Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties"

Transcriptie

1 Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties Inleiding De huidige financiële en economische crisis maakt pijnlijk duidelijk dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betrekkelijk is. Door onder andere vergrijzing en ontgroening en daaraan verbonden oplopende kosten voor de AOW en voor de gezondheidszorg en AWBZ, dreigen de overheidsuitgaven structureel toe te nemen, terwijl de inkomsten structureel onder druk staan. Het verhogen van de AOW-leeftijd wordt gezien als één van de maatregelen die de (financiële) pijn moet verzachten. Het kabinet stelt zich op dit punt concreet voor om de AOW-leeftijd naar 67 jaar te brengen, rekening houdend met de zogenaamde zware beroepen. De PCOB is van mening dat een gezonde samenleving niet alleen een zaak is van een groeiende economie, laat staan van gezonde overheidsfinanciën. De AOW-leeftijd verhogen, alleen om het huishoudboekje van de overheid op orde te brengen, is onvoldoende. In dit manifest benaderen wij het verhogen van de AOW-leeftijd als een maatschappelijk vraagstuk en proberen wij een positieve bijdrage te leveren aan een blijvend gezonde samenleving, met oog voor solidariteit tussen generaties. Dit manifest is in lijn met eerder beleid van de PCOB in De PCOB heeft zich toen uitgesproken voor verdere fiscalisering van de AOW. In de beleidsvoornemens van het huidige kabinet wordt naast de fiscalisering van de AOW (20% AOW betaald uit algemene middelen in 2008) in 2011 een houdbaarheidsbijdrage ingevoerd. De houdbaarheidsbijdrage is een beperking van de indexatie tweede schijf die ook tot verdere fiscalisering van de AOW leidt. Meer ouderen vallen in het tarief van de Tweede schijf. Een brug naar de toekomst Een beweegbare brug kent pijlers als dragende basiselementen en een beweegbaar deel om de verschillende gebruikers ten dienste te zijn. Deze metafoor past bij de opzet van dit manifest. De randvoorwaarden van de PCOB in de discussie over de verhoging van de AOW-leeftijd vormen de basis. De voorstellen bieden houvast én geven beweging aan. Ze leiden tot het overbruggen van verschillende meningen en standpunten. Zo wil de PCOB een brug slaan naar de toekomst en inhoud geven aan solidariteit tussen generaties. Randvoorwaarden Met deze randvoorwaarden beschrijven wij het kader waaraan alle maatregelen die bij het bestrijden van de financiële en economische crisis genomen worden, moeten voldoen. Ze zijn de toetssteen voor alle beleidsvoorstellen rond de verhoging van de AOW-leeftijd.

2 De PCOB De PCOB is een organisatie die opkomt voor de belangen van 50-plussers. Daarbij laten we ons inspireren door het christelijk sociaal gedachtegoed. Van daaruit zijn Omzien naar elkaar, Rechtvaardige verhoudingen en Rentmeesterschap belangrijke kernwaarden voor de PCOB. Wij ontlopen onze maatschappelijke verantwoordelijkheid niet en spelen graag onze rol, ook in dit maatschappelijk debat. Solidariteit De PCOB is een warm voorstander van solidariteit tussen ziek, gezond, arm en rijk en tussen generaties en pleit daarbij voor evenwicht in verhoudingen. Daarbij vragen we aandacht voor de huidige generatie 50-plussers, die hard heeft gewerkt voor de welvaart van nu. Wij willen hen recht doen. Echter, dit kan niet betekenen dat we de rekening doorschuiven naar komende generaties. Daarom staat voor de PCOB de discussie over verhoging van de AOW-leeftijd ook los van de huidige crisismaatregelen. Betrouwbare overheid De PCOB vindt dat de overheid betrouwbaar moet zijn. Dat betekent dat de overheid een heldere, toekomstbestendige lijn volgt. Zwalkend overheidsbeleid maakt het voor burgers onmogelijk te anticiperen op veranderende situaties. Daar komt nog bij dat burgers, juist als het gaat om hun oudedagsvoorziening, tijd nodig hebben zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Economische groei en arbeidsparticipatie De PCOB realiseert zich dat een duurzame economische groei noodzakelijk is voor een gezonde maatschappij. In samenhang met deze economische groei pleiten wij voor maatregelen die de arbeidsparticipatie verhogen. Los van de huidige crisis ontstaat over een aantal jaren een groot probleem, namelijk dat er veel handen tekort zullen komen. Zo geven berekeningen aan dat rond 2025 bijna 25% van de Nederlandse beroepsbevolking in de zorgsector werkzaam moet zijn om aan de stijgende zorgvraag te voldoen. Momenteel zijn circa 1,2 miljoen mensen actief in de zorg. (bron: Eerlijk delen De PCOB wil dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. De PCOB heeft, wat eerder ingenomen standpunten betreft, een lange historie op dit gebied. In 2006 heeft de PCOB zich positief uitgesproken over verdere fiscalisering van de AOW en in de aanloop naar de nieuwe zorgverzekeringswet heeft de PCOB zich hard gemaakt voor een inkomensafhankelijke premie. Verantwoordelijkheid De PCOB is een belangenbehartigende organisatie voor 50-plussers, maar heeft geen rol als CAO partij. De PCOB doet daarom nadrukkelijk de oproep aan CAO partijen om meer specifiek de belangen te behartigen van de langer doorwerkende mens. 2

3 Levensfase De PCOB vindt dat levensfasegericht loopbaanbeleid noodzakelijk is, waarbij zowel aandacht is voor zware beroepen als het arbeidsverleden (aantal gewerkte jaren). In de toekomst moeten ook mensen in zware beroepen langer kunnen doorwerken. Het mag niet zo zijn dat bepaalde beroepen dermate belastend zijn dat de werknemers in deze beroepen voor hun 65 e zijn versleten. Voorstellen Koppeling AOW-leeftijd aan vergroten arbeidsparticipatie 55-plussers Van de mannen en vrouwen in de leeftijd tussen 55 en 65 jaar had in % een betaalde baan (bron: CBS: Sociaaleconomische trends, 2 e kwartaal 2009). Dat betekent dat minder dan de helft van de mensen in deze leeftijdsgroep werkt. De PCOB vindt het van groot belang de arbeidsparticipatie binnen deze leeftijdsgroep te vergroten. Alleen het verhogen van de AOW-leeftijd om de overheidsfinanciën op orde te brengen biedt mensen een perspectiefloze toekomst. De PCOB gaat voor een integrale, toekomstbestendige oplossing en wil geen maatregelen die slechts tot doel hebben de overheidsfinanciën op orde te brengen. Bij onvoldoende resultaat blijft, wat de PCOB betreft, het recht op AOW geënt op de leeftijd van 65 jaar. We maken geen onderscheid tussen de AOW gerechtigde leeftijd en het moment dat de pensioenuitkering ingaat. Met andere woorden: die gaan hand in hand. De PCOB wil de stijging van de AOW koppelen aan de stijging van de arbeidsparticipatie van oudere werknemers. De PCOB gaat uit van onderstaande staffel: - als de participatiegraad in de leeftijdsgroep jaar jaarlijks stijgt met als resultaat een nader te bepalen participatie graad in 2015 en in 2020 wil de PCOB de AOW-leeftijd verhogen met één maand per jaar, tot een maximum van 67 jaar. - als de participatiegraad in de leeftijdsgroep jaar jaarlijks stijgt met als resultaat een nader te bepalen participatie graad in 2015 en in 2020 wil de PCOB de AOW-leeftijd verhogen met één maand per jaar, tot een maximum van 67 jaar. Flexibilisering AOW-leeftijd De discussie over het verhogen van de AOW-gerechtigde leeftijd is gericht op de langere termijn. Het kabinetsvoorstel voor flexibilisering van de AOW wordt door de PCOB gezien als een maatregel voor de korte(re) termijn. In het voorstel is 65 jaar niet meer per definitie automatisch het eindpunt van het arbeidzame leven en kan men de AOW maximaal vijf jaar uitstellen. Ook krijgt men de keuze om na 65 jaar de AOW geheel of gedeeltelijk te ontvangen. De PCOB vindt individuele keuze gebaseerd op fysieke en financiële mogelijkheden en transparantie bij deze wet van groot belang. De verhoging van de AOW-uitkering per uitgesteld jaar moet een aantrekkelijk financieel perspectief bieden om langer door te werken. De in het wetsvoorstel voorgestelde verhoging die uitgaat van de resterende 3

4 levensverwachting zoals die door het CBS wordt vastgesteld, deelt de PCOB niet. De PCOB vindt dat de leeftijd van 65 jaar uitgangspunt moet blijven als moment waarop men recht heeft op AOW. Het ingaan van de AOW is geen belemmering om door te werken na het 65 e jaar. Indien gekozen wordt voor de mogelijkheid om de uitbetaling van de AOW uit te stellen vindt de PCOB dat in ieder geval de gewone arbeidsrechtelijke en sociale zekerheidsbepalingen moeten blijven gelden bij uitstel van de AOW-uitbetaling. De PCOB vindt dat men alleen de AOW-leeftijd kan uitstellen wanneer er geen gebruik gemaakt wordt van de Wet Werk en Bijstand. De rol van sociale partners, ouderenorganisaties en overheid Om het verhogen van de arbeidsparticipatie in de groep jarigen te realiseren, is het van belang dat sociale partners, de ouderenorganisaties en de overheid elk hun verantwoordelijkheid nemen. Elk heeft zijn eigen rol: - De overheid heeft een rol in het wegnemen van belemmerende maatregelen, die een hoge arbeidsparticipatie van jarigen en doorwerken na 65 jaar tegenwerken. De overheid kan (fiscale) financiële prikkels inzetten voor (om)scholing met als doel het bieden van carrière perspectief voor alle 50-plussers. Daarnaast zou de overheid in de opgerichte mobiliteitscentra niet alleen oog moeten hebben voor de jongere werklozen, maar juist ook voor oudere werklozen. Dit alles gebaseerd op goed wetenschappelijk onderzoek. Ten slotte kan de overheid een speciale campagne (via Postbus 51) starten die vooroordelen en misverstanden ten opzichte van oudere werknemers aan de kaak stelt. - De sociale partners hebben een rol door aan de cao-onderhandelingstafel, meer dan nu al gebeurt, gerichte afspraken te maken voor oudere werknemers en werkzoekenden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het gerichter inzetten van vaak goedgevulde Opleidings- en ontwikkelingsfondsen voor dit doel, of het stimuleren van levensfasegericht loopbaanbeleid. Sociale partners hebben de verantwoordelijkheid om (op sectoraal of bovensectoraal niveau) afspraken te maken gericht op carrière kansen voor sectoren waar mentaal of fysiek zwaar werk wordt verricht. - De PCOB en andere ouderenorganisaties zijn medeverantwoordelijk voor het bewerkstelligen van een mentaliteitsverandering rondom het (door)werken van mensen van 55 jaar en ouder. Dat geldt voor de maatschappij als geheel, maar juist ook voor de ouderen zelf. Ouderen moeten gestimuleerd worden de verantwoordelijkheid voor hun eigen loopbaan ter hand te nemen. Samenhang met andere maatregelen Het verhogen van de AOW-leeftijd heeft verstrekkende gevolgen, ook in de samenhang met andere regelingen. De PCOB vindt dat overheid er zorg voor moet dragen dat een eventuele verhoging van de AOW-leeftijd samenhangend, overzichtelijk en begrijpelijk voor burgers wordt doorgevoerd. Dit betreft zowel het leeftijdscriterium bij samenhangende wetgeving als de inhoud en omvang. 4

5 Draagvlak Het doorvoeren van ingrijpende veranderingen vereist draagvlak. Daarvoor is kennis en informatieoverdracht nodig: in het algemeen, maar ook voor de concrete situatie van specifieke doelgroepen. De PCOB vindt dat er voldoende ruimte voor informatie en kennisoverdracht dient te zijn tussen het moment van besluitvorming en de daadwerkelijke invoering van veranderingen. Verhoging AOW-leeftijd niet onacceptabel Het standpunt dat de AOW-leeftijd onder geen enkele voorwaarde mag stijgen, is voor de PCOB niet onacceptabel. De AOW moet zijn belangrijkste waarde blijven houden: een oudedagsvoorziening voor alle ouderen, met een sterk solidariteitskarakter. Als daarvoor een verhoging van de AOW-leeftijd nodig is, dan zij dat zo, maar dan wel onder voorwaarden en garanties. De PCOB ontloopt zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid niet. 5

Vakcentrale. Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen

Vakcentrale. Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen 0 Tom Poes verzin eens een list! Het is moeilijk om jong te zijn, gaf hij toe. Je moet lenen aan je kinderen, en je moet de ouderen teruggeven

Nadere informatie

Wanneer ga jij met pensioen?

Wanneer ga jij met pensioen? Wanneer ga jij met pensioen? Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 AOW-gerechtigde leeftijd... 4 1.1 Algemeen... 4 1.2 Verhoging van 65 naar 67... 4 1.3 Verdere verhoging op basis van de levensverwachting...

Nadere informatie

1 Inleiding. Wanneer ga jij met pensioen Versie: 4 17-07-2015 Pagina: 3 van 7

1 Inleiding. Wanneer ga jij met pensioen Versie: 4 17-07-2015 Pagina: 3 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 AOW-gerechtigde leeftijd... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2 Verhoging van 65 naar 67... 4 2.3 Verdere verhoging op basis van de levensverwachting... 4 3 Pensioenleeftijd... 6 3.1

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

S A M E N V A T T I N G

S A M E N V A T T I N G 5 6 Samenvatting Dit advies bevat een reactie op: De adviesaanvraag van de staatssecretaris van SZW van 25 mei 2005 over het wegnemen van belemmeringen voor doorwerken na 65 jaar. Naast een algemene vraag

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever Datum: 10 juni 2011 Betreft: Sociaal akkoord

Nadere informatie

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow Martin Gast Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV Even voorstellen Wat is er aan de hand in lijfrenteland? Pensioenactualiteiten Kansen 3e pijler Ik ben Martin Gast Edmond Halley BV Pensioenconsultants

Nadere informatie

Doorwerken na je AOW, ja graag

Doorwerken na je AOW, ja graag Doorwerken na je AOW, ja graag De Algemene Ouderdomswet Eerste volksverzekering Een basispensioen Ingevoerd in 1957 AOW uitgaven: In 1957: 2,4% van het BBP In 2014: 5,6% van het BBP Totale uitgaven in

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Wijziging pensioenregeling

Wijziging pensioenregeling Stichting Pensioenfonds TNO Wijziging pensioenregeling 2014 Wat vindt u in deze brochure? In deze brochure vindt u een overzicht van de wijzigingen van de pensioenregeling per 1 januari 2014. Introductie

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

Overheid schuift OAP-gat af op werkgevers. Afspraken uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst

Overheid schuift OAP-gat af op werkgevers. Afspraken uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst Overheid schuift OAP-gat af op werkgevers Afspraken uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst Hoe het was Als je met pensioen ging op leeftijd 65 jaar, dan kreeg je een AOW-uitkering kreeg je

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid = Langer werken?

Duurzame inzetbaarheid = Langer werken? Duurzame inzetbaarheid Verzilveren in Drenthe? 10 maart 2011, Carry Goedhart, directeur Duurzame inzetbaarheid = Langer werken? Drie onderwerpen: Publiek debat over langer doorwerken Arbeidsmarkt en productiviteit

Nadere informatie

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden

Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden Conceptrapportage Preferentie keuzes aanpak crisis van CNV leden In opdracht van: Contactpersoon: CNV De heer P. Hazenbosch Utrecht, mei 2009 DUO MARKET RESEARCH drs. Vincent van Grinsven Henk Westerik

Nadere informatie

Datum : 6 juli 2010 Aan : Informateurs

Datum : 6 juli 2010 Aan : Informateurs CPB Notitie Datum : 6 juli 2010 Aan : Informateurs 4 Aow-plan sociale partners Het plan voor verhoging van de aow-leeftijd heeft 2020 als beginjaar, dus nà de komende kabinetsperiode. Conform de systematiek

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 729 Evaluatie Wet inkomensvoorziening oudere werklozen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen

Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen - Aanpassen AOW-leeftijd en Witteveenkader -Afstemming tweede en derde pijler Zeist, 14 juni 2011 Prof. Mr. Herman M. Kappelle Bijzonder hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht

Nadere informatie

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief PCOB Actief netwerk van en voor senioren Gemeenschappelijk actief PCOB: gemeenschappelijk actief! Dynamisch, betrokken, professioneel en christelijk geïnspireerd; het zijn dé kenmerken van de PCOB. We

Nadere informatie

OMGAAN MET VERGRIJZING

OMGAAN MET VERGRIJZING OMGAAN MET VERGRIJZING 1. Waar gaat het om? We worden gemiddeld steeds ouder: de samenleving vergrijst. Hierdoor ontstaan er vragen over het aantal werkenden en financiële zaken Werk is volgens het CNV

Nadere informatie

2500EA20018. Leden Vaste Commissie SZW van de Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. M. Esmeijer, griffier Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

2500EA20018. Leden Vaste Commissie SZW van de Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. M. Esmeijer, griffier Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Hoofdkantoor Jaarbeursplein 22 Postbus 2875 3500 GW UTRECHT Leden Vaste Commissie SZW van de Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. M. Esmeijer, griffier Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 2500EA20018 Datum

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA).

De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA). CB 10115 AB 10066 CBAC 10163 WP 10074 De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA). 1. Wanneer gaat de AOW-leeftijd omhoog? 2. Blijft de hoogte van de AOW-uitkering

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Doorwerken na 65 jaar

Doorwerken na 65 jaar CvA-notitie februari 2008 Doorwerken na 65 jaar De levensverwachting en het gemiddelde aantal gezonde jaren na het bereiken van de 65-jarige leeftijd is toegenomen. Een groeiende groep ouderen heeft behoefte

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

nieuwsplus Pensioenwijzigingen in 2014 en 2015 Inhoud 1. Wijzigingen in 2014

nieuwsplus Pensioenwijzigingen in 2014 en 2015 Inhoud 1. Wijzigingen in 2014 s-gravenhage, 21 mei 2013 Pensioenwijzigingen in 2014 en 2015 De gevolgen van het regeerakkoord VVD-PvdA zijn groot voor de AOW en de opbouw van pensioen in de tweede pijler. In deze tweede editie van

Nadere informatie

20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede Kamer aangenomen

20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede Kamer aangenomen Berkenlaan 6 7461 XB Rijssen T 0548-518191 F 084-8671670 E info@hertgerspensioenadvies.nl W www.hertgerspensioenadvies.nl 20120621: Wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd door Tweede

Nadere informatie

April 2014. Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers

April 2014. Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers April 2014 Actieplan ter voorkoming én bestrijding van werkloosheid onder 50-plussers Inleiding De arbeidsmarkt volgt altijd de economische ontwikkelingen. Dus terwijl de macroeconomische cijfers voor

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 1. Inleiding In 2012 hebben Etil en Research voor Beleid in opdracht van de Provincie Limburg de ontwikkeling van de Limburgse arbeidsmarkt onderzocht

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T F

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T F Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T 070 333 44 44 F 070 333 40 33 www.szw.nl Betreft Nader rapport inzake het voorstel van Wet tot

Nadere informatie

PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011

PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011 PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011 KORTE TERUGBLIK Kabinet Balkenende gevallen: sociale partners pakken kansen Het pensioen is van sociale partners samen, dus moeten wij ook samen naar

Nadere informatie

Alles (laten) doen voor een goed pensioen

Alles (laten) doen voor een goed pensioen Alles (laten) doen voor een goed pensioen Den Haag, 5 oktober 2012 Paul Schnabel Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Een goed idee? Ik ga sparen. Je moet zelf voor je pensioen zorgen Sywert

Nadere informatie

Uitzenden van 65-plussers Wat zijn de specifieke regelingen?

Uitzenden van 65-plussers Wat zijn de specifieke regelingen? Uitzenden van 65-plussers Wat zijn de specifieke regelingen? Het CBS voorspelt dat binnen vijf jaar de groep 65-plussers zal stijgen met 400.000 personen, de groep 65-70-jarigen zal met 210.000 personen

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma

Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma D66 staat garant voor een solide financieel beleid, dat ruimte biedt voor investeringen in de kwaliteit van de samenleving en economische dynamiek. Het verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Aandachtspunten Even voorstellen: Willem van der Craats De werkgelegenheidsstructuur

Nadere informatie

Vragen en antwoorden pensioenakkoord

Vragen en antwoorden pensioenakkoord Vragen en antwoorden pensioenakkoord 1. Waarover gaat dit pensioenakkoord? Het pensioenakkoord gaat over drie onderwerpen: de AOW, de aanvullende pensioenen, en de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis.

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis. WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis 29 oktober 2015 Agenda Welke pensioenstelsels zijn er? Wat is de houdbaarheid van het

Nadere informatie

Bulletin Informatie voor kaderleden

Bulletin Informatie voor kaderleden Bulletin Informatie voor kaderleden 10 juni 2011 nummer 11.13 Inhoud: MHP over Pensioenakkoord: Stop eigen pensioenplannen kabinet Meest gestelde vragen Pensioenakkoord 3. Is het waar dat de pensioenuitkering

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

Inspelen op vergrijzing

Inspelen op vergrijzing Bron: K.P. Goudswaard, 'Inspelen op vergrijzing', AE Consultancy, februari 2009, pp. 1-8. Inspelen op vergrijzing Prof. dr. Kees Goudswaard, Hoogleraar Economie aan de Universiteit Leiden Inleiding Vergrijzing

Nadere informatie

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Er verandert wat aan je pensioen 15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Over de pensioenleeftijd en de AOW 1. Moet ik nu blijven werken tot 67 jaar? Het pensioen dat je vanaf

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

AOW, (door)werken en pensioen

AOW, (door)werken en pensioen AOW, (door)werken en pensioen Inleiding De AOW'er staat in de schijnwerpers. Aan de wijzen waarop de arbeidsovereenkomst met de (bijna) AOW-gerechtigde werknemer kan worden beëindigd c.q. kan eindigen

Nadere informatie

De pensioenleeftijd in beweging

De pensioenleeftijd in beweging Verschenen: 'De pensioenleeftijd in beweging', Jaarverslag Stichting Instituut Gak, blz. 5-8. De pensioenleeftijd in beweging Kees Goudswaard Wereldwijd worden stelsels van sociale zekerheid en pensioenen

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 1 De arbeidsmarkt wordt krapper: alle talent is nodig Evolutie van de vervangingsgraad (verhouding 15-24-jarigen

Nadere informatie

ABP: uw pensioen en mijn pensioen

ABP: uw pensioen en mijn pensioen ABP: uw pensioen en mijn pensioen Als uw vertegenwoordiger in de Deelnemersraad van het ABP houd ik mij bezig met ons pensioen. Eind januari werd duidelijk dat de maatregelen die getroffen waren om het

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Een goede oudedagsvoorziening? Werknemers zijn aan zet

Een goede oudedagsvoorziening? Werknemers zijn aan zet 28 november 2014 Een goede oudedagsvoorziening? Werknemers zijn aan zet Jarenlang was pensioen géén actueel onderwerp. Je kreeg AOW als je 65 was en daarnaast een gegarandeerd pensioen dat via een werkgever

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

Verhoging AOW-leeftijd

Verhoging AOW-leeftijd Verhoging AOW-leeftijd Naam Citeertitel Verhoging AOW-leeftijd Verhoging AOW-leeftijd Kamerstuk 32163 Datum indiening 02-10-2009 November 2016 Pagina 1 van 10 November 2016 Wetsvoorstel met relevante ontwikkelingen

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-073 13 december 2012 9.30 uur Potentiële beroepsbevolking blijft straks op peil dankzij 65-plussers Geen langdurige krimp potentiële beroepsbevolking

Nadere informatie

Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars. AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013

Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars. AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013 Zorg en betaalbaarheid - de rol van zorgverzekeraars AndrØ Rouvoet, Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Zorgseminar AvØro Achmea, 3 september 2013 Rode draad De kosten van de zorg: een probleem? Rol

Nadere informatie

AOW-notitie. oudedagvoorziening. Zware beroepen. Werk. Arbeidsverleden. Levensverwachting. solidariteit. Verenigd Koninkrijk.

AOW-notitie. oudedagvoorziening. Zware beroepen. Werk. Arbeidsverleden. Levensverwachting. solidariteit. Verenigd Koninkrijk. AOW-notitie Zware beroepen oudedagvoorziening 67 Werk Arbeidsverleden uitgaven werken Zweden solidariteit Levensverwachting Verenigd Koninkrijk AOW-notitie AOW-notitie 1 Inhoudsopgave Samenvatting 4 Waarom

Nadere informatie

Veranderingen in de Pensioenwereld

Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld staan voor de deur U hebt er vast al van gehoord, de pensioenwereld gaat de komende tijd drastische veranderingen doormaken. Zowel

Nadere informatie

Voorwoord. Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten bijna met pensioen

Voorwoord. Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten bijna met pensioen Bijna met pensioen Voorwoord Misschien wilt u verre reizen maken of heeft u straks eindelijk tijd om uw oude hobby weer op te pakken. Maar het kan ook zijn dat u nog helemaal niet wilt stoppen met werken.

Nadere informatie

Vertrouwen begint met zekerheid en perspectief MHP-ambitie voor de sociale agenda

Vertrouwen begint met zekerheid en perspectief MHP-ambitie voor de sociale agenda Vakcentrale voor Professionals Vertrouwen begint met zekerheid en perspectief MHP-ambitie voor de sociale agenda Culemborg, 13 maart 2013 MHP-ambitie voor de sociale agenda: Vakcentrale voor Professionals

Nadere informatie

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren Het gevolg: meer verzuim Het aantal mantelzorgers in de Nederlandse samenleving neemt in hoog tempo toe. Niet alleen omdat mensen steeds ouder worden, maar

Nadere informatie

Pensioenleeftijd niet vaak 65

Pensioenleeftijd niet vaak 65 Pensioenleeftijd niet vaak 65 Jan-Willem Bruggink In de periode 21-23 stopten jaarlijks ongeveer 6 duizend mensen met werken om met pensioen te gaan. In bijna zeven van de tien gevallen waren dit mannen.

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Houdbaarheidseffect voorstel verhoging AOW-leeftijd

Houdbaarheidseffect voorstel verhoging AOW-leeftijd CPB Notitie Datum : 4 december 2009 Aan : ministerie van SZW Houdbaarheidseffect voorstel verhoging AOW-leeftijd Deze notitie bespreekt het wetsvoorstel voor verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar,

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011

Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011 Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011 Op 10 juni jl. heeft het kabinet met de Stichting van de Arbeid een akkoord gesloten over de oudedagsvoorziening en ouderenparticipatie. In de kern gaat het akkoord

Nadere informatie

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 In opdracht van de CSO, koepel

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Maak de AOW afhankelijk van arbeidsverleden. Jolande Sap Jan Nijssen Joop Schippers

Maak de AOW afhankelijk van arbeidsverleden. Jolande Sap Jan Nijssen Joop Schippers Maak de AOW afhankelijk van arbeidsverleden Jolande Sap Jan Nijssen Joop Schippers Jolande Sap, Tweede Kamer voor GroenLinks/lector Hogeschool INHolland/GITP. Jan Nijssen, Montae/Netspar. Joop Schippers,

Nadere informatie

Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015

Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015 Hoe staan werkzame 50-plussers tegenover pensioen? oktober 2015 Inhoudsopgave Management Summary Pagina 3 Onderzoeksresultaten Pagina 7 Onderzoeksverantwoording Pagina 40 oktober 2015 2 Management Summary

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF (mei 2012)

NIEUWSBRIEF (mei 2012) Berkenlaan 6 7461 XB Rijssen T 0548-518191 F 084-8671670 E info@hertgerspensioenadvies.nl W www.hertgerspensioenadvies.nl NAW NIEUWSBRIEF (mei 2012) Onderwerpen: Het Lenteakkoord: gevolgen voor de AOW,

Nadere informatie

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

6. Vergrijzing in Noord-Nederland

6. Vergrijzing in Noord-Nederland 6. Vergrijzing in Noord-Nederland De komende jaren zal de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking sterk stijgen. Er worden minder kinderen geboren dan vroeger en onder invloed van stijgende welvaart

Nadere informatie

PENSIOEN Gemakkelijker kunnen we het...

PENSIOEN Gemakkelijker kunnen we het... PENSIOEN Gemakkelijker kunnen we het... Venlo, 29 februari 2012 Pensioen diverse actualiteiten 1. Wat houdt pensioenakkoord voor AOW in 2. Gevolgen voor pensioen 3. Hoe werkt uitstellen pensioendatum 4.

Nadere informatie

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Wijziging van de Algemene Ouderdomswet, de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen, de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de loonbelasting 1964 in verband met verhoging en koppeling aan de ontwikkeling

Nadere informatie

Arbeidsmarkttrends en de toekomst van de sociale zekerheid

Arbeidsmarkttrends en de toekomst van de sociale zekerheid Arbeidsmarkttrends en de toekomst van de sociale zekerheid Workshop Divosacongres, 2 juni 2016 Paul de Beer Henri Polak hoogleraar voor arbeidsverhoudingen UvA Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging

Nadere informatie

Versobering van de fiscale pensioenopbouw

Versobering van de fiscale pensioenopbouw Versobering van de fiscale pensioenopbouw 1. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel Als het aan het kabinet ligt, dan wordt het Witteveenkader op drie manieren aangepast: verhoging van de pensioenrichtleeftijd,

Nadere informatie

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden Ferry Pereboom Angelique Kansouh Februari 2012 De AC Rijksvakbonden zijn een initiatief van NCF, Juvox, VPW en VCPS Inhoudsopgave 0. Voorwoord......... 3 1. Lage dekkingsgraad

Nadere informatie

als stimulans voor een hogere participatie p van ouderen op de arbeidsmarkt (NEA-paper) Frank Cörvers

als stimulans voor een hogere participatie p van ouderen op de arbeidsmarkt (NEA-paper) Frank Cörvers Langdurige arbeidsrelaties als stimulans voor een hogere participatie p van ouderen op de arbeidsmarkt (NEA-paper) Frank Cörvers Aanleiding: vergrijzing Langer doorwerken, dus ook meer investeren in jongeren

Nadere informatie

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI Pensioenactualiteiten Robert Deddens 19 november 2013 Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel van het

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

ABP: uw pensioen en mijn pensioen

ABP: uw pensioen en mijn pensioen ABP: uw pensioen en mijn pensioen Als uw vertegenwoordiger in de Deelnemersraad van het ABP houd ik mij bezig met ons pensioen. Eind januari werd duidelijk dat de maatregelen die getroffen waren om het

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG BIJLAGE INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG 1. Inleiding Deze bijlage geeft een nadere beschrijving van de en van de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet op de (Wzt) en

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Berekeningen Prinsjesdag 2012 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, september 2012 Koopkracht van 65-plussers in 2013 / 1 Koopkracht van 65-plussers

Nadere informatie

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. 1 Er was onvoldoende voeding, de arbeidsomstandigheden waren slecht, verzekeren tegen ziektekosten was nauwelijks

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBOGL en TL 2008 tijdvak 2 economie CSE GL en TL 8000452608b Schuld en boete Informatiebron 1 Kredietkosten Geleend geld Rente per maand 15.000 125,00 20.000 150,00 25.000 187,50 15.000 150,00

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Motie 1 De Landelijke Adviesgroep Ouderenbeleid Heerhugowaard, Noordenveld, Woudenberg, Nuth, Tilburg, Bergeijk

Motie 1 De Landelijke Adviesgroep Ouderenbeleid Heerhugowaard, Noordenveld, Woudenberg, Nuth, Tilburg, Bergeijk Motie 1 De Landelijke Adviesgroep Ouderenbeleid Heerhugowaard, Noordenveld, Woudenberg, Nuth, Tilburg, Bergeijk Motie: Alternatieven aandragen door SER verhogen pensioen- en AOW leeftijd Het Congres van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 046 Wijziging van de Algemene Ouderdomswet, de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen, de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de loonbelasting

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag Aan de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad De heer ir. W. Draijer Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Gevolgen voor het huishoudboekje bij scheiden wonen en zorg in de ouderenzorg

Gevolgen voor het huishoudboekje bij scheiden wonen en zorg in de ouderenzorg Gevolgen voor het huishoudboekje bij scheiden wonen en zorg in de ouderenzorg facts and figures 2 Gevolgen voor het huishoudboekje bij scheiden van wonen en zorg in de ouderenzorg Auteurs: Dit is een uitgave

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman MONITOR WERK Meting maart 2014 34993 Maart 2014 Francette Broekman GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart 2014 1 Inleiding GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart

Nadere informatie