Duurzaamheidsverslag OKTOBER 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheidsverslag 2011-2012 OKTOBER 2013"

Transcriptie

1 Duurzaamheidsverslag OKTOBER 2013

2

3 DUURZAAMHEIDSVERSLAG Voorwoord 4 2 organisatieprofiel 6 Uitgelicht Duurzaamheid in de genen 6 Omzet 8 Financiële overheidssteun 8 Deugdelijk bestuur 9 3 Duurzaamheid in de kernprocessen 10 Uitgelicht Doelstelling: zuiver water 10 Duurzaamheid managementaanpak 11 4 Visie op productontwikkeling 14 Uitgelicht De LED Challenge 14 Nieuwe producten verlichting 16 Nieuwe producten noodverlichting 17 Nieuwe producten lichtregelsystemen 19 Energieprestatieparameters (EPP) 19 5 klantentevredenheid 20 Uitgelicht GreenLight: partners in duurzaamheid 20 6 Medewerkers 22 Uitgelicht 22 Functioneringsgesprekken 23 Duidelijker structuur 23 Opleiding en interne doorgroeimogelijkheden 23 Betrokkenheid 23 Cijfers en tabellen 24 7 Dialoog met stakeholders 30 Uitgelicht Duurzaamheidsscore in aankoop 30 8 Maatschappelijke bijdrage 32 Uitgelicht Katoen met meerwaarde 32 Mandaten bestuurders 33 9 Milieu 34 Uitgelicht Duurzaamheid: iedereen betrokken 34 Milieubeleidsverklaring 36 Cijfers en tabellen Proces van het duurzaamheidsverslag GRI-inhoudsopgave 43

4 1 Voorwoord

5 Voor u ligt de derde editie van ETAP s duurzaamheidsrapport. Dit rapport beschrijft de duurzaamheidsvisie van het bedrijf en de concrete acties die het resultaat zijn van het consequent toepassen van deze visie in 2011 en De afgelopen jaren waren niet de gemakkelijkste in de geschiedenis van ETAP. De bouwsector werd extra hard getroffen door een hevige en hardnekkige economische crisis. Gevolg was een omzetdaling ten opzichte van de voorbije jaren. Door efficiëntieverbetering, interne reorganisatie en helaas ook personeelsinkrimping proberen we deze moeilijke periode te overbruggen. Deze economische tegenvaller mag geen excuus zijn om onze bekommernissen op het vlak van duurzaamheid op een lager pitje te zetten, integendeel zelfs. We zijn ervan overtuigd dat onze blijvende focus op maatschappelijk verantwoord ondernemen ons mee zal helpen om sterker uit deze crisis te komen. De resultaten van deze inspanningen vindt u hier. Cijfers zijn belangrijk, maar door concrete voorbeelden te tonen en vooral de mensen achter de cijfers te tonen - krijgt u als lezer hopelijk een vollediger beeld van onze duurzaamheidspolitiek. Duurzaam ondernemen is wat we willen en moeten doen. Door onze visie aan u voor te leggen en een correct verslag uit te brengen van onze acties, stellen we ons bewust kwetsbaar op. We nodigen uit tot reactie en interactie. We zijn er van overtuigd dat een kritische kijk op onze eigen prestaties de beste manier is om steeds beter te doen. Christ l Joris Voorzitter van de raad van bestuur DUURZAAMHEIDSVERSLAG

6 2 Organisatieprofiel Uitgelicht Duurzaamheid in de genen Op het bedrijfsterrein van ETAP, naast de showroom, staat de stam van een oude linde. Een boom met geschiedenis: hij stond in de tuin van baron Philippe Gillès de Pélichy, medestichter en aandeelhouder van ETAP. Het was tijdens ettelijke vergaderingen in de schaduw van deze boom dat de stichting en de toekomst van ETAP vorm kreeg, eind jaren 40. Bij het overlijden van baron Gillès de Pélichy schreef Norbert Joris, stichter en erevoorzitter van ETAP: Hij was een venture-capitalist avant la lettre. Hij beschouwde ondernemen en dat impliceerde voor hem werkgelegenheid scheppen als een belangrijke maatschappelijke plicht. De ondernemingen van de ETAP-groep zijn de expressie van deze bekommernis en overtuiging. Meer dan 60 jaar later zit maatschappelijk verantwoord ondernemen nog altijd stevig in de ETAP-genen. Deze linde is daarvan een krachtig symbool.

7 De ETAP groep werd in 1949 opgericht in Antwerpen en is gevestigd in Malle. We zijn actief in professionele verlichting voor kantoren, fabrieken, opslagplaatsen, scholen, publieke gebouwen, rusthuizen, ziekenhuizen, winkels en hotels. We hebben eigen verkoopteams in Europa en de Verenigde Arabische Emiraten. Via onze exportafdeling worden echter ook wereldwijd andere markten bediend. ETAP ontwikkelt verlichtingsoplossingen van a tot z: wij creëren verlichtingsconcepten, ontwerpen, industrialiseren en produceren verlichtingsarmaturen, geven advies en maken verlichtingsstudies, leveren de armaturen op tijd en staan in voor de nazorg. Onze strapline Excellent Lighting, Saving Energy is daarbij steeds onze leidraad: wij bieden kwalitatief hoogstaande én energiezuinige verlichting. Ons domein strekt zich uit van functionele verlichting over noodverlichting tot lichtregelsystemen. Door zelf het hele proces op te volgen, kunnen we in elke fase de hoogste kwaliteit garanderen. Door voortdurend te innoveren, hebben we een toonaangevende plaats verworven op de Europese verlichtingsmarkt. Elk jaar investeren we 6 tot 7 % van onze omzet in onderzoek en ontwikkeling. De ETAP-groep telt volgende juridische entiteiten: ETAP NV in België, ETAP BV in Nederland, ETAP SA en ALTER SAS in Frankrijk. Verder heeft ETAP NV een 50 %-participatie in ETAP.SCHRÉDER Iluminação Interior, Lda in Portugal en een meerderheidsparticipatie in ETAP Belysning AB in Zweden. ETAP NV heeft branches in de volgende landen: Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Italië, Polen en de Verenigde Arabische Emiraten. Figuur 1a: bedrijfsorganogram ETAP-GROEP productgroepen vestigingen verkoop centrale diensten verlichting noodverlichting lichtregelsystemen België, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Spanje, Italië, Polen, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Arabische Emiraten, Zweden, Portugal, export financiële dienst personeelsdienst customer services IT marketing Figuur 1b: vestigingen verkoop VERENIGD KONINKRIJK ZWEDEN NEDERLAND BELGIË POLEN FRANKRIJK SPANJE DUITSLAND ITALIË PORTUGAL VERENIGDE ARABISCHE EMIRATEN

8 Grafiek 1: Omzet en personeelsvergoedingen van Grafiek 2: Financiële steun van de overheid 80 1, ,8 50 0, ,4 20 0, ,1 27,3 61,8 27,8 54,7 28,3 0,0 0,56 0,91 0,61 0,76 0,57 0,72 omzet in milj. euro personeelsvergoedingen in milj. euro subsidies bedrijfsvoorheffing in milj. euro verminderingen RSZ in milj. euro Omzet Door de marktomstandigheden was vooral 2012 een moeilijk jaar voor ETAP. De aanhoudende crisis liet zich extra zwaar voelen in de bouwsector, waardoor we geconfronteerd werden met een omzetdaling. Dit werd opgevangen door kostenbesparing, onder meer via een vrijwillige loonsinlevering en via tijdelijk stempelen voor arbeiders en bedienden. Financiële overheidssteun De enige financiële steun die ETAP in de verslagperiode ontving van de overheid waren tewerkstellingspremies en een subsidie van het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT). ETAP ontving subsidies van de overheid in het kader van bedrijfsvoorheffing voor ploegenarbeid, overuren, tewerkstelling van onderzoekers in ontwikkeling en een interprofessionele subsidie. Naast een structurele vermindering van de RSZ werden ook verminderingen toegekend voor oudere werknemers, langdurig werkzoekenden, werknemers uit herstructureringen, jongeren -18 en in het kader van startbaan overeenkomsten. Alle cijfers in dit duurzaamheidsverslag zijn geconsolideerde cijfers die de volledige ETAP-groep beslaan. 8 ETAP

9 Deugdelijk bestuur Een goed systeem van deugdelijk bestuur is een noodzaak voor de ontwikkeling van ETAP op lange termijn. Dit houdt een concrete toewijzing van verantwoordelijkheden in op verschillende niveaus: de algemene vergadering, de raad van bestuur, de gedelegeerd bestuurder, het directiecomité, de directeurs van de business units en de centrale stafdiensten, en de managers. Een intern reglement bakent de bevoegd heden af.»» De raad van bestuur telt 6 leden van wie 3 externe bestuurders en komt 6 maal per jaar samen. De externe bestuurders worden gekozen op basis van complementariteit inzake bekwaamheden, ervaring en kennis waar ETAP nood aan heeft.»» De gedelegeerd bestuurder rapporteert op regelmatige tijdstippen aan de voorzitter van de raad van bestuur. De voorzitter legt de agenda van de vergaderingen vast en ziet erop toe dat de bestuurders accurate, tijdige en duidelijke informatie ontvangen.»» Onder leiding van zijn voorzitter evalueert de raad van bestuur regelmatig zijn omvang, samenstelling, zijn prestaties en interactie met het uitvoerend management.»» De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het algemene beleid. Hij keurt de strategische plannen en begrotingen goed die het directiecomité voorlegt en volgt en evalueert de prestaties.»» De raad van bestuur delegeert het dagelijks bestuur aan het directiecomité met uitzondering van de taken die de wet voorbehoudt aan de raad van bestuur en de bevoegdheden die de raad van bestuur volgens het interne reglement voorbehoudt voor zichzelf.»» Het directiecomité, dat bestaat uit 5 leden, is zodanig samengesteld dat het de raad van bestuur kan informeren over alle activiteitsdomeinen, aspecten van operationele leiding en financiële resultaatsevolutie. De gedelegeerd bestuurder is voorzitter van het directiecomité. Het interne reglement voorziet in een uitgebreide informatieplicht van het directiecomité aan de raad van bestuur.»» Het directiecomité beoordeelt op regelmatige basis in overleg met het management de risico s en bepaalt in welke mate hiervoor maatregelen en/of voorzieningen moeten getroffen worden.»» De boekhouding van ETAP wordt door een internationaal gereputeerd auditkantoor gecontroleerd.»» De vennootschap vergoedt de bestuurders en de leden van het directiecomité op een billijke en verantwoorde wijze.»» ETAP behoort tot een bedrijvengroep met een 100 % familiaal aandeelhouderschap. Jaarlijks organiseren de aandeelhouders een ontmoeting en informatie-uitwisseling met de raad van bestuur en het directiecomité.»» De aandeelhouders stelden in 2004 een familiaal charter op waarin zij de gedragsregels, normen, waarden en doelstellingen omschrijven voor de familiale groep. In 2012 werd het charter geactualiseerd, met een belangrijke bijdrage van de toekomstige generatie van jonge aandeelhouders.»» De top drie van de waarden die de aandeelhouders in ETAP en zijn leiding willen terugvinden zijn: continuïteit, innovatie & creativiteit en verantwoordelijkheidszin. Andere belangrijke onderwerpen die in dit charter aan bod komen zijn: de leidende rol van niet-familieleden in het familiebedrijf; carrièremogelijkheden en de vergoedingsregels voor aandeelhouders en hun partners en kinderen; de openheid van het aandeelhouderschap; de financiële verwachtingen van de aandeelhouders, maar vooral een engagement naar de opleiding en vorming van de volgende generatie van aandeelhouders.»» Ook de regels in geval van een conflict in de context van bedrijf en aandeelhouders worden omschreven. DUURZAAMHEIDSVERSLAG

10 3 Duurzaamheid in de kernprocessen Uitgelicht Doelstelling: zuiver water De elektro-coating installatie (EC), waar een deel van de armaturen wordt geschilderd, was al langer een aandachtspunt voor ETAP. Het afvalwater van deze installatie was goed voor liefst 90 procent van de totale hoeveelheid bedrijfsafvalwater. Bovendien is het EC-afvalwater relatief zwaar belast met verontreinigde stoffen. De operationele kost van de water zuivering was bijna volledig hieraan toe te schrijven. Daarom besliste ETAP in 2012 om de EC-installatie uit gebruik te nemen en alle armaturen voortaan te schilderen in de lakstraat. Door gebruik van zogenaamde cascadespoeling produceert deze lakstraat nauwelijks afvalwater. Bij het ter perse gaan van dit rapport werd de EC-installatie uit dienst genomen.

11 ETAP streeft als onderneming naar duurzame ontwikkeling op lange termijn. Daarbij houden we een gezond evenwicht in stand tussen economisch rendement, sociale waarden en engagement in de wereld waarin we leven. Sinds zijn oprichting heeft ETAP duurzaamheid en zorg voor het milieu opgenomen als deel van zijn missie. Enerzijds is er uit deze missie een duurzaamheidscharter (zie onder) als algemene richtlijn opgesteld, anderzijds is ze vertaald naar een praktische managementvisie over hoe we met de relevante thema s omgaan. Dit geeft onze leidinggevenden een concreet kader voor hun acties. Omdat het zwaartepunt van ontwikkeling en productie in Malle ligt, worden de initiatieven en beslissingen rond duurzaamheid voornamelijk door de Belgische directie behandeld. Duurzaamheid managementaanpak 1. Economische duurzaamheid We streven naar een duurzame opbrengst van de investeringen van de aandeelhouders. Belangrijkste drijfveer is de continuïteit van de activiteiten. Dit wordt bereikt door een differentiatiestrategie toe te passen naast kostenbeheersing. De opbrengst voor de aandeelhouders wordt gedefinieerd als een percentage van het bedrijfsresultaat dat toelaat om het overblijvende deel te herinvesteren om de internationale groei te financieren. Onze productieactiviteit in België is ingebed in de lokale samenleving. Daarom streven we ernaar om werkgelegenheid te creëren en zo de economische groei in de regio te stimuleren. Voor onze internationale verkoopsactiviteiten doen we beroep op lokale werknemers om de band met de lokale gemeenschap te garanderen. ETAP DUURZAAMHEIDSCHARTER 1. In onze beslissingsprocessen houden we rekening met duurzame ontwikkeling. 2. In alle bedrijfsaspecten werken we eerlijk en integer. 3. In onze bedrijfsvoering streven we voortdurend naar het verminderen van onze impact op het milieu. In het bijzonder proberen we onze ecologische voetafdruk te verkleinen. 4. We ontwikkelen producten gericht op maximale energieefficiëntie die gemakkelijk gerecycleerd en verwerkt kunnen worden bij het einde van hun levenscyclus. 5. Met interne opleidingen en programma s stimuleren we onze medewerkers om milieuvriendelijk en verantwoord te handelen. 6. We steunen onafhankelijke initiatieven rond milieu en helpen onze klanten daarmee. 7. We staan een deel van onze winst af aan projecten die lokale gemeenschappen kunnen helpen in hun ontwikkeling. 8. We rapporteren onze inspanningen volgens de richtlijnen van het Global Reporting Initiative (GRI). De waarden van het duurzaamheidscharter zijn de verantwoordelijkheid van elke medewerker van ETAP. Om het duurzaam ondernemen echter een gezicht te geven in de onderneming, is een lid van het directiecomité verantwoordelijk om de principes en intenties in de realiteit om te zetten. 11

12 2. Omgeving In elk van de drie fases van de levenscyclus van onze producten willen we de impact op de omgeving minimaliseren: productie, energieverbruik tijdens gebruik en verwerking aan het einde van de levensduur. Dit stimuleren we enerzijds door onze procedures te certificeren volgens EN14001 en anderzijds door levenscyclusanalyse op onze producten toe te passen. Wij voeren een aankoopbeleid dat onze leveranciers moet stimuleren om op dit vlak ook zelf nieuwe initiatieven te nemen. 3. Sociale werkomstandigheden Op het vlak van arbeidsomstandigheden wil ETAP meer doen dan enkel de wettelijke bepalingen naleven. Eerst en vooral m.b.t. de wetgeving in de landen waar ETAP actief is en de internationale arbeidsstandaard van de Verenigde Naties. Ten tweede m.b.t. permanente bijscholing, die vastgelegd wordt in collectieve overeenkomsten binnen de Belgische industrie. 4. Mensenrechten ETAP beantwoordt aan de internationale arbeidswetgeving van de Verenigde Naties. Via zijn aankoopbeleid vraagt ETAP ook aan zijn leveranciers om aan deze standaarden te beantwoorden, in het bijzonder m.b.t. kinderarbeid en dwangarbeid. Met betrekking tot zijn eigen activiteiten voorziet de personeelsdienst bemiddelaars die aangesproken kunnen worden als werknemers zich gediscrimineerd voelen of gepest worden. Discriminatie op basis van geslacht, religie of ras wordt bij ETAP niet getolereerd. 5. Bijdrage aan of impact op de samenleving ETAP voert een strikt anticorruptiebeleid. De financiële dienst screent alle uitgaven en is verplicht om elke verdenking van fraude te melden aan de raad van bestuur. ETAP financiert geen politieke partijen of politici. ETAP past het vier ogen -principe toe. Dit betekent dat elke uitgave goedgekeurd moet worden door een tweede persoon. ETAP is actief betrokken bij verenigingen binnen de verlichtingsindustrie en draagt bij tot de uitstippeling van het beleid in samenwerking met andere leden. 12 ETAP

13 6. Productverantwoordelijkheid Al onze producten zijn voorzien van de wettelijk vereiste informatie. ETAP streeft naar een verbetering van het ontwerp van nieuwe producten met het oog op hun impact op gezondheid en veiligheid. Alle producten worden extern gecertificeerd volgens de wettelijke veiligheidsvereisten. Elke twee jaar organiseert ETAP een enquête over zijn producten bij zijn klanten. De resultaten daarvan worden verspreid binnen de organisatie; het directiecomité ziet erop toe dat elke afdeling binnen zijn activiteitendomein de gepaste maatregelen neemt. 7. Aankoopbeleid ETAP kiest leveranciers op basis van objectieve criteria zoals kwaliteit, prijs, technologie en impact op de omgeving. Voor zover het in onze competentie ligt doen we suggesties en vragen we input aan onze leveranciers om verbeteringen aan te brengen aan hun duurzaamheidsprestaties. We streven ernaar om kleinschalige en lokale leveranciers in te schakelen in ons aankoopbeleid om de lokale economie te steunen. Hoe ETAP deze aanpak in de praktijk heeft gebracht in 2011 en 2012 leest u in de volgende hoofdstukken. DUURZAAMHEIDSVERSLAG

14 4 Visie op productontwikkeling Uitgelicht De LED Challenge Leds vinden meer en meer ingang als energiezuinige verlichtingsbron. Zonder blind de heersende trend achterna te lopen geloven we ook sterk dat de voordelen die led ons brengt in lijn zijn met onze missie en visie. In onze noodverlichting ontwikkelen we al een paar jaar enkel nog ledproducten. Om ook in algemene verlichting de ledsprong te maken, ging ETAP de LED Challenge 2012 aan. Dit programma had drie doelstellingen: (1) een coherent en volledig gamma ledarmaturen ontwikkelen tegen 2012; (2) alle betrokken werknemers bijscholen tot specialisten in ledverlichting en (3) ETAP verder profileren als een innovatieve ledverlichtingsproducent. Intussen heeft ETAP de ledsprong gemaakt. Ook in algemene verlichting hebben we nu een volledig gamma ledarmaturen, dat nog voortdurend uitbreidt. Een groot deel van onze ontwikkelingscapaciteit is toegewezen aan ontwikkeling van ledarmaturen zonder daarom de klassiekere fluorescentiearmaturen uit het oog te verliezen. Intussen werkt ETAP ook volop aan de volgende stap in de ledrevolutie: de ontwikkeling van oled-verlichting voor noodverlichting.

15 Energie-efficiënte en kwaliteitsvolle verlichtingsoplossingen uitwerken op maat van de klant is onze missie geweest sinds de oprichting van ETAP. De toenemende maatschappelijke aandacht voor energiezuinigheid en als gevolg daarvan de strengere regelgeving sterken ons alleen maar in onze overtuiging. Wereldwijd gaat ongeveer 20 % van het totale energieverbruik naar verlichting. Afhankelijk van het type gebouw en de activiteit kan dat zelfs oplopen tot 35 % of meer. Verlichting heeft dan ook een erg groot besparingspotentieel. Tegelijk bespaart een energiezuinige verlichting op de koelinstallatie, omdat de verlichting minder overlast door warmte veroorzaakt. Ook de uitstoot van broeikasgassen vermindert. Een noodzaak, want in het Kyotoprotocol zijn de EU-landen overeengekomen dat zij de CO 2 -uitstoot van 2008 tot 2012 zullen terugdringen tot 8 % beneden het niveau van het jaar Het Kyotoprotocol werd verlengd tot 2015 en strengere normen zitten eraan te komen. ETAP wil een voortrekkersrol spelen wanneer het gaat over energie-efficiëntie. Onze strapline Excellent lighting, saving energy is geen loze slogan. Onze armaturen voor verlichting en noodverlichting behoren tot de meest energie-efficiënte op de markt. De lichtregelsystemen dragen sterk bij aan het besparingspotentieel. Daarnaast moeten de verlichtingsoplossingen van ETAP: -- zorgen voor verlichtingscomfort in uiteenlopende werkomgevingen; -- betrouwbaar en duurzaam zijn; -- bijdragen aan de architectuur van het gebouw; -- aangepast zijn aan de specifieke wensen van elke klant; -- gemakkelijk te installeren en te onderhouden zijn. ETAP s bekommernis voor kwaliteit komt onder andere tot uiting in onze consequente ENEC-certificatie. Dit label geeft een extra externe check naar conformiteit aan de wettelijke normen. Onze visie is ondersteund door onze eigen diverse wetenschappelijke referentiebronnen. De combinatie maakt onze visie origineel en verleent ze een eigen waarde. ETAP werkt ook actief mee binnen Lighting Europe (Europese Verlichtingsfederatie) en via Agoria leveren we bijdragen naar het opstellen van regelgeving (bijvoorbeeld de energieprestatierichtlijn, EPR). Ook werken we samen met wetenschappelijke instituten zoals het VITO, dat voor onze noodverlichting een volledige levenscyclus analyse en studie naar ecologisch ontwerp heeft uitgewerkt. Een concreet resultaat hiervan is de overschakeling van NiCD naar NiM-batterijen in noodverlichting (zie blz. 17). Voor de LED Challenge en meer bepaald bij het ontwikkelen van ons LED+LENS -concept werken we samen met de Universiteit Gent. DUURZAAMHEIDSVERSLAG

16 R7 UM2 R6 Nieuwe producten verlichting LED+LENS ETAP bracht een volledig gamma op de markt voor algemene verlichting van kantoren, industrie, horeca en retail. Het ontwikkelde hiervoor de LED+LENS -technologie: hoogvermogenleds gecombineerd met lenzen met een gepatenteerde oppervlaktestructuur. De reeksen R7, U7, E1 en Kardó zijn energiezuinig, hebben een hoog rendement en een hoge behoudfactor. Deze reeks zal de komende jaren nog worden uitgebreid. Downlights met led In 2012 bracht ETAP ook downlights met led op de markt. Grootste uitdaging hier was het thermisch ontwerp. Leds functioneren namelijk optimaal bij voldoende koeling. Dit is geen evidentie bij downlights, waar de leds dicht bij elkaar zitten en de oppervlakte voor koeling klein is. Daarom ontwikkelde ETAP een specifiek koellichaam voor de leddownlights. Een thermische folie tussen printplaat en koellichaam zorgt voor een optimale warmteafvoer. Flare met verhoogde lichtopbrengst De Flare, in 2010 gelanceerd, kreeg in 2012 een update met efficiëntere leds. Dit leverde een stijging op van de lichtopbrengst met 30 procent. R6 ETAP investeert uiteraard ook nog in fluorescentieverlichting. De R6 opbouw- en pendelarmatuur heeft een hoog rendement dankzij de Equilum-reflector en het HRSilver -aluminium. UM2 UM2 is een diffusor-armatuur die door het gebruik van de MesoOptics -microtechnologie een hoger rendement (30 %) haalt dan de klassieke diffusoren. UM2 is zowel beschikbaar met fluorescentielampen als met leds. Ecolampen Sinds 2012 vervangt ETAP stelselmatig de klassieke T5-fluorescentielampen door T5-ecolampen. Die verbruiken tot 10 % minder energie. 16 ETAP

17 EBS Compact NiMh-batterijen K9 Update E5 E5 is een armatuur voor de verlichting van grote ruimtes (fabriekshallen, magazijnen,...). Door de ontwikkeling van nieuwe reflectoren zijn de toepassingsmogelijkheden aanzienlijk uitgebreid. Bovendien is er een nieuw basisprofiel beschikbaar voor de lijnarmaturen, waardoor we de tussenafstanden kunnen optimaliseren om het aantal armaturen te reduceren (en dus extra energie te besparen). Nieuwe producten noodverlichting Nieuwe K9 De K9-armatuur kreeg een grondige update. De nieuwe lenzen zijn nog efficiënter, zodat de verlichting hoger kan gemonteerd worden en de tussenafstanden voor vluchtwegverlichting zijn toegenomen. De antipanieklens zorgt bovendien voor een nagenoeg vierkante uitstraling van het licht. Daardoor kunnen de ruimtes egaler verlicht worden, zonder blinde vlekken. K2 met led ETAP vervolledigde het K2-gamma. Deze robuuste water- en stofdichte noodverlichtingsarmatuur voor buitentoepassingen en industriële omgevingen is nu in alle versies ook met led verkrijgbaar. Green Safety ETAP gebruikt enkel nog NiMH-batterijen voor zijn volledige productengamma. NiMH-batterijen bevatten geen cadmium en verbruiken beduidend minder energie dan NiCD-batterijen. EBS Compact EBS Compact is een centraal batterijsysteem voor noodverlichting met led. De batterij voedt de noodverlichting binnen één brandzone, zodat geen dure en complexe brandveilige bekabeling nodig is. DUURZAAMHEIDSVERSLAG

18 Grafiek 3: EPP verlichting ,30 69,46 70,69 60 lm/w lineaire trendlijn data Grafiek 4: EPP controls CO2-equivalente besparing in ton Grafiek 5: EPP noodverlichting 1,0 0,9 0,87 0,8 0,7 0,6 0,69 0,66 0,65 0,55 0,5 0,4 0,49 verlichting (kwh/m 2 ) signalisatie (kwh/m 2 ) 18 ETAP

19 Nieuwe producten lichtregelsystemen Easydim Easydim is een lokaal lichtregelsysteem dat automatisch het lichtniveau aanpast op basis van het binnenkomende daglicht en de aanwezigheid van menselijke activiteit. Het levert besparingen op tot 55 procent. Nieuwe ELS (ETAP LichtregelSysteem) De daglichtsensor ELS kreeg een grondige makeover. De sensor is minder temperatuurafhankelijk en kan daardoor preciezer regelen. Bovendien reageert de nieuwe ELS sneller en accurater. Deze verbeteringen resulteren in 30 procent meer energiebesparing dan de vorige generatie sensoren. MDS (Movement Dependent System) voor open ruimtes en gangen ETAP breidde zijn gamma bewegingsdetectoren uit met vijf nieuwe versies: twee voor gangen en drie voor hoge en grote ruimtes. Bewegingsdetectoren schakelen of dimmen het licht op basis van beweging, zodat het licht enkel brandt wanneer dat nodig is. Ze zorgen voor een aanzienlijke energiebesparing. Energieprestatieparameters (EPP) Om een indicatie te geven hoe ETAP bijdraagt aan energiebesparing bij zijn klanten zijn drie energieprestatie-parameters (EPP) ontwikkeld (zie grafiek hiernaast). De EPP verlichting geeft de gemiddelde lumen per watt voor de verkochte verlichtingsarmaturen. Door constante product updates en verbeteringen aan bestaande producten krijgen we jaar na jaar meer licht voor hetzelfde geïnstalleerd vermogen. De stijging van de EPP verlichting kunnen we verklaren door het stopzetten van een aantal oudere, minder efficiëntere reeksen en de toename van het aantal ledproducten, het invoeren van de ecolampen en het gebruik van HRSilver-aluminium in de fluorescentiearmaturen. HRSilver heeft een extreem hoge reflectiefactor (98 %) dankzij een deklaagje van zuiver zilver bovenop het basismateriaal. De EPP controls is de besparing die al onze klanten samen op 1 jaar tijd realiseren door onze controlesystemen te combineren met onze armaturen. De parameter is uitgedrukt in het aantal bespaarde ton CO 2 per jaar. De EPP controls is rechtstreeks verbonden aan het aantal verkochte producten. Door de groeivertraging in 2011 en 2012 is dus ook de EPP gedaald. De EPP noodverlichting bestaat uit 2 delen. EPP verlichting geeft het aantal kwh/m² (waarbij m 2 het aantal vierkante meter aanduidt dat door het toestel verlicht wordt) dat onze toestellen in waaktoestand consumeren. De EPP signalisatie in kwh/m (waarbij m de herkenningsafstand aanduidt) geeft het verbruik voor alle signalisatieapplicaties die we verkopen. Beide getallen worden gerefereerd t.o.v. het cijfer van 2007 zodat we de verbetering kunnen volgen over de jaren heen. De aanhoudende daling in EPP noodverlichting heeft te maken met het grotere aandeel ledproducten in onze verkoop. Het effect is groter voor verlichting dan voor signalisatie. DUURZAAMHEIDSVERSLAG

20 5 Klantentevredenheid Uitgelicht GreenLight: partners in duurzaamheid Als Main Endorser van het GreenLight-programma van de EU moedigt ETAP zijn klanten aan om GreenLight Partner te worden. Dit houdt in dat de klant zich engageert om binnen vijf jaar de helft van de verlichtingsinstallaties te vervangen door efficiëntere verlichting, of om het totale energiegebruik voor verlichting met minstens 30 procent te reduceren. De beste projecten worden beloond met een GreenLight Award. ETAP is er fier op dat verschillende van haar klanten een Award hebben gewonnen. Dat ook de klanten deze Award hoog inschatten, blijkt uit de reactie van Philippe Tostain van de stad Rijsel (GreenLight Award 2012). De Award is een mooie beloning van onze inspanningen, aldus Tostain. We willen dit delen met de inwoners van onze stad. Daarom tonen we in de betrokken instellingen een display met het GreenLight-logo en bijkomende uitleg over dit project.

21 Klantentevredenheid is een belangrijk element in onze strategie. Om de klantentevredenheid te meten, hebben we zowel informele als formele instrumenten. De meer informele input komt via ons uitgebreide verkoopnetwerk: onze verkopers staan dagelijks in contact met de klant en behandelen naar best vermogen alle vragen en lossen kleine problemen op. Daarnaast hebben we twee formele kanalen: -- Ten eerste ons systeem om klachten op te vangen. Elke formele klacht van een klant wordt doorgestuurd naar de relevante afdeling en nadat het probleem is opgelost, wordt ook een feedback aan de klant gegeven. De behandeling van klachten is volledig beschreven in het ETAP ISO 9001-kwaliteitsysteem. Jaarlijks wordt ook een overzicht van de structurele klachten voorgelegd aan de raad van bestuur. Het is een belangrijk instrument om de organisatie bij te sturen waar nodig. -- Ten tweede een klantenbevraging. Die gebeurt om de 3 jaar in functie van de strategische planningsoefening die ETAP uitvoert. We peilen naar de parameters waarin we als organisatie willen uitblinken en het verschil willen maken met onze concurrenten. Het betreft kwaliteit en afwerking, technische performantie, innovatie en design. De resultaten van de enquête worden binnen de organisatie verspreid. Elke afdeling is verantwoordelijk voor de opvolging van de resultaten binnen zijn activiteitendomein. De resultaten van de bevraging van 2011 worden gegeven in de grafiek 6 en 7. De resultaten (op een score van 10) worden geïnterpreteerd in functie van eerdere bevragingen en in functie van de positie ten opzichte van onze directe concurrenten. Uit de enquête van 2011 blijkt dat de klantentevredenheid hoog blijft, zowel voor verlichting als noodverlichting. In vergelijking met de vorige enquête, in 2007, zijn er geen significante verschuivingen. Grafiek 6: Resultaten klantenbevraging voor verlichtingsproducten Grafiek 7: Resultaten klantenbevraging voor noodverlichtingsproducten ,2 8,6 8,4 8,1 8,2 8,4 8,2 7,9 8,2 8,2 8,3 7,9 Kwaliteit en afwerking Energiezuinige Efficiënte verlichting verlichtingsoplossingen 7,6 7,9 8,2 7,7 7,1 7,8 7,9 7,7 7,1 8,1 7,9 7,5 Vernieuwing Design Maatwerk 1 0 8,2 8,4 8,4 8,1 8,4 8,5 8,5 8,2 8,1 8,3 8,2 7,9 8,0 8,3 8,1 7,9 Kwaliteit en afwerking Betrouwbaarheid Vernieuwing Design architecten (n = 30) ingenieurs (n = 71) eindgebruikers (n = 245) installateurs (n = 233) architecten (n = 30) ingenieurs (n = 71) eindgebruikers (n = 245) installateurs (n = 233) DUURZAAMHEIDSVERSLAG

Duurzaamheidsverslag 2010 NOVEMBER 2011

Duurzaamheidsverslag 2010 NOVEMBER 2011 Duurzaamheidsverslag 21 NOVEMBER 211 1. Voorwoord Voor u ligt de tweede editie van ETAPs duurzaamheidverslag. We hebben in deze editie een belangrijke stap gezet om onze verslaggeving uit te breiden en

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 BMA Ergonomics b.v. rapporteert volgens de core variant van versie G4 van de richtlijnen van het Global Reporting Initiative. Op de indicatoren en de informatie in het

Nadere informatie

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID Inleiding De KBC-groep wil een onafhankelijke bank-verzekeraar zijn voor particulieren en kleine en middelgrote ondernemingen in geselecteerde Europese

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslag: 2009 NOVEMBER 2010

Duurzaamheidsverslag: 2009 NOVEMBER 2010 Duurzaamheidsverslag: 29 NOVEMBER 21 1. VOORWOORD Al bij de oprichting van ETAP in 1949 hadden de aandeelhouders oog voor de duurzaamheid van de activiteiten. In het originele missiedocument van de onderneming

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

3 redenen voor een duurzaamheidsverslag. 1. Voor onze stakeholders 2. DNA van Pro Natura 3. Interne communicatie

3 redenen voor een duurzaamheidsverslag. 1. Voor onze stakeholders 2. DNA van Pro Natura 3. Interne communicatie 3 redenen voor een duurzaamheidsverslag 1. Voor onze stakeholders 2. DNA van Pro Natura 3. Interne communicatie Over het verslag Tweejaarlijkse publicatie Volgens GRI4 (tabel) Met de stakeholders: bepalen

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Flare. Comfort en rendement met leds

Flare. Comfort en rendement met leds Flare Comfort en rendement met leds Flare Downlights en spots met ledtechnologie Flare, een uniek designconcept Mun* product design Flare is een compleet gamma van ronde downlights en spots. Zij verzekeren

Nadere informatie

Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid

Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid (Goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering nr.1/2009 op 29 september 2009) Bericht van de voorzitter Indorama Ventures Public

Nadere informatie

Armaturen met vlakke diffusor

Armaturen met vlakke diffusor Armaturen met vlakke diffusor 2 ETAP Armaturen met vlakke diffusor Diffusorverlichting is een vaste waarde voor de algemene verlichting van kantoren en publieke gebouwen. Logisch, want diffusoren bieden

Nadere informatie

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010:

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010: Kijk! dit doen wij. IDENTITY-KIT GESCHIEDENIS 1898: Start Drukkerij Wils - Wiels 1959: Oprichting vennootschap Drukkerij Ignace Wils pvba 1989: omvorming vennootschap naar Drukkerij Ignace Wils nv 1995:

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Gedragscode. Inhoudsopgave RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4

Gedragscode. Inhoudsopgave RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4 Inhoudsopgave INLEIDING... 3 DOEL VAN DE MANUCHAR GEDRAGSCODE... 3 TOEPASSINGSGEBIED... 3 TOEZICHT OP DE NALEVING... 3 GEDRAGSCODE... 4 RESPECT VOOR COLLEGA'S, HANDELSPARTNERS EN DE GEMEENSCHAP... 4 NALEVING

Nadere informatie

Robuust en waterdicht

Robuust en waterdicht K2 1 2 Veilig op openbare plaatsen Veilig bij vochtige omstandigheden of hoge stofconcentraties Veilig bij toepassingen buiten 3 Robuust en waterdicht K2 is een stof- en waterdichte (IP65) armatuur die

Nadere informatie

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen in KBC Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Corporate Social Responsibility of CSR)

Nadere informatie

Bedrijfsjurist in Beweging

Bedrijfsjurist in Beweging Salary Survey editie 2014 Bedrijfsjurist in Beweging Profiel, lonen en trends 01 Executive summary Met 696 deelnemers is deze editie 2014 van de salary survey bij de bedrijfsjurist een succes. We noteerden

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Helvar voor het milieu. P e o p l e I n n o v a t i o n s S o l u t i o n s

Helvar voor het milieu. P e o p l e I n n o v a t i o n s S o l u t i o n s Helvar voor het milieu P e o p l e I n n o v a t i o n s S o l u t i o n s Helvar voor het milieu Het milieu voor Helvar Betrouwbare energie efficiënte producten en lichtsystemen. Energie efficiëntie bij

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Confidentiële Functiebeschrijving VRT. HR-Directeur. Januari 2015. 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved.

Confidentiële Functiebeschrijving VRT. HR-Directeur. Januari 2015. 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved. Confidentiële Functiebeschrijving VRT HR-Directeur Januari 2015 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved. CONFIDENTIËLE FUNCTIEBESCHRIJVING Functie Onderneming Locatie Rapporteren aan Website HR-directeur

Nadere informatie

Werk maken van werkbaar werk

Werk maken van werkbaar werk Comité Vlaams ABVV 6 maart 2012 Resolutie Werk maken van werkbaar werk Voor een goed begrip Kwaliteit van arbeid is al lang een vakbondseis. We hebben het tegenwoordig over werkbaar werk. Werkbaarheid

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep

ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep ethisch handvest Voorwoord door Jean-Louis Bouchard, Voorzitter van de Groep Presentatie en engagement van het Comex Ethisch Handvest Econocom Groep Bijlagen WOORD VOORAF DOOR JEAN-LOUIS BOUCHARD, VOORZITTER

Nadere informatie

efficiëntie, comfort en gebruiksgemak

efficiëntie, comfort en gebruiksgemak UM UM efficiëntie, comfort en gebruiksgemak Dankzij de MesoOptics -technologie hebben de diffusoren van de UM-reeks een hoog rendement en breedstralende lichtverdeling. Voeg daarbij hun hedendaagse vormgeving

Nadere informatie

Plannen & organiseren

Plannen & organiseren kijkt vooruit, onderbouwt een planning, houdt rekening met potentiële invloedfactoren, visualiseert en communiceert deze duidelijk en begrijpbaar aan de medewerkers. koppelt aan deze planning, doelstellingen

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Competentietest. Hoe werkt de test?

Competentietest. Hoe werkt de test? Competentietest Dit is een test die jou en de andere militanten in je bedrijf kan helpen om vrij eenvoudig en snel na te gaan hoe ver competentiemanagement in je eigen bedrijf ontwikkeld en/of ingevoerd

Nadere informatie

Index van de GRI-inhoud

Index van de GRI-inhoud Index van de GRI-inhoud Algemene informatie-elementen G4-32 Algemene informatieelementen Jaarlijks Financieel Verslag 204 Pagina( s) Externe controle Strategie en Analyse G4-2: Brief aan de aandeelhouders

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

Algemene Informatie. Naam van beleid Gedragscode voor leveranciers aan NSG Group Goedgekeurd door Procurement Policy Steering Committee Datum van

Algemene Informatie. Naam van beleid Gedragscode voor leveranciers aan NSG Group Goedgekeurd door Procurement Policy Steering Committee Datum van Algemene Informatie Naam van beleid Gedragscode voor leveranciers aan NSG Group Goedgekeurd door Procurement Policy Steering Committee Datum van 17.06.2009 goedkeuring Doelpubliek Dit beleid geldt voor

Nadere informatie

Mag het iets meer zijn?

Mag het iets meer zijn? Levenslang leren West-Vlaanderen Werkt 3, 2010 Mag het iets meer zijn? De opleidingsbehoeften in de West-Vlaamse bedrijven en organisaties Syntra West - Chris Cardinael Tanja Termote sociaaleconomisch

Nadere informatie

Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij. stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011

Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij. stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011 Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011 1 Randstad internationaal Op één na grootste leverancier van HR-diensten 43 landen 14,1 miljard

Nadere informatie

HRM in de KMO 21 februari 2013 Belonen & motiveren. PRAKTIJKGETUIGENIS Frederic Bulcaen - Typhoon

HRM in de KMO 21 februari 2013 Belonen & motiveren. PRAKTIJKGETUIGENIS Frederic Bulcaen - Typhoon HRM in de KMO 21 februari 2013 Belonen & motiveren PRAKTIJKGETUIGENIS Frederic Bulcaen - Typhoon Agenda Over Typhoon Pijlers HR beleid bij Typhoon Verloningsbeleid bij Typhoon Lessons learned oorstelling

Nadere informatie

FUNCTIE/ORGAAN: Directeur

FUNCTIE/ORGAAN: Directeur FUNCTIE/ORGAAN: Directeur Functiedoel: - De directeur is de eindverantwoordelijke van het PVT De Landhuizen en is verantwoordelijk voor de realisatie van de missie, de visie en het beleid binnen de doelstellingen

Nadere informatie

good life is about brightness LUXIMPROVE it s all about brightness specialisten in professionele LED oplossingen www.luximprove.

good life is about brightness LUXIMPROVE it s all about brightness specialisten in professionele LED oplossingen www.luximprove. good life is about brightness specialisten in professionele LED oplossingen LUXIMPROVE it s all about brightness www.luximprove.com 2 LuxImprove Bright world... ...de wereld om ons heen draait om licht.

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Enkele kerncijfers mbt ziekteverzuim Enkele stellingen Geïntegreerde gedragsmatige verzuimaanpak Modulaire opbouw

Enkele kerncijfers mbt ziekteverzuim Enkele stellingen Geïntegreerde gedragsmatige verzuimaanpak Modulaire opbouw Inhoud Geïntegreerde,gedragsmatige aanpak van verzuim Enkele kerncijfers mbt ziekteverzuim Enkele stellingen Geïntegreerde gedragsmatige verzuimaanpak Modulaire opbouw 2 Totale kost ziekteverzuim in 2008

Nadere informatie

Besparen op onderhoud en energie

Besparen op onderhoud en energie K7 2 K7 ETAP ETAP K7 is een compleet noodverlichtingsgamma uitgerust met led-technologie. Met dit gamma haalt u het maximum uit de vele voordelen van leds. Besparen op onderhoud en energie Minder onderhoudskosten

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

NIEUW EENVOUDIG. E-Line LED

NIEUW EENVOUDIG. E-Line LED NIEUW Licht EENVOUDIG EFFICIËNT HOEHOOGISUW BESPARINGSPOTENTIEEL? PUREEFFICIENTIE VOORNIEUWBOUW ENRENOVATIE Efficiënt licht voor productiehallen. Om energie te kunnen besparen is veelal een renovatie van

Nadere informatie

meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl

meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl blauw is het nieuwe groen meer besparen met minderwatt dit is minderwatt minderwatt is een businessunit van het gerenommeerde Maas & Hagoort Lampen. Met een

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht. Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart.

Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht. Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart. Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart. Vervang oude fluorescentielampen door energiezuinige verlichting

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE

DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE 57140513.JV-C1 DE WERKING VAN ONZE RAAD VAN BESTUUR: EEN GEDEELDE DIAGNOSE VRAGENLIJST VOOR BESTUURSLEDEN Wij verzoeken u de vragenlijst individueel in te vullen. Het is niet de bedoeling uw kennis te

Nadere informatie

SIKA S NORMEN EN WAARDEN

SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA EEN WERElDlEIDER MEt NORMEN EN tradities Sinds de oprichting ruim 100 jaar geleden in zwitserland door de vooruitstrevende uitvinder Kaspar Winkler heeft Sika zich ontwikkeld

Nadere informatie

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015 plan 2014-2015 Inzake 20 Tinten Groen CO2-prestatieladder Certificering Continuering 2013-2014 Datum : September 2015 plan Cor Millenaar B.V. / G-center B.V. 2014 2015 September 2015 pag. 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Greenlight partner. Excellent lighting, saving energy

Greenlight partner. Excellent lighting, saving energy Greenlight partner Excellent lighting, saving energy EXCELLENT LIGHTING, SAVING ENERGY Excellent lighting, saving energy Hoe kun je een gebouw uitstekend verlichten en daarbij minimaal energie verbruiken?

Nadere informatie

Wat willen we in Pegode VZW bereiken?

Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Niel, 15 november 2012 Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Doelstelling Pegode VZW zoals vermeld in de statuten: De vereniging heeft als doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk, de maatschappelijke

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 87 --------------------------------

R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- R A P P O R T Nr. 87 -------------------------------- Europese kaderovereenkomst betreffende inclusieve arbeidsmarkten Eindevaluatie van de Belgische sociale partners ------------------------ 15.07.2014

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ BIJLAGE 2. INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ Dit intern reglement maakt integraal deel uit van het Corporate Governance Charter van de Vennootschap. Deze bijlage is een aanvulling op de toepasselijke

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project.

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project. De visie en missie van Buro Project over MVO Buro Project streeft via haar MVO-charter een strategie voorop te stellen waarbij iedere stakeholder

Nadere informatie

Spaar de natuur Gebruik het juiste licht!

Spaar de natuur Gebruik het juiste licht! Middelbare school Süderelbe, Duitsland Spaar de natuur Gebruik het juiste licht! Met een simpele overstap naar energiezuinige verlichting in uw school kunt u ook een verschil maken Ik help mijn school

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Choco cvba Kenmerken Opgericht in 2002 Coöperatie van werkers 3.308.054 euro omzet in 2013 11 Vennoten Bij Choco zijn de 7 principes

Nadere informatie

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 Verwijzing paginanummers Visie en strategie 1.1 Verklaring van de directie. 1. Voorwoord 1.2 Beschrijving van belangrijke gevolgen, risico's en mogelijkheden. 1. Voorwoord,

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ BIJLAGE 2 BIJ HET CORPORATE GOVERNANCE CHARTER INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ OPGESTELD DOOR DE RAAD VAN BESTUUR INHOUDSOPGAVE Algemeen... 3 1. Samenstelling... 3 2. Verantwoordelijkheden... 3 3.

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Het Hinkelspel cvba Kenmerken Opgericht in 1982 Multistakeholder coöperatie > 2 miljoen euro omzet in 2013 > 70 vennoten We blijven

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3. Jade Beheer Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.0 Document : Communicatieplan CO 2-prestatieladder Auteur : Jade

Nadere informatie

INTERVIEWVRAGEN Mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid

INTERVIEWVRAGEN Mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid INTERVIEWVRAGEN Mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid INTERVIEWVRAGEN MANTELZORGVRIENDELIJK PERSONEELSBELEID Korte omschrijving: Dit is een overzicht van mogelijke interviewvragen voor een semi-gestructureerd

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

Volledig gamma, uniforme stijl. Oog voor detail

Volledig gamma, uniforme stijl. Oog voor detail Discreet design K9 bewijst dat noodverlichting mooi en discreet kan zijn. Het minimalistische ontwerp, de compacte uitvoering en de hoogwaardige afwerking zorgen ervoor dat zowel de signalerings- als de

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing

DUURZAAMHEIDSSCAN. Ja/altijd Meestal Soms Meestal niet Nee/nooit Niet van toepassing DUURZAAMHEIDSSCAN Hoe duurzaam is uw bedrijfsvoering? Deze duurzaamheidsscan geeft een globaal beeld van uw niveau van duurzaamheid en laat zien hoe maatschappelijk verantwoord u onderneemt in vergelijking

Nadere informatie

Functiekaart. Werkt onder leiding van en rapporteert aan jeugdconsulent (Vrije tijd - Jeugd)

Functiekaart. Werkt onder leiding van en rapporteert aan jeugdconsulent (Vrije tijd - Jeugd) Functie Graadnaam: administratief medewerker Functienaam: administratief medewerker Functiefamilie: administratief uitvoerend Functionele loopbaan: C1-C3 Afdeling: Vrije tijd Dienst: Jeugd Subdienst: Code:

Nadere informatie

Er-wel-zijn - beleid. Bijlage 3 bij het arbeidsreglement. Goedgekeurd op de OCMW-raad van xxxx/2015

Er-wel-zijn - beleid. Bijlage 3 bij het arbeidsreglement. Goedgekeurd op de OCMW-raad van xxxx/2015 Er-wel-zijn - beleid Bijlage 3 bij het arbeidsreglement Goedgekeurd op de OCMW-raad van xxxx/2015 versie 1: xxxx 2015 Inhoudstafel A. Visie 2 B. Doelstellingen 2 C. Gemeenschappelijke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

Vacatures en samenstelling OR

Vacatures en samenstelling OR COMMISSIE BEVORDERING MEDEZEGGENSCHAP Vacatures en samenstelling OR SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509 LK Den Haag T 070 3499 499 E communicatie@ser.nl www.ser.nl September

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

LEIDING GEVEN. Functiefamilie: Niveau: Doel van de functiefamilie

LEIDING GEVEN. Functiefamilie: Niveau: Doel van de functiefamilie Functiefamilie: Niveau: LEIDING GEVEN D Doel van de functiefamilie Instaan voor de coördinatie en de opvolging van de werkzaamheden van een administratieve of operationele entiteit waarin men medewerkers

Nadere informatie

KWALITEITSCOÖRDINATOR

KWALITEITSCOÖRDINATOR 2007.03.31 A1 / administratief AWS1a/AWS1b/AWS2a KWALITEITSCOÖRDINATOR WERVING Bijdragen tot: Ontwikkelen en implementeren van een verbetermanagementsysteem waardoor het OCMW haar missie en visie, inclusief

Nadere informatie

MVO actieplan HKV 2015-2016

MVO actieplan HKV 2015-2016 MVO actieplan HKV 2015-2016 November 2015 November 2015 MVO actieplan HKV Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Onze MVO doelen en actiepunten... 5 3 Implementatie, review en communicatie... 8 4 Verantwoording...

Nadere informatie

3.1 Personeelsbeleid. telenet // jaarverslag 2009 : activiteitenverslag

3.1 Personeelsbeleid. telenet // jaarverslag 2009 : activiteitenverslag 3.1 Personeelsbeleid 28 3 BEDRIJFSCULTUUR Telenet heeft sinds zijn ontstaan een exponentiële groei doorgemaakt. De snelle toename van het aantal personeelsleden vereiste de voorbije jaren een grondige

Nadere informatie

Datum 29 september 2011

Datum 29 september 2011 Beleidsnotitie duurzame openbare verlichting 2011-2016 Kerngegevens Projectleider Afdeling B.I.C. Stolk Ruimte 3 Datum 29 september 2011 3 Behandeling Gemeenteraad Planstatus Casenummer Vastgesteld AB11.00502

Nadere informatie

Europese jobmarkt herleeft

Europese jobmarkt herleeft Europese jobmarkt herleeft Resultaten Search Trends survey Februari 2010 1 Samenvatting Twee derde van de bedrijven wil tijdens de komende 12 maanden mensen aanwerven; een vijfde van de Europese bedrijven

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

BESPAAR NU MET LED-VERLICHTING LED SOLUTIONS HOLLAND VERKOOPT BESPARINGEN!

BESPAAR NU MET LED-VERLICHTING LED SOLUTIONS HOLLAND VERKOOPT BESPARINGEN! BESPAAR NU MET LED-VERLICHTING LED SOLUTIONS HOLLAND VERKOOPT BESPARINGEN! WELKOM, LED verlichting is de toekomst LED-verlichting biedt ons vandaag de dag ongekend veel mogelijkheden om een natuurlijke

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

Vragenlijst Leeftijdsscan

Vragenlijst Leeftijdsscan De leeftijdsscan Dit document is een blanco vragenlijst ter voorbereiding van het invullen van de leeftijdsscan op www.leeftijdsscan.be. Die website helpt u in real time om een duidelijk beeld te vormen

Nadere informatie

Leidraad voor werken aan elektrische installaties: BA4-BA5 - Code van goede praktijk. Dirk Wynants HSEQ Manager Cegelec

Leidraad voor werken aan elektrische installaties: BA4-BA5 - Code van goede praktijk. Dirk Wynants HSEQ Manager Cegelec Leidraad voor werken aan elektrische installaties: BA4-BA5 - Code van goede praktijk Dirk Wynants HSEQ Manager Cegelec BA4-BA5 BA5 personeel Bekwaam voor het werken aan de elektrische installaties van

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie