. Concurrentie van andere locatietypen is relatief beperkt en komt vooral van binnenstedelijke locaties. Over het algemeen kleiner dan 250 m² en met een maximum van 750 m² concentraties in dit segment lopen op tot maximaal circa m² bvo Kwaliteit en uitstraling van deze kleinschalige kantoorruimten in woonwijken varieert sterk. Voor kleine, startende bedrijven is functionaliteit belangrijk en wordt weinig waarde gehecht aan kwaliteit van de gebouwde omgeving en uitstraling. Bij nieuwbouw van kleinschalige kantoorruimte (bedrijfsverzamelgebouw, woonwerkunits, etc.) of kantoren met een openbare functie wordt doorgaans wel aandacht besteed aan een aantrekkelijke en moderne vormgeving. Functionaliteit staat voorop bij kleine (door)startende bedrijfjes. Dat betekent dat men al snel tevreden is met een pakket aan basisvoorzieningen. Openbare instellingen letten meer op kwaliteit van de omgeving en het interieur. Bovendien moeten deze kantoorgebouwen gelegen zijn op goed bereikbare plekken en beschikken over voldoende parkeergelegenheid. Kantoorgebruikers in dit segment zijn over het algemeen lokaal georiënteerd. Eisen aan bereikbaarheid beperken zich derhalve tot een goede bus- en/of metroverbinding en voldoende parkeergelegenheid voor personeel en eventuele klanten. Het voorzieningenniveau is geen doorslaggevende vestigingsplaatsfactor voor dit type kantoorgebruikers (Nabijheid ten opzichte van de woonplaats is dat vaak wel). aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 19

21 2. NIEUWBOUWBEHOEFTE KANTOREN ZUID-HOLLAND Toekomstige vraag in Zuid-Holland bestaat voornamelijk uit uitbreidingsvraag en vervangingsvraag In dit hoofdstuk gaan we in op de toekomstige vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland. We maken inzichtelijk hoe de totale ruimtevraag is verdeeld over de verschillende REO-regio s. De toekomstige vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland kent twee belangrijke componenten, namelijk de uitbreidingsvraag (op basis van de bedrijfslocatiemonitor) en de vervangingsvraag. We rekenen met een kantoorquotient van 25 m² bvo per werkzame persoon. Box 1: vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland bestaat uit twee componenten De uitbreidingsvraag is de vraag naar kantoorruimte als gevolg van capaciteitsgebrek van de huidige huisvesting; deze extra ruimtebehoefte ontstaat door werkgelegenheidsgroei (uitbreiding/inkrimping van activiteiten van bestaande bedrijven, oprichting/opheffing van bedrijven en vestiging/vertrek van bedrijven in/uit de regio). Vervangingsvraag is de vraag naar kantoorruimte die ontstaat doordat kantoren, om verschillende redenen anders dan capaciteitsgebrek, niet meer voldoen. Deze vraag wordt bepaald door technische slijtage (het pand is onbruikbaar en de levensduur loopt af), maar ook door normatieve slijtage; dit houdt in dat het pand niet meer aan de (kwaliteits)eisen van de gebruiker voldoet. Stap 1: uitbreidingsvraag op basis van de bedrijfslocatiemonitor Voor de uitbreidingsvraag baseren we ons op de vertaling van de bedrijfslocatiemonitor (BLM) van het Centraal Planbureau (CPB) uit In Zuid-Holland wordt voor de prognose van de uitbreidingsvraag uitgegaan van het Transatlantic Market-scenario (TM) van de bedrijfslocatiemonitor (CPB, 2005). Uit studie van het Centraal Planbureau blijkt dat de werkelijke vraag naar kantoorruimte dit groeiscenario het meest benadert. Ook op rijksniveau wordt voor (waarschijnlijk) dit scenario gekozen. Alleen de steden Den Haag en Rotterdam vormen hierop een uitzondering: voor beide steden wordt gerekend met het hogere Global Economy scenario (GE). De belangrijkste reden hiervoor is dat beide steden werkgelegenheid aantrekken (kantoorgebruikers trekken vanuit de voorsteden richting Den Haag en Rotterdam). Daarnaast daalt de beroepsbevolking in beide steden ook minder snel dan in omliggende gemeenten en regio s. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 20

22 Actualiseren van de prognose van de uitbreidingsvraag voor periode vanaf 2010 Omdat de BLM de uitbreidingsvraag naar kantoorruimte op COROP niveau berekend, is met behulp van een verdeelsleutel gebaseerd op de voorraad kantoorruimte, de uitbreidingsvraag per REO regio berekend. Voor elke regio wordt het TM-scenario gehanteerd. Alleen voor de steden Rotterdam en Den Haag wordt gerekend met het GE-scenario (zie box A). Hiervoor wordt het aandeel van beide steden in de regio (op basis van de totale kantorenvoorraad) gebruikt. Voor Zuid-Holland betekent dit voor de periode een totale uitbreidingsvraag van circa 2,6 miljoen m² bvo. Box A: GE-scenario voor Den Haag en Rotterdam In de periode lag de oplevering van nieuwbouwkantoren in de regio Haaglanden en regio Rotterdam boven het TM-scenario. De nieuwbouwoplevering in de regio Haaglanden lag ook boven het GE-scenario; de oplevering van nieuwbouwkantoren in de regio Rotterdam was in lijn met de prognose van dit hoogste groeiscenario. Rekenen met een lager TM-scenario voor zowel Rotterdam als Den Haag, betekent dan ook een negatieve groei voor beide regio s. Dit is onwaarschijnlijk. Ter vergelijking: tussen 2001 en 2010 is zo n 1,6 miljoen m² bvo kantoorruimte opgeleverd in de regio Rotterdam en Haaglanden, terwijl het TM-scenario uitgaat van een groei tussen 2001 en 2020 van zo n 1,4 miljoen m² bvo voor beide regio s. Om de uitbreidingsvraag naar kantoorruimte vanaf 2010 te berekenen is de uitbreidingsvraag vanaf 2001 per REO regio gecorrigeerd met de nieuwbouwoplevering van kantoorpanden in de periode (voor de provincie Zuid-Holland iets meer dan 2 miljoen m² bvo). Hieruit volgt dat er voor de periode een uitbreidingsvraag in Zuid-Holland is van iets minder dan m² bvo (zie tabel 1). De regio Rotterdam en regio Haaglanden hebben het grootste aandeel in deze uitbreidingsvraag. Na 2020 zal de vraag naar kantoorruimte verder afnemen, dit heeft te maken met de opkomende vergrijzing. In onderstaande tabel is ook aangegeven wat de invloed is van rekenen met een kantoorquotiënt van respectievelijk 30 en 20 vierkante meter per werkzame persoon. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 21

23 Tabel 1: uitbreidingsvraag naar kantoorruimte per REO regio in Zuid-Holland naar kantoorquotiënt, (*1.000 m² bvo) 30 m² 25 m² 20 m² Haaglanden Midden-Holland Regio Rotterdam Rijn- en Bollenstreek Zuid-Holland Zuid Zuid-Holland Bron: CPB, 2005; Provincie Zuid-Holland, 2010; Bewerking: Stec Groep, 2010 Stap 2: vervangingsvraag van gemiddeld ruim 1,5% per jaar van totale voorraad Uitbreidingsvraag moet niet verward worden met de nieuwbouwbehoefte naar nieuwe kantoorruimte. Een deel van de uitbreidingsvraag kan immers worden opgevangen in het leegstaande kantoorruimte in de bestaande voorraad. Het CPB houdt in haar ramingen geen rekening met vervangingsvraag. De omvang van de vervangingsvraag is sterk afhankelijk van de kwaliteit van de bestaande voorraad. Onderzoek naar de kapitaalgoederenvoorraad door het CBS geeft voor bedrijfsgebouwen gemiddeld genomen een levenduur van 55 jaar. Een dergelijke levenduur houdt in dat jaarlijks gemiddeld 1,5% van de totale kantorenvoorraad wordt vervangen (EIB, 2005) 1. In tabel 2 wordt een overzicht gemaakt van de vervangingsvraag. Ook op de vervangingsvraag is de kantoorquotiënt van invloed: wanneer een pand wordt vervangen, kan een gebruiker bij nieuwvestiging kiezen voor een meer efficiënte inrichting van het kantoorpand en daarmee voor een lager aantal vierkante meters per werknemer. Dit past binnen de trends van het nieuwe werken. We rekenen daarom bij de vervangingsvraag ook met een kantoorquotiënt van 25 m² per werkzame persoon. In tabel 2 wordt ook weergegeven hoeveel kantoorruimte zal worden vervangen bij het hanteren van een kantoorquotiënt van 30 m² en 20 m² bvo per werkzame persoon. 1 Vraag naar kantoren tot 2015, Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid, aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 22

24 Tabel 2: vervangingsvraag naar kantoorruimte per REO regio in Zuid-Holland naar kantoorquotiënt, (*1.000 m² bvo) 30 m² 25 m² 20 m² Haaglanden Midden-Holland Regio Rotterdam Rijn- en Bollenstreek Zuid-Holland Zuid Zuid-Holland Bron: Stec Groep, 2010 Verschuiving van uitbreidingsvraag naar vervangingsvraag Afgelopen jaren is de vraag op de kantorenmarkt steeds meer veranderd van uitbreidingsvraag naar overwegend vervangingsvraag (bijna 80% van de vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland is vervangingsvraag). Uitbreidingsvraag (door groei van werkgelegenheid) is de afgelopen jaren relatief afgenomen af als gevolg van de laagconjunctuur. Door toenemend aanbod op de kantorenmarkt neemt de keuzevrijheid van gebruikers op de kantorenmarkt toe en verruilen kantoorruimtegebruikers steeds meer hun huidige kantoorruimte voor huisvesting met een betere prijs-kwaliteitverhouding. Dit zien we terug in de terugkeertendens van kantoorruimtegebruikers uit de randgemeenten (zoals Zoetermeer en Voorburg) naar Den Haag of Rotterdam. en dat leidt tot een toenemende concurrentie tussen locaties en meer vraag naar kwaliteit Dat heeft voor de ontwikkeling van kantoren als consequentie dat er nadrukkelijk meer aandacht voor kwaliteit moet komen. Met name voor aspecten van kwaliteit vanuit een gebruikersperspectief, zoals de bereikbaarheid (auto en OV), parkeren, ruimtelijke kwaliteit en voorzieningenaanbod. Stap 3: bepaal nieuwbouwbehoefte door bestaand aanbod te corrigeren Om de nieuwbouwbehoefte aan kantoorruimte in Zuid-Holland te berekenen, corrigeren we in tabel 3 de totale vraag naar kantoorruimte met het beschikbaar aanbod (exclusief 5% frictieleegstand). We gaan uit van een wenselijke frictieleegstand van 5%; voor sommige locaties zal dit leegstandspercentage echter niet haalbaar zijn. Bijvoorbeeld op snelweglocaties of kantoren op bedrijventerreinen is het op sommige plekken aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 23

25 meer realistisch om te streven naar een leegstandspercentage van zo n 10%. Dit betekent voor dit type locaties dat de nieuwbouwbehoefte gemiddeld lager zal liggen. Immers, de locatie is minder aantrekkelijk en kent een hoger leegstandspercentage. Tabel 3: nieuwbouwbehoefte aan kantoorruimte per REO-regio in Zuid-Holland, (*1.000 m² bvo) Uitbreidingsvraag Vervangingsvraag Aanbod (excl. 5%) Nieuwbouwbehoefte Haaglanden Midden-Holland Regio Rotterdam Rijn- en Bollenstreek Zuid-Holland Zuid Zuid-Holland Bron: CPB, 2005; Provincie Zuid-Holland, 2010; Bewerking: Stec Groep, 2010 Ook voor de berekening van de nieuwbouwbehoefte rekenen we uit wat de betekenis is van een hogere en lagere kantoorquotiënt. In tabel 4 is de (indicatieve) nieuwbouwbehoefte berekend per kantoorquotiënt. De onderlinge verschillen zijn groot. De kantoorquotiënt en de ontwikkelingen van het nieuwe werken hebben veel invloed op de behoefte naar kantoorruimte. Het is belangrijk om toekomstige ontwikkelingen goed te monitoren. Recent onderzoek van het EIB (2010) geeft aan dat het gemiddelde ruimtegebruik per werknemers op termijn afneemt naar zo n 20 vierkante meter of zelfs daaronder. Over het gemiddelde ruimtegebruik van kantoorwerknemers bestaat echter nog weinig consistente data. Tabel 4: indicatieve nieuwbouwbehoefte aan kantoorruimte per REO-regio in Zuid-Holland naar kantoorquotiënt, (*1.000 m² bvo) 30 m² 25 m² 20 m² Haaglanden Midden-Holland Regio Rotterdam Rijn- en Bollenstreek Zuid-Holland Zuid Zuid-Holland Bron: Stec Groep, 2010 aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 24

26 Doorkijk naar nieuwbouwbehoefte periode : behoefte aan zo n tot m² bvo Wanneer we een eerste indicatieve berekening maken voor de periode , onder gelijke condities als de periode , dan valt op dat de uitbreidingsvraag sterk afneemt. Alleen in de regio s Haaglanden en Rotterdam is nog sprake van groei van kantoorruimte (als gevolg van het hanteren van het GE-scenario voor zowel de stad Rotterdam als Den Haag 2 ). De overige regio s in Zuid-Holland kennen geen uitbreidingsvraag. Voor de jaarlijkse vervangingsvraag (gebaseerd op de huidige kantorenvoorraad) rekenen we met een percentage van 1,5% van de totale voorraad. We stellen dat circa een derde van de vervangingsvraag in een nieuwbouwpand terecht komt (EIB, 2010). Daarmee komt de totale nieuwbouwbehoefte op zo n m² bvo voor de periode Wanneer ook in de gemeenten Den Haag en Rotterdam met het TM-scenario wordt gerekend voor de uitbreidingsvraag 2 komt de totale nieuwbouwbehoefte uit op zo n m² bvo. Tabel 3: nieuwbouwbehoefte aan kantoorruimte per REO-regio in Zuid-Holland, (*1.000 m² bvo) Uitbreidingsvraag Vervangingsvraag Nieuwbouwbehoefte Haaglanden Midden-Holland Regio Rotterdam Rijn- en Bollenstreek Zuid-Holland Zuid Zuid-Holland Bron: CPB, 2005; Provincie Zuid-Holland, 2010; Bewerking: Stec Groep, Wanneer wordt gekozen om voor beide steden ook met het TM-scenario te rekenen, is er in beide regio s sprake van een negatieve uitbreidingsvraag. Aangezien wij uitgaan van gunstige economische ontwikkeling, lijkt het hanteren van geen uitbreidingsvraag voor beide regio s in dit scenario meer realistisch. aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 25

27 Belangrijkste conclusies De totale vraag naar kantoorruimte in Zuid-Holland bestaat uit uitbreidingsvraag en vervangingsvraag. In de periode heeft de provincie Zuid-Holland een nieuwbouwbehoefte aan kantoren van circa 1,1 miljoen m² bvo. Het ruimtegebruik per werknemer heeft een sterke invloed op de behoefte aan kantoorruimte. Het is belangrijk om deze ontwikkelingen goed te monitoren en hier tijdig op in te spelen. Na 2020 neemt de uitbreidingsvraag sterk af, een eerste indicatie van de nieuwbouwbehoefte bedraagt zo n m² bvo voor Zuid-Holland tot aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 26

28 3. PLANCAPACITEIT VS. NIEUWBOUWBEHOEFTE PER REO-REGIO 3.1 Haaglanden Kantoren verspreid in woonwijken Plancapaciteit tot 2020 Nieuwbouwbehoefte tot 2020 Kantoren op bedrijventerreinen Snelweglocatie Regionale OV-knooppuntlocatie Randstedelijk OV-knooppuntlocatie Binnenstedelijke centrumlocatie Grootstedelijke toplocatie aanzet voor een kantorenstrategie voor Zuid-Holland, bijlage 27

LOCATIETYPOLOGIE KANTOREN PROVINCIE UTRECHT -CONCEPTVERSIE-

LOCATIETYPOLOGIE KANTOREN PROVINCIE UTRECHT -CONCEPTVERSIE- LOCATIETYPOLOGIE KANTOREN PROVINCIE UTRECHT -CONCEPTVERSIE- 1. KANTOORLOCATIES IN DE PROVINCIE UTRECHT In de provincie Utrecht gaan we uit van de volgende verdeling naar locatietypen: 1. grootstedelijke

Nadere informatie

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Uit: Bijlagenboek bij STEC rapportage Naar een sterke Eindhovense kantorenmarkt

Nadere informatie

Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven

Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven Bijlage 1 (bij: Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Overzicht bestaande kantoorlocaties in Eindhoven Uit: Bijlagenboek bij STEC rapportage Naar een sterke Eindhovense kantorenmarkt d.d. juni 2011 KANTOORLOCATIES

Nadere informatie

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Koppeling Houten Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten de Koppeling Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs belangrijkste weg

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Ladder toets kantoorruimte Landgoed De Reehorst

Ladder toets kantoorruimte Landgoed De Reehorst Ladder toets kantoorruimte Landgoed De Reehorst Stec Groep aan Join Ontwikkeling Guido van der Molen en Peter Stopel 22 september 2016 Ladder toets kantoorruimte Landgoed De Reehorst 2 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

1. KWALITATIEVE VRAAG: EEN ONDERSCHEID IN BEELDKWALITEITEN

1. KWALITATIEVE VRAAG: EEN ONDERSCHEID IN BEELDKWALITEITEN BIJLAGE A 1. KWALITATIEVE VRAAG: EEN ONDERSCHEID IN BEELDKWALITEITEN Bedrijventerreinen zijn onder te verdelen op basis van verschijningsvorm De vraag naar bedrijfsruimte is gedifferentieerd is en kan

Nadere informatie

Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015

Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015 Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015 Ontwikkelingen 2012-2015 Inhoud Belangrijkste bevindingen en conclusies 1. Voorraad 2. Aanbod 3. Leegstand 4. Opname 5. Plancapaciteit 6. Behoefte Hoe heeft de kantorenmarkt

Nadere informatie

1. MARKTANALYSE KANTORENMARKT PROVINCIE UTRECHT

1. MARKTANALYSE KANTORENMARKT PROVINCIE UTRECHT BIJLAGE A 1. MARKTANALYSE KANTORENMARKT PROVINCIE UTRECHT In deze bijlage worden de belangrijkste conclusies en resultaten uit de analyse van de kantorenmarkt van de provincie Utrecht gepresenteerd. 1.1

Nadere informatie

Provincie als regisseur kantorenmarkt

Provincie als regisseur kantorenmarkt Provincie als regisseur kantorenmarkt Spielburg of scheidsrechter? Inhoud: een concurrerend vestigingsmilieu voor kantoren met een evenwichtige vraagaanbod situatie (kwantitatief en kwalitatief) Regels:

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011

juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 juiste impulsen voor stationsgebied Steenwijk gemeente Steenwijkerland stec groep Peije Bruil en Guido van der Molen 14 september 2011 multifunctionele locaties vraag naar betere locaties welke locatietypen

Nadere informatie

De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, voldoet aan de volgende voorwaarden:

De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, voldoet aan de volgende voorwaarden: 1 A. Ladder voor duurzame verstedelijking De Ladder voor duurzame verstedelijking is opgenomen in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van het Rijk en per eind 2012 als motiveringseis in het

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

NAAR EEN VISIE WERKLOCATIES VOOR AMERSFOORT Stec Groep aan gemeente Amersfoort -CONCEPTVERSIE-

NAAR EEN VISIE WERKLOCATIES VOOR AMERSFOORT Stec Groep aan gemeente Amersfoort -CONCEPTVERSIE- NAAR EEN VISIE WERKLOCATIES VOOR AMERSFOORT Stec Groep aan gemeente Amersfoort -CONCEPTVERSIE- Stec Groep B.V. Peije Bruil, Guido van der Molen en Boudewijn Kuijl November 2010 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

Nadere informatie

BRAINPARK/ UNIVERSITY DISTRCT

BRAINPARK/ UNIVERSITY DISTRCT BRAINPARK/ UNIVERSITY DISTRCT 1. Centrale ligging in regio Rotterdam dankzij A16 2. Overzichtelijke, ruime en parkachtige opzet 3. Goed bereikbaar per auto en metro 4. Veel kleinere bedrijven aanwezig

Nadere informatie

Effecten. Zuidvleugel

Effecten. Zuidvleugel 4 Effecten Zuidvleugel 19 Invloedsgebieden De reistijden van verplaatsingen van of naar een locatie bepalen de grootte van het invloedsgebied van een locatie. In dit hoofdstuk richten wij ons op hoeveel

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

in opdracht van en Nota van Uitgangspunten Goudse Poort Samenvatting Definitief

in opdracht van en Nota van Uitgangspunten Goudse Poort Samenvatting Definitief in opdracht van en Nota van Goudse Poort Samenvatting Definitief Adviseurs Stedenbouwkundigen Architecten Geeresteinselaan 57 Postbus 57 3930 EB Woudenberg Telefoon (033) 286 82 11 Fax (033) 286 82 00

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

1. HUIDIGE KANTORENMARKT EINDHOVEN

1. HUIDIGE KANTORENMARKT EINDHOVEN BIJLAGE A 1. HUIDIGE KANTORENMARKT EINDHOVEN In deze bijlage leest u de belangrijkste conclusies en resultaten van de analyse van de huidige Eindhovense kantorenmarkt. 1.1 Aanbod van kantoorruimte in Eindhoven

Nadere informatie

leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013

leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013 leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013 leegstand kantorenmarkt Stadsregio Arnhem- Nijmegen Arnhem en Nijmegen domineren regionale

Nadere informatie

KANTORENNOTA BREDA 2020

KANTORENNOTA BREDA 2020 KANTORENNOTA BREDA 2020 Directie Ontwikkeling september 2011 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 3 1.1 Doelstelling en aanleiding 3 1.2 Leeswijzer 5 2. HUIDIGE KANTORENMARKT IN BREDA 6 2.1 Schets lokale markt 6

Nadere informatie

Visie kantorenlocaties Nieuwegein

Visie kantorenlocaties Nieuwegein Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld door B&W

Nadere informatie

Regionale werkafspraken kantoren Hart van Brabant

Regionale werkafspraken kantoren Hart van Brabant Regionale werkafspraken kantoren Hart van Brabant Vastgesteld in RRO Hart van Brabant, 17 december 2015 Concept d.d. 26 november 2015, na vaststelling worden deze werkafspraken in Hart van Brabant opmaak

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Gemeente Alkmaar Mei Beleidsnota kantoren

Gemeente Alkmaar Mei Beleidsnota kantoren Gemeente Alkmaar Mei 2007 Beleidsnota kantoren 2007-2016 Inhoud 0 Samenvatting 1. Inleiding 2. Belang van kantoorontwikkeling voor Alkmaar 2.1. Ontwikkeling van de dienstverlening Alkmaar: banenmotor 2.2.

Nadere informatie

MEER GRIP OP DE OSSE KANTORENMARKT Stec Groep aan gemeente Oss. Stec Groep B.V. Esther Geuting, Jan Traats en Guido van der Molen Mei 2011

MEER GRIP OP DE OSSE KANTORENMARKT Stec Groep aan gemeente Oss. Stec Groep B.V. Esther Geuting, Jan Traats en Guido van der Molen Mei 2011 MEER GRIP OP DE OSSE KANTORENMARKT Stec Groep aan gemeente Oss Stec Groep B.V. Esther Geuting, Jan Traats en Guido van der Molen Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 3 1.1 Uw situatie 3 1.2 Onze aanpak

Nadere informatie

voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting

voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting voortgang gebiedsgerichte aanpak kantorenmarkt Zuid-Holland bespreken gebiedsgerichte aanpak en voorstal gebiedslabels

Nadere informatie

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 Kantorenvisie Netwerkstad Twente Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 1 Inleiding: Het doel van deze Kantorenvisie Netwerkstad is een beter beeld krijgen van het functioneren van de Kantorenmarkt

Nadere informatie

KANTOORTYPOLOGIE AMERSFOORT

KANTOORTYPOLOGIE AMERSFOORT BIJLAGE A KANTOORTYPOLOGIE AMERSFOORT In deze bijlage vindt u de kwalitatieve vraag naar kantoren in de gemeente Amersfoort toegelicht. Basis voor deze kwalitatieve vraagraming is de segmentering in vier

Nadere informatie

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Bedrijventerrein Meerpaal Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Meerpaal Directe aansluiting op A27 Goede infrastructuur op het terrein Hoogwaardige

Nadere informatie

Het Vlindermodel Verkrijg inzicht in de relaties tussen knoop en plaats

Het Vlindermodel Verkrijg inzicht in de relaties tussen knoop en plaats Knooppuntenmilieus Het Vlindermodel Verkrijg inzicht in de relaties tussen knoop en plaats Netwerk en ruimte hebben een sterkte relatie met elkaar. Een knooppunt is een plek waar je in, uit, en over kan

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

UTRECHTSE PROVINCIALE KANTORENMARKT IN BALANS: NAAR EEN KANTORENSTRATEGIE Stec Groep aan provincie Utrecht en Utrechtse gemeenten

UTRECHTSE PROVINCIALE KANTORENMARKT IN BALANS: NAAR EEN KANTORENSTRATEGIE Stec Groep aan provincie Utrecht en Utrechtse gemeenten UTRECHTSE PROVINCIALE KANTORENMARKT IN BALANS: NAAR EEN KANTORENSTRATEGIE Stec Groep aan provincie Utrecht en Utrechtse gemeenten Stec Groep B.V. Esther Geuting, Peije Bruil, Guido van der Molen en Erik-Jan

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Kantoor Delftse Poort Weena 505 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam Object Op de beste locatie direct naast het Centraal Station in het Rotterdam Central District, vind u Delftse Poort,

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Kantoor Delftse Poort Weena 505 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam Object Op de beste locatie direct naast het Centraal Station in het Rotterdam Central District, vind u Delftse Poort,

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Kantoor Delftse Poort Weena 505 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR "Kantoor Delftse Poort" Weena 505 te Rotterdam Object Op de beste locatie direct naast het Centraal Station in het Rotterdam Central District, vind u Delftse Poort,

Nadere informatie

SCAN HANZESTATION KAMPEN Stec Groep aan Gemeente Kampen. Stec Groep B.V. Esther Geuting en Carien Arendz december 2006

SCAN HANZESTATION KAMPEN Stec Groep aan Gemeente Kampen. Stec Groep B.V. Esther Geuting en Carien Arendz december 2006 SCAN HANZESTATION KAMPEN Stec Groep aan Gemeente Kampen Stec Groep B.V. Esther Geuting en Carien Arendz december 2006 INHOUDSOPGAVE 1. INTRODUCTIE 1 1.1 Uw situatie 1 1.2 Onze aanpak 2 1.3 Leeswijzer 2

Nadere informatie

Marktvergroting Spoordistricten BrabantStad

Marktvergroting Spoordistricten BrabantStad Marktvergroting Spoordistricten BrabantStad Presentatie BrabantStad s-hertogenbosch, 5 april 2007 Drs. René Buck Directeur Buck Consultants International Agenda 1 Probleemstelling 2 De steden nader bezien

Nadere informatie

1 Beleidskader. 1.1 Gemeente Zoetermeer. 1.2 Vervoermanagementplan Politieacademie

1 Beleidskader. 1.1 Gemeente Zoetermeer. 1.2 Vervoermanagementplan Politieacademie 1 Beleidskader 1.1 Gemeente Zoetermeer De parkeernota van de gemeente Zoetermeer is vastgesteld door de gemeenteraad op 27 juni 2005. In deze nota worden de parkeernormen van het CROW toegespitst op de

Nadere informatie

DPL-BT project duurzame kwaliteit bedrijventerrein Goudse Poort, Gouda

DPL-BT project duurzame kwaliteit bedrijventerrein Goudse Poort, Gouda DPL-BT project duurzame kwaliteit bedrijventerrein Goudse Poort, Gouda Jaap Kortman (IVAM) in samenwerking met Parkmanager van de Exploitatievereniging Goudse Poort en de Belangenvereniging Goudse Poort,

Nadere informatie

Samen Sterk! Bijlagen Samenwerkingsagenda Werklocaties Regio Amersfoort 2030 2

Samen Sterk! Bijlagen Samenwerkingsagenda Werklocaties Regio Amersfoort 2030 2 Colofon Opdracht Regio Amersfoort, maart 2011 Uitvoering Ambtelijke begeleidingsgroep en Stec Groep B.V. Peter van Geffen, Esther Geuting, Boudewijn Kuijl en Laura Engelbertink Vormgeving Concreet geeft

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Wijnhaven 3 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Wijnhaven 3 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR Wijnhaven 3 te Rotterdam Object Aan de Wijnhaven staat het zeer bijzondere en karakteristieke kantoorgebouw Het Witte Huis aan de rand van de Oude Haven met de uitstraling

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT Vereniging Deltametropool i.s.m. College van Rijksadviseurs DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT 14.10.2014 Metropolen zijn de krachtbronnen van de wereldeconomie De economische ontwikkeling concentreert

Nadere informatie

Kantoorobject. Triptygon A & B. Luidsprekerstraat 2-24, 1322 AX Almere.

Kantoorobject. Triptygon A & B. Luidsprekerstraat 2-24, 1322 AX Almere. Kantoorobject Triptygon A & B Luidsprekerstraat 2-24, 1322 AX Almere www.hanzevastverhuur.nl Kantoorobject Triptygon A & B De kantoorgebouwen Triptygon A & B zijn gelegen op een prachtige zichtlocatie

Nadere informatie

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Almere biedt ondernemers met ambitie in het centrum van Nederland alle ruimte zich te vestigen, te pionieren en te groeien. Ondernemen in Almere betekent ondernemen

Nadere informatie

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland Factsheet Nieuwbouw kantoorruimte Nederland 2013 1 Nieuwbouw kantoren neemt verder af De bouw van nieuwe kantoren in Nederland is in 2013 sterk afgenomen. De matige economische ontwikkeling en vooruitzichten,

Nadere informatie

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio.

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Maak plaats voor Hoorn! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Iedere dag is het hier een komen en gaan van duizenden

Nadere informatie

KANTORENMARKT NETWERKSTAD TWENTE ANALYSE EN VISIE. Martin Stijnenbosch

KANTORENMARKT NETWERKSTAD TWENTE ANALYSE EN VISIE. Martin Stijnenbosch KANTORENMARKT NETWERKSTAD TWENTE ANALYSE EN VISIE Martin Stijnenbosch Definitie kantoor Kantoor is activiteit en huisvesting; Uitgangspunten analyse Kantoor als zelfstandig gebouw Kantoren bij hallen op

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

NAAR EEN STERKE EINDHOVENSE KANTORENMARKT

NAAR EEN STERKE EINDHOVENSE KANTORENMARKT NAAR EEN STERKE EINDHOVENSE KANTORENMARKT Stec Groep aan gemeente Eindhoven Stec Groep B.V. Peije Bruil en Guido van der Molen Juni 2011 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1 1.1 Uw situatie 1 1.2 Leeswijzer 1

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Jan Leentvaarlaan 38-48 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Jan Leentvaarlaan 38-48 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR Jan Leentvaarlaan 38-48 te Rotterdam Object Volledig gerestyled en gemoderniseerd kantoorgebouw Pythagoras bestaande uit 1.263 m² kantoorruimte en 28 parkeerplaatsen

Nadere informatie

Openbaar vervoer-, auto- en multimodale ontsluiting woongebieden,

Openbaar vervoer-, auto- en multimodale ontsluiting woongebieden, Openbaar vervoer-, auto- en multimodale ontsluiting woongebieden, 1996-2015 Indicator 7 september 2016 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Gemeente Oosterhout Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Netto oppervlakte: ca. 1.4 hectare Aantal bedrijven: 1 bedrijf Bereikbaarheid (wegen, spoor, water, openbaar vervoer): A27 en openbaar vervoer Type

Nadere informatie

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken 1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken Programma sessie 1 op 1 oktober 2015 15.30-15.40 inloop, koffie 15.40 15.50 welkomstwoord wethouders 15.50 16.10 presentatie achtergronden

Nadere informatie

Huur kantoorruimte op KantorenPark PODIUM 0 ong te Amersfoort 165 per vierkante meter per jaar

Huur kantoorruimte op KantorenPark PODIUM 0 ong te Amersfoort 165 per vierkante meter per jaar Huur kantoorruimte op KantorenPark PODIUM 0 ong te Amersfoort 165 per vierkante meter per jaar Aanbiedende partij: MVGM Bedrijfshuisvesting Email: jwa.koevermans@mvgm.nl Telefoon: 033-4605300 Website:

Nadere informatie

Inleiding. Kantorenvoorraad in Holland Rijnland. Belangrijkste ontwikkelingen. Colofon

Inleiding. Kantorenvoorraad in Holland Rijnland. Belangrijkste ontwikkelingen. Colofon Feitenblad 217 Inleiding Sinds een aantal jaar verschijnt de Kantorenmonitor Holland Rijnland. In dit feitenblad 217 laten we de ontwikkeling zien in de afgelopen jaren. Door kleine correcties zijn er

Nadere informatie

Te huur directe zichtlocatie aan A1 te Laren Rijksweg West 24

Te huur directe zichtlocatie aan A1 te Laren Rijksweg West 24 Te huur directe zichtlocatie aan A1 te Laren Rijksweg West 24 WWW.VOORMA-WALCH.NL WWW.JLL.NL Inleiding Is dit uw nieuwe locatie?! Unieke zichtlocatie gelegen langs snelweg A1 (Amersfoort Amsterdam) en

Nadere informatie

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties PEILING Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3630196 Aan : gemeenteraad Datum : 25 november 2010 Portefeuillehouder : Wethouder G. Boeve TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

Nadere informatie

Postbus AA Bezoekadres Martinbaan NN Nieuwegein. Datum 20 december Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec.

Postbus AA Bezoekadres Martinbaan NN  Nieuwegein. Datum 20 december Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Nieuwegein Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld

Nadere informatie

Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Vijfsluizen Gemeente Schiedam FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN VIJFSLUIZEN,

Nadere informatie

Johanna Westerdijkplein, Den Haag

Johanna Westerdijkplein, Den Haag 115 Johanna Westerdijkplein, Den Haag AANGENAAM WERKEN Op een van de mooist herontwikkelde locaties in Den Haag staat het moderne kantoorgebouw Poseidon, een naam die de aanwezigheid van water verraadt.

Nadere informatie

Te huur. Koninginnegracht 7 te Den Haag

Te huur. Koninginnegracht 7 te Den Haag Vrijblijvende objectinformatie Te huur Koninginnegracht 7 te Den Haag Kantoorruimte van circa 179 m² Alsmede 3 parkeerplaatsen Pagina 1 van 8 Algemene informatie Te huur Koninginnegracht 7 te Den Haag

Nadere informatie

Oppervlakte (in ha) netto oppervlak nog uitgeefbaar werkz.pers. per ha 71. Infrastructuur Afstand tot: Rijksweg A20 NS-station Schiedam Centrum

Oppervlakte (in ha) netto oppervlak nog uitgeefbaar werkz.pers. per ha 71. Infrastructuur Afstand tot: Rijksweg A20 NS-station Schiedam Centrum 1 Kethelvaart Het bedrijventerrein Kethelvaart is gelegen in Schiedam Noord in de wijk Kethel, omgeven door de nieuwbouwwijken Tuindorp, Woudhoek en Spaland. Het bedrijventerrein ligt naast de dorpskern

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

TRENDS OP DE KANTORENMARKT

TRENDS OP DE KANTORENMARKT BIJLAGE A TRENDS OP DE KANTORENMARKT Als gevolg van verschillende demografische en macro-economische trends zien we komende jaren enkele belangrijke accentverschuivingen optreden in de kantorenmarkt: toename

Nadere informatie

Te huur kantoorruimte te De Meern Rijnzathe 7

Te huur kantoorruimte te De Meern Rijnzathe 7 Te huur kantoorruimte te De Meern Rijnzathe 7 Locatie Dit eigentijdse kantoorgebouw met een herkenbare en zeer representatieve uitstraling biedt de mogelijkheid om kantoorruimte op maat te huren tegen

Nadere informatie

9 M 5 ore than to 275

9 M 5 ore than to 275 5 More than to 275 275 95 to schiphol rijk am en de boeing avenue Inspirerend zaken doen Boeing Avenue 275 In de uitdagende werkomgeving van het parkachtige Schiphol-Rijk ligt het moderne en multifunctionele

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Achtergrondrapportage

Achtergrondrapportage Achtergrondrapportage behorend bij het essay Het geheim van bedrijventerrein Noordwest Opzet rapportage Historie locatie bedrijventerrein Noordwest Eerdere bestemmingen van het gebied Planontwikkeling

Nadere informatie

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. "Kantoor Premier Offices" Weena 750 te Rotterdam

VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR. Kantoor Premier Offices Weena 750 te Rotterdam VRIJBLIJVENDE PROJECTINFORMATIE TE HUUR "Kantoor Premier Offices" Weena 750 te Rotterdam Betreft Op een perfecte locatie, in de directe nabijheid van het Centraal Station in het Rotterdam Central District,

Nadere informatie

Open Source City. Thecloudcollective

Open Source City. Thecloudcollective Open Source City HOGE INKOMENS, GEEN ARCHITECTEN HOGE INKOMENS, GEEN ARCHITECTEN Open Source City RICK TEN DOESCHATE rick@thecloudcollective.org GERJAN STRENG gerjan@thecloudcollective.org 2.500.000.000.000.000.000

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kerkerak, Gemeente Sliedrecht A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Huur kantoorruimte op Koningin Julianaplein 1 te Den Haag

Huur kantoorruimte op Koningin Julianaplein 1 te Den Haag Huur kantoorruimte op Koningin Julianaplein 1 te Den Haag 7840000 Aanbiedende partij: BOGland.nl Email: contact@bogland.nl Website: www.bogland.nl Omschrijving Omschrijving van deze kantoorruimte De ontwikkeling

Nadere informatie

Transistorstraat 51 C

Transistorstraat 51 C Transistorstraat 51 C Huurprijs: 900,- per maand Algemene Informatie TE HUUR Kantoorvilla Adres: Transistorstraat 51 C te Almere De beschikbare kantoorvilla is gelegen op bedrijventerrein de Uitgeverij

Nadere informatie

Investeren in Nederland

Investeren in Nederland Investeren in Nederland Taco van Hoek Amsterdam, 14 oktober 2015 1 Inleiding Investeren in Nederland Initiatief: Aedes, BNL, BZK, EIB Toekomstverkenning, geen voorspellingen Scenariostudie: 2010-2040 Kader

Nadere informatie

BOERHAAVE BUILDING ZOETERMEER

BOERHAAVE BUILDING ZOETERMEER BOERHAAVE BUILDING ZOETERMEER BOERHAAVE BUILDING ZOETERMEER Boerhaavebuilding is een hoogwaardig kantoorgebouw dat in 2006 ingrijpend is gerenoveerd. De afgelopen periode tot en met 2016 heeft het gebouw

Nadere informatie

Veluwezoom 15. Veluwezoom 15, Almere-Stad Almere. Huurprijs: 105,- per vierkante meter per jaar

Veluwezoom 15. Veluwezoom 15, Almere-Stad Almere. Huurprijs: 105,- per vierkante meter per jaar Veluwezoom 15 Huurprijs: 105,- per vierkante meter per jaar Algemene Informatie TE HUUR: MARKANTE, MODERNE KANTOORRUIMTE OP ZICHTLOCATIE A6 Te huur aangeboden enkele verdiepingen in een zeer compleet en

Nadere informatie

Vrijblijvende projectinformatie Te huur Stationsstraat 17-19 te Tilburg

Vrijblijvende projectinformatie Te huur Stationsstraat 17-19 te Tilburg Vrijblijvende projectinformatie Te huur Stationsstraat 17-19 te Tilburg Adres Stationsstraat 17-19 te Tilburg Algemeen Deze twee karakteristieke kantoorpanden zijn intern met elkaar verbonden en zijn zowel

Nadere informatie

175,- per m² /Jaar. Bestemming. Hoofdbestemming. Energie. Energielabel

175,- per m² /Jaar. Bestemming. Hoofdbestemming. Energie. Energielabel Mercurius Herikerbergweg 145 1101 CN Amsterdam Zuidoost 175,- per m² / jaar Contactpersoon Mans Vroom m.vroom@savills.nl 0652506774 Kenmerken Algemeen Bestemming Huurprijs 175,- per m² /Jaar Hoofdbestemming

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol

Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol Hoofdrapport 4 maart 2013 Inhoudsopgave 1. Aanleiding en context pagina 3 3. Geografische afbakening pagina 4 4. Ontwikkeling

Nadere informatie

Kantorenmarkt Rotterdam

Kantorenmarkt Rotterdam Kantorenmarkt Rotterdam 1 e halfjaar 2015 Kantorenmarkt Rotterdam De gemeente Rotterdam telt circa 625.000 inwoners en 314.120 banen, verdeeld over 25.220 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad

Nadere informatie

Kantoren in cijfers 2017

Kantoren in cijfers 2017 Kantoren in cijfers 2017 BELEIDSONDERZOEK 071-516 5123 I info@leidenincijfers.nl I www.leidenincijfers.nl Inleiding Sinds 2010 houdt samenwerkingsverband Holland Rijnland gegevens bij over kantoren in

Nadere informatie

Te huur Kantoorgebouw 'Cobbenhage' Treubstraat 1, Rijswijk

Te huur Kantoorgebouw 'Cobbenhage' Treubstraat 1, Rijswijk Te huur Kantoorgebouw 'Cobbenhage' Treubstraat 1, Rijswijk Circa 3.226 m ² beschikbaar Uitstekende bereikbaarheid Gunstige parkeernorm www.dtz.nl Het object 'Cobbenhage' betreft een kantoorverzamelgebouw

Nadere informatie

kwalitatieve beoordeling & economische effectrapportage kantoorlocaties Gemeente Houten Stec Groep aan Provincie Utrecht

kwalitatieve beoordeling & economische effectrapportage kantoorlocaties Gemeente Houten Stec Groep aan Provincie Utrecht kwalitatieve beoordeling & economische effectrapportage kantoorlocaties Gemeente Houten Stec Groep aan Provincie Utrecht oktober 2012 kantoorlocaties gemeente Houten Molenzoom Stationslocatie De Koppeling

Nadere informatie

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie T P E C N O C Hollands Spoor en omgeving mei 2008 2 Inleiding 1 Straatnamenkaart 1 Inleiding Voorwoord Voor u ligt de Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving.

Nadere informatie

Tielweg PK, Gouda. Kenmerken. Maarten van Welie

Tielweg PK, Gouda. Kenmerken. Maarten van Welie Tielweg 26 2803 PK, Gouda Kenmerken Maarten van Welie Beschikbaar ca. 2.470 m² kantoorruimte Per 1e helft 2018 115,- per m² per jaar (exclusief BTW en Huurprijs servicekosten) t: 0182 692000 e: maarten@abram.nl

Nadere informatie

Bijlage 2 (bij Kantorenstrategie Eindhoven 2012 2020) Overzicht kantoorlocaties behorende tot de planvoorraad in Eindhoven

Bijlage 2 (bij Kantorenstrategie Eindhoven 2012 2020) Overzicht kantoorlocaties behorende tot de planvoorraad in Eindhoven Bijlage 2 (bij Kantorenstrategie Eindhoven 2012 2020) Overzicht kantoorlocaties behorende tot de planvoorraad in Eindhoven Eindhoven, stationsgebied: Lichthoven (vh. Stationsgebied Zuidoost) Ca. 30.000

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie