Stadsplanning in Amsterdam rond 1929

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stadsplanning in Amsterdam rond 1929"

Transcriptie

1 1 Stadsplanning in Amsterdam rond 1929 Plan Berlage, de Amsterdamse School en het HLZ OpmaakBerlageAdamS&HLZ_v4; versie 1: 0904; v2: 1004; v3: 0407; v4: 1008 naam... klas... tijd ca minuten deze tekst is samengesteld door Volkert Keijsper en hoort bij een powerpointpresentatie kunstgeschiedenis in het kader van het jaar 1929 ter gelegenheid van het 75-jarig lustrum van het Hervormd Lyceum Zuid in september 2004

2 2

3 3 Plan Berlage, de Amsterdamse School en het HLZ Vóór 1850 Het gemeentebestuur van Amsterdam bekommerde zich vóór 1850 niet of nauwelijks om de vraag of en hoe de stad zou moeten groeien. Dat hoefde ook eigenlijk niet, want de bevolking nam nauwelijks toe. Bekijk de groeicijfers maar: in en in inwoners. De 17e eeuwse staduitleg (grachtengordel) bood voldoende ruimte aan nieuwkomers. Vanaf 1850 Na 1850 veranderde de toestand snel en radikaal: in navolging van het buitenland (de Industriële Revolutie was in bijvoorbeeld Engeland al meer dan een halve eeuw aan de gang) ontplooide de Nederlandse economie zich in hoog tempo. Veel arme mensen van het platteland trokken naar de stad om als arbeider te 1 Kelderwoning aan de Zeedijk, nr. 58 ca De Amsterdamse binnenstad, Zwarte Bijlsteeg, Martelaarsgracht, ca gaan werken in de fabrieken (urbanisatie). Dit had tot gevolg dat de bevolking van Amsterdam zeer snel toenam (van in 1840 tot inwoners in 1900!). Het proletariaat woonde onder erbarmelijke omstandigheden (grote gezinnen in kelderwoningen van één of twee vertrekken, soms maar 1,50 m hoog en 2 m onder de grond!). Niet alleen woonden de arbeiders onder slechte omstandigheden, ook hun werk in deze begintijd van de moderne economie was verschrikkelijk: veel kinderen moesten op jonge leeftijd gaan werken een 12-urige werkdag was geen uitzondering de lonen waren heel laag het werk van ongeschoolden (de meeste mensen) was erg eentonig, zwaar, vaak gevaarlijk en vies. Een nieuwe sociale klasse Door de concentratie van fabrieksarbeiders ontstond er een nieuwe sociale klasse. Arbeiders verenigden zich langzamerhand, zowel politiek als maatschappelijk. Op het eind van de 19e eeuw zie je in Europa de opkomst van bijvoorbeeld het socialisme, arbeiders partijen, woningbouwverenigingen, het communisme. Stadsontwikkeling in de jaren 1860: chaos In 1860 werden de stadswallen van Amsterdam geslecht, de groei van de stad kon beginnen. Het stadsbestuur bestond uit liberale regenten, die hun werk als louter administratief zagen. Ze vonden het niet hun taak om invloed uit te oefenen op de stadsontwikkeling. Men liet het over aan het particuliere initiatief.

4 4 Revolutiebouw Na 1860 kochten particulieren de grond rond Amsterdam op en begonnen woningen te bouwen. De bouwondernemers hadden onvoldoende eigen kapitaal en moesten geld lenen. Natuurlijk wilden zij hun leningen zo spoedig mogelijk aflossen. De vraag naar huizen was inmiddels heel groot geworden. De grondprijzen liepen snel op. Om toch nog huizen tegen een acceptabele prijs te kunnen leveren bezuinigden de bouwondernemers op de kwaliteit van de materialen. Er waren geen richtlijnen van de overheid voor de minimumeisen voor de bouw van woonhuizen. Het resultaat van dit proces was, dat de volksbuurten die op het eind van de 19e eeuw gebouwd werden (bijvoorbeeld De Pijp en de Dapperbuurt) doorgaans uit slecht gebouwde woningen bestonden (de zogenaamde revolutiebouw ). 3 Standaard bebouwing in de Pijp: smalle rechte straten zonder groen. Kenmerken van de revolutiebouw Men gebruikte slechte materialen en er werd onvoldoende geheid, waardoor hele straten verzakten en huizen veel gebreken vertoonden. De woningen waren etagewoningen, smal, diep en klein, type: voor-, achterkamer en alkoof. De woningen waren ongezond, er was bijvoorbeeld onvoldoende toevoer van licht en lucht: - men sliep in de tussenkamer (zonder ramen) - er was onvoldoende lichttoetreding (diepe woning met te kleine ramen) - de woningen waren gehorig, ze hadden dunne scheidingswanden. De aanleg van de nieuwe stadsdelen was bovendien rommelig. Want de overheid had geen stedebouwkundig plan en de kopers van de grond (kavels weiland) bouwden de nieuwe stadswijken volgens het patroon van de oude poldersloten. De jaren na 1890: maatregelen tegen de chaos In de jaren 1890 veranderde de samenstelling van de gemeenteraad. De S.D.A.P (Sociaal Democratisch Arbeiders Partij) werd bijvoorbeeld opgericht en deed in 1902 zijn intrede in de gemeenteraad. Men nam een pakket maatregelen en trachtte de situatie alsnog onder controle te krijgen. Een van deze maatregelen was de invoering van het erfpachtstelsel in 1896: de grond kon niet langer meer worden gekocht, maar moest voor een tijd worden gehuurd. Hierdoor bleef de gemeente eigenaresse van de grond en proviteerde bovendien van de oplopende grondprijzen (tussen 1826 en 1900 steeg de prijs van f 1,25 tot f 50,- per m2!). Een andere maatregel was de invoering van de woningwet in Hierdoor: - kon de gemeente allerlei bouwverordeningen en bouwvoorschriften in werking stellen die de kwaliteit van de woningen ten goede kwam (betere indeling van de woningen, meer licht en lucht intrede) - kon de gemeente woningbouwverenigingen een nieuw verschijnsel in de eerste jaren van de20e eeuw aan een financieringsvorm helpen - werd de gemeente verplicht een uitbreidingsplan op te stellen (maar dat kwam in Amsterdam pas in 1935 van de grond in de vorm van het Algemeen Uitbreidings Plan. Dit plan werd pas in 1939 goedgekeurd en kon door de oorlog niet eerder dan in 1947 worden gestart). 4 Bouwverordening 1920, na de woningwet van 1902.

5 5 De paar stedebouwkundige plannen uit de 19e eeuw hadden slechts de verfraaiing van het stadsbeeld voor ogen (bijvoorbeeld Sarphati, Niftrik en Kalff). In het plan uit 1935 poogde men om een oplossing te vinden voor de te verwachten ontwikkelingen. Men maakte een prognose tot het jaar 2000! Vanaf 1915: gemeentelijke bemoeienis volkshuisvesting Pas in 1915 ging de gemeente zich echt bemoeien met volkshuisvesting. Wibaut en Kepler zorgden voor een gemeentelijk woningdienst. Er werd een schoonheidscommissie ingesteld, wat tot gevolg had dat bouwwerken voortaan alleen nog maar door architecten werden ontworpen. Vanaf die tijd zorgden de woningbouwverenigingen voor een geweldige stimulering van de huizenbouw. In enkele jaren verrezen er duizenden woningen en kwam er een einde aan de woningnood. Het Plan Berlage 1917 In 1917 werd een ontwerp voor een uitbreiding voor Amsterdam Nieuw-Zuid van de hand van H. P. Berlage door de gemeenteraad goedgekeurd. Het Plan Berlage in vergelijking met de 19e eeuwse wijk de Pijp: Berlage vermeed de troosteloosheid van de parallelle, smalle straten in de naburige Pijp. De straten in zijn plan waren breder van opzet. Ze werden afgewisseld door pleintjes en wat groen. Dit bood meer mogelijkheden voor een goede bebouwing. 5 H.P. Berlage, Tweede plan voor Amsterdam Zuid, Wat opvalt is de sterke neiging tot monumentaliteit. Deze werd veroorzaakt door: - de toegepaste symmetrie (Minervalaan en het deel met de Amstellaan (= Vrijheidslaan), de Noorderamstellaan (= Churchilllaan) en de Zuideramstellaan (= Rooseveltlaan). - het feit dat Berlage op de kruisingen van de breedste boulevards groots opgezette, monumentale, gebouwen plande, die in het teken van de kunst moesten komen te staan (musea, opera, etc.). Beperkingen van het Plan Berlage Ondanks zijn pionierswerk op stedebouwkundig gebied had het werk van Berlage zijn beperkingen. Zijn voornaamste zorg was de vormgeving: hij wilde in de eerste plaats een mooi en monumentaal stadsgedeelte creëren. Hierin week hij niet af van eerdere plannen uit de 19e eeuw. De architecten van de Amsterdamse School, die het stratenplan met huizen vulden, hadden hetzelfde uitgangspunt. Ook zij dachten in de eerste plaats aan een mooie buitenkant van de te bouwen huizen. Nadelen van het Plan Berlage Berlage hield bij zijn ordening van het straatbeeld geen functionele factoren in het oog. Ondanks de brede opzet is de plattegrond dicht bebouwd en zijn de wijkvoorzieningen schaars, zoals de op wat ruimere schaal geplande groenstroken en pleinen. Met een gunstige oriëntering van de bouwblokken (bezonning) heeft hij op geen enkele wijze rekening gehouden.

6 6 De Amsterdamse School ± Invloeden E. Cuypers. Hij was de vertegenwoordiger van het gotisch rivival in Nederland en architect van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Zijn stijl was eclectisch: hij paste uit vroegere stijlen elementen toe naar eigen believen. Op zijn architectenbureau werkten sleutelfiguren van de latere Amsterdamse School. Hij vond dat een architect in de eerste plaats een schepper van schoonheid moest zijn. Berlage ( ). Architect van de Amsterdamse Beurs, een gebouw dat hem tot een modern hervormer maakte. Hij was ontwerper van vele stedelijke uitbreidingsplannen o.a. die van Amsterdam (1917) en Den Haag. Hij werd beïnvloed door F.L. Wright uit de V.S. Berlage ging bij de vormgeving meer uit van de functie die het gebouw had en van de omgeving waarin het stond. Hij was belangrijk voor de introductie van nieuwe bouwmethoden. Hij liet 6 H.P. Berlage, De Beurs, overbodige versiering weg en liet de constructie van een gebouw meespelen als element van vormgeving. Al doende kwam hij uit op een meer zakelijke vormgeving. Zo leverde hij een belangrijke bijdrage aan de verwerping van de 19e eeuwse façade-architectuur. Exotische invloeden waren in die tijd erg in de mode. Ze waren ook van invloed op de architecten van de Amsterdamse School. In Nederland hadden ze vooral een Indonesisch stempel. Folkloristische architectuur uit Scandinavië: ornamenten en houtconstructies. De bekendste architecten van de Amsterdamse School Michel de Klerk (architect met de meeste invloed, werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) Piet L. Kramer (werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) Van der Mey (werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) J.F. Staal (bouwde later o.a. de Wolkenkrabber in Nieuw Zuid) H. Th. Wijdeveld Hildo Krop was de bekendste beeldhouwer van gevelbeelden en beelden op bruggen. Producten die werden gemaakt in de stijl van de Amsterdamse School De woningen binnen het plan Berlage, die veelal in de stijl van de Amsterdamse School verrezen, waren redelijk, maar kenden ook gebreken. In de stijl van de Amsterdamse School werden niet alleen woonhuizen gebouwd, maar ook werden openbare gebouwen (badhuizen, politiebureaus, bibliotheken), bruggen, toiletgebouwtjes, huisnummerbordjes, straatmeubilair (zoals lantaarnpalen en girobussen), meubels en interieur vorm gegeven. 7 LINKS Giroboekje, stadsgiro Amsterdam, ontwerp Fre Cohen. Stadsdrukkerij. Let op de speciale vormgeving van de hoofdtekst. De kleine letters zijn modern : zonder schreven en zonder dik-dunverloop. 8 RECHTS Girobus, Dienst Publieke Werken, Let weer op de lettervorm.

7 7 9 Michel de Klerk, Aquarel van woningcomplex Eigenhaard, woningen aan de Hembrugstraat, Amsterdam. Veel mensen vonden een toren op een woningcomplex voor arbeiders overbodig en duur. 10 P.L. Kramer, De Dageraad, Hoek P.L. Takstraat/Burg. Tellegenstraat, Amsterdam Zuid. Markante afsluiting van een woningblok. Bekende gebouwen/woonblokken Het Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade, , architect Van der Mey e.a. Eigen Haard of Het Schip, woningcomplex aan de Hembrugstraat/ Oostzaanstraat/Zaanstraat voor de socialistische woningcorporatie Eigen Haard, , architect De Klerk. De Dageraad woningcomplex in Zuid, architecten Kramer en De Klerk, voor woningbouwvereniging De Dageraad. Kenmerken van de Amsterdamse School De gebouwen, meubels en andere producten werden bedacht vanuit de vorm. Dan werden de constructie en het materiaal daaraan aangepast. Materiaal, techniek, functie en de eisen van de bewoners werden ondergeschikt gemaakt aan de vormwil van de architect. De architecten dachten in grote gebaren van gehele woonblokken, niet in saaie aaneenschakelingen van steeds dezelfde, eentonige huizen. Zo n woningblok werd vaak beëindigd door een opvallende, afwijkende hoekwoning, vaak met torens en beeldhouwwerk (zie afb.10). In het algemeen kun je stellen dat er veel niet-functionele toevoegingen waren. Zie afb.11. De buitengevel was van baksteen (dat is behalve typisch Nederlands, ook vrij kneedbaar ), massief en plastisch (golvende gevels, ronde uitbouwen, in- en uitspringende delen, hoge en lage delen). Dit maakte de woningen expressief. Zie afb.9, 10 en 11. Er werd veel ornamentiek toegepast: gevelstenen, beelden en smeedwerk. Zie afb.11. Verschillende kleuren baksteen en verschillende metselverbanden zorgden voor een decoratief effect, net als bouwmaterialen die op ongebruikelijke manieren werden toegepast (bijvoorbeeld verticaal geplaatste dakpannen, bakstenen tegen het plafond). Zie afb.11. Veelgebruikte vormen: parabool, trapezium, kogelvorm, maar ook plastische vormen als de schelp. De buitenkant van een gebouw moest een eenheid vormen met de binnenkant: meubel en interieur werden in dezelfde stijl ontworpen. Zie afb.12. Een goed voorbeeld hiervan is het Scheepvaarthuis. Veel ramen hadden een horizontale raamindeling ( ladderramen ). Zie afbeelding Michel de Klerk, woningcomplex Eigen Haard/Het Schip, detail gevelopbouw, Spaarndammerplantsoen, Amsterdam, Arbeiderswoningen van de Amsterdamse School. Foto Tim Killiam. 12 De Klerk, Eetkamerstoel voor het ameublement van Woonhuys, De vorm stond voorop, erg functioneel is deze stoel niet.

8 Kritiek op de Amsterdamse School De Amsterdamse School werd wel beschuldigd van schortjes architectuur. Men vond dat de architecten alleen maar geïnteresseerd waren in de buitenkant van hun gebouwen. Met de bewoners werd niet echt veel rekening gehouden. De architecten hielden zich niet bezig met het totale pakket aan voorwaarden waaraan een goede woning moest voldoen. Een goede indeling van de woning was bijvoorbeeld iets wat hen niet echt interesseerde. Ook een grootschalige stedebouwkundig plan hadden de architecten van de Amsterdamse School niet. Zaken als verbindingswegen met de bestaande stad, wijkvoorzieningen voor de bewoners en een goede orientering ten opzichte van de industriegebieden, waren niet het belangrijkste. De laatste fase van de Amsterdamse School De Amsterdamse School was eerst vooral plastisch, al zijn er ook voorbeelden van een vlakke, lineaire stijlvariant. De laatste fase van de Amsterdamse School is strenger: , Apollo- en Minervabuurt, HLZ) Kenmerken van de laatste fase van de Amsterdamse School: Strenger, vlakker, minder versiering. Hoge gevels met verticale structuur. Grotere ramen in aaneengesloten banden die zorgden voor een horizontaal accent. Hoge puntdaken met rode pannen en geprononceerde schoorstenen. Het decoratieve bakstenen ornament verdween praktisch geheel en was soms slechts als strak lineair accent aanwezig. Nog maar zelden waren er natuurstenen sculpturen Het Nieuwe Huis van de architect Van den Nieuwen Amstel, ca Roelofhartplein, Amsterdam. De monumentale gevel is een massief element in het straatbeeld. Versobering en verstrakking van de vormentaal van de Amsterdamse School is te zien. Het complex is gebouwd voor de woningbouwvereniging Samenwerking. Het bevatte gezinswoningen, woningen voor alleenstaanden en een aantal wijkvoorzieningen: een bibliotheek, een restaurant, een postkantoor, een rijwielstalling en enkele winkels. De Amsterdamse School en bouwopdrachten De architecten van de Amsterdamse School hebben zich veel beziggehouden met volkswoningbouw en straatmeubilair tussen 1915 en Dat is te danken aan: De meer socialistisch ingestelde mensen die het op dat moment voor het zeggen hadden in de gemeente: Burgemeester Tellegen, wethouder van Volkshuisvesting Wibaut en directeur van de Gemeentelijke Woningdienst A. Kepler. nog belangrijker was de greep die de aanhangers van de Amsterdamse School kregen op de Schoonheidscommissie. Deze commissie hield ontwerpen in een andere stijl gewoon tegen! Inhoudelijke ideeën van de Amsterdamse School De architecten beschouwden zich als kunstenaars die weten wat goed is voor de gewone man. Ze vonden dat ze door het ontwerpen van mooie huizen mee werkten aan de verheffing van het volk. De bevoogding ging ver: ramen werden hoog geplaats, zodat de mensen niet naar buiten konden hangen om te kletsen. De arbeider moest de blik naar binnen keren en genieten van zijn eigen woning. Het huiskamerraam werd in de hoek geplaats, zodat de tafel niet in het midden zou worden neergezet. Om dezelfde reden werd de lampehaak niet in het midden van de kamer geschroefd. Het Hervormd Lyceum Zuid, Brahmsstraat, Amsterdam Volgens het archief van Bouw en Woningtoezicht is het Hervormd Lyceum ontworpen door J. Beijlevelt. Hij stierf echter tijdens de opdracht. Zijn collega J.P.L. Petri Jr. nam hem over. Door deze wisseling van architect kon het HL pas in 1933 worden opgeleverd.

9 9 14 Links de voorgevel met de ingang en rechts de zijgevel van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam, J. Beijlevelt en J.P.L. Petri Jr., Let op het massieve hoekblok. 15 De hoofdingang is ondergebracht in een apart uitbouwtje met een trap, een muurtje en een puntdak. De vormgeving van de gevels van het HLZ Het buitenkant van het HLZ heeft elementen die karakteristiek zijn voor de laatste fase van de A damse School. Dat is te zien aan het ontbreken van veel decoratie en toepassen van rode pannendaken op vrij strakke gevels. Ook zijn de gevels samengesteld uit verschillende delen: in- en uit-springende profielen, hogere en lagere vlakken en stroken met ramen bepalen de compositie. Op deze manier trachtte de architect een gevarieerd aanblik te bereiken, zonder te vervallen in het gebruik van stijlelementen uit de eerste periode. Voorgevel De voorgevel heeft een compositie die omwille van het artistieke effect is ontworpen: Hij is gedacht vanuit de vorm en moet een zekere monumentaliteit uitstralen. Als je er naar kijkt, kun je er niet aan aflezen welke ruimten er zich achter bevinden en wat de functie daarvan is. Een goed voorbeeld van dit effectbejag is het gesloten blok op de rechter hoek van de voorgevel. Daar is het trappenhuis. Meer binnenvallend licht zou de begaanbaarheid vergroten. Maar de architect wilde een massieve afsluiting van de gevel en een gesloten blok, als tegenhanger voor de open binnenplaats in het rechterdeel van de zijgevel (afb.14). 16 De gevels aan de binnenplaats van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam. De hoofdingang van de school gaat veilig schuil onder een apart uitbouwtje, een tentje (afb.15). De ramen zijn klein en van verschillend grootte. Ze zijn gegroepeerd in stroken die een decoratieve werking hebben en horizontale lijnen vormen in de compositie van de gevel. LINKS 17 De achtergevel van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam. Deze gevel heeft vormovereenkomsten met de voorgevel. RECHTS 18 Het ijzeren smeedwerk op de voordeur van het HLZ is ongeveer de enige decoratieve toevoeging aan het schoolgebouw, naast de glas-inloodramen in de hallen.

10 10 Gevels aan de binnenplaats Deze gevels hebben een ander opzet. Er zijn veel, grote ramen, zodat de lokalen voldoende licht krijgen en er meer contact met buiten mogelijk is. Bij het ontwerpen heeft de architect zich hier vooral laten leiden door de functie van de vertrekken die àchter de gevel liggen. Achtergevel Deze gevel is een mix van de voorgevel en de gevels aan de binnenplaats: de ramen zijn groot als die aan de binnenplaats er zijn vormovereenkomsten met de voorgevel: er is een hoog, uitspringend deel en een tentvormig uitbouwtje. Latere ontwikkelingen De strengheid, de functionaliteit en het gebrek aan versierselen die de bouwstijl van het Hervormd Lyceum kenmerken, zijn ongetwijfeld beïnvloed door wat zich destijds op het gebied van architectonische vernieuwing aankondigde. Er ontstond langzamerhand een zakelijke architectuur: de Internationale Stijl (andere namen voor hetzelfde: het Functionalisme, het Modernisme, het Nieuwe Bouwen). De gesloten bakstenen muur werd doorbroken, de constructie van de gebouwen werd meer naar buiten duidelijk gemaakt, de ramen werden glaswanden, er werd gestreefd naar een meer open gevel. 19 VOORAAN De brug aan het Muzenplein nog in de stijl van de Amsterdamse School. RECHTSMIDDEN Apollohal, Boeken, MIDDENACHTER Sociale Verzekeringsbank, Roosenburg, Voorbeelden van deze vernieuwing in Plan Zuid Duikers Openluchtschool ( ) Staals Wolkenkrabber ( ) Boekens Apollohal ( ) Roosenburgs Sociale Verzekeringsbank, met name de ronde glazen achterzijde ( ) Het duurde nog tot 1955 voordat de nieuwe architectonische principes, die dus al in de jaren 30 werden toegepast op genoemde monumentale bouwwerken, op ruimere schaal werden toegepast in de woningbouw in dit stadsdeel. Een voorbeeld daarvan is de open bouw aan de Beethovenstraat ten zuiden van de Stadionkade en grenzend aan het Beatrixpark. Tekstbronnen De belangrijkste bron, waaruit vaak letterlijk is geciteerd: De ontwikkeling van het stedebouwkundig plan in Amsterdam, Menno Fluks, Een artikel uit: Sporen van een Leraar, een bundel uit 1981 met bijdragen van oudleerlingen van Simon van Lienden, leraar aan het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam, Overige tekstbronnen Agenda Museum Fodor, september Van het Nieuwe Bouwen naar een Nieuwe Architectuur, Manfred Bock e.a. Cahiers van het Nederlands Documentatiecentrum voor de Bouwkunst, deel 5. Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Staatsuitgeverij, Den Haag De Amsterdamse School, Maristella Casciato. Serie Architectuur/6. Uitgeverij 010 Rotterdam Amsterdamse School, fotografie Jan Derwig, tekst Erik Mattie. Architectura & Natura, Amsterdam Nederlandse Architectuur, A.L.L.M. Asselbergs e.a. Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk. Vier catalogie van tentoonstellingen over aspecten van de Nederlandse architectuur van ca tot 1930, Herkomst foto s Voor en achterkant en afb.10, 13 t/m 19: Volkert Keijsper. Afb.1, 2 en 5: De Amsterdamse School, Maristella Casciato. Serie Architectuur/6. Uitgeverij 010 Rotterdam Afb.3, 4, 7, 8, 9 en 12: diaserie behorende bij Nederlandse Architectuur, A.L.L.M. Asselbergs e.a. Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk. Vier catalogie van tentoonstellingen over aspecten van de Nederlandse architectuur van ca 1890 tot 1930, Afb.6: ansichtkaart, onbekend. Afb.11: Tim Killiam, museum Het Schip.

11 11

Expertmeeting 2015. Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt

Expertmeeting 2015. Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt Expertmeeting 2015 Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt INHOUDSOPGAVE 1. Het Schip 2. Spaarndammerplantsoen 33 3. Spaarndammerplantsoen 68 4. Spaarndammercarré 5. Verdere

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND De opening van de Van Eesteren Museumwoning in oktober 2012 is aanleiding voor een drieluik Van Eesterengesprekken over

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST?

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? Johannes Fake Berghoef (Aalsmeer, 1903-1994) is voor velen een onbekende architect. Niet voor Jennifer Meyer, promovenda

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School'

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' Peter Schipper Aan de Grotebrugsegrintweg staat de Julianaschool. Het ontwerp is van de Velpse architect J.G.A. Heineman. In 1922 maakte hij twee ontwerpen,

Nadere informatie

Rivierenbuurt Beatrixpark

Rivierenbuurt Beatrixpark GEBIEDSBESCHRIJVINGEN GORDEL 20-40 GORDEL 20-40 Rivierenbuurt Beatrixpark De beschrijvingen voor de Gordel 20-40 zijn overgenomen uit de Kadernota voor welstandsbeoordeling in Amsterdam (goedgekeurd op

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN Deze speurtocht is geschikt voor kinderen van 8 t/m 11 jaar. Dit jaar is door het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen uitgeroepen tot het jaar van Architectuur

Nadere informatie

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302)

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) 138 ata WERKEN ata / architectuurcentrale Thijs Asselbergs 2012 Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) werknummer 302 werknaam Zonnehuis Langerhuize adres Laan van de helende meesters,

Nadere informatie

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Inhoud Inleiding Aanleiding Cornelis Elffers Vergelijkbare werken Historische betekenis van de school Het pand Kunstwerken Het

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2

Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2 Fotografie: Luuk Kramer BOS EN LOMMERPLEIN Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2 AMSTERDAM Lokatie Gulden Winckelplantsoen, Bos en Lommer, Amsterdam

Nadere informatie

Donkerelaan 20. Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel :

Donkerelaan 20. Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel : Donkerelaan 20 Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel : Naam object : Oude Dorpshuis Bouwjaar : 1929 Architect : H.W.

Nadere informatie

Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble

Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble Om half twee op zaterdag 9 oktober 2011 verzamelen we ons in de bedrijfsruimte aan de Titus van Rijnstraat in het Andreas Ensemble. Daar

Nadere informatie

Voorlopige inventaris van het. Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967

Voorlopige inventaris van het. Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967 Archiefnummer 0393 Voorlopige inventaris van het Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967 1. Fotoarchief Kunst-Nijverheid-Teekenschool "Quellinus" (1879-1923) 2. Fotoarchief

Nadere informatie

215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes

215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes 215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes VILLANOVA architecten, Rotterdam, 2012 zesxzes visuele communicatie - Nieuwe voorgevels, vanaf de hoek aan de Postjeskade

Nadere informatie

GEMEENTE KRIMPENERWAARD. nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase)

GEMEENTE KRIMPENERWAARD. nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase) GEMEENTE KRIMPENERWAARD nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase) Compositie 5 stedenbouw bv Boschstraat 35-37 4811 GB BREDA telefoon: 076-5225262 internet: email:

Nadere informatie

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Portfolio Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Kavelwoning.nl de website met moderne zelfbouw woningen voor particulieren Kavelwoning.nl is opgezet door met als doel om het woningaanbod voor particulieren

Nadere informatie

INZICHT. Energieneutraal Flevogebouw. Nieuwe site Metaglas. Glazen winkelunits Utrecht Centraal. Uitgave 2 2013

INZICHT. Energieneutraal Flevogebouw. Nieuwe site Metaglas. Glazen winkelunits Utrecht Centraal. Uitgave 2 2013 Uitgave 2 2013 INZICHT Energieneutraal Flevogebouw Nieuwe site Metaglas Glazen winkelunits Utrecht Centraal Energieneutraal kantoor in monumentaal Flevogebouw Mede door de isolerende achterzetramen is

Nadere informatie

- De architectuur moet echter niet te stroef zijn, en uit het uitwendige moet spreken het vriendelijk woonvertrek, waar de arbeider na dikwijls zware

- De architectuur moet echter niet te stroef zijn, en uit het uitwendige moet spreken het vriendelijk woonvertrek, waar de arbeider na dikwijls zware Wanneer men een karakteristieke samenvatting wil geven van de architectuur van de Amsterdamse School, dan kan een citaat van een tijdgenoot, gepubliceerd in The Times, hiertoe uitstekend dienst doen: 'Afgezien

Nadere informatie

112 woningen plan St. Cyr Geldrop

112 woningen plan St. Cyr Geldrop B02/2683 29-09-2005 Inleiding Op de locatie van een drietal gesloopte galerijflats is een plan ontwikkeld met een divers aanbod van woningtypes waaronder patiowoningen. De nieuwbouw zal een nieuwe impuls

Nadere informatie

Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt. In opdracht van Ymere Ontwikkeling

Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt. In opdracht van Ymere Ontwikkeling Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt In opdracht van Ymere Ontwikkeling 1/10 Twee nieuwe Tugelablokken Met de realisatie van de Tugelablokken heeft M3H twee complete bouwblokken

Nadere informatie

Hoe maak ik een Volledig verslag

Hoe maak ik een Volledig verslag Hoe maak ik een Volledig verslag (print dit hele document even af en lees alles goed door en vul in waar nodig) Een volledig verslag is een door jou geschreven werkstuk over een gebouw dat je tijdens de

Nadere informatie

woningen Stripheldenbuurt Almere

woningen Stripheldenbuurt Almere woningen Stripheldenbuurt Almere Stedenbouwkundig verkavelingsplan met 17 vrijstaande woningen. opdrachtgever Rabo Vastgoedgroep oplevering 2004 aannemer Klaassen Bouwgroep constructeur Goudstikker De

Nadere informatie

Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015

Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015 Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015 Project: Plezant Wonen, 15 woningen in Zoetermeer Locatie: Hotel & Restaurant De Sniep Zoetermeer INLEIDING De avond wordt om 19:30 uur geopend door Daniël Sandwijk

Nadere informatie

VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13

VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13 VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13 41 Bennebroekstaat Bestaande situatie 1:200 42 Bennebroekstaat Bestaande situatie 1:200 1 43 Bennebroekstraat 44 Bennebroekstraat ALGEMEEN De school aan de Bennebroekstraat

Nadere informatie

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid zwarte parel rotterdam ZUID titel ontwerp voorgevel ontwerp interieur programma periode Zwarte Parel Rotterdam Zuid Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten Studio Rolf.fr woning en atelier 2008-2010 Maatschappelijke

Nadere informatie

VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10. 25 april 2012

VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10. 25 april 2012 VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10 25 april 2012 5 Floris Versterstraat 10 Bestaande situatie 1:200 BEGANE GROND EERSTE VERDIEPING 6 TWEEDE VERDIEPING DERDE VERDIEPING ACHTERGEVEL VOORGEVEL 7 Floris Versterstraat

Nadere informatie

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen 't Hoekske Omgeving 't Hoekske Aan de rand van het hart van Heusden, daar waar de straat t Hoekske en de lange Antoniusstraat samenkomen,

Nadere informatie

Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica.

Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand Grijpskerke Onderscheidend wonen! Eengezins hoekwoning Egelantier Egelantier Wonen in hartje Zeeland: ruim, groen en levendig Aan de rand van Heinkenszand in de

Nadere informatie

Hollands Spoor. Museum Het Schip

Hollands Spoor. Museum Het Schip Hollands Spoor In deze Hollands Spoor aandacht voor het hoogtepunt van De Amsterdamse School: woningbouwcomplex Het Schip in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam. Alice Roegholt neemt u mee naar dit bijzondere

Nadere informatie

Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam. In opdracht van Ymere Ontwikkeling

Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam. In opdracht van Ymere Ontwikkeling Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam In opdracht van Ymere Ontwikkeling 1/10 Twee nieuwe Tugelablokken De nieuwe Tugelablokken van M3H vervangen twee van de vijf bouwblokken in een

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving.

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Inleiding De tender voor de voormalige Eurobioscoop heeft als doel de kwaliteiten van het bijzondere gebouw weer een rol te laten spelen in de nieuwe

Nadere informatie

Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015

Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015 Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015 Aanwezig : M. Kavsitli, M.Overbeeke, W. Crusio en J. van Bergen Vooroverleg Aanvraag Agendapunt Aanvrager Bouwadres Aard bouw Toetsvorm Beschrijving

Nadere informatie

BULLETIN KNOB 1997-6 205

BULLETIN KNOB 1997-6 205 Amsterdamse School BULLETIN KNOB 1997-6 205 Afb. 206 BULLETIN KNOB 1997-6 tentoonstelling BULLETIN KNOB 1997-6 207 bouwen. In 1972 werd de conventie bijgesteld voor wat betreft de algemene tentoonstellingen.

Nadere informatie

sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT

sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT sikkelkruid 11 In de zeer gewilde wijk Nieuwland gelegen tussenwoning. Alstublieft. Met veel plezier presenteer ik u de verkoopbrochure van de Sikkelkruid 11 te Amersfoort.

Nadere informatie

Monumenten in. Stadsdeel De Baarsjes

Monumenten in. Stadsdeel De Baarsjes Monumenten in Stadsdeel De Baarsjes Gemeente Amsterdam Stadsdeel De Baarsjes MONUMENTEN IN STADSDEEL DE BAARSJES Inleiding 4 ➊ Vespuccistraat 6 ➋ Hoofdweg Noord 8 ➌ Mercatorplein 10 ➍ Jan Evertsenstraat

Nadere informatie

Analyse en ontwerp Wallhouse

Analyse en ontwerp Wallhouse Analyse en ontwerp Wallhouse Groningen Het Wallhouse#2 is een woning naar ontwerp van de Amerikaanse architect John Hejduk. Hij was een groot bewonderaar van Le Corbusier en liet zich dan ook door hem

Nadere informatie

Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden

Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden Kruisstraat 64-66, 68, 68a Ensemble van twee woonhuizen onder een kap en twee vrijstaande woningen. De panden vormen een voorbeeld van

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai. 232.30.05.35.00 1 juli 2013

Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai. 232.30.05.35.00 1 juli 2013 Plek voor ideeën Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai 232.30.05.35.00 1 juli 2013 Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai 1 juli 2013 232.30.05.35.00 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen

Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen Opdrachtgever: Particulier januari 2010 - juni 2012 Tuinontwerp: P.A.M. Buijs, Vught, 1956 & 2012 Fotograaf: René de

Nadere informatie

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl Open Monumentendag 2013 Macht & Pracht www.mitros.nl Plattegrond van de stad Utrecht met directe omgeving rond 1570. Plattegrond van het midden-gedeelte van de binnenstad van Utrecht rond 1585, waarop

Nadere informatie

Architectuurperiode Geert Groote College 2013. Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman

Architectuurperiode Geert Groote College 2013. Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman Architectuurperiode Geert Groote College 2013 Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman Periode Architectuur Instructies De drie 11 e klassen zijn in twee groepen verdeeld. Groep I volgt theorie

Nadere informatie

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl.

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl. Wonen in een comfortabele rietenkapvilla? 7 royale bouwkavels te koop vanaf e 255, 00 per m 2 (incl. BTW) Gevarieerd wonen in de gilden Toekomstige Hanzelijn Dronten geeft je de ruimte De woonwijk De Gilden

Nadere informatie

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS.

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS. rojecties 11 nummer december 2004 UTOPOLIS, megabioscoop in Almere Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop

Nadere informatie

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde STIJL GEBOUW LOCATIE Romaans Oude Kerk (toren) Naaldwijk Gotisch Oude Kerk (kerkgebouw) Naaldwijk Renaissance Oude Raadhuis Naaldwijk Classicisme Nederhof

Nadere informatie

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Inleiding Inleidende oefening: bespreek met je buur de chronologische volgorde van deze zes gebouwen en noteer de corresponderende letters in die volgorde A

Nadere informatie

Opdrachten bij Architectuurroute Uden

Opdrachten bij Architectuurroute Uden Op de vouwfolder staat de route aangegeven. Je loopt route A, die begint bij het Museum voor Religieuze Kunst. Bij enkele gebouwen op de route worden vragen gesteld. Deze vragen maak je in klad in dit

Nadere informatie

8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo

8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo 8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo 1 2 Blockhove - aanzicht Westerweg/Stationsweg 3 Ontwerp een appartementengebouw met 8 appartementen en ondergronds parkeren op een

Nadere informatie

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Soort : Tekststenen (2 stuks) en Gevelstenen (12 stuks) Naam : - Opdrachtgeefster : Prè-wonen Datering : 2007

Nadere informatie

Hoe maak ik een Volledig verslag

Hoe maak ik een Volledig verslag Hoe maak ik een Volledig verslag (print dit hele document even af en lees alles goed door en vul in waar nodig) Een volledig verslag is een door jou geschreven werkstuk over een gebouw dat je tijdens de

Nadere informatie

Statig landhuis, tijdloos ingericht

Statig landhuis, tijdloos ingericht B i n n e n k i j k e n Tekst: Emmy van Dantzig Fotografie: Jan Verlinde voor Vlassak-Verhulst Statig landhuis, tijdloos ingericht Praktisch, maar wel stijlvol, elegant en tijdloos. Dat streefden Didi

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00 11.00 uur BEELDENDE VAKKEN CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een afbeeldingenboekje. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage KIJKWIJZER Voortgezet Onderwijs bovenbouw Den Haag van Berlage gemeentemuseum den haag maart 2001afdeling educatie postbus 72 2501 CB Den Haag jovereem@gemeentemuseum.nl 1 In 1935 werd het Gemeentemuseum

Nadere informatie

Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden

Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden Blok 42 De laatste tien woningen in Nieuw Leyden Het karakter van Blok 42 Een nieuwe woning in een complete buurt Nieuw Leyden is bijna klaar. De allerlaatste woningen

Nadere informatie

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam 156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam VILLANOVA architecten, Rotterdam, 1996 Project 156 - Abraham/Boddaert Verbouwing

Nadere informatie

LICHT EN UITZICHT IN DE STAD

LICHT EN UITZICHT IN DE STAD LICHT EN UITZICHT IN DE STAD Een gezellig pleintje voor de deur, met wat bomen en nog wat groen, en vrij strakke huizen er rond die trots, statig en stedelijk staan te wezen. Haal de auto's er weg en je

Nadere informatie

GROOTE JONKVROUW RUITER. 2 e FASE RUITER RIJWONING 14. dé ideale gezinswoning

GROOTE JONKVROUW RUITER. 2 e FASE RUITER RIJWONING 14. dé ideale gezinswoning 2 e FASE GROOTE JONKVROUW 5 7 1 RUITER RIJWONING dé ideale gezinswoning De RUITER is een ruime en 6fraai uitgevoerde gezinswoning. De gevel wordt uitgevoerd in 2 kleuren wat een karakteristiek gevelbeeld

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

De Muzikante Restauratie in De Pijp

De Muzikante Restauratie in De Pijp De Muzikante Restauratie in De Pijp De Muzikante Restauratie in De Pijp Nieuw leven in de 19 de eeuwse bouw Quellijnstraat 1 e Van der Helststraat 3 t/m 11 De Muzikante restauratie in de pijp Restauratie

Nadere informatie

Casa Confetti, De Uithof in Utrecht door Marlies Rohmer

Casa Confetti, De Uithof in Utrecht door Marlies Rohmer Langs de centrale busbaan van De Uithof in Utrecht wordt op basis van een ontwerp van Marlies Rohmer een studentencomplex van 380 zelfstandige en geclusterde kamers gebouwd. Ze zijn ondergebracht in een

Nadere informatie

KLUSWONINGEN EN KAVELS. voor een aantrekkelijke prijs in Eethen

KLUSWONINGEN EN KAVELS. voor een aantrekkelijke prijs in Eethen KLUSWONINGEN EN KAVELS voor een aantrekkelijke prijs in Eethen KLUSWONINGEN EN KAVELS voor een aantrekkelijke prijs in Eethen 2 PROJECTINFORMATIE kluswoningen en kavels Woonservice Meander verkoopt negen

Nadere informatie

De glazen koeltoren van Heerlerheide Oude & Nieuwe Energie

De glazen koeltoren van Heerlerheide Oude & Nieuwe Energie Gen Coel De glazen koeltoren van Heerlerheide Oude & Nieuwe Energie www.5keer9.fotoport.nl 5keer9 presenteert vele interessante thema`s zoals architectuur, kunst & cultuur Gen Coel een spraakmakend gebouw

Nadere informatie

Het beleg van Breda. Endry van Velzen in samenwerking met Pieter van Wesemael (stedebouwkundig plan) Wilma Keizer (presentatie)

Het beleg van Breda. Endry van Velzen in samenwerking met Pieter van Wesemael (stedebouwkundig plan) Wilma Keizer (presentatie) Endry van Velzen in samenwerking met Pieter van Wesemael (stedebouwkundig plan) Wilma Keizer (presentatie) Het beleg van Breda Dit plan betreft een woonwijk van ongeveer 1600 woningen bij Breda Het plan

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

Wonen in een witte plastiek

Wonen in een witte plastiek 09/10-1985 25 Irene van Exel, Dick van Gameren Wonen in een witte plastiek 1. Brouwers, R.,-Houttuinen een voorbeeld, in: Wonen TABK, 18-19/82. 2. Gemeente Amsterdam, Afdeling coördinatie - Stadsvernieuwing

Nadere informatie

WELSTANDSCRITERIA. Aanbouwen als garages, erkers en dakkapellen zijn ondergeschikt aan de woning.

WELSTANDSCRITERIA. Aanbouwen als garages, erkers en dakkapellen zijn ondergeschikt aan de woning. Oranjehof Langbroek Dorps wonen Wonen aan het lint Referentiebeeld woningen in een rooilijn De woningen aan de Doornseweg (verlengde van de Beatrixlaan) moeten de uitstraling krijgen van de lintbebouwing

Nadere informatie

Deel A / Werkgroep 1. Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando

Deel A / Werkgroep 1. Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando Deel A / Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando Mark Derks, Michel Reuser, Bart van der Veen Studenten 16 december 2008 Presentatie Architectuur Analyse INHOUD I. Analyse Stadhuis Tassel II.

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan herziening Prikwei West Herziening 025.76.02.11.05.00 15 oktober 2013

Beeldkwaliteitsplan herziening Prikwei West Herziening 025.76.02.11.05.00 15 oktober 2013 Plek voor ideeën e Beeldkwaliteitsplan herziening Prikwei West Herziening 025.76.02.11.05.00 15 oktober 2013 Beeldkwaliteitsplan Prikwei West Herziening 025.76.02.11.05.00 15 oktober 2013 Inhoud 1 Inleiding

Nadere informatie

161 Weesperzijde renovatie en verbetering van 67 woningen aan de Amstel studieplan voor het optoppen van dit blok met 15 koopwoningen

161 Weesperzijde renovatie en verbetering van 67 woningen aan de Amstel studieplan voor het optoppen van dit blok met 15 koopwoningen 161 Weesperzijde renovatie en verbetering van 67 woningen aan de Amstel studieplan voor het optoppen van dit blok met 15 koopwoningen Oost/Watergraafsmeer, Amsterdam VILLANOVA architecten, Rotterdam, 1999

Nadere informatie

Studentenwoningen, Zwolle

Studentenwoningen, Zwolle Studentenwoningen, Zwolle Programma Ontwikkeling studentenhuisvesting van 5 studentenwoningen inclusief gemeenschappelijke ruimtes, parkeervoorzieningen en.00 m² verhuurbare ruimte tbv zorgfuncties. Opdrachtgever

Nadere informatie

PASSEERDERSGRACHT TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 SCHETSONTWERP VOOR EEN IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT

PASSEERDERSGRACHT TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 SCHETSONTWERP VOOR EEN IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT PASSEERDERSGRACHT SCHETSONTWERP VOOR EEN TUINKAMER AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 2011 IN OPDRACHT VAN BURO AMSTERDAM DONALD OSBORNE ARCHITECT WWW.DONALDOSBORNE.NL 21 IMPRESSIE ACHTERGEVEL BEELD VAN DE TUINKAMER

Nadere informatie

PERSBERICHT. De restauratie van het schip van de Kathedrale Basiliek Sint Bavo in Haarlem is afgerond! Een moment om bij stil te staan.

PERSBERICHT. De restauratie van het schip van de Kathedrale Basiliek Sint Bavo in Haarlem is afgerond! Een moment om bij stil te staan. PERSBERICHT De restauratie van het schip van de Kathedrale Basiliek Sint Bavo in Haarlem is afgerond! Een moment om bij stil te staan. Meer informatie over dit bijzondere restauratiewerk op de persbijeenkomst:

Nadere informatie

Stichting Monumentenbehoud Aarle-Rixtel

Stichting Monumentenbehoud Aarle-Rixtel Stichting Monumentenbehoud Aarle-Rixtel Door Erik Aarts en Daan Verhoeven Stichting opgericht door: Anita van Vlerken en Willem Verhoeven -1- herbestemming Kapel, gemeente Laarbeek Doel: Behouden en revitaliseren

Nadere informatie

Buitenkozijnen Thema 3

Buitenkozijnen Thema 3 Buitenkozijnen Thema 3 Historie Gevelopeningen schijnen ontstaan te zijn toen een groepje ijverige bouwvakkers zichzelf ingemetseld had. Tot de dertiende eeuw was in ons land het aparte raamkozijn onbekend.

Nadere informatie

Bouw samen woningen aan het groene hart van Oranjeburgh Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Anna van Saksenstraat

Bouw samen woningen aan het groene hart van Oranjeburgh Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Anna van Saksenstraat Bouw samen woningen aan het groene hart van Oranjeburgh Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Anna van Saksenstraat Oranjeburgh Royaal ROYAAL WONEN wonen OP op EIGEN eigen KAVEL kavel Ontwerp de buitenkant

Nadere informatie

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website.

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website. Inhoud Ontdek je huis 1 Kleuren 2 Materialen 3 Meubels 5 Stoffering 6 Licht+lampen 7 Bakstenen en dakpannen 11 Verkoopondersteuning 14 website presentatie brochures Ontdek je huis Online uw woning inrichten

Nadere informatie

Herbestemming en nieuwbouw De Lichttoren, Eindhoven Renovatie 305 portiekwoningen Heseveld, Nijmegen

Herbestemming en nieuwbouw De Lichttoren, Eindhoven Renovatie 305 portiekwoningen Heseveld, Nijmegen Herbestemming en nieuwbouw De Lichttoren, Eindhoven De architectonische uitstraling van een gebouw komt tot uiting in de details. Naast de eisen die een welstandscommissie of monumentenzorg stelt bij een

Nadere informatie

Typologieën binnen het plangebied Nieuw Poelenburg

Typologieën binnen het plangebied Nieuw Poelenburg Typologieën binnen het plangebied Nieuw Poelenburg In het plangebied zijn diverse typologieën te onderscheiden. In hoofdstuk 2 zijn de volgende typologieën benoemd: Individueel en geschakelde woningen

Nadere informatie

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Transformatie Huis II 2006 Tekst, computeranimatie Transformatiehuis

Nadere informatie

Kempense cottage. Pure en originele

Kempense cottage. Pure en originele 6 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Pure en originele Kempense cottage Door een combinatie van factoren, zoals drukte en files, besloot de familie Floor-Schlaman weg te trekken uit Gouda. In een nieuwe

Nadere informatie

design Interview met kunsthandelaar Axel Vervoordt, de huizenjacht van schrijfster Franca Treur, zelfbouwhutten van kinderen, een gloednieuwe

design Interview met kunsthandelaar Axel Vervoordt, de huizenjacht van schrijfster Franca Treur, zelfbouwhutten van kinderen, een gloednieuwe design Interview met kunsthandelaar Axel Vervoordt, de huizenjacht van schrijfster Franca Treur, zelfbouwhutten van kinderen, een gloednieuwe generatie zakenhippies & de opmars van doe-het-zelfdesign.

Nadere informatie

SPIJKVOORDERHOUT WONEN AAN DE OERDIJK Overzicht kavels

SPIJKVOORDERHOUT WONEN AAN DE OERDIJK Overzicht kavels Overzicht kavels Verkaveling: Oerdijk Koekkoekpad Cees Wilkeshuisstraat Pieter Stuitjesstraat Van Der Marcklaan Willem ten Entelstraat Van Der Marcklaan Deelgebieden: Kavels: opp: 220 772 m 2 224 657 m

Nadere informatie

Projectgegevens. Werktitel: De Blauwe Panden. Straat: Vrolikstraat. Stadsdeel: Amsterdam-Oost. Opdracht: Ymere. Projectarchitect: Willem van Gils

Projectgegevens. Werktitel: De Blauwe Panden. Straat: Vrolikstraat. Stadsdeel: Amsterdam-Oost. Opdracht: Ymere. Projectarchitect: Willem van Gils > De Blauwe Panden De woningen in dit deel van de Oosterparkbuurt zijn tussen 1901 en 1906 gebouwd. Aan de architectuur van de gevels is duidelijk zichtbaar dat de uitbundige ornamenten van de eclectische

Nadere informatie

Deelgebied 4, Vorchten. 1. Beschrijving bestaande situatie

Deelgebied 4, Vorchten. 1. Beschrijving bestaande situatie Deelgebied 4, Vorchten 1. Beschrijving bestaande situatie der tijden zijn aanbouwen gerealiseerd, soms opvallend qua massa maar zodanig rekening houdend met de locatie en zichten dat zij geen afbreuk doen

Nadere informatie

Iepenlaan bij 1. Oorspronkelijke functie : Toegangskolommen. Datum foto : 20-07-2010

Iepenlaan bij 1. Oorspronkelijke functie : Toegangskolommen. Datum foto : 20-07-2010 Iepenlaan bij 1 Straat en huisnummer : Iepenlaan (bij 1) Postcode en plaats : 2061 GG Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A11671 Complexonderdeel : Naam object : Bouwjaar : 1924 Architect : Architectenbureau

Nadere informatie

De smaak van de 19 e eeuw

De smaak van de 19 e eeuw Utrechtse Open Monumentendag zaterdag 11 september 2010 De smaak van de 19 e eeuw Het thema van de Open Monumentendag 2010 is De smaak van de 19e eeuw. Mitros sluit graag bij dit thema aan. Hoe werden

Nadere informatie

architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum

architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum 0 Algemene informatie Met deze Architocht ga je de gebouwen en een stuk geschiedenis van Heerlen centrum ontdekken. Vergeet niet een camera of je

Nadere informatie

ZUIDERPARKLAAN - DEN HAAG

ZUIDERPARKLAAN - DEN HAAG ZUIDERPARKLAAN - DEN HAAG De dakopbouw aan de Zuiderparklaan bestaat uit een woon-, slaap- en badruimte met daaraan twee terrassen gelegen. Het terras aan de slaapkamer is op de ochtendzon georiënteerd

Nadere informatie

Gemeente Reusel - de Mierden. Beeldkwaliteitsplan Lensheuvel

Gemeente Reusel - de Mierden. Beeldkwaliteitsplan Lensheuvel Gemeente Reusel - de Mierden Beeldkwaliteitsplan Lensheuvel Documentatiepagina Opdrachtgever(s): Crijns Rentmeesters Titel rapport: Beeldkwaliteitsplan Lensheuvel te Reusel - de Mierden Rapporttype: Rapportnummer:

Nadere informatie

CULTUURCAMPUS VLEUTERWEIDE

CULTUURCAMPUS VLEUTERWEIDE CULTUURCAMPUS VLEUTERWEIDE UTRECHT Fotografie: Luuk Kramer Programma Bouwoppervlak VO-scholen, bibliotheek, sporthal, kunstencentrum, welzijnsorganisaties, kerkelijk centrum, informatiecentrum, commercie

Nadere informatie

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing herenhuis in

Nadere informatie

Voorstel voor kunsttoepassing bij nieuw te bouwen woningen in de Burgemeesterwijk te Zaandam. Karola Pezarro, Den Haag, maart 2006.

Voorstel voor kunsttoepassing bij nieuw te bouwen woningen in de Burgemeesterwijk te Zaandam. Karola Pezarro, Den Haag, maart 2006. Voorstel voor kunsttoepassing bij nieuw te bouwen woningen in de Burgemeesterwijk te Zaandam Karola Pezarro, Den Haag, maart 2006. HET VERHAAL VAN HET HOUT - samenvatting - In de Burgemeesterwijk te Zaandam

Nadere informatie

Huizen. Centrale locatie. Uitgebouwde woonkamer. Zonnige tuin op het zuiden. Kindvriendelijke ligging. Kattenbroekerweg 44, 3813 EA Amersfoort H47

Huizen. Centrale locatie. Uitgebouwde woonkamer. Zonnige tuin op het zuiden. Kindvriendelijke ligging. Kattenbroekerweg 44, 3813 EA Amersfoort H47 Huizen vanhendriks Kattenbroekerweg 44, 3813 EA Amersfoort Uitgebouwde woonkamer Kindvriendelijke ligging Zonnige tuin op het zuiden Centrale locatie H47 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte Perceeloppervlakte

Nadere informatie

Dakkapel. Voldoet uw bouwplan aan de vergunningvrije criteria op grond van de Woningwet? Zie ook folder van VROM

Dakkapel. Voldoet uw bouwplan aan de vergunningvrije criteria op grond van de Woningwet? Zie ook folder van VROM Dakkapel Voldoet uw bouwplan aan de vergunningvrije criteria op grond van de Woningwet? Zie ook folder van VROM ja nee U kunt direct gaan bouwen. De bouw moet veilig (bijv. stevige constructie) en gezond

Nadere informatie