Stadsplanning in Amsterdam rond 1929

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stadsplanning in Amsterdam rond 1929"

Transcriptie

1 1 Stadsplanning in Amsterdam rond 1929 Plan Berlage, de Amsterdamse School en het HLZ OpmaakBerlageAdamS&HLZ_v4; versie 1: 0904; v2: 1004; v3: 0407; v4: 1008 naam... klas... tijd ca minuten deze tekst is samengesteld door Volkert Keijsper en hoort bij een powerpointpresentatie kunstgeschiedenis in het kader van het jaar 1929 ter gelegenheid van het 75-jarig lustrum van het Hervormd Lyceum Zuid in september 2004

2 2

3 3 Plan Berlage, de Amsterdamse School en het HLZ Vóór 1850 Het gemeentebestuur van Amsterdam bekommerde zich vóór 1850 niet of nauwelijks om de vraag of en hoe de stad zou moeten groeien. Dat hoefde ook eigenlijk niet, want de bevolking nam nauwelijks toe. Bekijk de groeicijfers maar: in en in inwoners. De 17e eeuwse staduitleg (grachtengordel) bood voldoende ruimte aan nieuwkomers. Vanaf 1850 Na 1850 veranderde de toestand snel en radikaal: in navolging van het buitenland (de Industriële Revolutie was in bijvoorbeeld Engeland al meer dan een halve eeuw aan de gang) ontplooide de Nederlandse economie zich in hoog tempo. Veel arme mensen van het platteland trokken naar de stad om als arbeider te 1 Kelderwoning aan de Zeedijk, nr. 58 ca De Amsterdamse binnenstad, Zwarte Bijlsteeg, Martelaarsgracht, ca gaan werken in de fabrieken (urbanisatie). Dit had tot gevolg dat de bevolking van Amsterdam zeer snel toenam (van in 1840 tot inwoners in 1900!). Het proletariaat woonde onder erbarmelijke omstandigheden (grote gezinnen in kelderwoningen van één of twee vertrekken, soms maar 1,50 m hoog en 2 m onder de grond!). Niet alleen woonden de arbeiders onder slechte omstandigheden, ook hun werk in deze begintijd van de moderne economie was verschrikkelijk: veel kinderen moesten op jonge leeftijd gaan werken een 12-urige werkdag was geen uitzondering de lonen waren heel laag het werk van ongeschoolden (de meeste mensen) was erg eentonig, zwaar, vaak gevaarlijk en vies. Een nieuwe sociale klasse Door de concentratie van fabrieksarbeiders ontstond er een nieuwe sociale klasse. Arbeiders verenigden zich langzamerhand, zowel politiek als maatschappelijk. Op het eind van de 19e eeuw zie je in Europa de opkomst van bijvoorbeeld het socialisme, arbeiders partijen, woningbouwverenigingen, het communisme. Stadsontwikkeling in de jaren 1860: chaos In 1860 werden de stadswallen van Amsterdam geslecht, de groei van de stad kon beginnen. Het stadsbestuur bestond uit liberale regenten, die hun werk als louter administratief zagen. Ze vonden het niet hun taak om invloed uit te oefenen op de stadsontwikkeling. Men liet het over aan het particuliere initiatief.

4 4 Revolutiebouw Na 1860 kochten particulieren de grond rond Amsterdam op en begonnen woningen te bouwen. De bouwondernemers hadden onvoldoende eigen kapitaal en moesten geld lenen. Natuurlijk wilden zij hun leningen zo spoedig mogelijk aflossen. De vraag naar huizen was inmiddels heel groot geworden. De grondprijzen liepen snel op. Om toch nog huizen tegen een acceptabele prijs te kunnen leveren bezuinigden de bouwondernemers op de kwaliteit van de materialen. Er waren geen richtlijnen van de overheid voor de minimumeisen voor de bouw van woonhuizen. Het resultaat van dit proces was, dat de volksbuurten die op het eind van de 19e eeuw gebouwd werden (bijvoorbeeld De Pijp en de Dapperbuurt) doorgaans uit slecht gebouwde woningen bestonden (de zogenaamde revolutiebouw ). 3 Standaard bebouwing in de Pijp: smalle rechte straten zonder groen. Kenmerken van de revolutiebouw Men gebruikte slechte materialen en er werd onvoldoende geheid, waardoor hele straten verzakten en huizen veel gebreken vertoonden. De woningen waren etagewoningen, smal, diep en klein, type: voor-, achterkamer en alkoof. De woningen waren ongezond, er was bijvoorbeeld onvoldoende toevoer van licht en lucht: - men sliep in de tussenkamer (zonder ramen) - er was onvoldoende lichttoetreding (diepe woning met te kleine ramen) - de woningen waren gehorig, ze hadden dunne scheidingswanden. De aanleg van de nieuwe stadsdelen was bovendien rommelig. Want de overheid had geen stedebouwkundig plan en de kopers van de grond (kavels weiland) bouwden de nieuwe stadswijken volgens het patroon van de oude poldersloten. De jaren na 1890: maatregelen tegen de chaos In de jaren 1890 veranderde de samenstelling van de gemeenteraad. De S.D.A.P (Sociaal Democratisch Arbeiders Partij) werd bijvoorbeeld opgericht en deed in 1902 zijn intrede in de gemeenteraad. Men nam een pakket maatregelen en trachtte de situatie alsnog onder controle te krijgen. Een van deze maatregelen was de invoering van het erfpachtstelsel in 1896: de grond kon niet langer meer worden gekocht, maar moest voor een tijd worden gehuurd. Hierdoor bleef de gemeente eigenaresse van de grond en proviteerde bovendien van de oplopende grondprijzen (tussen 1826 en 1900 steeg de prijs van f 1,25 tot f 50,- per m2!). Een andere maatregel was de invoering van de woningwet in Hierdoor: - kon de gemeente allerlei bouwverordeningen en bouwvoorschriften in werking stellen die de kwaliteit van de woningen ten goede kwam (betere indeling van de woningen, meer licht en lucht intrede) - kon de gemeente woningbouwverenigingen een nieuw verschijnsel in de eerste jaren van de20e eeuw aan een financieringsvorm helpen - werd de gemeente verplicht een uitbreidingsplan op te stellen (maar dat kwam in Amsterdam pas in 1935 van de grond in de vorm van het Algemeen Uitbreidings Plan. Dit plan werd pas in 1939 goedgekeurd en kon door de oorlog niet eerder dan in 1947 worden gestart). 4 Bouwverordening 1920, na de woningwet van 1902.

5 5 De paar stedebouwkundige plannen uit de 19e eeuw hadden slechts de verfraaiing van het stadsbeeld voor ogen (bijvoorbeeld Sarphati, Niftrik en Kalff). In het plan uit 1935 poogde men om een oplossing te vinden voor de te verwachten ontwikkelingen. Men maakte een prognose tot het jaar 2000! Vanaf 1915: gemeentelijke bemoeienis volkshuisvesting Pas in 1915 ging de gemeente zich echt bemoeien met volkshuisvesting. Wibaut en Kepler zorgden voor een gemeentelijk woningdienst. Er werd een schoonheidscommissie ingesteld, wat tot gevolg had dat bouwwerken voortaan alleen nog maar door architecten werden ontworpen. Vanaf die tijd zorgden de woningbouwverenigingen voor een geweldige stimulering van de huizenbouw. In enkele jaren verrezen er duizenden woningen en kwam er een einde aan de woningnood. Het Plan Berlage 1917 In 1917 werd een ontwerp voor een uitbreiding voor Amsterdam Nieuw-Zuid van de hand van H. P. Berlage door de gemeenteraad goedgekeurd. Het Plan Berlage in vergelijking met de 19e eeuwse wijk de Pijp: Berlage vermeed de troosteloosheid van de parallelle, smalle straten in de naburige Pijp. De straten in zijn plan waren breder van opzet. Ze werden afgewisseld door pleintjes en wat groen. Dit bood meer mogelijkheden voor een goede bebouwing. 5 H.P. Berlage, Tweede plan voor Amsterdam Zuid, Wat opvalt is de sterke neiging tot monumentaliteit. Deze werd veroorzaakt door: - de toegepaste symmetrie (Minervalaan en het deel met de Amstellaan (= Vrijheidslaan), de Noorderamstellaan (= Churchilllaan) en de Zuideramstellaan (= Rooseveltlaan). - het feit dat Berlage op de kruisingen van de breedste boulevards groots opgezette, monumentale, gebouwen plande, die in het teken van de kunst moesten komen te staan (musea, opera, etc.). Beperkingen van het Plan Berlage Ondanks zijn pionierswerk op stedebouwkundig gebied had het werk van Berlage zijn beperkingen. Zijn voornaamste zorg was de vormgeving: hij wilde in de eerste plaats een mooi en monumentaal stadsgedeelte creëren. Hierin week hij niet af van eerdere plannen uit de 19e eeuw. De architecten van de Amsterdamse School, die het stratenplan met huizen vulden, hadden hetzelfde uitgangspunt. Ook zij dachten in de eerste plaats aan een mooie buitenkant van de te bouwen huizen. Nadelen van het Plan Berlage Berlage hield bij zijn ordening van het straatbeeld geen functionele factoren in het oog. Ondanks de brede opzet is de plattegrond dicht bebouwd en zijn de wijkvoorzieningen schaars, zoals de op wat ruimere schaal geplande groenstroken en pleinen. Met een gunstige oriëntering van de bouwblokken (bezonning) heeft hij op geen enkele wijze rekening gehouden.

6 6 De Amsterdamse School ± Invloeden E. Cuypers. Hij was de vertegenwoordiger van het gotisch rivival in Nederland en architect van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Zijn stijl was eclectisch: hij paste uit vroegere stijlen elementen toe naar eigen believen. Op zijn architectenbureau werkten sleutelfiguren van de latere Amsterdamse School. Hij vond dat een architect in de eerste plaats een schepper van schoonheid moest zijn. Berlage ( ). Architect van de Amsterdamse Beurs, een gebouw dat hem tot een modern hervormer maakte. Hij was ontwerper van vele stedelijke uitbreidingsplannen o.a. die van Amsterdam (1917) en Den Haag. Hij werd beïnvloed door F.L. Wright uit de V.S. Berlage ging bij de vormgeving meer uit van de functie die het gebouw had en van de omgeving waarin het stond. Hij was belangrijk voor de introductie van nieuwe bouwmethoden. Hij liet 6 H.P. Berlage, De Beurs, overbodige versiering weg en liet de constructie van een gebouw meespelen als element van vormgeving. Al doende kwam hij uit op een meer zakelijke vormgeving. Zo leverde hij een belangrijke bijdrage aan de verwerping van de 19e eeuwse façade-architectuur. Exotische invloeden waren in die tijd erg in de mode. Ze waren ook van invloed op de architecten van de Amsterdamse School. In Nederland hadden ze vooral een Indonesisch stempel. Folkloristische architectuur uit Scandinavië: ornamenten en houtconstructies. De bekendste architecten van de Amsterdamse School Michel de Klerk (architect met de meeste invloed, werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) Piet L. Kramer (werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) Van der Mey (werkzaam geweest bij architect E. Cuypers) J.F. Staal (bouwde later o.a. de Wolkenkrabber in Nieuw Zuid) H. Th. Wijdeveld Hildo Krop was de bekendste beeldhouwer van gevelbeelden en beelden op bruggen. Producten die werden gemaakt in de stijl van de Amsterdamse School De woningen binnen het plan Berlage, die veelal in de stijl van de Amsterdamse School verrezen, waren redelijk, maar kenden ook gebreken. In de stijl van de Amsterdamse School werden niet alleen woonhuizen gebouwd, maar ook werden openbare gebouwen (badhuizen, politiebureaus, bibliotheken), bruggen, toiletgebouwtjes, huisnummerbordjes, straatmeubilair (zoals lantaarnpalen en girobussen), meubels en interieur vorm gegeven. 7 LINKS Giroboekje, stadsgiro Amsterdam, ontwerp Fre Cohen. Stadsdrukkerij. Let op de speciale vormgeving van de hoofdtekst. De kleine letters zijn modern : zonder schreven en zonder dik-dunverloop. 8 RECHTS Girobus, Dienst Publieke Werken, Let weer op de lettervorm.

7 7 9 Michel de Klerk, Aquarel van woningcomplex Eigenhaard, woningen aan de Hembrugstraat, Amsterdam. Veel mensen vonden een toren op een woningcomplex voor arbeiders overbodig en duur. 10 P.L. Kramer, De Dageraad, Hoek P.L. Takstraat/Burg. Tellegenstraat, Amsterdam Zuid. Markante afsluiting van een woningblok. Bekende gebouwen/woonblokken Het Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade, , architect Van der Mey e.a. Eigen Haard of Het Schip, woningcomplex aan de Hembrugstraat/ Oostzaanstraat/Zaanstraat voor de socialistische woningcorporatie Eigen Haard, , architect De Klerk. De Dageraad woningcomplex in Zuid, architecten Kramer en De Klerk, voor woningbouwvereniging De Dageraad. Kenmerken van de Amsterdamse School De gebouwen, meubels en andere producten werden bedacht vanuit de vorm. Dan werden de constructie en het materiaal daaraan aangepast. Materiaal, techniek, functie en de eisen van de bewoners werden ondergeschikt gemaakt aan de vormwil van de architect. De architecten dachten in grote gebaren van gehele woonblokken, niet in saaie aaneenschakelingen van steeds dezelfde, eentonige huizen. Zo n woningblok werd vaak beëindigd door een opvallende, afwijkende hoekwoning, vaak met torens en beeldhouwwerk (zie afb.10). In het algemeen kun je stellen dat er veel niet-functionele toevoegingen waren. Zie afb.11. De buitengevel was van baksteen (dat is behalve typisch Nederlands, ook vrij kneedbaar ), massief en plastisch (golvende gevels, ronde uitbouwen, in- en uitspringende delen, hoge en lage delen). Dit maakte de woningen expressief. Zie afb.9, 10 en 11. Er werd veel ornamentiek toegepast: gevelstenen, beelden en smeedwerk. Zie afb.11. Verschillende kleuren baksteen en verschillende metselverbanden zorgden voor een decoratief effect, net als bouwmaterialen die op ongebruikelijke manieren werden toegepast (bijvoorbeeld verticaal geplaatste dakpannen, bakstenen tegen het plafond). Zie afb.11. Veelgebruikte vormen: parabool, trapezium, kogelvorm, maar ook plastische vormen als de schelp. De buitenkant van een gebouw moest een eenheid vormen met de binnenkant: meubel en interieur werden in dezelfde stijl ontworpen. Zie afb.12. Een goed voorbeeld hiervan is het Scheepvaarthuis. Veel ramen hadden een horizontale raamindeling ( ladderramen ). Zie afbeelding Michel de Klerk, woningcomplex Eigen Haard/Het Schip, detail gevelopbouw, Spaarndammerplantsoen, Amsterdam, Arbeiderswoningen van de Amsterdamse School. Foto Tim Killiam. 12 De Klerk, Eetkamerstoel voor het ameublement van Woonhuys, De vorm stond voorop, erg functioneel is deze stoel niet.

8 Kritiek op de Amsterdamse School De Amsterdamse School werd wel beschuldigd van schortjes architectuur. Men vond dat de architecten alleen maar geïnteresseerd waren in de buitenkant van hun gebouwen. Met de bewoners werd niet echt veel rekening gehouden. De architecten hielden zich niet bezig met het totale pakket aan voorwaarden waaraan een goede woning moest voldoen. Een goede indeling van de woning was bijvoorbeeld iets wat hen niet echt interesseerde. Ook een grootschalige stedebouwkundig plan hadden de architecten van de Amsterdamse School niet. Zaken als verbindingswegen met de bestaande stad, wijkvoorzieningen voor de bewoners en een goede orientering ten opzichte van de industriegebieden, waren niet het belangrijkste. De laatste fase van de Amsterdamse School De Amsterdamse School was eerst vooral plastisch, al zijn er ook voorbeelden van een vlakke, lineaire stijlvariant. De laatste fase van de Amsterdamse School is strenger: , Apollo- en Minervabuurt, HLZ) Kenmerken van de laatste fase van de Amsterdamse School: Strenger, vlakker, minder versiering. Hoge gevels met verticale structuur. Grotere ramen in aaneengesloten banden die zorgden voor een horizontaal accent. Hoge puntdaken met rode pannen en geprononceerde schoorstenen. Het decoratieve bakstenen ornament verdween praktisch geheel en was soms slechts als strak lineair accent aanwezig. Nog maar zelden waren er natuurstenen sculpturen Het Nieuwe Huis van de architect Van den Nieuwen Amstel, ca Roelofhartplein, Amsterdam. De monumentale gevel is een massief element in het straatbeeld. Versobering en verstrakking van de vormentaal van de Amsterdamse School is te zien. Het complex is gebouwd voor de woningbouwvereniging Samenwerking. Het bevatte gezinswoningen, woningen voor alleenstaanden en een aantal wijkvoorzieningen: een bibliotheek, een restaurant, een postkantoor, een rijwielstalling en enkele winkels. De Amsterdamse School en bouwopdrachten De architecten van de Amsterdamse School hebben zich veel beziggehouden met volkswoningbouw en straatmeubilair tussen 1915 en Dat is te danken aan: De meer socialistisch ingestelde mensen die het op dat moment voor het zeggen hadden in de gemeente: Burgemeester Tellegen, wethouder van Volkshuisvesting Wibaut en directeur van de Gemeentelijke Woningdienst A. Kepler. nog belangrijker was de greep die de aanhangers van de Amsterdamse School kregen op de Schoonheidscommissie. Deze commissie hield ontwerpen in een andere stijl gewoon tegen! Inhoudelijke ideeën van de Amsterdamse School De architecten beschouwden zich als kunstenaars die weten wat goed is voor de gewone man. Ze vonden dat ze door het ontwerpen van mooie huizen mee werkten aan de verheffing van het volk. De bevoogding ging ver: ramen werden hoog geplaats, zodat de mensen niet naar buiten konden hangen om te kletsen. De arbeider moest de blik naar binnen keren en genieten van zijn eigen woning. Het huiskamerraam werd in de hoek geplaats, zodat de tafel niet in het midden zou worden neergezet. Om dezelfde reden werd de lampehaak niet in het midden van de kamer geschroefd. Het Hervormd Lyceum Zuid, Brahmsstraat, Amsterdam Volgens het archief van Bouw en Woningtoezicht is het Hervormd Lyceum ontworpen door J. Beijlevelt. Hij stierf echter tijdens de opdracht. Zijn collega J.P.L. Petri Jr. nam hem over. Door deze wisseling van architect kon het HL pas in 1933 worden opgeleverd.

9 9 14 Links de voorgevel met de ingang en rechts de zijgevel van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam, J. Beijlevelt en J.P.L. Petri Jr., Let op het massieve hoekblok. 15 De hoofdingang is ondergebracht in een apart uitbouwtje met een trap, een muurtje en een puntdak. De vormgeving van de gevels van het HLZ Het buitenkant van het HLZ heeft elementen die karakteristiek zijn voor de laatste fase van de A damse School. Dat is te zien aan het ontbreken van veel decoratie en toepassen van rode pannendaken op vrij strakke gevels. Ook zijn de gevels samengesteld uit verschillende delen: in- en uit-springende profielen, hogere en lagere vlakken en stroken met ramen bepalen de compositie. Op deze manier trachtte de architect een gevarieerd aanblik te bereiken, zonder te vervallen in het gebruik van stijlelementen uit de eerste periode. Voorgevel De voorgevel heeft een compositie die omwille van het artistieke effect is ontworpen: Hij is gedacht vanuit de vorm en moet een zekere monumentaliteit uitstralen. Als je er naar kijkt, kun je er niet aan aflezen welke ruimten er zich achter bevinden en wat de functie daarvan is. Een goed voorbeeld van dit effectbejag is het gesloten blok op de rechter hoek van de voorgevel. Daar is het trappenhuis. Meer binnenvallend licht zou de begaanbaarheid vergroten. Maar de architect wilde een massieve afsluiting van de gevel en een gesloten blok, als tegenhanger voor de open binnenplaats in het rechterdeel van de zijgevel (afb.14). 16 De gevels aan de binnenplaats van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam. De hoofdingang van de school gaat veilig schuil onder een apart uitbouwtje, een tentje (afb.15). De ramen zijn klein en van verschillend grootte. Ze zijn gegroepeerd in stroken die een decoratieve werking hebben en horizontale lijnen vormen in de compositie van de gevel. LINKS 17 De achtergevel van het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam. Deze gevel heeft vormovereenkomsten met de voorgevel. RECHTS 18 Het ijzeren smeedwerk op de voordeur van het HLZ is ongeveer de enige decoratieve toevoeging aan het schoolgebouw, naast de glas-inloodramen in de hallen.

10 10 Gevels aan de binnenplaats Deze gevels hebben een ander opzet. Er zijn veel, grote ramen, zodat de lokalen voldoende licht krijgen en er meer contact met buiten mogelijk is. Bij het ontwerpen heeft de architect zich hier vooral laten leiden door de functie van de vertrekken die àchter de gevel liggen. Achtergevel Deze gevel is een mix van de voorgevel en de gevels aan de binnenplaats: de ramen zijn groot als die aan de binnenplaats er zijn vormovereenkomsten met de voorgevel: er is een hoog, uitspringend deel en een tentvormig uitbouwtje. Latere ontwikkelingen De strengheid, de functionaliteit en het gebrek aan versierselen die de bouwstijl van het Hervormd Lyceum kenmerken, zijn ongetwijfeld beïnvloed door wat zich destijds op het gebied van architectonische vernieuwing aankondigde. Er ontstond langzamerhand een zakelijke architectuur: de Internationale Stijl (andere namen voor hetzelfde: het Functionalisme, het Modernisme, het Nieuwe Bouwen). De gesloten bakstenen muur werd doorbroken, de constructie van de gebouwen werd meer naar buiten duidelijk gemaakt, de ramen werden glaswanden, er werd gestreefd naar een meer open gevel. 19 VOORAAN De brug aan het Muzenplein nog in de stijl van de Amsterdamse School. RECHTSMIDDEN Apollohal, Boeken, MIDDENACHTER Sociale Verzekeringsbank, Roosenburg, Voorbeelden van deze vernieuwing in Plan Zuid Duikers Openluchtschool ( ) Staals Wolkenkrabber ( ) Boekens Apollohal ( ) Roosenburgs Sociale Verzekeringsbank, met name de ronde glazen achterzijde ( ) Het duurde nog tot 1955 voordat de nieuwe architectonische principes, die dus al in de jaren 30 werden toegepast op genoemde monumentale bouwwerken, op ruimere schaal werden toegepast in de woningbouw in dit stadsdeel. Een voorbeeld daarvan is de open bouw aan de Beethovenstraat ten zuiden van de Stadionkade en grenzend aan het Beatrixpark. Tekstbronnen De belangrijkste bron, waaruit vaak letterlijk is geciteerd: De ontwikkeling van het stedebouwkundig plan in Amsterdam, Menno Fluks, Een artikel uit: Sporen van een Leraar, een bundel uit 1981 met bijdragen van oudleerlingen van Simon van Lienden, leraar aan het Hervormd Lyceum Zuid te Amsterdam, Overige tekstbronnen Agenda Museum Fodor, september Van het Nieuwe Bouwen naar een Nieuwe Architectuur, Manfred Bock e.a. Cahiers van het Nederlands Documentatiecentrum voor de Bouwkunst, deel 5. Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Staatsuitgeverij, Den Haag De Amsterdamse School, Maristella Casciato. Serie Architectuur/6. Uitgeverij 010 Rotterdam Amsterdamse School, fotografie Jan Derwig, tekst Erik Mattie. Architectura & Natura, Amsterdam Nederlandse Architectuur, A.L.L.M. Asselbergs e.a. Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk. Vier catalogie van tentoonstellingen over aspecten van de Nederlandse architectuur van ca tot 1930, Herkomst foto s Voor en achterkant en afb.10, 13 t/m 19: Volkert Keijsper. Afb.1, 2 en 5: De Amsterdamse School, Maristella Casciato. Serie Architectuur/6. Uitgeverij 010 Rotterdam Afb.3, 4, 7, 8, 9 en 12: diaserie behorende bij Nederlandse Architectuur, A.L.L.M. Asselbergs e.a. Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk. Vier catalogie van tentoonstellingen over aspecten van de Nederlandse architectuur van ca 1890 tot 1930, Afb.6: ansichtkaart, onbekend. Afb.11: Tim Killiam, museum Het Schip.

11 11

Vragenboekje bij een architectuurwandeling rond het HLZ

Vragenboekje bij een architectuurwandeling rond het HLZ Vragenboekje bij een architectuurwandeling rond het HLZ Wandeling&Vrag_BerlAdamS&HLZ; versie 1: 0904; v2: 1004; v3: 0407; v4: 1008 naam... klas... tijd ca. 40 50 minuten 1 dit boekje is samengesteld door

Nadere informatie

Expertmeeting 2015. Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt

Expertmeeting 2015. Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt Expertmeeting 2015 Inventarisatie gebouwen voor UNESCO traject Optie 1- Spaarndammerbuurt INHOUDSOPGAVE 1. Het Schip 2. Spaarndammerplantsoen 33 3. Spaarndammerplantsoen 68 4. Spaarndammercarré 5. Verdere

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #17 100 JAAR ZOEKEN NAAR DE IDEALE WONINGPLATTEGROND De opening van de Van Eesteren Museumwoning in oktober 2012 is aanleiding voor een drieluik Van Eesterengesprekken over

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST?

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #13 ARCHITECT J.F. BERGHOEF TRADITIONALIST OF MODERNIST? Johannes Fake Berghoef (Aalsmeer, 1903-1994) is voor velen een onbekende architect. Niet voor Jennifer Meyer, promovenda

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Gebied 12 Elst Centrum

Gebied 12 Elst Centrum Gebied 12 Elst Centrum het gebied is roodgekleurd op de kaart Welstandsnota Overbetuwe 2010, gebied 12 Elst centrum 131 Gebiedsbeschrijving Structuur Het centrum van Elst wordt gevormd door de licht gekromde

Nadere informatie

Rivierenbuurt Beatrixpark

Rivierenbuurt Beatrixpark GEBIEDSBESCHRIJVINGEN GORDEL 20-40 GORDEL 20-40 Rivierenbuurt Beatrixpark De beschrijvingen voor de Gordel 20-40 zijn overgenomen uit de Kadernota voor welstandsbeoordeling in Amsterdam (goedgekeurd op

Nadere informatie

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School'

De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' De Julianaschool en de 'Amsterdamse School' Peter Schipper Aan de Grotebrugsegrintweg staat de Julianaschool. Het ontwerp is van de Velpse architect J.G.A. Heineman. In 1922 maakte hij twee ontwerpen,

Nadere informatie

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN Deze speurtocht is geschikt voor kinderen van 8 t/m 11 jaar. Dit jaar is door het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen uitgeroepen tot het jaar van Architectuur

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

Kruittoren. Ω Hoogte: ca. 18 m Ω Bouwjaar: ca Ω Muurdikte: ruim 1 m Ω Basisvorm: vierkant

Kruittoren. Ω Hoogte: ca. 18 m Ω Bouwjaar: ca Ω Muurdikte: ruim 1 m Ω Basisvorm: vierkant Informatiekaart Kruittoren Kruittoren De Kruittoren staat aan de noordzijde van de Nieuwstad, naast het spoor, in een verloren hoekje. Circa 700 jaar geleden werd deze hoektoren gebouwd bij het verbeteren

Nadere informatie

KCAPstud entenhuis vestingde

KCAPstud entenhuis vestingde KCAPstud entenhuis vestingde ft Studentenhuisvesting Delft De Vries van Heystplantsoen te Delft, toelichting belangenvereniging TU-Noord, 16.04.2009 in opdracht van DUWO INHOUD situatie sfeer vorm veranderingen

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Gebied 6 Woonwijken vooroorlogs tot jaren veertig

Gebied 6 Woonwijken vooroorlogs tot jaren veertig Gebied 6 Woonwijken vooroorlogs tot jaren veertig het gebied is roodgekleurd op de kaart Welstandsnota Overbetuwe 2010, gebied 6 Woonwijken vooroorlogs tot jaren veertig 93 Gebiedsbeschrijving Structuur

Nadere informatie

Zuiderkerk Groningen. Groningen adres Stationsstraat 12 kerkgemeenschap gereformeerd gebouwd 1901 architect. plaats

Zuiderkerk Groningen. Groningen adres Stationsstraat 12 kerkgemeenschap gereformeerd gebouwd 1901 architect. plaats Zuiderkerk Groningen plaats Groningen adres Stationsstraat 12 kerkgemeenschap gereformeerd gebouwd 1901 architect Tjeerd Kuipers verbouwd 1985 architect Sijpkes en Oving, Groningen eigenaar 25 aantal wooneenheden

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302)

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) 138 ata WERKEN ata / architectuurcentrale Thijs Asselbergs 2012 Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) werknummer 302 werknaam Zonnehuis Langerhuize adres Laan van de helende meesters,

Nadere informatie

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014

Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Winfried van Zeeland Van den Berg Kruisheer Elffers Architecten l april 2014 Inhoud Inleiding Aanleiding Cornelis Elffers Vergelijkbare werken Historische betekenis van de school Het pand Kunstwerken Het

Nadere informatie

Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2

Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2 Fotografie: Luuk Kramer BOS EN LOMMERPLEIN Programma Marktplein, kantoren, winkels, woningen en een parkeergarage. b.v.o. ca. 59.500 m 2 AMSTERDAM Lokatie Gulden Winckelplantsoen, Bos en Lommer, Amsterdam

Nadere informatie

Donkerelaan 20. Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel :

Donkerelaan 20. Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel : Donkerelaan 20 Straat en huisnummer : Donkerelaan 20 Postcode en plaats : 2061 JM Bloemendaal Kadastrale aanduiding : A9941 Complexonderdeel : Naam object : Oude Dorpshuis Bouwjaar : 1929 Architect : H.W.

Nadere informatie

GEMEENTE KRIMPENERWAARD. nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase)

GEMEENTE KRIMPENERWAARD. nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase) GEMEENTE KRIMPENERWAARD nadere definiëring beeldkwaliteitplan Thiendenland II zuidelijk plandeel (2 e fase) Compositie 5 stedenbouw bv Boschstraat 35-37 4811 GB BREDA telefoon: 076-5225262 internet: email:

Nadere informatie

beeldkwaliteitsplan Meulenveld Lomm

beeldkwaliteitsplan Meulenveld Lomm beeldkwaliteitsplan Meulenveld Lomm 17.02.09 wissing stedebouw en ruimtelijke vormgeving b.v. Inventarisatie omgeving Inleiding Het voorliggende beeldkwaliteitsplan dient ter inspiratie voor de architectuur

Nadere informatie

Overzicht aanpassingen bestemmingsplan Twekkelerveld 2005, Olieslagweg 1.

Overzicht aanpassingen bestemmingsplan Twekkelerveld 2005, Olieslagweg 1. Overzicht aanpassingen bestemmingsplan Twekkelerveld 2005, Olieslagweg 1. Blz.1 Er is een verzoek ingediend om op een perceel grond op de hoek van de Olieslagweg en de Hengelosestraat een bestaande vrijstaande

Nadere informatie

Voorlopige inventaris van het. Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967

Voorlopige inventaris van het. Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967 Archiefnummer 0393 Voorlopige inventaris van het Fotoarchief van de voorgangers van de Gerrit Rietveld Academie 1878-1967 1. Fotoarchief Kunst-Nijverheid-Teekenschool "Quellinus" (1879-1923) 2. Fotoarchief

Nadere informatie

Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015

Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015 Verslag CoCreatie workshop 6 oktober 2015 Project: Plezant Wonen, 15 woningen in Zoetermeer Locatie: Hotel & Restaurant De Sniep Zoetermeer INLEIDING De avond wordt om 19:30 uur geopend door Daniël Sandwijk

Nadere informatie

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Portfolio Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Kavelwoning.nl de website met moderne zelfbouw woningen voor particulieren Kavelwoning.nl is opgezet door met als doel om het woningaanbod voor particulieren

Nadere informatie

Concept. wonen in de kern. wonen rondom de kern

Concept. wonen in de kern. wonen rondom de kern Concept Fiet sr out e wonen in de kern wonen rondom de kern won en in het lint 16 Door te spelen met de richtingen en de hellingshoeken van de kappen ontstaat er een gevarieerd straatbeeld. Eenheid en

Nadere informatie

215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes

215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes 215 Hoofdweg renovatie 2 blokken portiek woningen 45 etage woningen, 15 maisonnettes VILLANOVA architecten, Rotterdam, 2012 zesxzes visuele communicatie - Nieuwe voorgevels, vanaf de hoek aan de Postjeskade

Nadere informatie

Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble

Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble Van Eesterengesprek #9 - Een excursie naar het Andreas Ensemble Om half twee op zaterdag 9 oktober 2011 verzamelen we ons in de bedrijfsruimte aan de Titus van Rijnstraat in het Andreas Ensemble. Daar

Nadere informatie

Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015

Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015 Verslag ambtelijke welstandstoets van d.d. 13 mei 2015 Aanwezig : M. Kavsitli, M.Overbeeke, W. Crusio en J. van Bergen Vooroverleg Aanvraag Agendapunt Aanvrager Bouwadres Aard bouw Toetsvorm Beschrijving

Nadere informatie

- De architectuur moet echter niet te stroef zijn, en uit het uitwendige moet spreken het vriendelijk woonvertrek, waar de arbeider na dikwijls zware

- De architectuur moet echter niet te stroef zijn, en uit het uitwendige moet spreken het vriendelijk woonvertrek, waar de arbeider na dikwijls zware Wanneer men een karakteristieke samenvatting wil geven van de architectuur van de Amsterdamse School, dan kan een citaat van een tijdgenoot, gepubliceerd in The Times, hiertoe uitstekend dienst doen: 'Afgezien

Nadere informatie

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Stationstraat 17. Kadastrale aanduiding : BXM00 sectie E nr(s) 85 Coördinaten : x: y:

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Stationstraat 17. Kadastrale aanduiding : BXM00 sectie E nr(s) 85 Coördinaten : x: y: Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM017 Naam monument : n.v.t. Adres : Stationstraat 17 Postcode en plaats : 6095 BR Baexem Kadastrale aanduiding : BXM00 sectie E nr(s) 85 Coördinaten

Nadere informatie

sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT

sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT sikkelkruid 11 3824 PN AMERSFOORT sikkelkruid 11 In de zeer gewilde wijk Nieuwland gelegen tussenwoning. Alstublieft. Met veel plezier presenteer ik u de verkoopbrochure van de Sikkelkruid 11 te Amersfoort.

Nadere informatie

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen 't Hoekske Omgeving 't Hoekske Aan de rand van het hart van Heusden, daar waar de straat t Hoekske en de lange Antoniusstraat samenkomen,

Nadere informatie

112 woningen plan St. Cyr Geldrop

112 woningen plan St. Cyr Geldrop B02/2683 29-09-2005 Inleiding Op de locatie van een drietal gesloopte galerijflats is een plan ontwikkeld met een divers aanbod van woningtypes waaronder patiowoningen. De nieuwbouw zal een nieuwe impuls

Nadere informatie

Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt. In opdracht van Ymere Ontwikkeling

Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt. In opdracht van Ymere Ontwikkeling Tugelawegblokken Vernieuwing van twee woonblokken in de Transvaalbuurt In opdracht van Ymere Ontwikkeling 1/10 Twee nieuwe Tugelablokken Met de realisatie van de Tugelablokken heeft M3H twee complete bouwblokken

Nadere informatie

Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica.

Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Deze letter is de Helvetica. Stijl aan de Hoefbladstraat Heinkenszand Grijpskerke Onderscheidend wonen! Eengezins hoekwoning Egelantier Egelantier Wonen in hartje Zeeland: ruim, groen en levendig Aan de rand van Heinkenszand in de

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving.

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Inleiding De tender voor de voormalige Eurobioscoop heeft als doel de kwaliteiten van het bijzondere gebouw weer een rol te laten spelen in de nieuwe

Nadere informatie

woningen Stripheldenbuurt Almere

woningen Stripheldenbuurt Almere woningen Stripheldenbuurt Almere Stedenbouwkundig verkavelingsplan met 17 vrijstaande woningen. opdrachtgever Rabo Vastgoedgroep oplevering 2004 aannemer Klaassen Bouwgroep constructeur Goudstikker De

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid

G R O U N D E D A R C H I T E C T U R E. Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten. Zwarte Parel Rotterdam Zuid zwarte parel rotterdam ZUID titel ontwerp voorgevel ontwerp interieur programma periode Zwarte Parel Rotterdam Zuid Studio Rolf.fr i.s.m. Zecc Architecten Studio Rolf.fr woning en atelier 2008-2010 Maatschappelijke

Nadere informatie

Bloemendaalseweg 240. : Traditioneel-functionalistisch Oorspronkelijke functie : Politiebureau. Datum foto :

Bloemendaalseweg 240. : Traditioneel-functionalistisch Oorspronkelijke functie : Politiebureau. Datum foto : Bloemendaalseweg 240 Straat en huisnummer : Bloemendaalseweg 240 Postcode en plaats : 2051 GM Overveen Kadastrale aanduiding : E2226 Complexonderdeel : Naam object : Bouwjaar : 1936 Architect : H.W. van

Nadere informatie

VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10. 25 april 2012

VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10. 25 april 2012 VOORONTWERP FLORIS VERSTERSTRAAT 10 25 april 2012 5 Floris Versterstraat 10 Bestaande situatie 1:200 BEGANE GROND EERSTE VERDIEPING 6 TWEEDE VERDIEPING DERDE VERDIEPING ACHTERGEVEL VOORGEVEL 7 Floris Versterstraat

Nadere informatie

Hoe maak ik een Volledig verslag

Hoe maak ik een Volledig verslag Hoe maak ik een Volledig verslag (print dit hele document even af en lees alles goed door en vul in waar nodig) Een volledig verslag is een door jou geschreven werkstuk over een gebouw dat je tijdens de

Nadere informatie

Opdrachten bij Architectuurroute Uden

Opdrachten bij Architectuurroute Uden Op de vouwfolder staat de route aangegeven. Je loopt route A, die begint bij het Museum voor Religieuze Kunst. Bij enkele gebouwen op de route worden vragen gesteld. Deze vragen maak je in klad in dit

Nadere informatie

VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13

VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13 VOORONTWERP BENNEBROEKSTRAAT 11-13 41 Bennebroekstaat Bestaande situatie 1:200 42 Bennebroekstaat Bestaande situatie 1:200 1 43 Bennebroekstraat 44 Bennebroekstraat ALGEMEEN De school aan de Bennebroekstraat

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden

Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden Bijlage: beschrijving van de panden met cultuurhistorische waarden Kruisstraat 64-66, 68, 68a Ensemble van twee woonhuizen onder een kap en twee vrijstaande woningen. De panden vormen een voorbeeld van

Nadere informatie

INZICHT. Energieneutraal Flevogebouw. Nieuwe site Metaglas. Glazen winkelunits Utrecht Centraal. Uitgave 2 2013

INZICHT. Energieneutraal Flevogebouw. Nieuwe site Metaglas. Glazen winkelunits Utrecht Centraal. Uitgave 2 2013 Uitgave 2 2013 INZICHT Energieneutraal Flevogebouw Nieuwe site Metaglas Glazen winkelunits Utrecht Centraal Energieneutraal kantoor in monumentaal Flevogebouw Mede door de isolerende achterzetramen is

Nadere informatie

Analyse en ontwerp Wallhouse

Analyse en ontwerp Wallhouse Analyse en ontwerp Wallhouse Groningen Het Wallhouse#2 is een woning naar ontwerp van de Amerikaanse architect John Hejduk. Hij was een groot bewonderaar van Le Corbusier en liet zich dan ook door hem

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage

KIJKWIJZER. Voortgezet Onderwijs bovenbouw. Het Gemeentemuseum Den Haag van Berlage KIJKWIJZER Voortgezet Onderwijs bovenbouw Den Haag van Berlage gemeentemuseum den haag maart 2001afdeling educatie postbus 72 2501 CB Den Haag jovereem@gemeentemuseum.nl 1 In 1935 werd het Gemeentemuseum

Nadere informatie

Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen

Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen Project 150 Voormalig woonhuis en kantoor architect van der Laan Gele Hoeve, Rosmalen Opdrachtgever: Particulier januari 2010 - juni 2012 Tuinontwerp: P.A.M. Buijs, Vught, 1956 & 2012 Fotograaf: René de

Nadere informatie

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam

156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam 156 Abraham & Boddaert Verbouwing van monumentale school tot woongroep met ateliers en Boddaertcentrum Oosterparkbuurt, Amsterdam VILLANOVA architecten, Rotterdam, 1996 Project 156 - Abraham/Boddaert Verbouwing

Nadere informatie

Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam. In opdracht van Ymere Ontwikkeling

Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam. In opdracht van Ymere Ontwikkeling Twee nieuwe Tugelablokken in de Transvaalbuurt Amsterdam In opdracht van Ymere Ontwikkeling 1/10 Twee nieuwe Tugelablokken De nieuwe Tugelablokken van M3H vervangen twee van de vijf bouwblokken in een

Nadere informatie

BULLETIN KNOB 1997-6 205

BULLETIN KNOB 1997-6 205 Amsterdamse School BULLETIN KNOB 1997-6 205 Afb. 206 BULLETIN KNOB 1997-6 tentoonstelling BULLETIN KNOB 1997-6 207 bouwen. In 1972 werd de conventie bijgesteld voor wat betreft de algemene tentoonstellingen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Inleiding Inleidende oefening: bespreek met je buur de chronologische volgorde van deze zes gebouwen en noteer de corresponderende letters in die volgorde A

Nadere informatie

De Muzikante Restauratie in De Pijp

De Muzikante Restauratie in De Pijp De Muzikante Restauratie in De Pijp De Muzikante Restauratie in De Pijp Nieuw leven in de 19 de eeuwse bouw Quellijnstraat 1 e Van der Helststraat 3 t/m 11 De Muzikante restauratie in de pijp Restauratie

Nadere informatie

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl.

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl. Wonen in een comfortabele rietenkapvilla? 7 royale bouwkavels te koop vanaf e 255, 00 per m 2 (incl. BTW) Gevarieerd wonen in de gilden Toekomstige Hanzelijn Dronten geeft je de ruimte De woonwijk De Gilden

Nadere informatie

: Turlings, Roermond; het ontwerp van de tuin is van J. Cuypers

: Turlings, Roermond; het ontwerp van de tuin is van J. Cuypers Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM086 Naam monument : Pand 'Schlangen' Adres : Rijksweg 1 Postcode en plaats : 6085 AA Horn Kadastrale aanduiding : HOR02 sectie D nr(s) 1993 Coördinaten

Nadere informatie

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS.

Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop UTOPOLIS. rojecties 11 nummer december 2004 UTOPOLIS, megabioscoop in Almere Tussen kantoren, woningen, winkels en culturele centra staat, boven op een gigantische parkeergarage, een felrood gebouw: de megabioscoop

Nadere informatie

Hollands Spoor. Museum Het Schip

Hollands Spoor. Museum Het Schip Hollands Spoor In deze Hollands Spoor aandacht voor het hoogtepunt van De Amsterdamse School: woningbouwcomplex Het Schip in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam. Alice Roegholt neemt u mee naar dit bijzondere

Nadere informatie

PRIJSVRAAG VENAKKERS IV

PRIJSVRAAG VENAKKERS IV PRIJSVRAAG VENAKKERS IV GEMEENTE HAAREN Datum: 24 september 2013 - versie 01 Colofon Initiatiefnemer: Gemeente Haaren Postbus 44 5076 ZG Haaren T 0411-627369 c.van.nuland@haaren.nl Contactpersoon: Dhr.

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai. 232.30.05.35.00 1 juli 2013

Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai. 232.30.05.35.00 1 juli 2013 Plek voor ideeën Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai 232.30.05.35.00 1 juli 2013 Beeldkwaliteitsplan Drachten, hoek Zuiderdwarsvaart-Raai 1 juli 2013 232.30.05.35.00 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302)

Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) 138 ata WERKEN ata / architectuurcentrale Thijs Asselbergs 2012 Wonen en zorg Zonnehuis Langerhuize A, Amstelveen (302) werknummer 302 werknaam Zonnehuis Langerhuize adres Laan van de helende meesters,

Nadere informatie

8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo

8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo 8 sfeerrijke appartementen Blockhove gelegen aan de Westerweg te Heiloo 1 2 Blockhove - aanzicht Westerweg/Stationsweg 3 Ontwerp een appartementengebouw met 8 appartementen en ondergronds parkeren op een

Nadere informatie

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat

Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Slachthuisstraat 12 t/m 23, 84 t/m 98 en 130 t/m 144 Hoek Pladellastraat en Merovingenstraat Soort : Tekststenen (2 stuks) en Gevelstenen (12 stuks) Naam : - Opdrachtgeefster : Prè-wonen Datering : 2007

Nadere informatie

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Napoleonsweg 72. Kadastrale aanduiding : HLN02 sectie A nr(s) 3891 Coördinaten : x: y:

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Napoleonsweg 72. Kadastrale aanduiding : HLN02 sectie A nr(s) 3891 Coördinaten : x: y: Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM053 Naam monument : "De Kamp" Adres : Napoleonsweg 72 Postcode en plaats : 6081 AE Haelen Kadastrale aanduiding : HLN02 sectie A nr(s) 3891 Coördinaten

Nadere informatie

Hoe maak ik een Volledig verslag

Hoe maak ik een Volledig verslag Hoe maak ik een Volledig verslag (print dit hele document even af en lees alles goed door en vul in waar nodig) Een volledig verslag is een door jou geschreven werkstuk over een gebouw dat je tijdens de

Nadere informatie

Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden

Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden Bijna af! Nog 10! Blok 42 Nieuw Leyden Blok 42 De laatste tien woningen in Nieuw Leyden Het karakter van Blok 42 Een nieuwe woning in een complete buurt Nieuw Leyden is bijna klaar. De allerlaatste woningen

Nadere informatie

1. Ontwikkelingsgeschiedenis Geomorfologie Wegenpatroon en ruimtelijke structuur Beeld Waardering en motivering 4

1. Ontwikkelingsgeschiedenis Geomorfologie Wegenpatroon en ruimtelijke structuur Beeld Waardering en motivering 4 Gemeente Venlo maart 1996 ! "#$%& blz. 1. Ontwikkelingsgeschiedenis 2. Geomorfologie. Wegenpatroon en ruimtelijke structuur 4. Beeld 4 5. Waardering en motivering 4 6. Conclusie 5 Bijlage A.: Verklaring

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes

De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes Wanneer een bezoeker voor de eerste keer de oude binnenstad van Kampen betreedt kan deze zomaar het gevoel krijgen een 19de-eeuwse stad binnen te treden. Met

Nadere informatie

Studentenwoningen, Zwolle

Studentenwoningen, Zwolle Studentenwoningen, Zwolle Programma Ontwikkeling studentenhuisvesting van 5 studentenwoningen inclusief gemeenschappelijke ruimtes, parkeervoorzieningen en.00 m² verhuurbare ruimte tbv zorgfuncties. Opdrachtgever

Nadere informatie

Architectuurperiode Geert Groote College 2013. Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman

Architectuurperiode Geert Groote College 2013. Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman Architectuurperiode Geert Groote College 2013 Mark Mastenbroek Mirjam IJsseling Andries Mesman Periode Architectuur Instructies De drie 11 e klassen zijn in twee groepen verdeeld. Groep I volgt theorie

Nadere informatie

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl

Open Monumentendag 2013. Macht & Pracht. www.mitros.nl Open Monumentendag 2013 Macht & Pracht www.mitros.nl Plattegrond van de stad Utrecht met directe omgeving rond 1570. Plattegrond van het midden-gedeelte van de binnenstad van Utrecht rond 1585, waarop

Nadere informatie

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde STIJL GEBOUW LOCATIE Romaans Oude Kerk (toren) Naaldwijk Gotisch Oude Kerk (kerkgebouw) Naaldwijk Renaissance Oude Raadhuis Naaldwijk Classicisme Nederhof

Nadere informatie

Jaren 30 deurbeslag. Ton Model

Jaren 30 deurbeslag. Ton Model Hartelijk dank voor uw interesse in dit product van de firma Weijntjes. Hieronder vindt u informatie over de stijl, design, periode waaruit het stamt en/of de ontwerper van het product. Jaren 30 deurbeslag.

Nadere informatie

Nadere toelichting zichtbaarheid achterzetramen Museum Boerhaave, Leiden Februari 2016

Nadere toelichting zichtbaarheid achterzetramen Museum Boerhaave, Leiden Februari 2016 Nadere toelichting zichtbaarheid achterzetramen Museum Boerhaave, Leiden Februari 2016 Vraagstelling: Naar aanleiding van de behandeling in de cie. Welstand en Monumenten Leiden op 3 februari 2016 zijn

Nadere informatie

'een verbindend ornament'

'een verbindend ornament' 'een verbindend ornament' inzending prijsvraag Oogziekenhuis Rotterdam 26 februari 2010 architectuur op een menselijke schaal Mens ontwerp: Rogier Groeneveld architect 06 1884 5932 Rogier@Mens.nl Haarlemmerstraat

Nadere informatie

Bouwhistorisch onderzoek B30. Informatiebijeenkomst d.d. 14 mei 2012

Bouwhistorisch onderzoek B30. Informatiebijeenkomst d.d. 14 mei 2012 Bouwhistorisch onderzoek B30 Informatiebijeenkomst d.d. 14 mei 2012 Presentatie BHO Waarom een BHO Opbouw van het onderzoek Inhoud van het rapport Waarom een BHO Inzicht krijgen in specifieke waarden van

Nadere informatie

Buitenkozijnen Thema 3

Buitenkozijnen Thema 3 Buitenkozijnen Thema 3 Historie Gevelopeningen schijnen ontstaan te zijn toen een groepje ijverige bouwvakkers zichzelf ingemetseld had. Tot de dertiende eeuw was in ons land het aparte raamkozijn onbekend.

Nadere informatie

beeldkwaliteitsplan Vilgert Velden

beeldkwaliteitsplan Vilgert Velden beeldkwaliteitsplan Vilgert Velden 17.02.09 wissing stedebouw en ruimtelijke vormgeving b.v. Inventarisatie omgeving Inleiding Het voorliggende beeldkwaliteitsplan dient ter inspiratie voor de architectuur

Nadere informatie

Amsterdam - Staalmanpleinbuurt. Stedenbouwkundig ontwerp voor herstructurering naoorlogse woonwijk.

Amsterdam - Staalmanpleinbuurt. Stedenbouwkundig ontwerp voor herstructurering naoorlogse woonwijk. Amsterdam - Staalmanpleinbuurt Stedenbouwkundig ontwerp voor herstructurering naoorlogse woonwijk. Amsterdam - Staalmanpleinbuurt Stedenbouwkundig ontwerp voor herstructurering naoorlogse woonwijk. De

Nadere informatie

Monumenten in. Stadsdeel De Baarsjes

Monumenten in. Stadsdeel De Baarsjes Monumenten in Stadsdeel De Baarsjes Gemeente Amsterdam Stadsdeel De Baarsjes MONUMENTEN IN STADSDEEL DE BAARSJES Inleiding 4 ➊ Vespuccistraat 6 ➋ Hoofdweg Noord 8 ➌ Mercatorplein 10 ➍ Jan Evertsenstraat

Nadere informatie

Statig landhuis, tijdloos ingericht

Statig landhuis, tijdloos ingericht B i n n e n k i j k e n Tekst: Emmy van Dantzig Fotografie: Jan Verlinde voor Vlassak-Verhulst Statig landhuis, tijdloos ingericht Praktisch, maar wel stijlvol, elegant en tijdloos. Dat streefden Didi

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00 11.00 uur BEELDENDE VAKKEN CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een afbeeldingenboekje. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

WELSTANDSCRITERIA. Aanbouwen als garages, erkers en dakkapellen zijn ondergeschikt aan de woning.

WELSTANDSCRITERIA. Aanbouwen als garages, erkers en dakkapellen zijn ondergeschikt aan de woning. Oranjehof Langbroek Dorps wonen Wonen aan het lint Referentiebeeld woningen in een rooilijn De woningen aan de Doornseweg (verlengde van de Beatrixlaan) moeten de uitstraling krijgen van de lintbebouwing

Nadere informatie

GEMEENTE APELDOORN Kerklaan 14/16

GEMEENTE APELDOORN Kerklaan 14/16 gebouwnummer : 324 straat + huisnr. : Kerklaan 14/16 postcode + plaats : 7311 AE APELDOORN naam object : Apotheek kad.aanduiding : bescherming : gemeentelijk monument deelgebied nr. waardevol gebied :

Nadere informatie

context landschap het landgoed

context landschap het landgoed context landschap Het landgoed De Buisse Heide bevindt zich in Noord-Brabant ten westen van Zundert. De Belgische grens is vlakbij. De gebouwen van het landgoed zijn geplaatst op een driehoekig terrein

Nadere informatie

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Margarethastraat 33

Kerngegevens gemeentelijk monument: Adres : Margarethastraat 33 Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM094 Naam monument : n.v.t. Adres : Margarethastraat 33 Postcode en plaats : 6014 AD Ittervoort Kadastrale aanduiding : ITV00 sectie B nr(s) 1138 Coördinaten

Nadere informatie

Dudok villa s. Architectenwijk Almere Poort

Dudok villa s. Architectenwijk Almere Poort Dudok villa s Architectenwijk Almere Poort Colofon Architectbna.nl Hans Oudendorp BNA J.O. Vaillantlaan 50A, 1086 ZA Amsterdam info@architectbna.nl 020.62.41.644 06.2007.03.49 Leukehuizen.nl Jorien van

Nadere informatie

GROOTE JONKVROUW RUITER. 2 e FASE RUITER RIJWONING 14. dé ideale gezinswoning

GROOTE JONKVROUW RUITER. 2 e FASE RUITER RIJWONING 14. dé ideale gezinswoning 2 e FASE GROOTE JONKVROUW 5 7 1 RUITER RIJWONING dé ideale gezinswoning De RUITER is een ruime en 6fraai uitgevoerde gezinswoning. De gevel wordt uitgevoerd in 2 kleuren wat een karakteristiek gevelbeeld

Nadere informatie

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid

Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Verbouwing van een herenhuis in Amsterdam-Zuid Foeliestraat 16 1011 TM Amsterdam Tel +31 (0)20 4230303 Fax +31 (0)20 4230404 E-mail info@morikokira.nl Internet www.morikokira.nl Verbouwing herenhuis in

Nadere informatie

Beeldplan Erflanden Hoogeveen. deelgebied De Laan inspiratiedocument, uitwerking architectuur

Beeldplan Erflanden Hoogeveen. deelgebied De Laan inspiratiedocument, uitwerking architectuur Beeldplan Erflanden Hoogeveen deelgebied De Laan inspiratiedocument, uitwerking architectuur Vergroot de liefde B+O geeft liefde en passie in ruil voor schoonheid en blijvende herinneringen! INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Deel A / Werkgroep 1. Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando

Deel A / Werkgroep 1. Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando Deel A / Stadhuis Tassel Victor Horta Azuma House Tadao Ando Mark Derks, Michel Reuser, Bart van der Veen Studenten 16 december 2008 Presentatie Architectuur Analyse INHOUD I. Analyse Stadhuis Tassel II.

Nadere informatie

INTERIEUR MONUMENTALE BOERDERIJ. wordt hip leefhuis PRODUCTIE, TEKST EN STYLING: EMMY VAN DANTZIG FOTOGRAFIE: JANSJE KLAZINGA TIJDLOOS 163

INTERIEUR MONUMENTALE BOERDERIJ. wordt hip leefhuis PRODUCTIE, TEKST EN STYLING: EMMY VAN DANTZIG FOTOGRAFIE: JANSJE KLAZINGA TIJDLOOS 163 INTERIEUR MONUMENTALE BOERDERIJ wordt hip leefhuis PRODUCTIE, TEKST EN STYLING: EMMY VAN DANTZIG FOTOGRAFIE: JANSJE KLAZINGA TIJDLOOS 163 Voor de opbouw van de buitenkant van deze prachtige boerderij golden

Nadere informatie

Onderzoek interieur exterieur. Anspachlaan / Vlaamsesteenweg

Onderzoek interieur exterieur. Anspachlaan / Vlaamsesteenweg Onderzoek interieur exterieur Anspachlaan / Vlaamsesteenweg - Geschiedenis Anspachlaan - Geschiedenis Vlaamsesteenweg - Interieur evolutie door de jaren heen - Mogelijke bedenkingen bij deze situatie Geschiedenis

Nadere informatie

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL Lokatie: school en stadswandeling Doelgroep: groep 5 en 6 Duur: aantal lessen naar eigen inzicht. (2 a 3) doel: leren van feitelijke en begripmatige

Nadere informatie

Vrijblijvende informatie. Te Huur Commerciële ruimte. Nieuwbouwproject De Kroon (Oosterstraat 73-75-77 te Breda)

Vrijblijvende informatie. Te Huur Commerciële ruimte. Nieuwbouwproject De Kroon (Oosterstraat 73-75-77 te Breda) Vrijblijvende informatie Te Huur Commerciële ruimte Nieuwbouwproject De Kroon (Oosterstraat 73-75-77 te Breda) TE HUUR (Oosterstraat 73-75-77 Breda) Commerciële ruimtes Oppervlakte Huurprijs Aanvaarding

Nadere informatie

Koop kantoorruimte op Marienbornstraat 3 A te Dordrecht

Koop kantoorruimte op Marienbornstraat 3 A te Dordrecht Koop kantoorruimte op Marienbornstraat 3 A te Dordrecht 350000 Aanbiedende partij: Waltmann Bedrijfshuisvesting Email: - Telefoon: 078 6141030 Website: http://www.waltmann.com Omschrijving Algemeen: Door

Nadere informatie