Een case study naar de kritieke succesfactor projectmanagement bij ERP implementaties. Projectmanagement bij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een case study naar de kritieke succesfactor projectmanagement bij ERP implementaties. Projectmanagement bij"

Transcriptie

1 Projectmanagement bij ERP implementaties Een case study naar de kritieke succesfactor projectmanagement bij ERP implementaties Nyenrode Business Universiteit Master of Science in Controlling Student: Ron van Valburg Begeleider: Drs. Lineke Sneller RC Examinator: Prof. Dr. F. de Koning RA Vakgroep: Bestuurlijke Informatievoorziening Interne Beheersing (BIV-IB) Verdediging: 16 april 2010

2

3 Voorwoord Projectmanagement bij ERP Implementaties Toen ik in 1993 mijn bachelor (SPD) haalde, dacht ik: Ik ga er een jaartje tussenuit, en daarna ga ik wel weer verder studeren. Dat zijn toen 13 jaren geworden! In 2006, inmiddels getrouwd en vader van 2 kinderen, heb ik toen toch maar besloten om weer te gaan studeren. Na 13 jaar knagen, heb ik toen eindelijk die stap genomen. Als je getrouwd bent en kinderen hebt, is studeren geen avontuur dat je dan alleen aan gaat. Het wordt dan een familiekwestie, waarbij toestemming van vrouw en kinderen nodig was. Het belangrijkste dat ik eigenlijk geleerd heb, is om geen 13 jaren meer te wachten om te gaan studeren. Getrouwd zijn en het hebben van jonge kinderen is niet de meest ideale situatie. Ik zou een ieder die dit leest, en studeren overweegt, aanraden om dit op een zo jong mogelijke leeftijd te doen. Dit advies zal ik zeker ook aan mijn eigen kinderen geven en ze daarbij zoveel mogelijk stimuleren. Het is niet ondoenbaar, doch het is niet de meest makkelijke route. Veel steun heb ik in deze 3,5 jaar dan ook gekregen van mijn vrouw Petra, die dan toch maar de opvoeding, de huiselijke beslommeringen en alles wat daarbij komt kijken, voor haar rekening heeft genomen. Petra bedankt, en ik hoop dat we na het afstuderen nog jaren, samen met de kinderen, hiervan en van elkaar kunnen en mogen genieten. Mijn kinderen, York en Zyra, waren de stimulans om door te gaan. Als ik weer op zolder zat te studeren voor gewoon huiswerk, voor het zoveelste tentamen of voor een werkstuk, was papa maar saai en kwamen er vragen Papa, is je scriptie nog veel werk?, maar nu sta ik in de weekenden weer meer tot hun beschikking en kunnen we weer golfen, hockeyen en paardrijden. Toch wil ik ook even stil blijven staan bij een trieste gebeurtenis in deze periode. Op 30 juli 2008 is mijn moeder, na een langdurig ziektebed, op 59 jarige leeftijd overleden. Ik had graag gehad dat ze bij mijn afstuderen nog aanwezig was geweest, maar helaas. Ma, het is goed zo! Ik heb deze periode en deze studie uiteraard ook als leerzaam en daardoor positief ervaren. In Rotterdam begonnen, een leuke club medestudenten, met uitzicht op de Maas. Daarna met de gehele club naar Nyenrode, om uiteindelijk (hopelijk) allemaal het Master te behalen. De gezelligheid is ook een motivator geweest om door te gaan. De gezelligheid compenseerde het slechte eten in zowel kantine als mensa. Maar we hadden overal een oplossing voor en ik hoop dat we onze etentjes in Hotel New York kunnen continueren, 3

4 minstens één keer per jaar. Ook deze groep van harte bedankt en veel succes in de toekomst! Uiteindelijk heb je alle theoretische vakken in één keer gehaald, en dan moet je daadwerkelijk afstuderen middels een wetenschappelijk onderzoek. In het begin leg je voor jezelf de lat wel hoog, doch dan loop je tijdens je literatuuronderzoek tegen een quote aan van Susan McBane Streef niet naar perfectie, uitmuntend is goed genoeg. Hierdoor is dus altijd ruimte voor verbetering. En zo is het ook in de wetenschap. Bij elk onderzoek hoop je weer iets toe te voegen aan de wetenschap. Zo ook met mijn onderzoek. Veel nadenken over het onderwerp hoefde ik eigenlijk niet te doen. Tijdens een Cadence projectmanagement training, was ik plots heel erg gefascineerd over projectmanagement. Aangezien ik op dat moment ook midden in een ERP implementatie zat, en mij werd gevraagd om dit project voor Europa te managen als projectmanager, was de relatie snel gelegd. Samen met Frank Kooijmans, directeur van Cadence Benelux, en Jurgen te Nijenhuis, manager KPMG, heb ik het onderzoeksvoorstel uitgewerkt en het project zo in gang gezet. Ik wil Frank bedanken vooral voor de tijd dat hij zich beschikbaar stelde voor mijn onderzoek/studie, zijn inspiratie, maar vooral ook dat hij het geduld heeft op kunnen brengen om mijn ongeduld om te kunnen zetten in kwaliteit. Jurgen wil ik bedanken voor zijn kritische blik en zijn kundigheid. Tevens wil ik alle geïnterviewden bedanken voor de gelegenheid die ze mij hebben geboden, om hun ERP implementatie ervaringen met mij te willen delen. Aangezien ze allen graag anoniem willen blijven, zal ik hun ook individueel, buiten deze scriptie om, gaan bedanken. Zonder hen was dit onderzoek niet mogelijk geweest. Tijdens het afronden van mijn scriptie is het van belang dat zowel de spelling als de grammatica ook correct is. Voor controllers, die meer bezig zijn met cijfers dan letters, is dit óók nog een uitdaging. Alleen vertrouwen op de spellingcontrole binnen MSWord is dan niet voldoende. Daarom Marina ook bedankt voor de stofkam die je gebruikt hebt, om alle spelling- en grammaticafouten eruit te halen, zodat het voor een ieder een leesbaar geheel is geworden. Last, but not least wil ik dr(s) Lineke Sneller bedanken voor haar begeleiding. Haar kritische, doch deskundige blik dreven me af en toe tot wanhoop, maar zonder haar had ik dit resultaat ook niet kunnen bereiken. Dat zij naast haar werk en haar promotie-onderzoek 4

5 nog tijd had om mij te begeleiden, heeft alleen maar respect afgedwongen. Lineke, heel veel dank en heel veel succes in je verdere leven! Dit project, mijn onderzoek en scriptie, zit er bijna op. Met ruim 400 studie uren, is het het sluitstuk van een programma wat ruim 3,5 jaar heeft geduurd. Het is allemaal wel de moeite waard geweest. Ik ben zeer content met het einde en ik wil dit project dan ook als succesvol bestempelen. Met het afronden van deze scriptie voltooi ik dan ook de opleiding Master of Science in Controlling aan de Nyenrode Business Universiteit. Deze scriptie was slechts een project; de hele opleiding slechts een programma; doch het leven zelf is de portfolio, wat door het projectsucces weer veraangenaamd kan worden Ron van Valburg, 2010 Tiel 5

6 Inhoudsopgave Abstract Introductie Achtergrond en aanleiding Doelstelling Onderzoeksvraag Relevantie Onderzoeksopzet Leeswijzer Literatuuronderzoek Projectmanagement Inleiding jaar literatuur over projectmanagement Projectmanagement standaard en methode Projectsucces en/of projectmanagementsucces Kritieke Succes Factoren bij Projectmanagement Conclusie ERP Inleiding De ERP evolutie ERP implementaties Kritieke Succes Factoren bij ERP implementatie Conclusie ERP implementaties in samenhang met projectmanagement Conclusie Onderzoeksmethodologie Methode Onderzoeksmodel Data verzameling Kwaliteit van het onderzoeksontwerp Resultaten & Analyse Algemeen Hypothese Hypothese Antwoorden op deelvragen Conclusies, aanbevelingen en beperkingen Algemeen Conclusies Aanbevelingen en beperkingen...70 Literatuurlijst Bijlagen Vragenlijsten Chen et al (2009)...76 Nadere specificatie van lijst met kritieke succesfactoren

7 Abstract In deze paper staat de kritieke succesfactor Projectmanagement centraal bij een ERP implementatie. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden op basis van de paper van Chen et al (2009), waarbij middels een multiple case study onderzoek is gedaan om een antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag: In welke mate is het ontwerp van projectmanagement een kritieke succesfactor bij een succesvolle ERP implementatie?. Het inrichten van de managementinformatieverzorging is een belangrijk, doch ook een complex project. Veelal geschiedt deze inrichting met behulp van een ERP systeem. De implementatie van ERP systemen vergt over het algemeen een grote investering van een organisatie, niet alleen in geld maar ook in tijd en in human resources. Toch mislukt nagenoeg 1 op de 2 implementaties. De hoge graad van mislukking is mede ingegeven door de complexiteit van zo n ERP systeem. Dit leidde al gauw tot onderzoek naar de kritieke succesfactoren bij een ERP implementatie. Dit verschijnsel, van het mislukken van zoveel ERP implementaties, is voor mij de aanleiding geweest om hier nader onderzoek naar te doen. Eerder wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat projectmanagementsucces ondersteunend is aan projectsucces. Welke kritieke succesfactoren dan uiteindelijk bijdragen aan projectmanagementsucces, en uiteindelijk projectsucces, zijn terug te vinden in de 9 kennisgebieden van de PMBOK. Deze 9 kennisgebieden zijn Integratiemanagement, Scopemanagement, Tijdsmanagement, Kostenmanagement, Kwaliteitsmanagement, Human Resources management, Communicatiemanagement, Risicomanagement en Inkoopmanagement. Projectmanagementsucces kan zowel strategische als tactische waarde toevoegen aan een organisatie. Dit onderzoek toont aan dat een juiste focus op de kennisgebieden van de PMBOK bijdraagt aan een succesvolle ERP implementatie. Dit onderzoek toont ook aan, dat slecht projectmanagement leidt tot een niet-succesvolle ERP implementatie. Vanuit de literatuur zijn 2 hypothesen gedefinieerd: H1: Projectmanagement wordt nog steeds gezien als een top 5 kritieke succesfactor bij een ERP implementatie. H2: Een juiste focus op de kennisgebieden van de PMBOK levert een positieve bijdrage aan een succesvolle ERP implementatie. 7

8 Middels een multiple case study onderzoek bij 4 organisaties die een recente ERP implementatie achter de rug hebben, zijn deze 2 factoren empirisch onderzocht. Twee van deze organisaties hebben een succesvolle ERP implementatie achter de rug en 2 een nietsuccesvolle ERP implementatie achter de rug. Op basis van de resultaten en analyse van de verzamelde data zijn beide hypothesen positief beantwoord. Aangezien dit een case study betreft en er slechts 4 organisaties bij betrokken zijn, kunnen de uitkomsten niet gegeneraliseerd worden. Hiervoor zou een vervolgonderzoek moeten plaatsvinden bij meerdere organisaties, dan wel op kwalitatief niveau dan wel op kwantitatief niveau, waar dan uit zou moeten blijken of dit onderzoek generaliseerbaar is. Zoektermen: Projectmanagement, ERP implementaties, kritieke succesfactoren, PMBOK. 8

9 1. Introductie 1.1 Achtergrond en aanleiding In mijn actieve carrière heb ik al veel te maken gehad met ERP implementaties en het gebruik van deze pakketten in de huishouding van een onderneming, van klein tot groot. Tijdens de studie Master of Science in Controlling aan de Nyenrode Business Universiteit, is veel aandacht besteed aan de bedrijfsdoelstellingen, kritieke succesfactoren, controle maatregelen, etc., teneinde de continuïteit te kunnen waarborgen en de winstmaximalisatie te kunnen realiseren. Daarnaast ben ik overtuigd geraakt om middels een gestructureerde aanpak, in de vorm van projectmanagement, dit alles te verwezenlijken. Tijdens mijn studie ben ik geprikkeld om al deze componenten in samenhang te zien, teneinde een goede managementinformatieverzorging te kunnen realiseren om zodoende de bedrijfsdoelstellingen te kunnen ondersteunen. Het inrichten van de managementinformatieverzorging is een belangrijk, doch ook een complex project. Managementinformatie is wellicht het belangrijkste instrument voor het sturen en beheersen van de organisatie (Toltypology van Starreveld (Starreveld, De Mare en Joëls, 2008)). Managementinformatie is de grondstof voor besluitvormingsprocessen en daarmee bepalend voor het succes van de ondernemingsdoelstellingen, missie, visie en strategie. Het inrichten van de managementinformatieverzorging, bijvoorbeeld door de implementatie van een ERP systeem, wordt aan de aanbodkant bepaald door de systemen, procedures en de mensen. Veelal geschiedt dit (of zou dit moeten geschieden) in samenhang, in projectvorm. 1.2 Doelstelling De implementatie van ERP systemen vergt over het algemeen een grote investering van een organisatie, niet alleen in geld maar ook in tijd en in human resources. Toch mislukt nagenoeg 1 op de 2 implementaties, terwijl er al zoveel implementaties wereldwijd uitgevoerd zijn (Chen et al, 2009). Dit verschijnsel (het mislukken van zoveel ERP implementaties dan wel dat ERP implementaties niet verlopen zoals men vooraf had verwacht) geldt als aanleiding voor mijn onderzoek. Het doel van mijn onderzoek is dan ook om na te gaan in hoeverre de in de literatuur gevonden oorzaken voor het falen dan wel 9

10 slagen van ERP implementaties in de praktijk teruggevonden worden. De belangrijkste succesfactor waarop ik me richt is projectmanagement. 1.3 Onderzoeksvraag De onderzoeksvraag voor deze paper die hieruit voorkomt luidt: In welke mate is het ontwerp van projectmanagement een kritieke succesfactor bij een succesvolle ERP implementatie? De hierbij gedefinieerde deelvragen zijn: Wat is projectmanagement? Wanneer is projectmanagement succesvol? Wanneer is een project succesvol? Wat zijn de belangrijkste kritieke succesfactoren bij projectmanagement? Wat is een ERP implementatie? Wanneer is een ERP implementatie succesvol? Waarom implementeren organisaties ERP systemen? Wat zijn de belangrijkste kritieke succesfactoren bij een ERP implementatie? Hoe draagt projectmanagement bij aan een succesvolle ERP implementatie? Als eerste zal ik in de reeds bestaande wetenschappelijke literatuur onderzoek doen teneinde een antwoord te vinden op deze deelvragen. Op basis van deze bevindingen, zal de verdere samenhang tussen projectmanagement en ERP implementaties empirisch getoetst worden, door middel van de vragenlijst van Chen et al (2009) en de lijst van kritieke succesfactoren van Somers & Nelson (2001), voor te leggen aan 4 organisaties, waarvan er uiteindelijk 2 een succesvolle ERP implementatie achter de rug hebben en 2 een niet-succesvolle ERP implementatie achter de rug hebben. De volgende deelvragen zullen alleen in de literatuur beantwoord worden: Wat is projectmanagement? Wanneer is een project succesvol? Wat zijn de belangrijkste kritieke succesfactoren bij projectmanagement? Wat is een ERP implementatie? 10

11 De volgende deelvragen zullen ook empirisch beantwoord worden en worden getoetst aan de theoretische bevindingen. Wanneer is projectmanagement succesvol? Wanneer is een ERP implementatie succesvol? Waarom implementeren organisaties ERP systemen? Wat zijn de belangrijkste kritieke succesfactoren bij een ERP implementatie? Hoe draagt projectmanagement bij aan een succesvolle ERP implementatie? In paragraaf 4.3 Hypothese 2 wordt dit nader verklaard en uitgewerkt. 1.4 Relevantie De wetenschappelijke relevantie van dit onderzoek is vooral gebaseerd op het feit dat uit het literatuuronderzoek blijkt dat er nog weinig tot geen onderzoek gedaan is naar de samenhang tussen projectmanagement en ERP implementaties, ondanks het feit dat uit het onderzoek van Somers & Nelson (2001) is gebleken dat projectmanagement in de top 5 staat van de meest belangrijke kritieke succesfactoren. In 2009 hebben Chen, Law & Yang (in het vervolg van deze scriptie benoemd als Chen et al) een onderzoek gedaan, waarin zij de kennisgebieden van de PMBOK toetsen op een ERP implementatie. Zij hebben daarvoor een case study uitgevoerd bij één organisatie, waarbij de ERP implementatie was onder te verdelen in 2 fases. Een niet-succesvolle fase, waarin geen gebruik is gemaakt van een projectmanagement methodiek en een succesvolle fase, waarin wel gebruik is gemaakt van een projectmanagement methodiek. Daarbij is het interessant om te onderzoeken of de conclusies die zij getrokken hebben in hun onderzoek overeenkomen met de conclusie van mijn onderzoek. Ik heb daarvoor 4 cases bestudeerd, waarvan 2 cases een niet-succesvolle implementatie achter de rug hebben en 2 cases die wel een succesvolle implementatie achter de rug hebben. Het concept kritieke succesfactoren staat centraal in deze scriptie; en daarbij vooral de kritieke succesfactor projectmanagement. 11

12 1.5 Onderzoeksopzet Op basis van de vragenlijst van Chen et al (2009) zullen er met de 4 cases, welke verder in mijn scriptie geanonimiseerd zullen worden, interviews worden gehouden. Bij 2 van deze ERP implementaties ben ik zelf betrokken geweest. Eén bedrijf heb ik verlaten voor afronding van de daadwerkelijke ERP implementatie. Bij het andere bedrijf ben ik ten tijde van de ERP implementatie in dienst getreden als projectmanager voor de Europese regio. De eenheid van analyse zijn organisaties die een recente ERP implementatie achter de rug hebben. De gekozen vragenlijst uit het wetenschappelijk onderzoek van Chen et al (2009) is hieraan gerelateerd. De gegeven antwoorden zijn getoetst aan andere gegevensbronnen zoals jaarrekeningen, projectplannen, publicaties, interne stukken en time-schedules. De interviewverslagen zijn geanalyseerd met de directeur van Cadence Benelux, een consultingorganisatie voor de Cadence methodologie, en in een schema verwerkt per PMBOK kennisgebied. Tevens zijn de 4 ingevulde questionnaires per case geconsolideerd opgenomen in één schema, met een gemiddelde per kritieke succesfactor. Alle bovengenoemde informatie is uiteindelijk in mijn resultatenanalyse, conclusies en aanbevelingen meegenomen. 1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 2 zal allereerst een uiteenzetting worden gegeven van de in de wetenschappelijke literatuur gevonden theoretische concepten, gesplitst in (paragraaf 2.1) projectmanagement, (paragraaf 2.2) ERP en (paragraaf 2.3) ERP implementaties in samenhang met projectmanagement. In hoofdstuk 3 wordt de onderzoeksmethodologie voor dit onderzoek nader uitgewerkt en toegelicht, waarna in hoofdstuk 4 de Resultaten & Analyse besproken en uitgewerkt zullen worden. In hoofdstuk 5 worden tenslotte de conclusies, beperkingen en aanbevelingen beschreven. 12

13 2. Literatuuronderzoek In mijn literatuuronderzoek heb ik een scheiding aangebracht in projectmanagement (paragraaf 2.1) en ERP implementaties (paragraaf 2.2). Daarna zal de samenhang tussen projectmanagement en ERP implementaties in een apart hoofdstuk (paragraaf 2.3) worden behandeld en beschreven. In paragraaf 2.4 wordt een algehele conclusie gegeven over het gehele literatuuronderzoek. Bij projectmanagement heb ik veelal theoretische literatuur gevonden. Daar waar het empirisch is, heb ik dit ook expliciet zo benoemd. Het literatuuronderzoek is uitgevoerd door uitvoerige bestudering van wetenschappelijke journals, boeken en overige literatuur. Hieronder volgt een overzicht van de gebruikte literatuur, waarvan een meer gedetailleerd overzicht is opgenomen aan het einde van deze paper: Soort journal Aantal A-Journals 9 B-Journals 7 C-Journals 15 Boeken 7 Overige literatuur Projectmanagement Inleiding In de eerste paragraaf (2.1.2) van projectmanagement 50 jaar literatuur over projectmanagement geef ik een overzicht van de stand van de wetenschap rondom dit vakgebied. In de paragraaf (2.1.3) Projectmanagement standaard en methode zal nader worden ingegaan op de internationaal erkende standaard en methodologie en een antwoord worden gegeven op de vraag Wat is projectmanagement?. In de paragraaf (2.1.4) Projectsucces en/of Projectmanagementsucces wordt allereerst een onderscheid gegeven tussen projectsucces en projectmanagementsucces. Daarbij zal een antwoord worden gegeven op de vragen Wanneer is een project succesvol? en Wanneer is projectmanagement succesvol?. Daarna zullen in de paragraaf (2.1.5) Kritieke Succes Factoren bij Projectmanagement, deze kritieke succesfactoren nader belicht worden vanuit strategisch en tactisch oogpunt. Door gebruik te maken van de onderzoeken en modellen van Zwikael & Globerson (2004, 2006) zal toegewerkt worden naar die factoren die uiteindelijk kritiek zijn voor het succes van projectmanagement, als antwoord op de vraag Wat zijn de belangrijkste kritieke succesfactoren bij projectmanagement?. 13

14 jaar literatuur over projectmanagement Op basis van een aantal artikelen (Pinto & Prescott, 1990; Kloppenburg & Opfer, 2002; Jugdev & Muller, 2005; Söderlund, 2004; Crawford, Pollack & England, 2006) heb ik een goed beeld gekregen van de ontwikkelingen van projectmanagement over de afgelopen 50 jaar. Het eerste artikel waarin over het vakgebied projectmanagement wordt geschreven, dateert uit 1959 (Gaddis, The project manager, Harvard Business Review) in Söderlund (2004). Hierin beschrijft Gaddis het ontstaan van een nieuwe type manager, namelijk de `projectmanager`. Gaddis definieerde een project als A project is an organization unit dedicated to the attainment of a goal -generally the successful completion of a development product on time, within budget, and in conformance with pre-determined specifications in Söderlund (2004, pagina 185). Na het artikel van Gaddis zijn er in de jaren erna ( ) steeds meer artikelen verschenen over projectmanagement (Kloppenburg en Opfer (2002)). Volgens Kloppenburg en Opfer werd in de jaren 60 projectmanagement in 1% van de onderzochte literatuur gevonden. In de jaren 70 was dat 7%, in de jaren 80 was dit al 29% en in de jaren 90 zelfs 60%. In de jaren was projectmanagement vooral gericht op planning van kosten en tijd (vergelijk dit met de termen on time en within budget in de definitie van Gaddis), terwijl in de jaren 80 daar risicomanagement en geautomatiseerde systemen bijkwamen. Aanvullend onderzoek voegde teambuilding en kwaliteitsmanagement toe. In de jaren 90 kwamen daar Human Resources aspecten bij, inclusief teambuilding, leiderschap ontwikkeling, motivatie en communicatie. Söderlund (2004) beschrijft in zijn artikel dat veel auteurs het onderzoek naar en over projecten en projectmanagement hebben bekritiseerd. Velen zagen het als een methode, een tool/technique waarmee complexe organisatorische problemen opgelost konden worden. Hiermee zou projectmanagement één van de manieren zijn om organisatorische activiteiten te managen. Met zijn artikel is Söderlund een discussie gestart over enige fundamentele theoretische zaken, die betrekking hebben op projectmanagement onderzoek. De achterliggende reden hiervoor is dat zo n discussie positief zou kunnen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van projectmanagement en zijn status zou kunnen verheffen tot een academisch niveau. 14

15 De meer recente literatuur focust zich meer op de competenties, stakeholders, performance indicatoren en metingen en projectmanagement als een carrière pad (Jugdev & Müller, 2005) In het onderzoek van Crawford et al. (2006), werd onderzoek gedaan naar de trends in de literatuur (International Journal of Project Management en de Project Management Journal). Over een periode van 10 jaar ( ) concludeerden zij dat er een afname was betreffende inter-persoonlijke zaken en kwaliteitsmanagement, terwijl er een toename was betreffende Project Evaluation and Improvement. Resourcemanagement, Tijdmanagement, Kostenmanagement en Risicomanagement toonden een constante toepassing gedurende deze periode. In de loop der tijd ontstonden in de literatuur steeds meer elementen of factoren, die het succes van projectmanagement gingen bepalen; de Kritieke Succes Factoren (Pinto & Prescott, 1990). Jugdev en Müller (2005) geven in hun paper een overzicht over projectsucces door 40 jaar literatuur te bestuderen, en bediscussiëren ook de voorwaarden voor succes, de kritieke succesfactoren en de succes raamwerken. In de paragraaf Kritieke Succes Factoren bij Projectmanagement zal ik hier nader op in gaan. 15

16 2.1.3 Projectmanagement standaard en methode Gedurende de ontwikkeling van projectmanagement in bovengenoemde periode, is er een wereldwijde standaard voor projectmanagement ontstaan (PMBOK ) met daarvan afgeleid een meer Europees gerichte methode (PRINCE2 TM ). Beiden zullen hieronder kort worden beschreven en toegelicht. PMBOK. De Project Management Body of Knowledge is een internationaal erkende standaard (wetenschappelijk erkend door IEEE, ANSI) (Zwikael & Globerson, 2004; Kloppenburg & Opfer, 2002 en Chen et al, 2009), die de toepassing van kennis, vaardigheden, hulpmiddelen en technieken behandelt om projectvereisten te realiseren. Een standaard is een formeel document dat de gevestigde normen, hulpmiddelen, processen en werkwijze beschrijft. Het is ontwikkeld door het Project Management Institute (PMI), opgericht in 1969, op basis van erkende best practices van projectmanagement professionals. De eerste uitgave van PMBOK werd gepubliceerd in Later werd een tweede versie gepubliceerd ( ). De derde versie van de PMBOK gids werd gepubliceerd in 2004, en de vierde versie in PMBOK wordt vooral toegepast in Amerika en het Verre Oosten, en is de langst bestaande algemeen toepasbare standaard voor projectmanagement. PMBOK wordt daarnaast veelvuldig benoemd en gebruikt in wetenschappelijke papers (Chen et al, 2009; Zwikael & Globerson, 2004; Zwikael & Globerson, 2006; Jugdev & Müller, 2005; Crawford et al, 2006, Kloppenburg & Opfer, 2002) PRINCE2 TM. Werd in 1989 ontwikkeld door de Central Computer and Telecommunications Agency (CCTA), later hernoemd naar Office of Government Commerce (OCG) in het Verenigd Koninkrijk, oorspronkelijk voor IT projectmanagement. PRINCE2 TM heeft zich naderhand (1996) ontwikkeld naar een meer generieke aanpak voor projectmanagement, welke nu zowel voor IT- als voor niet-it projecten wordt gebruikt. PRINCE2 TM wordt beschouwd als een Europese projectmanagement methodologie voor ICT en is gebaseerd op de PMBOK principes (Office of Government Commerce (2005)). In mijn paper is het geenszins de bedoeling om bovenstaande technieken inhoudelijk te behandelen, dan wel om aan te geven of te onderzoeken, welke methode het best toepasbaar is. Doel is om te onderzoeken of (ERP) projecten meer succesvol zijn wanneer zij gemanaged worden, gebruikmakend van de principes van projectmanagement. De daarbij gebruikte standaard en/of methodologie is daaraan ondergeschikt. 16

17 Aangezien de wetenschappelijke literatuur voornamelijk afkomstig is uit en veelal gepubliceerd is in de Verenigde Staten, zal in het verloop van deze paper voornamelijk de PMBOK benoemd worden. In deze paper zal dan ook de definitie van projectmanagement gebruikt worden zoals de PMBOK die definieert: Projectmanagement is een set van disciplines en processen benodigd om een tijdelijk geformeerd team van mensen te organiseren om een projectresultaat te bereiken (PMI, 2004, pagina 6). In deze definitie wordt projectresultaat benoemd, waar ik in paragraaf nader op in zal gaan. Een project is een tijdelijke activiteit die wordt ondernomen om unieke producten, diensten, of resultaten te realiseren (PMI, 2004, Pagina 4). Indien ik dus ga onderzoeken of (ERP) projecten meer succesvol zijn wanneer zij gemanaged worden gebruikmakend van de principes van projectmanagement, heb ik als eerste te maken met 2 begrippen: projectsucces en projectmanagementsucces. Deze elementen zullen in de volgende paragraaf verder uitgewerkt worden, waarbij antwoord gegeven zal worden op de volgende vragen: Wanneer is projectmanagement succesvol? Wanneer is een project succesvol? 17

18 2.1.4 Projectsucces en/of projectmanagementsucces Cooke-Davies (2002) onderscheidt projectsucces van projectmanagementsucces. Cooke-Davies definieert projectmanagementsucces als succes gemeten naar de traditionele niveaus van performance (Iron Triangle; Tijd, Kosten en Kwaliteit) (Cooke- Davies, 2002, pagina 185). Cooke-Davies definieert projectsucces als succes gemeten naar de gestelde doelen van het project (Cooke-Davies, 2002, pagina 185). Daarnaast voegt Cooke-Davies er nog een 2 e onderscheid aan toe, en wel het onderscheid tussen de succes criteria (de maatstaven waarbij succes of mislukking van een project zal worden beoordeeld) en de succesfactoren (die factoren binnen het management systeem, die direct of indirect leiden tot het succes van het project). Om te kunnen bepalen wat nu de echte succesfactoren binnen projecten zijn, stelde Cooke-Davies de volgende vragen: 1. Welke factoren zijn kritisch voor projectmanagementsucces? 2. Welke factoren zijn kritisch voor het succes van een individueel project? 3. Welke factoren leiden tot een consistent succesvol project? In zijn paper rapporteerde Cooke-Davies de volgende uitkomsten: Ad 1. Bij de vraag Welke factoren zijn kritisch voor projectmanagementsucces? maakte Cooke- Davies een onderscheid in factoren die een sterke correlatie vertonen met een tijdige oplevering (on-time) en met een oplevering binnen budget (on-cost) van het project. Deze factoren zouden door de projectmanager beïnvloed kunnen worden, indien hij over de juiste bevoegdheden zou beschikken. Voor on-time zijn dit de volgende factoren: Een adequaat, organisatiebreed begrip van risicomanagement; Een gedegen systeem binnen de organisatie betreffende het nemen van verantwoordelijkheden ten aanzien van risico s (ownership); Een goede documentatie van de risico s in een risicoregister; Een regelmatige update van het risicomanagementplan; Een adequate documentatie betreffende de organisatorische verantwoordelijkheden binnen het project; Zorg dat je het project kort houdt, binnen 3 jaar, waarbij het nog beter is dit binnen 1 jaar te doen. 18

19 Maak ik hierbij een vergelijk met de kennisgebieden van PMBOK, dan hebben de eerste 4 elementen betrekking op risicomanagement. De overige elementen omvatten de kennisgebieden kwaliteitsmanagement en tijdsmanagement. Voor on-cost zijn dit de volgende factoren: Wijzigingen op de scope worden alleen toegestaan indien dit door adequaat wijzigingsmanagement beheerst wordt; De integriteit van het vooraf gedefinieerde performance meetsysteem dient behouden te worden. De hierboven genoemde factoren, zowel voor on-time als voor on-cost zijn verzameld door middel van harde data en omvatten de kennisgebieden kostenmanagement, inkoopmanagement en scopemanagement (zie tabel 4). Ad 2 en 3. De vragen 2 en 3 hebben betrekking op het projectsucces. We zien hier dat deze factoren meer betrekking hebben op zaken buiten de projectorganisatie (veelal in de permanente organisatie), waar de projectmanager minder invloed op uit kan oefenen. Cooke-Davies rapporteert in zijn onderzoek de volgende factoren met betrekking tot projectsucces: Een goede samenwerking tussen het projectmanagement (projectorganisatie) en lijnmanagement (permanente organisatie); Afstemming van het portfolio- en programmamanagement op de strategie van de organisatie en de bedrijfsdoelstellingen; Een goed monitoring systeem zodat de te nemen beslissingen in een organisatie afgestemd kunnen worden op de voortgang van het project. Het projectsucces wordt zodoende gekoppeld aan het succes van de (permanente) organisatie; Het leereffect nadat het project afgelopen is, in een soort van continuous improvement proces. De kennisgebieden die hierbij horen zijn hr-management, communicatiemanagement en integratiemanagement (zie tabel 4). De hierboven genoemde factoren zijn verzameld op basis van zachte bewijzen. In zijn paper geeft Cooke-Davies ook aan dat het succes van een project zeker waarde zal toevoegen aan een organisatie, niet alleen op korte termijn, maar ook op de lange termijn. Dit komt overeen met de stelling in Pinto en Prescott waarin zij schrijven dat één van de 19

20 voordelen van projecten is, de mogelijkheid om het als instrument te gebruiken om bedrijfsdoelstellingen te bereiken (Pinto & Prescott, 1990). De traditionele meeteenheden om projectsucces te bepalen zijn volgens Pinto en Prescott (1990): De mate waarin het project binnen de tijd wordt afgerond; De mate waarin het project binnen het budget wordt afgerond; De mate waarin het eindresultaat aan de vooraf gestelde verwachtingen voldoet; Klanttevredenheid met en over het finale product/project. White & Fortune (2002) hebben een empirisch onderzoek onder 995 projectmanagers (response rate 23,7%) gedaan naar de factoren die als kritiek werden beschouwd voor projectsucces. De 3 belangrijkste criteria voor projectsucces zijn (tabel 1 White & Fortune, 2002): Voldoen aan de verwachtingen van de eindgebruiker; Het project afronden binnen de tijd; Het project afronden binnen het budget. Zowel bij Pinto & Prescott als bij White & Fortune zien we de factor klanttevredenheid verschijnen, naast de meer traditionele criteria (Iron Triangle) als genoemd in de definitie van Cooke-Davies. Op basis van bovenstaande literatuur wordt in dit onderzoek een project dan ook beschouwd als succesvol wanneer de eindgebruikers in ruime zin tevreden zijn met het eindresultaat (conform Chen et al, 2009), waarbij in ruime zin impliceert binnen de tijd en binnen het budget. Projectmanagementsucces is hierbij ondersteunend en voldoet wanneer de juiste stappen zijn ondernomen, de juiste focus is gelegd op de juiste niveaus van performance, zoals beschreven in de PMBOK (PMI, 2004; Thomas & Fernández, 2008) en deze kennisgebieden succesvol zijn toegepast (conform Chen et al, 2009). Naast de traditionele elementen zoals tijd, geld en kwaliteit wordt hier aan toegevoegd de kennisgebieden scopemanagement, risicomanagement, inkoopmanagement, communicatiemanagement, integratiemanagement en human resources-management. 20

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB ERP nu ook geschikt voor midden- en kleinbedrijf Was Enterprise Resource Planning (ERP) tot aan het begin van het millennium vooral voor de grote

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Project Management Office in haar contextuele diversiteit

Project Management Office in haar contextuele diversiteit Project Management Office in een contextuele diversiteit Stelt u zich voor: u bent projectmanager bij organisatie X en tijdens een congres over projectmanagement maakt u kennis met een programmamanager

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

WHITE PAPER. Projectmanagement

WHITE PAPER. Projectmanagement WHITE PAPER Projectmanagement Volgens Prodapt Consulting vormt een uitgebalanceerde mix van specifieke kennis, vaardigheden en de projectmanager als persoon, naast vakkennis de sleutel tot succesvol projectmanagement.

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS)

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) LEARNING BY DOING Kort signalement Road2Results heeft op basis van haar jarenlange ervaring met het managen van business en ICT projecten vanuit diverse

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide )

5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide ) 76 5.4 Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide ) D eel I van de beschrijving van PMBOK Guide (verder in dit hoofdstuk: PMBOK genoemd) is gereviseerd en geautoriseerd door Cees Pijs, bestuurslid

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

1 Inleiding risicomanagement (1)

1 Inleiding risicomanagement (1) Inleiding risicomanagement () De afgelopen 25 jaar gaan de geschiedenis in als de periode waarin Westerse overheden, banken, bedrijven en particulieren grotere risico s zijn gaan nemen. In 2008 zijn, door

Nadere informatie

VOICE OF THE CUSTOMER

VOICE OF THE CUSTOMER 4/20/ E-BOOK VOICE OF THE CUSTOMER Gratis e-book leansixsigmatools.nl Introductie Bij Six Sigma staat het denken vanuit de behoeften van de klant centraal. Juist de vertaling van de stem(men) van de klant(en)

Nadere informatie

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem OPG Oefenopg context

Nadere informatie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie

Over Pink Elephant. Bedrijfshistorie Brochure IPMA D Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Het stuurmodel voor een opdrachtgever

Het stuurmodel voor een opdrachtgever Het stuurmodel voor een opdrachtgever Ir. Derk K. Kremer 1. Inleiding In één van mijn eerdere artikelen heb ik al aangegeven dat de rol van opdrachtgever op zich geen moeilijke rol is. Voor een ervaren

Nadere informatie

Strategisch Risicomanagement

Strategisch Risicomanagement Commitment without understanding is a liability Strategisch Risicomanagement Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA Accent Organisatie Advies Effectief en efficiënt risicomanagement op bestuursniveau Risicomanagement

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Nederlandse Associatie voor Examinering 1 Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Met de scriptie voor Compensation & Benefits Consultant (CBC) toont de kandidaat een onderbouwd advies

Nadere informatie

Managementinformatiesysteem

Managementinformatiesysteem Managementinformatiesysteem (aanvulling bij hele boek) Het opzetten van een managementinformatiesysteem Wanneer je een werkstuk moet maken, bijvoorbeeld over de houding van de Nederlanders ten opzichte

Nadere informatie

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Hoe test je een pen? 1 Bekijk eerst het filmpje over

Nadere informatie

BSCAT en Managementsystemen

BSCAT en Managementsystemen BSCAT en Managementsystemen Veiligheidsdag Apply 15 april 2015 1 SAFER, SMARTER, GREENER De praktijk 2 Risicomanagementproces De Deming SAFER, SMARTER, GREENER Risico s zijn ook kansen No Risk no business

Nadere informatie

MoP Foundation training

MoP Foundation training MoP Foundation training Tijdens onze MoP Foundation training maakt u op inspirerende wijze kennis met MoP en leert u MoP toepassen op uw eigen portfolio. Onder leiding van onze expert trainers wordt het

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Themaboek IBL2 Beleidsadviseur 5

Themaboek IBL2 Beleidsadviseur 5 Project Balanced Scorecard Vakcode 56012 Verantwoordelijke dhr. H. Kevelham ECTS 6 Kwartiel 1.3 en 1.4 Competenties IBL1, IBL2, IBL3, IBL7 Prestatie-indicatoren 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5, 2.1, 2.2, 2.3,

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HEALTH CHECKS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO TOOLS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECTSTART-UPS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Wat is Sales Benchmarking?

Wat is Sales Benchmarking? benchmarking Wat is Sales Benchmarking? Sales Benchmarking vergelijkt de belangrijkste Sales prestatie indicatoren van uw organisatie met die van uw directe- en indirecte concurrenten. Benchmarking vindt

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HANDBOEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Whitepaper ERP Vreemde ogen

Whitepaper ERP Vreemde ogen Whitepaper ERP Vreemde ogen Citrien Procesconsult Braamweg 77 3768 CE SOEST T 06 14 27 19 97 W www.roaldvanderheide.nl E info@roaldvanderheide.nl Vraagstelling Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT Evaluatie EVALUATION rapport RAPPORT SENDI PROJECT project ALGEMEEN PROJECT RAPPORT This report contains the evaluation analysis of the filled out questionnaire about the Kick off meeting in Granada Dit

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement methode?

Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement methode? Wegwijzer voor methoden bij Projectmanagement 2de geheel herziene druk Fritjof Brave.; Erwin Baardman; Ariane Moussault, 2011 5.1 A4 projectmanagement Wat is de definitie van een project volgens de A4-projectmanagement

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Kwaliteitskosten onderzoek. Aanpak. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Kwaliteitskosten onderzoek Aanpak Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 KWALITEITSKOSTEN...

Nadere informatie

HR Performance Management

HR Performance Management HR Performance Management Door: Bernadette van de Laak Inleiding Bij Performance Management (PM) gaat het erom dat menselijk kapitaal binnen een organisatie dusdanig wordt georganiseerd, dat stijging van

Nadere informatie

Brochure PRINCE2 Overview

Brochure PRINCE2 Overview Brochure PRINCE2 Overview Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN REGELS VOOR HET SCHRIJVEN EN BEOORDELEN VAN BACHELORSCRIPTIES BIJ KUNST- EN CULTUURWETENSCHAPPEN (tot 1 september 2015 geldt dit reglement ook voor de BA Religiewetenschappen)

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control

Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Onderzoek naar de effectiviteit van Business Control Top 10 kenmerken van een effectieve v Rotterdam, februari 2015 vs Final Wat kunt u in deze doorkijk verwachten? Inleiding FinTouch doet onderzoek naar

Nadere informatie

Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren

Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren Whitepaper ERP Succesvol ERP implementeren Citrien Procesconsult Braamweg 77 3768 CE SOEST T 06 14 27 19 97 W www.roaldvanderheide.nl E info@roaldvanderheide.nl Vraagstelling Hoe vergroot je de kans op

Nadere informatie

Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation. Nick Kuijpers

Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation. Nick Kuijpers Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation Nick Kuijpers Inhoudsopgave Business School... 3 Leerdoel... 3 Te behalen competenties... 3 Leeractiviteiten + deadlines...

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

De juiste requirements juist

De juiste requirements juist De juiste requirements juist Een voorwaarde voor succesvolle applicatie ontwikkeling Arno van Herk Managing partner Synergio B.V. a.van.herk@synergio.nl 2011 Een brug naar onze presentatie Uniface is Compuware's

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden

PRINCE2 in duizend woorden PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd White paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes 3 4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6 Inleiding De afgelopen vijftien jaar hebben we veel ervaring opgedaan met het doorvoeren van operationele efficiencyverbeteringen in combinatie met ITtrajecten. Vaak waren organisaties hiertoe gedwongen

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie