Clinical Graphics s tool Articulis supports surgeons. TU Delft opens research branch in Beijing Kouchi Zhang on Smart Lighting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Clinical Graphics s tool Articulis supports surgeons. TU Delft opens research branch in Beijing Kouchi Zhang on Smart Lighting"

Transcriptie

1 Jaargang 7, nr. 2, augustus 2011 Clinical Graphics s tool Articulis supports surgeons TU Delft opens research branch in Beijing Kouchi Zhang on Smart Lighting Het is tijd voor een radicale cultuurverandering Hans Tonino pleit voor Bachelor School

2 Rob Fastenau EEMCS Inside TU Delft opens research branch in Beijing Kouchi Zhang on Smart Lighting 3 Wannabe an associate professor (UHD)? 5 De do s van de loopbaancommissie EWI Door wiskunde meer inzicht in Delfts watersysteem DIAM partner in project Slim meten en monitoren 10 8 Het is tijd voor een radicale cultuurverandering Nieuwe directeur onderwijs Hans Tonino pleit voor Bachelor School The Pitch! Clinical Graphics s tool Articulis supports surgeons 14 Computer Science as an experimental science Testing new concepts & algorithms on the DAS-4 Supercomputer 13 The continuing story of the Kissing Number Problem Prestigious SIAG/Optimization Prize for Frank Vallentin 16 En verder: 2 Quadecaan 7 Komen 12 Gaan 18 Qort 19 Qiekjes 20 Improving the image quality of displays 2 Quadraad It is not a bad thing for EEMCS to be inside something else. I will clarify this puzzling statement later, let s take a look at the outside first. Photo Annelies te Selle Inhoud Content Qua decaan One of the visible successes of the Dutch innovation platform is the identification of a new Top Sector in our industry: High Tech Systems and Materials. This Top Sector s Top Team recently published its views on the sector s great potential for the Dutch economy1. The good news for us is that it has adopted ICT as a vital enabling technology and will facilitate the development of ICT for other Top Sectors. Good news also from one of the icons of this HTSM-sector: ASML. Second quarter net sales were similar to the first quarter at just over 1.5 billion euros. Net income was a staggering 28.3 % of net sales. Looking in more detail, I saw that ASML sales to Taiwan (27% of total) exceeded those to the USA (22%), closely followed by Korea (17%). This substantial move to the east of major industrial sectors is picking up pace and might well be a contributory factor to the financial problems faced by the GI2PS countries. In view of the shrinking role of the USA, I hope it is not a sign of the times that the American Intel Inside logo did not make it onto my Apple MacBook Air, a great laptop. Intel Inside proved to be a great marketing concept for a company supplying products and technologies that are not immediately visible, reflecting the unique role of Intel. We at EEMCS can learn from their approach. After all, our unique Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science technologies are also tucked away inside many valuable applications; they may be invisible yet they are certainly unmissable. n 1 Holland High Tech; Advies Topteam High Tech Systemen en Materialen. See: EWI binnenin, een kreet die uitleg vergt. Fastenau kijkt eerst naar buiten. Het nieuwe innovatiebeleid van Nederland stemt tot vreugde. De topsector High Tech Systemen en Materialen beschouwt ICT als een onontbeerlijke enabling technology, en faciliteert ook de ontwikkeling van ICT voor andere topsectoren. Ook goed nieuws over high tech-icoon ASML, dat het tweede kwartaal met een recordomzet en -winst afsloot. Fastenau constateert dat veel grote industriële sectoren een substantieel deel van hun business naar het Oosten hebben verplaatst. Deze trend zou een rol kunnen spelen bij de financiële problemen van landen als Griekenland. Op zijn nieuwe Apple-laptop mist hij het logo Intel Inside. Intel Inside is een geweldig marketingconcept waarvan EWI kan leren. Tenslotte zit in veel nuttige applicaties unieke kennis van EWI verborgen. n

3 Photos Annelies te Selle TU Delft opens research branch in Beijing Kouchi Zhang on smart lighting G.Q. (Kouchi) Zhang, part-time professor of Micro/Nanoelectronics System Integration and Reliability, tells us about the TU Delft- Beijing Research Centre (TUD-BRC), the first Chinese research branch of a Dutch university ever established. His face is glowing as he talks about the centre s focus of research, LED lighting. Ineke Temming It s over twenty-three years ago that Kouchi Zhang came from China to Holland to pursue a PhD. There was practically no information available on his country of destination, he recalls. I only knew there were a lot of tulips, and that Johann Arbocza, a renowned scientist in my field, was a professor at TU Delft. If we don t keep up with global developments, we have no future Darwin A lot has happened since then. China has transitioned to a more open, market-oriented economic system and is now the world s second largest economy. This is why Maxime Verhagen, the Dutch Minister of Economic Affairs, Agriculture and Innovation, recently went on a trade mission to China. During his visit, he officially opened the TU Delft-Beijing Research Centre, a research branch of TU Delft in the fields of Solid State Lighting (SSL, or LED) and Micro/ Nanoelectronics. On behalf of TU Delft, Rob Fastenau, dean of EEMCS, and Kees Beenakker, Scientific Director of Dimes, signed the agreement. I admire their vision and determination to strengthen TU Delft s global leadership position, Kouchi remarks. Like Darwin said: it is the one most responsive to change that survives. If we don t keep up with global developments, we have no future. IPR There are a number of reasons for this collaboration, says Kouchi. TUD-BRC is based at the Institute of Semiconductors of the Chinese Academy of Science, which has a lot of complementary expertise on LED and Micro/Nanoelectronics and the best research infrastructure in China. By opening a Chinese branch we also increase our access to top talent. In return, we offer them the benefits of our high ranking Micro/Nanoelectronics Engineering programme. augustus

4 Photo Annelies te Selle As a Philips fellow for SSL and an Open Innovation Programme Manager, he is a strong advocate of joint R&D projects with industry. China is one of the global epicentres for SSL innovation and business. Almost all multinationals No one is allowed to stay behind his desk! have R&D centres in China. With the establishment of TUD-BRC, we can make more of an impact on global SSL development, and better meet the needs of global leading industry for talents and the protection of Intellectual Property Rights. Multi-multi-multi SSL is going to conquer the world, is Kouchi s firm conviction. It is a highly energy-efficient technology that can be used for a wide range of applications. The function of lighting is no longer just to see or be seen. Combined with, for example, IC or bio-technology, it can be applied in domains like health & wellness, horticulture & food, e-society and many more. Think of lighting systems for sleep management, animal breeding, or the improvement of classroom performance. That is why I speak of More than Illumination - an analogy to More than Moore. The big challenges are closely associated with the prefix multi. SSL technology is characterised by multi-functionality, multi-discipline, multi-material, multi-scale, multi-process, multivariability and multi-interface. It is also a matter of multi-million investment, multi-innovation complexity, multitalent and multi-competition. For us, researchers, it is important to realise that this field requires intense cooperation with colleagues, other faculties and industry. No one is allowed to stay behind his desk! From jumbo to nano Clearly, Kouchi is a fan of such an interdisciplinary approach. Originally an aerospace engineer, he switched to Philips due to Fokker s bankruptcy in In Philips Centre for Industrial Technology he became a T-shaped researcher: one that digs deep into science but also branches out into other fields, in his case technology strategy and innovation management. I specialised in semiconductors a move from jumbo to nano, I used to joke. It was a challenge to put my mechanical engineering knowledge to use in this new Microelectronics environment. I published a textbook, Mechanics of Microelectronics, and took on an active role in European, Dutch and Chinese government innovation strategy. In 2001 Kouchi was appointed professor of Micro/Nano Reliability at TU Eindhoven. Three years later he switched to the faculty of 3mE at TU Delft. Mainly because of his close collaboration with the Microelectronics professors at Dimes, he has now joined EEMCS. Innovative products So the Smart Lighting programme has taken off, here and in China. Researchers are addressing the many challenges posed by this new development, in key competence areas such as heterogeneous system integration, complex system development, design for reliability, innovative thermal solutions, and novel concepts like green value creation. Kouchi expresses the hope that a large part of the research outcomes will result in innovative SSL products and solutions. So here s to a bright, LED-lit future for TUD-BRC and all people involved! n G.Q. (Kouchi) Zhang, part-time hoogleraar Micro/Nanoelectronics System Integration and Reliability - net overgestapt van 3mE naar EWI - vertelt over het TU Delft-Beijing Research Centre. De onderzoeksfocus van dit centrum, de eerste Chinese dependance van een Nederlandse universiteit, ligt op het gebied van LED-licht. Deze energiezuinige technologie zal de komende jaren in veel domeinen tot innovatieve toepassingen leiden. Kouchi benadrukt het belang van interdiscplinaire samenwerking. Hij hoopt dat het onderzoek zal bijdragen aan de ontwikkeling van innovatieve LED-producten en -oplossingen. n 4 Quadraad

5 Wannabe an associate professor (UHD)? De loopbaancommissie wil voorkomen dat mensen worden afgewezen Arie van Deursen en Elly Pauw. Foto Annelies te Selle De do s van de loopbaancommissie EWI Elke universitair docent (UD) die aan de eisen voldoet, wordt in principe bevorderd tot universitair hoofddocent (UHD). Of dat het geval is, beoordeelt de loopbaancommissie EWI in een advies aan de decaan. De procedure is gebaat bij meer openheid, zeggen Arie van Deursen en Elly Pauw van de loopbaancommissie. Die openheid is van belang voor de kandidaat. Voldoe ik aan de eisen? En hoe kan ik me daarop voorbereiden? En voor de betrokken afdeling die een UD voordraagt voor bevordering tot UHD. Binnen afdelingen wordt soms een politieke afweging gemaakt. Iemand moet UHD worden, omdat hij of zij anders wegloopt. Maar de loopbaancommissie is apolitiek en adviseert op basis van criteria, zegt Elly Pauw. Het is de ambitie van de loopbaancommissie om te voorkomen dat mensen worden afgewezen. Dat vraagt om heldere criteria en om een zorgvuldige procedure, ook binnen de afdelingen. Wij zouden graag zien dat alle voordrachten voor UHD ook eerst binnen de afdelingen worden getoetst. Het moet niet zo zijn dat de ene UD sneller wordt voorgedragen als dat niet klopt met de onderlinge verhoudingen. Daarvoor is het MT van de afdeling verantwoordelijk. De criteria: meer dan een checklist Bijna elke opsomming is een versimpeling van de werkelijkheid en dat is voor de criteria van de loopbaancommissie niet anders. De criteria voor bevordering tot UHD zijn in de eerste plaats ontleend aan het zogenoemde UFO-profiel voor universitair hoofddocent. Naast criteria voor onderwijs, onderzoek, valorisatie en organisatie & leidinggeven gelden binnen de loopbaancommissie een paar extra eisen. UHD s moeten de hoogleraar kunnen vervangen en in die rol aanspreekbaar zijn, internationaal aan de weg timmeren, een duidelijke visie hebben op onderzoek en onderwijs en hun basiskwalificatie onderwijs (BKO) hebben behaald. De criteria zijn geen statisch geheel en laten ruimte voor interpretatie. Ook zijn er duidelijk verschillen per discipline. Bij wiskunde is Diane Vedder augustus

6 Cartoon Arend van Dam De loopbaancommissie bestaat uit Arie van Deursen (voorzitter, Informatica), Arnold Heemink (Wiskunde), Piet van Mieghem (Elektrotechniek), Hans Tonino (directeur onderwijs), Elly Pauw (HR-manager), Paul van den Hof (3mE) en drie externe adviseurs van de zogenoemde zusterfaculteiten, van elke discipline een. Als een benoeming zich binnen de eigen sectie voordoet, wordt de betrokken EWI-hoogleraar vervangen door Marcel Reinders (Informatica), Kees Vuik (Wiskunde) of Herman Russchenberg (Elektrotechniek). bijvoorbeeld het aantal promovendi per wetenschapper lager dan bij Elektrotechniek en Informatica. En binnen Informatica zijn de conferenties meer bepalend voor het niveau. Op basis van de normen van collega s worden de criteria ook voortdurend aangescherpt. In het verleden hebben we wel op onze kop gekregen van peers dat we te vroeg bevorderen, zegt Arie van Deursen. De procedure: geen gelopen race Omdat er geworven wordt voor U(H)D en elke UD bij aanstelling gescreend wordt op zijn of haar potentiële UHD-kwaliteiten, kan de indruk ontstaan dat elke aanvraag ook een positief advies oplevert. Die indruk willen Elly Pauw en Arie van Deursen nadrukkelijk wegnemen. De dynamiek van de criteria maken dat al duidelijk. Binnen de commissie is er vaak discussie of iemand voldoende zelfstandig in staat is geweest om vernieuwend te zijn, zegt Arie van Deursen. Is iemand de baas over zijn eigen onderzoek? Heeft iemand voldoende focus bereikt, iets toegevoegd? Die vraag wordt tijdens het interview ook vaak gesteld: Wat heb jij dan bedacht? Het advies: ja, nee of op termijn Uiteindelijk komt de loopbaancommissie met een advies aan de decaan, waarin zij aangeeft in hoeverre een kandidaat aan de eisen voldoet. De conclusie is dan dat een UD er aan toe is om UHD te worden, pas op termijn, of niet. De decaan besluit en informeert de kandidaat-uhd. Succes! n Criteria en procedure staan in volle omvang beschreven op de website, onder Medewerkersportal > EWI > Direct naar: Organisatie (linksboven) > Diensten > Personeel & Organisatie > R&O-cyclus EWI The faculty s Career Development Committee advises the dean on promotions from assistant to associate professor, among other things. For candidates it is important that the procedure and criteria are transparent. The committee wants to prevent people being rejected. It therefore encourages departmental management teams to evaluate all nominations beforehand. Candidates are assessed according to general criteria regarding education, research, valorisation, and organisation & management. The criteria are applied in a flexible manner and may vary per discipline. Not all applications for promotion are successful. An important factor is the applicant s ability to independently conduct innovative research. The final decision is made by the dean, who also notifies the candidate. Good luck! n 6 Quadraad

7 Diane Vedder Komen en gaan Boudewijn Lelieveldt IS hoogleraar Biomedical imaging Lotte Ophey IS HR-adviseur Boudewijn Lelieveldt Foto Annelies te Selle Ik heb veel geluk gehad. Van zijn afstuderen op schouderplaatjes bij Werktuigbouwkunde in Delft naar een aio-plaats in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), universitair docent worden en dit jaar hoogleraar in Leiden en Delft. Zijn Delftse dag is al vijf jaar lang een uitwisseling met Charl Botha. Voor Boudewijn is het ideaal A.K.A. Akyron, een undead warlock in World of Warcraft. Lotte is een fervent gamer. Nu met de afronding van haar HBO-opleiding Human Resource Management staat het even op een laag pitje, maar weken van 40 uur zitten er soms ook tussen. Lotte werkt al tien jaar bij Human Resources van de TU en wordt binnen Lotte Ophey Foto Annelies te Selle Ik heb veel geluk gehad. Akyron zegt /greet om zijn toepassingsgerichte onderzoek voor het LUMC te combineren met fundamental engineering. De medische wereld kan veel leren van de technieken die voor wetenschappelijke visualisatie, patroonherkenning en bioinfor-matica al ontwikkeld zijn. Omgekeerd zou EWI meer aangesloten kunnen zijn bij de Medical Delta. Het is de ambitie van Boudewijn om inhoudelijk kruisverbanden te leggen en bruggen te slaan tussen mensen. n EWI verantwoordelijk voor Applied Mathematics, Mediamatica en het facultaire ondersteunend personeel. En dat allemaal, omdat haar vriend (toen date) haar tien jaar geleden voor BK beats naar Delft haalde. Ze ziet hem vooral live en in World of Warcraft als Gukma, een tauren druid. Nu eerst haar papiertje halen, op vakantie naar Sabris, Frankrijk voor de internationale 2CV meeting en dan maar hopen dat Diablo 3 uit is n Boudewijn Lelieveldt, professor of Biomedical Imaging at Leiden University Medical Centre, has also been appointed professor at EEMCS. This double position enables him to combine bioinformatics and fundamental engineering on visualisation and pattern recognition with applied biomedical research. His aim is to bring content and people together. I have been very lucky, he says about his career. n Human Resource advisor Lotte Ophey is a passionate gamer. At the moment, though, her World of Warcraft avatar, an undead warlock, has been put on hold until she has finished her HR Management study programme. Lotte, who has worked at TU Delft s HR department for the last ten years, will be responsible for Applied Mathematics, Mediamatics and the support staff of EEMCS. Akyron says /greet. n augustus

8 Door wiskunde meer inzicht in Delfts watersysteem DIAM partner in project Slim meten en monitoren Arnold Heemink, hoogleraar Mathematische Fysica bij het Delft Institute of Applied Mathematics (DIAM) en Hans Korving, adviseur/projectmanager Sensoring, Monitoring & Systeemanalyse bij Witteveen+Bos, werken samen aan innovatieve meetmethoden om het inzicht in het Delftse watersysteem te vergroten. Het project mondt wellicht uit in een promotieonderzoek. Ineke Temming Hans Korving, van oorsprong hydroloog, kent de waterproblematiek van Delft uit eigen ervaring. Tijdens mijn promotieonderzoek aan de TU Delft woonde ik in de Oranjestraat. Als het hard regende, steeg het waterpeil in het Oosteinde en de Schie, en dan stond ook het grondwater in de put achter mijn voordeur hoger. Doordat zijn dissertatie over risico-analyse ging, kwam hij terecht bij de wiskunde. Arnold Heemink maakte een tegengestelde ontwikkeling door: tijdens zijn Twentse studie wiskundige systeemtheorie raakte hij in de ban van het water. Ik ben gepromoveerd bij Rijkswaterstaat in de jaren dat de stormvloedkering in de Oosterschelde werd gebouwd, een fantastische tijd. Wiskundige modellen werden toen hét middel om ontwerpen mee door te rekenen. Apps Nu ontmoeten de wiskundige waterexpert en de in water gespecialiseerde wiskundige elkaar in een studie naar innovatieve meetmethoden voor het Delftse waterbeheer. Het project Slim meten en monitoren wordt uitgevoerd onder de vlag van Delft Blue Technology [zie kader]. Het real-time draadloze sensornetwerk dat in dit project wordt ontwikkeld is zowelgericht op de aanpak van wateroverlast als op het beheer van verontreinigd grondwater, licht Hans toe. Het moet beheerders ondersteunen bij het nemen van maatregelen en bestuurders bij het maken van beleidskeuzes. Aan het informatieplatform worden ook apps gekoppeld waarmee burgers en bedrijven, vooral in geval van wateroverlast, actuele informatie kunnen inwinnen én aanleveren. Dat wordt een spannend experiment, want hoe combineer je vage meldingen van burgers met harde meetgegevens? Gebiedsgericht grondwaterbeheer In het onderzoek rondom wateroverlast valt het accent op real-time monitoring, de directe beschikbaarheid van metingen. Het grondwateronderzoek hangt nauw samen met de ruimtelijke ontwikkeling in de binnenstad van Delft. Het is niet toegestaan verontreinigingen in het grondwater ongecontroleerd te verplaatsen, legt Hans uit. In Delft kun je echter niet bouwen zonder eerst de grondwaterstand te verlagen. De oplossing voor dit probleem is gebiedsgericht grondwaterbeheer, waarbij verontreinigd grondwater binnen een afgebakend gebied mag verschuiven. Dat vraagt veel monitoring - en het meten van kwaliteitsparameters is duur. Dat lossen we op door op een goedkope manier andere dingen te meten dan we eigenlijk willen weten. In plaats van de verontreinigingen tri en per in het grondwater, meten we bodemeigenschappen als ph en redoxpotentiaal. Dan hoef je pas dure monsters te nemen en te analyseren als daar iets in verandert. Arnolds wiskundige technieken zijn nodig om de relatie te bepalen tussen dit soort macroparameters, de verontreinigingen in het grondwater en de grondwaterstroming. Data-assimilatie De mathematische fysici binnen DIAM hebben veel ervaring met toepassingen 8 Quadraad

9 Arnold en Hans zijn heel enthousiast over het innovatieve karakter en de wetenschappelijke uitdagingen van het Delftse project. Het gesprek eindigt met een serieuze gedachtewisseling over een mogelijk promotieonderzoek over deze en aanverwante thematiek. Het Topteam Water kan tevreden zijn! n (softwaretools voor data-assimilatie) Arnold Heemink (l) en Hans Korving Foto s Annelies te Selle waar simulatiemodellen moeten worden gecombineerd met (directe en indirecte) metingen. Voorbeelden zijn de bepaling van luchtvervuiling, stormvloedvoorspelling en de berekening van stroompatronen langs de kust ten behoeve van de scheepvaart. Eén van de wiskundige technieken die bij dit soort problemen worden gebruikt is data-assimilatie. Arnold legt uit wat dat is aan de hand van weersvoorspellingen. Het atmosferisch gedrag beantwoordt aan fysische wetten, maar dit gedrag is chaotisch en daarom niet nauwkeurig te voorspellen met een computermodel. Eén klapwiek van een vlinder kan, bij wijze van spreken, de hele atmosfeer na verloop van tijd veranderen. Meteorologische instituten gebruiken daarom meetgegevens om hun weermodellen voortdurend bij te stellen. Vergelijk het met een raket die je op koers houdt met metingen. Daar waar het model niet weet wat het moet doen, wordt de informatie vanuit de meetdata aangevuld. Data-assimilatie is dus de integratie van meetdata in het simulatiemodel om de voorspellende kracht daarvan te verbeteren. Softwaretools De wiskundige technieken die DIAM bij eerdere projecten heeft ontwikkeld zijn volgens Arnold ook toe te passen in het project Slim meten en monitoren. Wij hebben samen met Deltares en het bureau VORtech een serie open source softwaretools ontwikkeld, gebaseerd op filteralgoritmes van onszelf en anderen. Nu dit instrumentarium er ligt, zijn wij klaar voor nieuwe toepassingen. Er zullen in dit project waarschijnlijk weer nieuwe ideeën ontstaan, bijvoorbeeld doordat het model eigenschappen blijkt te hebben die we nog niet eerder zijn tegengekomen. Wie weet komen daar weer nieuwe tools uit voort. Project Slim meten en monitoren Geïnitieerd door: Delft Blue Technology, een samenwerkingsverband van Delftse overheids- en kennisinstellingen. Missie: Delft promoten als kenniscentrum voor water- en deltatechnologie. Gemeente en hoogheemraadschap stellen beheersgebied beschikbaar als proeftuin voor experimenten. Projectpartners: Witteveen+Bos (projectleider), Gemeente Delft, Hoogheemraadschap van Delfland, TU Delft (Delft Institute for Applied Mathematics), Munisense Projectdoel: innovatief real-time meet-en monitoringsysteem/informatieplatform voor het gebiedsgericht grondwaterbeheer van verontreinigd grondwater en de aanpak van wateroverlast Budget & Financiering: ca ; Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (via Kansen voor West), Rijk, Privaat Looptijd: /14 Arnold Heemink, professor of Mathematical Physics at DIAM, and Hans Korving, consultant/ project manager at Witteveen+Bos are collaborating on the Delft Blue Technology project Smart measuring and monitoring. In this project a real-time sensor network will be developed to reduce flood risks and control groundwater pollution in Delft. The information platform will also include apps for citizens and companies. The main objective is to obtain reliable information from inexpensive, indirect measurements by applying mathematical techniques such as data assimilation. Highly innovative and full of scientific challenges, this project may well culminate in a PhD research proposal. n augustus

10 Het is tijd voor een radicale cultuurverandering Nieuwe directeur onderwijs Hans Tonino pleit voor Bachelor School Ineke Temming Onderwijs en muziek hebben veel raakvlakken. De spelers moeten naar elkaar luisteren, soms soleren en soms begeleiden. Fluitist Hans Tonino, de nieuwe directeur onderwijs, laat zich nog één keer dirigeren door zijn voorganger Herman Russchenberg. Enkele tweets die Hans Tonino vlak voor zijn vakantie verstuurde: Project Studiesucces TU Delft is belangrijk: Zijlstra wil universiteiten afrekenen op prestaties studenten (16 juni). Een goed uitgekiend toetsplan kan de kwaliteit van een curriculum en het studiesucces van studenten aanzienlijk doen toenemen (17 juni). Leren studeren en hard werken valt ook onder academische vorming. Veel vakjes parallel is hier niet productief, daarom beperking (19 juni). Het is duidelijk: de nieuwe Directeur Onderwijs van EWI loopt zich warm. Op de goede weg Drieënhalf jaar was Herman Russchenberg verantwoordelijk voor het EWI-onderwijs. Hij maakt de vier jaar net niet vol, omdat hij verhuist naar CiTG. Daar gaat hij een nieuwe afdeling leiden waarin al het TU-onderzoek op het gebied van aardobservatie wordt gebundeld. Aanvankelijk had hij gemengde gevoelens over zijn vertrek als directeur onderwijs. Het werk is nog niet af, maar we zijn wel op de goede weg. De studentenaantallen stijgen en het onderwijs heeft een prominentere plaats gekregen. Vroeger werkten docenten veel meer in isolement. Nu krijgen ze de kans om ervaringen en ideeën uit te wisselen tijdens de EWI-KO, de Onderwijsdagen of de Krentenbollencolloquia. Ook heeft onderwijs een serieuze plek gekregen in het carrièrebeleid. Docenten maken nu bijvoorbeeld een jaarverslag van hun onderwijsactiviteiten, waardoor hun onderwijsinzet zichtbaar wordt. Langstuderen Hermans opvolger Hans Tonino heeft van onderwijs zijn hobby gemaakt. Ik ben er fulltime mee bezig. Door mijn functie als opleidingsdirecteur Technische Informatica had ik sowieso geen tijd meer voor onderzoek. De curriculumherziening was een grote klus, maar ik ben ook allerlei TU-brede activiteiten gaan ontwikkelen. Ik ben voorzitter van het projectteam Onderwijskwaliteits plan TU Delft en ik leid nu ook de werkgroep Didactiek van het project Studiesucces. Hierin pakken we het langstuderen aan, de grootste uitdaging voor de komende jaren. De technische universiteiten bungelen qua studierendement onderaan. Aan de TU Delft haalt maar 22% van de studenten die het eerste jaar doorkomen in vier jaar het bachelordiploma. De werkgroep formuleert didactische maatregelen om hen beter en sneller te laten studeren. Ouderwets Herman en Hans zijn het erover eens dat het lage rendement samenhangt met de heersende onderwijscultuur. Iedereen vindt het normaal dat maar 60% in één keer voor een tentamen slaagt. Dat is toch raar!, roept Hans. Het is tijd voor een radicale cultuurverandering. Wat mij voor ogen staat is een community-achtige setting waarin studenten jaarsgewijs bij elkaar blijven, een school in de Engelse betekenis van het woord. Ik wil studenten een omgeving bieden die stimuleert tot hard werken en kritisch nadenken. Zo n Bachelor School vereist wel een andere houding van de docenten. Wij moeten ons meer realiseren dat jonge mensen ook andere interesses hebben. Het is ónze taak hen mee te krijgen in onze passie voor het vakgebied. Nu heerst vaak een mentaliteit van ze zijn toch niet gemotiveerd. Dat is een ouderwets standpunt. 10 Quadraad

11 Hans Tonino (l) en Herman Russchenberg. Foto Annelies te Selle Goed verhaal In de Bachelor School moet breedgang plaatsmaken voor diepgang, vindt Hans. De vakken zitten vaak overvol. Het is beter ons te beperken tot een aantal onderwerpen dat we tot op het bot behandelen. Zijn mening sluit naadloos aan bij Hermans voorstel: laat eerstejaars alle 60 studiepunten halen, maar schrap 20% van het programma om inhoudelijke verdieping mogelijk te maken. Hans is ervan overtuigd dat Rust Hans wil als directeur onderwijs een enthousiasmerende rol spelen. Ik wil mensen meekrijgen door hen te laten zien wat er te winnen valt. Eigenlijk hoef ik niet meer te zeggen dan dit: Stel je voor hoe fijn het is als 85% van de studenten in één keer het vak haalt! Herman raadt hem aan vooral goed te luisteren. De verschillende groepen in de faculteit hebben elk hun eigen instelling. Probeer eerst te begrijpen wat ze Stel je voor hoe fijn het is als 85% van de studenten in één keer het vak haalt! studenten een dergelijk systeem zien zitten. Deze generatie wil uitgedaagd worden. Ze hebben er een hekel aan als vakjes elkaar overlappen of het werktempo te traag is. Een inhoudelijk hoogwaardig, studeerbaar programma en een studieklimaat waar je het beste uit jezelf kunt halen, dat is waar ze voor komen. Tegelijkertijd verbetert de TU Delft haar imago als topuniversiteit. Wij leveren de jonge, creatieve ingenieurs die de grote mondiale problemen oplossen en de technologie vooruithelpen. Het is een goed verhaal waarmee we studenten over de streep kunnen trekken. willen. Met rust en geduld bereik je veel. Hans neemt zich ter plekke voor iets van de rustige uitstraling van Herman over te nemen. Akkoord, als hij maar wel blijft twitteren... n Dit interview vond plaats op 20 juni, 10 dagen vóór de aanbieding van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap, door staatssecretaris Zijlstra van OCW aan de Tweede Kamer. Hans Tonino, the new Director of Education, thinks it is vital to improve TU Delft s educational programme success rate. We need a radical change in culture, he says. He is a firm advocate of the Bachelor School, a communitylike environment where students learn to work hard and think critically. Herman Russchenberg proposed the concept: require 1st-year students to obtain all 60 ECTS, but drop 20% of the course contents to enable a deeper discussion of subject matter. Hans is convinced such a system will attract students and benefit TU Delft s image as a top university. According to Herman, the position of education in the faculty has improved, but there is still much to be done. Hans wants to enthuse people; Herman advises him to listen to the different groups in the faculty and understand their viewpoint. n augustus

12 Komen en gaan Diane Vedder Jan Biemond WAS hoogleraar Multimedia Signal Processing bijna twaalf jaar afdelingsvoorzitter Mediamatica en de laatste tien maanden interim-afdelingsvoorzitter Electrical Sustainable Energy. Het is het slotakkoord van een 38-jarige carrière bij EWI, waarbij hij alle rangen heeft doorlopen. Met - voor het volledige beeld - nog een jaar octrooibureau, een halfjaar buitenland en zijn studie Elektrotechniek. Het roer gaat om. Het roer gaat om. Suzy Sirks-Bong WAS secretaris afdeling Electrical Sustainable Energy En en en en. Lid van de Ondernemingsraad en penningmeester van de /Pubcie om er maar een paar te noemen. Ik wil voortdurend in ontwikkeling zijn. Niet het gevoel hebben dat ik ergens nog vijf jaar moet. Dus komt er na drie functies in tien jaar ook een einde aan EWI. Suzy wordt faculteitssecretaris bij 3mE. Ik ben wel een week chagrijnig Ik ben wel een week chagrijnig geweest bij de gedachte om weg te gaan. Jan leeft voor de muziek, voor Bach, muziekgeschiedenis en cultuur, en hij is al 50 jaar kerkorganist op Kaageiland. Daar woont hij met zijn vrouw op een voormalige boerderij van zijn schoonouders. Alleen de heg rondom snoeien kost al een hele dag. Straks geen Elektrotechniek meer, geen Informatica. Nou ja, een paar toegiften: Jan heeft nog een promovendus, een paar promotiecommissies hier en daar en een adviseurschap bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. En dan klinkt er weer Bach. (Applaus) n geweest bij de gedachte om weg te gaan. Ze zal ook de donderdagen in de /Pub missen. Je blijft er jong bij. 3mE heeft ook een pub, dus daar ga ik weer op zoek naar de gezellige dingen voor medewerkers. Als uitsmijter nog een tip van Suzy: Besteed de laatste minuten van een overleg om elkaar feedback te geven. Aldus: Het waren tien mooie jaren. n After a career of 38 years at EEMCS, Jan Biemond, professor of Multimedia Signal Processing, is ready to change course. No more Electrical Engineering and Computer Science for him. From now on his life will be devoted to Bach, playing the church organ and cutting the endless hedge around his farm conversion on Kaag Island. Initially, he will still be doing some PhD supervision and consultancy. n Suzy Sirks-Bong, former secretary of the Electrical Sustainable Energy Department, is an active person who wants to keep developing. After three functions in ten years at EEMCS, she accepted the position of faculty secretary of 3mE. She did feel miserable for a week at the thought of leaving; fortunately 3mE also has a pub! These have been ten beautiful years. n 12 Quadraad

13 Go ahead, the floor is yours... To operate or not to operate, that is the question THE PITCH! Photo Annelies te Selle. Insert: istock Clinical Graphics s tool Articulis supports surgeons Peter Krekel s start-up company Clinical Graphics has won the Philips Innovation Award. He proudly presents his first product, Articulis, a visualisation tool that supports orthopaedic surgeons in planning an operation. It is a fact that 23% of all shoulder replacements fail. Maybe the surgeons are inexperienced, as these operations are performed only 1000 times a year in the Netherlands. But then how to explain that 10% of the 30,000 hip operations performed annually are problematic? Apparently, surgeons do not always make the right decisions when planning the operation. The visualisation tool Articulis, developed by Clinical Graphics, is the answer to this problem. It supports surgeons in deciding whether to operate and how to operate. 3D bone models When a joint has to be replaced by a prosthesis, the surgeon must first choose the one that fits best. Traditionally, this is done by overlaying the patient s X-ray image with transparent templates of the different products and comparing the results. Articulis makes this planning process simpler and more reliable. The software downloads the patient s CT scans and converts them to 3D bone models, enabling the surgeon to examine the joint from all angles and evaluate the effect of surgical interventions on it s range of motion. I have always been interested in applied research that benefits society Applied research I have always been interested in applied research that benefits society. Personally, I think this should also be TU Delft s number one priority. The concept behind Articulis was developed during my MSc graduation project in Computer Graphics. The Arthritis Foundation was impressed by my work and offered me a PhD grant. From the moment I realised that patients could benefit from my invention, I was determined to bring it to market. In the long run Clinical Graphics will also develop applications for other medical fields, such as ophthalmology or cardiology. Job openings So now I am often on the road, visiting potential customers. It s my dream that medical imaging equipment companies will eventually install our software on their scanners. That s why I was thrilled to win the Philips Innovation Award. It opened doors that were previously closed. A question - to conclude: do you want to be part of Clinical Graphics bright future? You can! We still need two software developers with an interest in imaging. Don t hesitate to contact me. n Clinical Graphics heeft de Philips Innovation Award gewonnen met de software tool Articulis. Volgens oprichter Peter Krekel helpt het systeem chirurgen bij de beslissing wel of niet te opereren. Het berekent de bewegingsvrijheid van gewrichten op basis van een CT-scan en het toont de gevolgen van een ingreep in 3D. Peter zoekt nog twee software-ontwikkelaars! n augustus Recorded by Ineke Temming

14 The continuing story of the Kissing Number Problem If you have an optimisation problem, come to us! Photo Annelies te Selle 14 Quadraad

15 Photo courtesy of Frank Vallentin Prestigious SIAG/Optimization Prize for Frank Vallentin Frank Vallentin (Germany, 1972) of the Optimization Group contributed to the solution of a long-standing, classical puzzle in geometry: the kissing number problem. Do try this at home. Take a ping pong ball and count the maximum number of equally-sized, non-overlapping ping pong balls that can simultaneously touch it. If you got 12, then great, you empirically found the correct kissing number for three dimensions, just like Isaac Newton did in It took until 1953 for the answer 13 given by Newton s opponent David Gregory to be proven wrong by a rigorous mathematical proof. Later, the kissing numbers for dimensions 4, 8 and 24 were determined. And now Frank Vallentin has solved yet another part of this sexily named problem. Computer-assisted proof Together with a colleague, he gave a unified proof of all known kissing numbers and found new upper bounds in all other dimensions up to 24. We extended a method that was developed at CWI to solve a similar problem. It took us six months to develop the theory and another two months to do the computations. In August 2006 we were able to generate a computer-assisted proof. The researchers published their results in 2008 and were recently awarded the three-yearly SIAG/Optimization Prize of the Society for Industrial and Applied Mathematics. VIDI grant Frank received a framed certificate and was invited to give a plenary lecture. It was all about fame, he says, smiling. Fortunately, in 2009 he was awarded the rather more profitable VIDI grant for research on difficult optimisation problems, enabling him to employ two PhDs and a postdoc. The group will further develop the unique method Frank used to help solve the kissing number problem, a combination of semi-definite programming and harmonic analysis. The first technique usually only works with finite objects and the latter only with infinite objects. I am trying to combine those two. So it is always an interplay between discrete and continuous mathematics. M&Ms The kissing number problem is relevant to many scientific fields, says Frank. The methods for the kissing number in three dimensions can be applied in material science. If you want to design a very stiff material, for example, you need to pack the particles as densely as possible. We are also working on the densest packing of shapes like M&Ms or tetrahedra. That is much more complex, because here it matters how you rotate the objects. The techniques for high dimensions are useful, for instance, in designing error correcting codes that enable safe delivery of electronic data. Co-supervising Frank studied all over Europe before coming to Delft. In Dortmund he obtained two Master s degrees, in Computer Science and Mathematics ( which was more fun! ). Following his PhD in Zurich & Munich, he worked as a postdoc in Jerusalem. When his girlfriend found employment as an architect in Rotterdam, he chose an academic career in the Netherlands, first at CWI, later at EEMCS s Optimization Group. I think all TU Delft students should have some knowledge of optimisation, he says. Together with the Electrical Power Engineering Group we are supervising a BSc student in finding the optimal transport of electricity. So if you have an optimisation problem, come to us! n Ineke Temming Frank Vallentin heeft de SIAG/Optimization-prijs gewonnen voor zijn wiskundig onderzoek naar het kusgetal. Dat is het grootste aantal bollen dat tegelijkertijd een centrale bol kan raken, zonder overlap. Hij leverde een overkoepelend bewijs voor de bekende kusgetallen, en vond nieuwe bovengrenzen voor de onbekende kusgetallen tot 24. De unieke methode die hij ontwikkelde is gebaseerd op semi-definite programming en harmonische analyse. Franks onderzoek heeft toepassingen in gebieden als materiaalkunde en foutcorrigerende codes in telecommunicatie. De sectie Optimalisering stelt haar kennis graag beschikbaar aan studenten en medewerkers met optimaliseringsproblemen. n augustus

16 Computer Science as an experimental Dick Epema science Testing new concepts & algorithms on the DAS-4 Supercomputer In computer science research, good experimentation facilities for testing new computer system concepts and new algorithms are very important. Dick Epema (Parallel and Distributed Systems) explains the structure and importance of the Distributed ASCI Supercomputer. He is a member of the DAS-4 project Steering Committee. More than just theory, computer science is also an experimental science. This means that it needs experimental equipment, just like physics or astronomy. The Distributed ASCI Supercomputer (DAS) has played an important role in the Netherlands to make this clear to funding agencies such as NWO. This unique facility, now in its fourth generation, is the only distributed computer system in the world purely meant for computer science research. History The real test of new system concepts and new parallel and distributed algorithms is actual deployment. It is pointless to create new massively parallel algorithms for high-resolution weather prediction or to propose energy-efficient scheduling algorithms for data centers if they cannot be tested and analysed on state-of-the-art computer systems. The history of the DAS systems goes back to 1997, when the computer science research school ASCI (Advanced School for Computing and Imaging) obtained funding for the first generation DAS from NWO. Roughly speaking, the DAS is replaced every four to five years. Whereas the first two generations had at least some claim to the term supercomputer, this is difficult to maintain for the DAS-4: the fastest supercomputer in the world now has about 550,000 cores versus the 1,600 of the DAS-4. The DAS-4 has only twice as many processors as the DAS-1, but 200 times as much main memory and a wide-area network that is 1500 times as fast. Specs The DAS-4 consists of six compute clusters, interconnected by a wide area network. There is one in Delft, one in Leiden, one at ASTRON (Netherlands Institute for Radio Astronomy) and three in Amsterdam. It has a total of 198 nodes with two quad-core 2.4 GHz processors each, and a total of close to 200 TB of storage. The main features of the DAS-4 are the so-called accelerators such as Graphical Processing Units (GPUs) and the 10 Gb/s Infiniband network. GPUs were originally designed for graphical applications, but they can also be used very effectively for many compute-intensive applications. Experimentation The different generations of the DAS systems have been instrumental to many dozens of PhD theses in ASCI. Grid resource management systems, 16 Quadraad

17 Photos Annelies te Selle interior-point methods, and web applications are but a few of the topics for which the DAS has been used. The Parallel and Distributed Systems (PDS) group has built the KOALA grid scheduler for systems like the DAS. Whereas the original purpose of KOALA was to provide co-allocation, that is, to allocate processors in multiple clusters to single parallel applications, it can now handle many different types of applications. When testing the scheduling policies of KOALA in the DAS, it is very important to have identical experimental conditions when performing different experiments, just like in physics. Here, this means having exactly the same system configuration available, and having the same system workload. Even in a relatively small and centrally managed system like the DAS, this is difficult to achieve: processors and network links may fail, and the load imposed on the system by the ordinary users may vary considerably over time. The PDS group has also used the DAS for measurements of the BitTorrent peer-to-peer file-sharing system. For this purpose, many simultaneous internet connections were required for tracking the download activities of tens of thousands of peers installed at user PCs worldwide. Present & future The focus in parallel and distributed computing has shifted over the last few years to such issues as energy efficiency, data-intensive applications, and clouds. Some of the projects that will DAS-4: the only distributed computer system purely meant for computer science research use the DAS-4, such as the COMMIT project Infrastructure Virtualization for e-science (IV-e), look at these topics, and software to make the DAS-4 behave as a cloud has already been installed. However, the DAS-4 offers a very open environment, and researchers in computer science in ASCI can use the DAS-4 for any purpose they wish. DAS-4 website: Als experimentele wetenschap heeft de Informatica experimentele apparatuur nodig. De Distributed Supercomputer van ASCI (DAS-4, 4e generatie ) is het enige gedistribueerde computersysteem ter wereld dat uitsluitend voor informaticaonderzoek wordt gebruikt. Eén van de zes rekenclusters staat in Delft. Op de DAS worden nieuwe systeemconcepten en nieuwe parallelle en gedistribueerde algoritmen getest. Promovendi van de sectie Parallel and Distributed Systems hebben hem gebruikt bij onderzoek naar o.a. grid resource management systemen en peer-to-peer systemen. Volgens Epema is het lastig experimentele condities als systeemconfiguratie en werklast gelijk te houden. De DAS zal ook een rol spelen bij onderzoek op gebieden als energie-efficiency, data-intensieve applicaties en clouds. Door de zeer open omgeving kan hij echter voor ieder ander gewenst doel in informaticaonderzoek worden gebruikt. n augustus

18 Qort Qoncise Diane Vedder Afstudeerder Stefan Roest verbetert hybride zonnecollector én brengt zonnesimulator op de markt Stefan Roest ontwikkelde voor zijn MSc Electrical Engineering een nieuw type hybride zonnecollector met een hoger rendement en een langere levensduur dan de huidige hybride systemen. Hybride zonnecollectoren bevatten zowel fotovoltaïsche zonnecellen die zonlicht omzetten naar elektriciteit, als een zonneboiler waarmee warm water wordt geproduceerd. Roest bouwde een prototype en ontwikkelde bovendien een zonnesimulator waarmee hij het rendement van zijn prototype kon testen. Voor deze zonnesimulator bleek veel interesse te bestaan op de markt. Daarom richtte Roest met een partner het TU Delft spin-off bedrijf Eternal Sun op dat de zonnesimulator op de markt bracht. Eternal Sun won onlangs de BE.Project Europese finale, een wedstrijd voor ondernemende studenten. Affiniteit met zonne-energie heeft Roest al langer. In 2007 was hij teamleider van het Nuon Solar Team dat in Australië de World Solar Challenge won met zonnewagen Nuna4. n 181 Hardlopen voor het goede doel deelnemers uit 36 landen met 125 gepresenteerde artikelen. Dat is het resultaat van de 10th International Conference on Power System Transients (IPST), die dit jaar aan de TU Delft is gehouden. Voorzitters Lou van der Sluis en Marjan Popov hebben de conferentie met een heuse bid naar Delft gehaald. De IPST is een platform voor het uitwisselen van wetenschappelijke en technische informatie over elektromagnetische transiënten in elektrische energiesystemen. Het gaat dan over onderwerpen als computersimulaties, Transient Network Analyzer-onderzoeken en veldmetingen. Bij de IPST ontmoeten wetenschap en bedrijfsleven elkaar. Vanuit Nederland waren deze keer o.a. TenneT, Alliander, Kema en Stedin betrokken. n Esther van Seters, Niek van Zon en Leon Roessen overhandigen symbolisch euro aan de directeur van de Hersenstichting, Peter Schoof (2e van rechts). Foto Hersenstichting. Zeven EWI-collega s hebben in de Golden Ten loop 5 of 10 kilometer hardgelopen voor de Hersenstichting. En passant hebben ze met hun T-shirts ook reclame gemaakt voor het Health Coach programma van de TU Delft. Marike Korterink, Gerard Meijer, Leon Roessen, Marcel van Rooijen, Esther van Seters, Yvonne Smit, Marion de Vlieger en Niek van Zon hebben zich voor in totaal euro laten sponsoren. Het bedrag is overhandigd aan de directeur van de Hersenstichting, Peter Schoof. n Stefan Roest and partner s start-up company Eternal Sun has won the European final of the annual be.project competition for student entrepreneurs. Their company supplies solar simulators to test solar panels and determine their efficiency. Stefan developed the product during his Electrical Engineering graduation project, in which he also designed an improved solar collector. n The 10th International Conference on Power System Transients was hosted by EEMCS, following a successful bid by Lou van der Sluis and Marjan Popov. In total 181 participants from 36 countries, from academia and industry, presented 125 papers. n Seven EEMCS colleagues raised 1025 Euros for the Netherlands Brain Foundation by running in the Golden Ten Race. n 18 Quadraad

19 Qiekjes Qandid Qamera Bèta en muziek Een gouden duo. En muziek is al net zo multidisciplinair als EWI. Volgende keer: wannahaves Maak een foto van je nieuwste gadget of die van een collega en mail de foto voor 15 oktober naar Science and music A golden duo. And music is just as multidisciplinary as EEMCS. Next time: wannahaves Photograph your or a colleague s latest gadget and your picture before 15 October to Foto Yongjia Li De ELCA-band Biohazard met Wouter Serdijn (toetsen), Mark Stoopman (gitaar), Chutham Sawigun (zang & gitaar), Bart Bes (basgitaar) en Menno Vastenholt (drums, niet op de foto) speelt het Thaise nummer Wanipok. Dimitri Jeltsema speelt drums in o.a. The Toasters (www.myspace.com/toasters) en Rotterdam Ska-Jazz Foundation (www.myspace.com/rsjf). Foto Johan van der Cingel Koperblazers Nicolien Heetebrij (trompet) en René van Swaaij (euphonium of tenortuba) zijn beiden lid van de Koninklijke Harmoniekapel Delft (http://www.harmoniekapel.nl/). Foto Martijn van Beurden Qolofon Quadraad is een Nederlands-Engelse uitgave van de Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica/TU Delft voor EWI-medewerkers. Het blad verschijnt 3 keer per jaar (oplage: 1200). Quadraad is a Dutch-English magazine for EEMCS personnel. It is published 3 times a year (print run: 1200) n Redactie: Emiel van Elderen, Stephanie Hessing, Anna Hoek, Geerlinge Pessers-van Reeuwijk, Dagmar Stadler, Ineke Temming, Diane Vedder, Cassan Visser n Aan dit nummer werkten mee: UvA Talen, Dick Epema, Rob Fastenau, Judith Redi Applaus voor Cynthia Liem na haar Master of Music-eindexamen aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Met orkestbegeleiding van Krashna Musika. n Eindredactie: Ineke Temming, Diane Vedder n Coördinatie: Temming Tekstproducties, Delft (www.temmingtekst.nl) n Fotografie: Annelies te Selle, Delft (www.anneliesteselle.nl) n Ontwerp en layout: Scheepens reclame adviseurs, Tilburg n Druk: Schefferdrukkerij bv, Dordrecht n Redactieadres: Postbus 5031, 2600 GA Delft, Niet door ons achterhaalde rechthebbenden van foto s kunnen zichzelf bekend maken via dit adres. augustus

20 motion blurring Improving the image quality of displays All your digital pictures displayed with superior image quality: who wouldn t want that? Research by the Mediamatics Department aims to make this possible. The goal is to develop systems that are able to restore and then enhance the quality of digital images within a display. To do this, these systems have to look at images the way humans do, and then quantify their quality status. For this purpose researchers are developing models of human vision, by empirically observing how people look at (the quality of) images, and then replicating their perceptual responses through computational intelligence and signal processing techniques. Beeldschermen die je foto s optimaal weergeven: de afdeling Mediamatica maakt het mogelijk. Onderzoekers ontwikkelen beeldverbeteringssystemen die zijn gebaseerd op empirisch onderzoek naar de menselijke manier van kijken. Daarbij gebruiken ze kunstmatige intelligentie en technieken voor signaalverwerking. No more motion & lens blurring and image noise thanks to EEMCS research. Image processing Judith Redi. lens blurring Delft University of Technology Faculty of Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Mekelweg CD Delft T: +31 (0) E: image noise

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation!

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University Internationaal Instituut voor

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet

TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet TU Delft: Joint Research Centres aanwezig waar het er toe doet 5 March 2009 Delft University of Technology Challenge the future Grootste technische universiteit van NL TU engineers & technology utilized

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014 Learn like a startup Next Learning 2014 16 April 2014 Rob Hermans Founder Achieved @hermans85 rob@achieved.co Achievements: Setup game startup incubator. Helped 10 startups go to market. Learned to code

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 8 december 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als jeeen onderdeel

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS V.l.n.r. Julia Samuël, David Robertson en CEO Marc Bienemann

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Keuze vakken P&T Living

Keuze vakken P&T Living Keuze vakken P&T Living Antal Haans (A.Haans@tue.nl) Coach Technische Vakken P&T-LIVING 31 Maart 2015 1 P&T Major Binnen de TU/e bachelor school Keuze ruimte 60 ECTS 90 ECTS - Psychologie & methoden -

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Identiteit in de methode

Identiteit in de methode Identiteit in de methode Bram de Muynck Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool. Zie ook www.christelijkleraarschap.nl.

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

i29 interior architects

i29 interior architects i29 interior architects We are i29 l interior architects, a creative and versatile interior design studio. Our aim is to create intelligent designs and striking images. Space is the leitmotiv, the result

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT Ready for customization according to your companies wishes? The Royal Blue Collection a Custom Made collection. This is the perfect combination of

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld.

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld. S H E E T M E T A L p a r t s a n d a s s e m b l i e s I n t r o d u c t i e Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie