Cradle-to-Cradle ook voor Vlaanderen? Themagroepvergaderingen MIP2 - Antwerpen 25/03/2010

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cradle-to-Cradle ook voor Vlaanderen? Themagroepvergaderingen MIP2 - Antwerpen 25/03/2010"

Transcriptie

1 Cradle-to-Cradle ook voor Vlaanderen? Themagroepvergaderingen MIP2 - Antwerpen

2 Doel van deze studie Cradle to cradle is een belangrijke inspiratiebron voor MIP2 Een handleiding voor MIP2 om met het concept Cradle-to- Cradle om te gaan. Kader - wat is het en waar komt het vandaan? Wat is de plaats ervan in het transitieproces naar een duurzame samenleving? Hoe er mee aan de slag met innovatietrajecten? De rol van het certificaat.

3 Cradle-to-Cradle Kader: wat is het en waar komt het vandaan? Wat is de plaats ervan in het transitieproces naar een duurzame samenleving? Hoe er mee aan de slag met innovatietrajecten? De rol van het certificaat.

4 Kader? Groeiend bewustzijn: De laatste decennia welvaart - welzijn wat met de komende decennia Er wordt actie ondernomen: Initieel defensief (kostenreductie afval, opvolgen wetgeving) Meewerkend (preventief handelen, managementaanpak) Actieve aanpak ( productverantwoordelijkheid, levenscyclusanalyse, eco-efficiëntie)

5 Kader

6 Kader Is dit genoeg? Zal deze aanpak leiden tot een duurzame samenleving? of uitstel van executie? Misschien wel dit laatste. Een efficiëntie maatregel is vooral re-actief en wordt afgewogen tot de norm niet tot een doel. Als we echter een duidelijk doel voor ogen stellen dan kunnen we tot doeltreffende ofwel effectieve maatregelen komen.

7 Kader Nood aan een doel: Braungart en McDonough vullen dit in met hun C2Caanpak. Het brede kader is eco-effectiviteit Het uitgewerkte toepassingskader zijn producten en hoe om te gaan met materialen/grondstoffen/afval

8 Cradle to cradle concept: basisprincipes Eco-effectiviteit Doing the right things maximaliseren van de positieve effecten Eco-efficientie Doing the things right beperken van de schadelijke effecten

9 Cradle to cradle concept: basisprincipes Uitgangspunten: Doe zoals de natuur: Waste equals food Use current solar income Celebrate diversity

10 Kader

11 Cradle-to-Cradle Kader wat is het en waar komt het vandaan? Wat is de plaats ervan in het transitieproces naar een duurzame samenleving? Hoe er mee aan de slag met innovatietrajecten? De rol van het certificaat.

12 C2C en transitie naar een duurzame samenleving Duurzame Samenleving Groene Economie Eco-efficiëntie

13 Hoe? Rol in het transitieproces naar een groene economie (sterktes/opportuniteiten): C2C: Doel (visie) scherp stellen + hoog ambitieniveau = Ontwikkel producten en processen die een positieve impact hebben op het milieu Het C2C- verhaal spreekt een brede groep van actoren in de samenleving aan: politiek, industrie, burgers Het reikt een deel van de oplossingen/scenarios aan: - Voor mens en natuur gezonde producten - Hoogwaardige kringlopen - Scheiden biologische en technologische kringloop - Voor de technogische kringloop: diensten ipv goederen - Gebruik curent solar income based energie

14 Bijkomende uitdagingen in de transitie naar een groene economie Meer dan enkel een materiaal transitie Hoogwaardige materiaalkringlopen zijn energie- intensief: behoefte aan energietransitie impact op mobiliteit? => onrechtstreekse impact op milieu. Hoe organiseer je de kringloopbewaking om downcycling te vermijden? Hoe gescheiden houden van C2C en niet-c2c producten? Wil de consument meestappen in het verhaal van product-dienstsystemen?

15 Andere uitdagingen voor het C2C-concept Algemene kritiek: C2C-oplossingen zijn niet (allemaal) nieuw: Ambitieniveau wel Veilige producten, kringloopdenken, gescheiden cyclussen, gebruik van zonne-energie, product-dienst systemen zijn oplossingen die ook bedacht zijn in het eco-efficiëntiedenken. Kan geïnterpreteerd worden alsof we in tussentijd onze levenswijze niet hoeven aan te passen. C2C-certificaat: Certificatieproces én consultancy in handen van founding fathers. Certificatieproces is niet transparant (hoe ziet de lijst van green materials eruit?) Huidige beleidskader en/of bedrijfsaanpak vertrekken vanuit eco-efficiëntiebenaderingen.

16 Cradle-to-Cradle Kader wat is het en waar komt het vandaan? Wat is de plaats ervan in het transitieproces naar een duurzame samenleving? Hoe er mee aan de slag met innovatietrajecten? De rol van het certificaat.

17 Innovatietrajecten binnen dit transitiekader C2C als denkkader/visie/doel Ambitieuze doelstellingen Passen in langetermijnsvisie rond materiaalkringlopen Maar: niet blind voor andere noodzakelijke transities Link met wat nú mogelijk Vermijden van trade-off naar andere milieucompartimenten => Verzoenen van eco-effectiviteitsdoelstellingen en ecoefficiëntiebenaderingen.

18 Innovatietrajecten binnen dit transitiekader C2C als denkkader/visie/doel Ambitieuze doelstellingen Passen in langetermijnsvisie rond materiaalkringlopen Maar: niet blind voor andere noodzakelijke transities Link met wat nú mogelijk Vermijden van trade-off naar andere milieucompartimenten => Verzoenen van eco-effectiviteitsdoelstellingen en ecoefficiëntiebenaderingen.

19 Innovatietrajecten binnen dit transitiekader Hoe invullen? Studie een vergelijkende SWOT analyse tussen denkkaders/bedenkingen/evaluatiemethodes: - C2C-criteria - (E) LCA - Ecodesign (LiDS) - IWT-DTO => inspiratiebronnen voor een denkkader voor innovatietrajecten.

20 Eerste inspiratiebron: C2C-certificaat Wat: Invulling van het concept in de vorm van een certificatieprogramma voor materialen en producten. Hoe: criteria voor een 5-tal thema s vertrekkende vanuit het ecoeffecitiviteitsdenken Wie: MBDC en EPEA

21 Cradle to Cradle Certificatie modules Materialen Proces Audit Certificaat Evaluatie Evaluatie 1 Materialen 2 Materiaal hergebruik 3 Energie 4 Water 5 Sociale verantwoord.

22 Eerste inspiratiebron: C2C-certificaat Zwakte/bedreiging: Sterkte/opportuniteit: - Eco-effectiviteitscriteria -> onderzoeksdoelstellingen - inspiratie voor een verbetertraject - Niet de gehele levenscyclus in rekening: - Gebruiksfase, Contaminatie van bestaande kringlopen? Impact kringloop,energie? - Transparantie: Welke zijn de green materials? Waarom PVC uitgesloten?, hoe evaluatie van de kwalitatieve criteria - Vooral product focus minder proces - Bereikt het de relevante producten? (geen complexe producten gecertificeerd)

23 Duurzame Samenleving Groene Economie Eco-efficiëntie

24 Tweede inspiratiebron: LCA-analyse Wat: integrale milieu-impact analyse van producten tijdens hun levenscyclus (cradle to grave). Hoe: ISO-methode: goal & scope, inventarisatie inputs /outputs, impact assessment, interpretatie Wie: opengestelde methode

25 Tweede inspiratiebron: LCA-analyse Sterkte/opportuniteit: - Bekijkt alle aspecten van de levenscyclus - Trade-off s kunnen niet ongemerkt - Brengt de belangrijkste pijnpunten in kaart - Hoeft niet tegenstrijdig met een C2C aanpak: - Enkel een meetmethode geen reden om C2Cproducten niet aan een LCA te onderwerpen. - Exergetische LCA: - Methodiek om de thermodynamische effectiviteit van processen door te rekenen

26 Tweede inspiratiebron: LCA-analyse Zwakte/Bedreigingen: - Vooral een meetmethode - Impact op mens/milieu vooral doorgerekend via indirecte impacten - Omgevingsanalyse en evaluatie van de huidige situatie - Analyse leidt vooral toch tot re-actief handelen (beperken van de schadelijke effecten) - Voorziet niet de impact op lange termijn - Analyse pas mogelijk achteraf? - Niet ingebed in een langetermijnsdoelstelling waar willen we naartoe innovatietrajecten rond duurzaamheid

27 Duurzame Samenleving Groene Economie Eco-efficiëntie (E)LCA

28 Derde inspiratiebron: Eco-Design (LiDS wiel) Wat: LiDS: Lifecycle Design Strategies Hoe: Design strategie die ervoor zorgt dat de milieu-impact tijdens de productlevenscyclus beperkt wordt op basis van 8 hoofdstrategieën Wie: opengestelde methode

29 Derde inspiratiebron: LiDS wiel Design strategie Sterkte/Opportuniteit: - Bekijkt alle aspecten van de levenscyclus - Biedt voor elk van die aspecten een strategie aan om de milieu-impact ervan te beperken. - Ook strategieën voor: Productietechnieken, Transportmethoden, Milieubelasting tijdens de gebruiksfase - Een aantal van deze strategieën doen denken aan de C2C aanpak: Milieu/mens-vriendelijke materialen, Optimaliseren functievervulling, Aandacht voor hergebruik materialen - Strategieën vertalen zich makkelijk in projectdoelstellingen

30 Derde inspiratiebron: LiDS wiel Design strategie Zwakte/Bedreigingen: - Minder een totaalvisie: Wat is het uiteindelijke doel? - Combinatie van verschillende deelvisies - Minder hoog ambitieniveau - Vooral strategieën in de richting van minder slecht doen. - Aantal strategieën op lange termijn onvoldoende: - Optimaliseer levensduur - Dematerialisatie - Minder productieprocessen

31 Duurzame Samenleving Groene Economie Eco-efficiëntie Ecodesign (LiDS) (E)LCA

32 Vierde inspiratiebron: IWT-DTO Wat: bijkomende steun voor duurzame technologische ontwikkeling Hoe: onderzoeksproject is gericht op het halen van ecologische doelstellingen (7). 4 motivaties: hernieuwbare energie, beter dan BBT, ecopuntenmethode, toekomstige s trengere milieunormen Wie: IWT

33 Vierde inspiratiebron: IWT-DTO evaluatie Sterkte/Opportuniteit: - Is een evaluatiekader voor onderzoeksprojecten - doelstellingen gericht op duurzame technologische ontwikkeling - Ook doelstellingen naar: impact van productieprocessen, energiebesparing, andere milieuhinder (geluid, geur, ) - Een aantal van deze strategieën doen denken aan de C2C aanpak: gebruik hernieuwbare hulpbronnen, sluiten van de stofkringloop - eco-puntenmethode: laat toe om de milieuwinst in relatie te brengen met de investeringssteun (indicatie voor relevantie) en potentiële trade-off s te kwantificeren.

34 Vierde inspiratiebron: IWT-DTO evaluatie Zwakte/Bedreiging: - Zie ook LiDS (veel strategieën) zijn gelijklopend - Minder hoog ambitieniveau dan C2C - Eco-punten methode weegt af tov huidige praktijk en niet tov een lange termijn doelstelling

35 Duurzame Samenleving Groene Economie Eco-efficiëntie DTO Ecodesign (LiDS) (E)LCA

36 Conclusie C2C-geïnspireerde technologische onderzoeksprojecten focussen zich op: Maar: - Voor mens en natuur gezonde producten - Hoogwaardige kringlopen - Scheiden biologische en technologische kringloop - Voor de technologische kringloop: diensten ipv goederen - Gebruik current solar income based energie Transitieverhaal in achterhoofd Niet altijd is een eco-effectieve benadering al haalbaar Ook andere transities nodig

37 Conclusie C2C-geïnspireerde onderzoeksprojecten: Experimenten in het transitieproces naar eco-effectieve producten en processen Hebben best ook aandacht voor: De aanwezigheid van dit transitiekader (helpt hen te plaatsen in het langetermijnsverhaal). De onderbelichting van een aantal aspecten in het C2Cverhaal. De noodzaak aan andere transities opdat een C2C-aanpak kan slagen. Goed evenwicht zoeken tussen eco-effectiviteit en ecoefficientie doelstelling vs haalbaarheid

38 Voorstel voor concrete invulling bij C2Cinnovatietrajecten Multi-criteria benadering Criteria s C2C-inspired materiaal samenstelling (productveiligheid naar mens en milieu) materiaal hergebruik/design for environment (kringloopsluiten) Gebruik hernieuwbare energie Aanvullend Milieu-impact van het productieproces Milieu-impact tijdens het doorlopen van de kringloop (o.a. logistiek): Milieu-impact tijdens gebruiksfase van het product water (bij de productie van het product) Totaal te realiseren milieuwinst van het onderzoeksproject Social responsibility Contaminatie van bestaande kringlopen

39 rang Omschrijving Voorbeeld: energiebehoefte bij het productieproces 1 Het onderzoeksproject zal leiden tot bijkomende energiebehoefte bij het (productie)proces(tov de referentiesituatie) maar de verwachtte milieuvoordelen(op korte of lange termijn) wegen hier voldoende tegen op maar de inzet van current solar income gebaseerde energie is onderdeel van het onderzoeksproject. 3 Het onderzoeksproject zal niet leiden tot bijkomende energiebehoefte bij het (productie)proces(tov de referentiesituatie) de inzet van current solar income gebaseerde energie is onderdeel van het onderzoeksproject. 5 Het onderzoeksproject zal leiden een reductie van de energiebehoefte bij het (productie)proces(tov de referentiesituatie) de inzet van current solar income gebaseerde energie is onderdeel van het onderzoeksproject. 7 Het onderzoeksproject heeft als doel het (productie)proces te optimaliseren vanuit een exergiebenadering. 8 Het onderzoeksproject heeft als doel het (productie)proces te optimaliseren vanuit een exergiebenadering + de inzet van current solar income gebaseerde energie is onderdeel van het onderzoeksproject.

40 Cradle-to-Cradle Kader wat is het en waar komt het vandaan? Wat is de plaats ervan in het transitieproces naar een duurzame samenleving? Hoe er mee aan de slag met innovatietrajecten? De rol van het certificaat.

41 Cradle to Cradle Certificatie modules Materialen Proces Audit Certificaat Evaluatie Evaluatie 1 Materialen 2 Materiaal hergebruik 3 Energie 4 Water 5 Sociale verantwoord.

42 Cradle to Cradle certificatieniveau s & criteria

43 Cradle to Cradle Chemical Profiling Chart

44 Zijn er genoeg certificaten en labels?

45

46 Tendenzen - Stijgend aantal - Reden: maatschappelijke uitdagingen zijn sector en productgebonden bv. - sociale omstandigheden in textielsector, - bescherming biodiversiteit door gecontroleerde houtkap, - milieuperformantie bij electronica - Gevolg: consument ziet door de bomen het bos niet meer - Bijkomende certificaten/labels dienen aldus specifieke toegevoegde waarde te geven

47 Types certificaten en labels - Officieel versus privaat - Collectief (sector) versus individueel - Gecontroleerd (onafhankelijke externe partij) versus niet gecontroleerd Cradle to Cradle is een privaat, individueel niet gecontroleerd label - Biedt uniformiteit en beschermt hoog ambitiegehalte - Onvoldoende transparantie en onafhankelijkheid - Wens om daarin te groeien naar de toekomst

MIP2, Cradle to Cradle en het certificatieproces

MIP2, Cradle to Cradle en het certificatieproces MIP2, Cradle to Cradle en het certificatieproces Themagroepvergaderingen MIP2 - Mechelen Doel van dit project Cradle to cradle is een belangrijke inspiratiebron voor MIP2 Een handleiding voor MIP2 om met

Nadere informatie

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten?

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? 26/03/2010 Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? Dr. Karl Vrancken projectenmanager - VITO VITO Unit transitie energie en milieu» Energie en emissie modellering en monitoring»

Nadere informatie

BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO

BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO VERSIE 3.0 _ APRIL 2009 BIJLAGE 1 LEIDRAAD AANVRAAG EXTRA STEUN VOOR BEDRIJFSPROJECTEN GERICHT OP DTO Bischoffsheimlaan 25 B - 1000 Brussel Tel : +32 02 209 09 00 Fax : +32 02 223 11 81 e-mail : info@iwt.be

Nadere informatie

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be SILVER Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle to Cradle is een innovatief concept waarbij productieprocessen

Nadere informatie

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Niveaus van circulariteit (10 R s) 1. Refuse: weigeren/voorkomen gebruik 2. Reduce: gebruik

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop.

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. SILVER Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop www.armstrong-plafonds.nl www.armstrongplafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle to Cradle is een innovatief concept waarbij productieprocessen

Nadere informatie

HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO)

HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO) VERSIE 3.0 JANUARI 20 HANDLEIDING BIJ HET AANVRAGEN VAN EEN SELECTIEBONUS VOOR DUURZAME ONTWIKKELING (DO) KONING ALBERT II - LAAN 35 BUS 16 1030 BRUSSEL - BELGIE TEL +32 (0)2 432 42 82 www.iwt.be EMAIL

Nadere informatie

MIP2, op Jacht naar Eco-Innovatiekracht

MIP2, op Jacht naar Eco-Innovatiekracht MIP2, op Jacht naar Eco-Innovatiekracht Liesbet Goovaerts Katrijn Alaerts Themagroepvergaderingen MIP2 Antwerpen Globale opzet Eco-innovatieve sectoren in Vlaanderen? antwoord op twee vragen: 1. succesfactoren

Nadere informatie

Duurzame bedrijventerreinen

Duurzame bedrijventerreinen Duurzame bedrijventerreinen Duurzaamheid: meer dan enkel energie Duurzaam bedrijventerrein Energie, water, afval, sociale aspecten, samenwerkingen, Wordt ingewikkelde oefening Gegevens? Project SIS (Sustainable

Nadere informatie

ISO 9001:2015 ISO 14001:2015

ISO 9001:2015 ISO 14001:2015 ISO 9001:2015 ISO 14001:2015 The world has changed, a revision was needed Alumni-event, Milieu- en preventiemanagement Joerdi Roels, 20-10-2016 Hoeveel officiële ISO certificaten zijn er wereldwijd uitgereikt

Nadere informatie

Cradle to Cradle - duurzaamheid staat voorop SILVER. Plafond&Wand SYSTEMEN.

Cradle to Cradle - duurzaamheid staat voorop SILVER. Plafond&Wand SYSTEMEN. Plafond&Wand SYSTEMEN Samen van idee tot werkelijkheid SILVER Cradle to Cradle - duurzaamheid staat voorop www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle

Nadere informatie

Wat betekenen Cradle-to-Cradle en andere duurzaamheidstools voor MIP

Wat betekenen Cradle-to-Cradle en andere duurzaamheidstools voor MIP EINDRAPPORT Wat betekenen Cradle-to-Cradle en andere duurzaamheidstools voor MIP Studie uitgevoerd in opdracht van MIP (Milieu- en energietechnologie innovatie Platform) Juni 2010 Auteurs(s): Peter Stouthuysen

Nadere informatie

Biomassa en zijn afvalstatuut

Biomassa en zijn afvalstatuut Biomassa en zijn afvalstatuut Studiedag Cascadering in gebruik van hout en houtige biomassa Nico Vanaken OVAM Inhoud Afval of grondstof het beoordelingskader De ladder van Lansink als bewaker van de cascade

Nadere informatie

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 16 april 2010 Bezoek Deceuninck (Hooglede-Gits) - duurzaam materialenbeheer Geachte aanwezigen, Dames en heren,

Nadere informatie

CALL#4 SNELHEID IN DE ENERGIE- TRANSITIE

CALL#4 SNELHEID IN DE ENERGIE- TRANSITIE CALL#4 SNELHEID IN DE ENERGIE- TRANSITIE Circular Art Lab Limburg (CALL) legt maatschappelijke opgaven via open oproepen ( calls ) voor aan geëngageerde makers en denkers. Zij worden uitgenodigd kansen

Nadere informatie

Agoria Circular economy package Vleva 28/01/2016

Agoria Circular economy package Vleva 28/01/2016 Agoria Circular economy package Vleva 28/01/2016 AGORIA, FEDERATIE VAN DE TECHNOLOGISCHE INDUSTRIE Agoria is de grootste sectorfederatie in België 1700 lidbedrijven in 10 activiteitsdomeinen Aeronautics,

Nadere informatie

Cradle to Cradle van idee naar praktijk. Sebas Veldhuisen, Johan Gijsman Doetinchem, 3 februari 2010

Cradle to Cradle van idee naar praktijk. Sebas Veldhuisen, Johan Gijsman Doetinchem, 3 februari 2010 Cradle to Cradle van idee naar praktijk Grondleggers 2 William McDonough en Michael Braungart VPRO Documentaire: Afval = Voedsel Positieve boodschap Schaarste grondstoffen, van probleem naar oplossing

Nadere informatie

Cradle to Cradle. 1 Inhoud... 1. 2 Cradle to Cradle als nieuwe industriële revolutie... 1. 2.1 Van eco-efficiëntie naar eco-effectiviteit...

Cradle to Cradle. 1 Inhoud... 1. 2 Cradle to Cradle als nieuwe industriële revolutie... 1. 2.1 Van eco-efficiëntie naar eco-effectiviteit... 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Cradle to Cradle als nieuwe industriële revolutie... 1 2.1 Van eco-efficiëntie naar eco-effectiviteit... 2 2.2 Naar gesloten materiaalkringlopen... 3 3 De basisregels van Cradle

Nadere informatie

Circulair ontwerpen. Opportuniteiten & uitdagingen. Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016

Circulair ontwerpen. Opportuniteiten & uitdagingen. Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016 Circulair ontwerpen Opportuniteiten & uitdagingen Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016 Agoria is de grootste sectorfederatie 1700 lidbedrijven in 10 activiteitsdomeinen Aeronautics,

Nadere informatie

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions SLOGANS & MEGATRENDS Green economy Global warming Sustainability Energy consumption Cradle to cradle Biomass Duurzaam ondernemen Recycling Cradle to grave Bioplastics Greenhouse gas emissions CO 2 reduction

Nadere informatie

Slagen en falen van MVO in het MKB: een instrumentele aanpak. Bart Bossink

Slagen en falen van MVO in het MKB: een instrumentele aanpak. Bart Bossink Slagen en falen van MVO in het MKB: een instrumentele aanpak Bart Bossink Opbouw Definitie en concretisering Instrumenten - Strategie - Organisatorische innovatie - Technologische innovatie - Communicatie

Nadere informatie

Samenvatting. economy.

Samenvatting. economy. Samenvatting 6 SAMENVATTING Samenvatting Door toenemende technologische kennis en innovatie is het steeds beter mogelijk om de verschillende bestanddelen van planten, bomen, gewassen en dierlijke reststromen

Nadere informatie

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam

Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam Overzicht basisprincipes Klantgericht Betrouwbaar Veilig Efficiënt Doeltreffend Integraal Wendbaar Open Digitaal Inclusief Duurzaam De klant staat centraal in alles wat we doen. We zijn betrouwbaar voor

Nadere informatie

C2C in de bouw: veelgestelde vragen

C2C in de bouw: veelgestelde vragen C2C in de bouw: veelgestelde vragen Veelgestelde vragen C2C Algemeen De aandacht voor Cradle to Cradle (C2C) is sinds oktober 2006 in Nederland en Vlaanderen in een stroomversnelling gekomen na de uitzending

Nadere informatie

Corina den Besten Arnold Monshouwer

Corina den Besten Arnold Monshouwer Corina den Besten Arnold Monshouwer Wie zijn wij? Wie zijn wij? 1. Beter, eerder & sneller innoveren 2. Onafhankelijk klankbord voor MKB-ondernemers 3. Specialist in vernieuwing in alle bedrijfsaspecten

Nadere informatie

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Van Afval Af transitie-agenda naar een circulaire economie NVRD themadag Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Aanleiding en doel van Van Afval Af Verpakkingenakkoord Circulaire Economie Schuivende

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Een kader voor circulair inkopen

Een kader voor circulair inkopen Een kader voor circulair inkopen versie 20 april 2015 Auteurs: Take Padding, Godard Croon, Debbie van Haastrecht, Rene Dijkstra Dit factsheet biedt een kader voor het begrip circulair inkopen. In dit factsheet

Nadere informatie

VMP congres. Duurzame chemie en kunststoffen in kringlopen. Saskia Walraedt Sr advisor sustainable products and processes

VMP congres. Duurzame chemie en kunststoffen in kringlopen. Saskia Walraedt Sr advisor sustainable products and processes VMP congres Duurzame chemie en kunststoffen in kringlopen Saskia Walraedt Sr advisor sustainable products and processes sw@essenscia.be Duurzame chemie en kunststoffen in kringlopen Hefboom 9 binnen Vlaams

Nadere informatie

De canon van (duurzaam) ondernemen. Duurzaamheid: van bedreiging naar kansen voor het bedrijfsleven. Waarom duurzaam? Stelling 1

De canon van (duurzaam) ondernemen. Duurzaamheid: van bedreiging naar kansen voor het bedrijfsleven. Waarom duurzaam? Stelling 1 De canon van (duurzaam) ondernemen Duurzaamheid: van bedreiging naar kansen voor het bedrijfsleven VNO - NCW congres Food, Feed and Fuel 9 november 2010 Herstel 2010 -? ISO 26000 Guidelines Social responsibility

Nadere informatie

Activiteiten. Duurzaam ondernemen. Cradle to Cradle: tapijttegels worden opnieuw tapijttegels. R. Ramlotstraat 89 B-9200 Dendermonde.

Activiteiten. Duurzaam ondernemen. Cradle to Cradle: tapijttegels worden opnieuw tapijttegels. R. Ramlotstraat 89 B-9200 Dendermonde. Cradle to Cradle: tapijttegels worden opnieuw tapijttegels Activiteiten Adres De geschiedenis van DESSO begon toen in 1930 een Belgische fabrikant in het Nederlandse Oss geweven tapijten ging maken. Momenteel

Nadere informatie

Afdeling Inkoop Januari 2017

Afdeling Inkoop Januari 2017 Maatschappelijk Verantwoord Inkopen MVI-beleid in de praktijk Afdeling Inkoop Januari 2017 MVI-beleid Doel Waarom MVI-beleid? Als netbeheerder willen wij in de transitie naar een duurzame samenleving onze

Nadere informatie

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum Process Solutions Process Installations The smart way forward in food and beverage Find your optimum Find your optimum The smart way forward in food and beverage. In de food & beverage-industrie bent u

Nadere informatie

Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa

Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa Vrijdag 4 februari 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Symposium C2C in de Belgische bouwwereld - Gyproc Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa

Nadere informatie

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Inhoud In vogelvlucht door duurzaamheid Wat is duurzaamheid Historiek BREEAM: wat, hoe en waarom?

Nadere informatie

Kringloop. Introductie

Kringloop. Introductie Kringloop Introductie Onderwerpen Wat is er gedaan Wat is het belang Hoe ziet het project eruit? Wat is het doel Het vervolg Goed gescheiden Wat is er gedaan Om inzicht te krijgen in de (on)mogelijkheden

Nadere informatie

Alles in één GLOBAL PARCEL SERVICES LOGISTICS

Alles in één GLOBAL PARCEL SERVICES LOGISTICS Stabiliteit in een dynamische wereld AIR & OCEAN AUTOGROUPAGE CHEMICALS GLOBAL PARCEL SERVICES HEALTH CARE LOGISTICS SPECIAL SERVICES WAREHOUSING Alles in één Het belang van goede logistiek staat buiten

Nadere informatie

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Nederlandse Vrouwen Raad, Utrecht, 29 Mei 2008 Tineke M. Egyedi Delft University of Technology 1 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche

Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche AGORIA, FEDERATIE VAN DE TECHNOLOGISCHE INDUSTRIE Motor van onze economie 2013 2014 Omzet 95.9 Miljard 96.4 Miljard

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen in onderwijs. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar

Duurzaam Inkopen in onderwijs. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam Inkopen in onderwijs Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam inkopen, inleiding Duurzaam inkopen in onderwijs Spelers in het veld en hun rol Suggesties voor aanpak Informatiebronnen

Nadere informatie

De transitie naar duurzaam materialenbeheer. Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011

De transitie naar duurzaam materialenbeheer. Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011 De transitie naar duurzaam materialenbeheer Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011 Uitputting van niet-hernieuwbare grondstoffen Gelijkaardig probleem voor uitputting van fosfaatvoorraden

Nadere informatie

Duurzaam bouwen in België

Duurzaam bouwen in België Duurzaam bouwen in België Constitutionele context Federaal: Productbeleid (normen) Regio s: leefmilieu, wonen, rationeel energieverbruik,... 1 Sector 70 000 ondernemingen Vooral KMO Belg: Zelfbouwer >80%

Nadere informatie

Uitreiking Milieucharters Oost-Vlaanderen 2012

Uitreiking Milieucharters Oost-Vlaanderen 2012 Uitreiking Milieucharters Oost-Vlaanderen 2012 Praktijkvoorbeelden voor duurzaam ketenbeheer om de ecologische, sociale en economischfinanciële impact in kaart te brengen. Bernard MAZIJN Universiteit Gent

Nadere informatie

Stabiliteit in een dynamische wereld

Stabiliteit in een dynamische wereld Stabiliteit in een dynamische wereld AIR & OCEAN Autogroupage Chemicals global parcel services health care logistics Special Services warehousing Alles in één Het meer dan 100 jaar oude Nederlandse familiebedrijf

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

Circulaire Economie in de bouwsector. Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016

Circulaire Economie in de bouwsector. Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016 Circulaire Economie in de bouwsector Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016 WIE? Sinds 2012 Historiek van afvalbeleid naar Kleine regio,

Nadere informatie

Food Lab 26-30 maart. Food Center Amsterdam. Het verduurzamen van de lokale voedselketen en de rol van het Food Center Amsterdam

Food Lab 26-30 maart. Food Center Amsterdam. Het verduurzamen van de lokale voedselketen en de rol van het Food Center Amsterdam Food Lab 26-30 maart Food Center Amsterdam Het verduurzamen van de lokale voedselketen en de rol van het Food Center Amsterdam Ellen Mensink Creative City Lab 30 maart 2012 Programma van dag 5 13.00 Welkom

Nadere informatie

De toekomst van. de sloop- en afval keten

De toekomst van. de sloop- en afval keten De toekomst van de sloop- en afval keten René Plaggenburg Directeur sloop en reststoffencentra Dusseldorp Wie is Dusseldorp? Ontstaan in 1949 2003: drie business units Dusseldorp Groep Inzameling en Recycling

Nadere informatie

Cradle to Cradle in de bouw. Construeren van oneindig herbruikbaar gebouwen

Cradle to Cradle in de bouw. Construeren van oneindig herbruikbaar gebouwen Cradle to Cradle in de bouw Construeren van oneindig herbruikbaar gebouwen Seminar Duurzaamheid - BmS 29 november 2011 Introductie Thijs Huijsmans Constructief ontwerper +5 jaar werkervaring Brede ervaring

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

VINÇOTTE IN DE REAL ESTATE SECTOR

VINÇOTTE IN DE REAL ESTATE SECTOR VINÇOTTE IN DE REAL ESTATE SECTOR KUNT U DE KWALITEIT BEPALEN ALVORENS DE PRIJS TE BETALEN? bouwen op reputatie YOUR REPUTATION IS MINE. Een sterke reputatie krijg je pas na vele goede daden. Ze verliezen

Nadere informatie

1. Hoe kan ik, als aankoper, Cradle to Cradle producten stimuleren?

1. Hoe kan ik, als aankoper, Cradle to Cradle producten stimuleren? keuze marktsegment Leidraad Cradle to Cradle in overheidsopdrachten Ecolabels zijn handig om duurzame producten te onderscheiden van minder duurzame alternatieven. Het gebruik van ecolabels in publieke

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader Doel van de functiefamilie Leiden van een geheel van activiteiten en medewerkers en input geven naar het beleid teneinde een kwaliteitsvolle, klantgerichte dienstverlening te verzekeren en zodoende bij

Nadere informatie

VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN

VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN VOEDSELAUTHENTICITEIT GARANDEREN: 5 STAPPEN OM UW BEDRIJF TEGEN VOEDSELFRAUDE TE BESCHERMEN Voedselauthenticiteit: 5 stappen om uw bedrijf te helpen zich tegen voedselfraude te beschermen Fabrikanten van

Nadere informatie

Design for Sustainability - D4S

Design for Sustainability - D4S Design for Sustainability - D4S Stijn Devaere Consultant technological innovation, quality and environment een gezamenlijk initiatief van: met steun van: Inhoud Inleiding Methodes en Tools 8 strategieën

Nadere informatie

Afvalcontainers in de Circulaire Economie

Afvalcontainers in de Circulaire Economie Afvalcontainers in de Circulaire Economie SSI Schafer B.V. ing. H.P. Gijzen Circulaire Economie MVO Nederland: "Onder circulariteit verstaan wij het hoogwaardig hergebruik van grondstoffen, materialen

Nadere informatie

Biomassa, het nieuwe goud. Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform

Biomassa, het nieuwe goud. Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform Biomassa, het nieuwe goud Francies Van Gijzeghem projectleider Bio-Energie platform ODE-Vlaanderen Structuur Vlaams kwaliteitscentrum voor decentrale duurzame energie belsolar Werkgroep groene stroom 2

Nadere informatie

VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES. Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn

VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES. Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn VOOR BESTUREN EN ORGANISATIES Presentatie door: Caroline Van Cauwelaert, Yellow Window Joep Paemen, Namahn AGENDA WIE ZIJN WIJ? WAT IS SERVICE DESIGN? WAAROM EEN TOOLKIT? EEN CASE IN RIJKEVORSEL? WIE ZIJN

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

Index van de GRI-inhoud

Index van de GRI-inhoud Index van de GRI-inhoud Algemene informatie-elementen G4-32 Algemene informatieelementen Jaarlijks Financieel Verslag 204 Pagina( s) Externe controle Strategie en Analyse G4-2: Brief aan de aandeelhouders

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Cradle to Cradle update

Cradle to Cradle update Cradle to Cradle update Schema The three Cradle to Cradle principlest Waste equals food Nutrients become nutrients again and again Current solar income Use renewable energy sources which are powered by

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer. 17 December 2012

MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer. 17 December 2012 MVO Forum Duurzaam aankopen en ketenbeheer 17 December 2012 Waarom duurzaam ketenbeheer? Waarom duurzaam ketenbeheer? Enkele belangrijke noties Erkenning van zijn eigen maatchappelijke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Klantwinstgevendheid Sligro Food Group

Klantwinstgevendheid Sligro Food Group Klantwinstgevendheid Sligro Food Group Agenda Sligro Food Group Doel van klantwinstgevendheid Uitgangspunten Randvoorwaarden Aanpak op hoofdlijnen Het model Valkuilen Wat bereiken we er nu mee? Sligro

Nadere informatie

EEN DUIM VOOR DELEN. ik deel INFOFICHE. daar wordt iedereen beter van

EEN DUIM VOOR DELEN. ik deel INFOFICHE. daar wordt iedereen beter van daar wordt iedereen beter van EEN DUIM VOOR DELEN INFOFICHE 1 1.1 DEFINITIE Delen is een vorm van consuminderen (minder verbruiken) en consumanderen (anders verbruiken). Bij delen ligt het accent op gebruiken

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

Evalueren van beleid. Research voor Beleid (Panteia Groep) Auteur: Christel Scholten

Evalueren van beleid. Research voor Beleid (Panteia Groep) Auteur: Christel Scholten Evalueren van beleid Research voor Beleid (Panteia Groep) Auteur: Christel Scholten Datum: 14 april 2008 Research voor Beleid - Sociaal wetenschappelijk beleidsonderzoek - Zorg en Welzijn, Arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Belgische Voorzitterschap 2010: Duurzaam grondstoffen- en materialenbeheer

Belgische Voorzitterschap 2010: Duurzaam grondstoffen- en materialenbeheer Onze ref.: RB-CA/2010/29 Brussel, 17 juni 2010 DOCUMENT Belgische Voorzitterschap 2010: Duurzaam grondstoffen- en materialenbeheer Samenvatting De Europese en Belgische economie is sterk afhankelijk van

Nadere informatie

Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak. Imagine the result

Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak. Imagine the result Aanpak duurzaam GWW in de praktijk Meerwaarde door een integrale aanpak Even voorstellen: Esther Heijink Sr. adviseur veiligheid en duurzaamheid bij ARCADIS Programmamanager Duurzaamheid divisie Mobiliteit

Nadere informatie

Energie en comfort in duurzame gebouwen

Energie en comfort in duurzame gebouwen Energie en comfort in duurzame gebouwen Aluminium Experience Day 30 augustus 2011 Dr.ir.arch. Griet Verbeeck (PHL & K.U.Leuven) DUURZAME GEBOUWEN KLIMAATSVERANDERING UITPUTTING NATUURLIJKE RIJKDOMMEN DUURZAAMHEID

Nadere informatie

De missie van Roof2Roof

De missie van Roof2Roof De missie van Roof2Roof Hoogwaardig recyclen van bitumen daken Roof2Roof wil het milieu verbeteren door het sluiten van de kringloop van bitumen daken. Dit doen we door oude bitumineuze dakbedekking hoogwaardig

Nadere informatie

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 Verpakken in de circulaire economie Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 2 Copyright 2016 KIDV 8 november 2016 3 Copyright 2017 KIDV 12-4-2017 Verpakkingen In Europa openen we ongeveer 7 verpakkingen

Nadere informatie

De Keizer Kennismakelaar bij Haven Amsterdam

De Keizer Kennismakelaar bij Haven Amsterdam De Keizer Kennismakelaar bij Haven Amsterdam Afdelingsoverleg NS-Beleid Donderdag 9 april 2009 Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Inhoud presentatie De Keizer Kennismakelaar HAP -

Nadere informatie

Ontwerp nu voor producten van morgen

Ontwerp nu voor producten van morgen Ecodesign Ontwerp nu voor producten van morgen Ecodesign Integraal ontwerpen Ecodesign is een integrale ontwerpactiviteit en betekent dat u als ontwerper rekening houdt met de gevolgen voor het milieu.

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Vaak gestelde vragen Ecologische Productverklaring Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Mei 2012 Ecologische Productverklaring Vaak Gestelde Vragen Inhoudstafel 1. Wat is een Ecologische productverklaring

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie

Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Duurzaam onderhoud (vastgoed en infrastructuur) Benaderingswijze vanuit de verf en drukinkt industrie Wat is duurzaam onderhoud? Van duurzaam onderhoud (vastgoed & infrastructuur) is sprake als alle schakels

Nadere informatie

Cradle to Cradle in de praktijk Tuinen

Cradle to Cradle in de praktijk Tuinen Cradle to Cradle in de praktijk Tuinen Mei 2009 Programma: Introductie WissingTuinen Wat is Cradle to Cradle? Cradle to Cradle in de praktijk Even voorstellen Ons kantoor in Megchelen: Ontwerp & Advies

Nadere informatie

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel?

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Beleidsplanning in Geel Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Geel sterk stijgend aantal inwoners - 2013: 38.238 (+ 13,5% t.o.v. 2000) grote oppervlakte: stedelijke kern landelijke deeldorpen

Nadere informatie

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION DUURZAAM VERPAKKEN Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION Introductie Partners for Innovation is hét bureau voor duurzame innovatie. Samen met onze opdrachtgevers

Nadere informatie

CALL#3 IMPULS VOOR NATUUR- INCLUSIEVE LANDBOUW

CALL#3 IMPULS VOOR NATUUR- INCLUSIEVE LANDBOUW CALL#3 IMPULS VOOR NATUUR- INCLUSIEVE LANDBOUW Circular Art Lab Limburg (CALL) legt duurzaamheidsopgaven via open oproepen ( calls ) voor aan geëngageerde makers en denkers. Zij worden uitgenodigd kansen

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Hester Klein Lankhorst 2 Copyright 2015 KIDV KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013

Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Verslag VNCI stakeholderdialoog 2013 Stakeholderdialoog VNCI Pieterstraat 11 3512 JT Utrecht T +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Samenvatting Op 14 oktober 2013 heeft de Vereniging van de Nederlandse

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Dare to be BL ACK. It s so easy to go green

Dare to be BL ACK. It s so easy to go green Dare to be BL ACK It s so easy to go green U heeft durf en doorzettingsvermogen nodig om echt andere keuzes te maken. En daarbij helpen we u graag een handje. Met één simpele handeling kunt u in een paar

Nadere informatie

Instrument om een duurzame (woon)wijk te ontwikkelen

Instrument om een duurzame (woon)wijk te ontwikkelen voor de duurzame (her)ontwikkeling van woongebieden in Vlaanderen versie 1.0 Departement Kanselarij en Bestuur Team Duurzame Ontwikkeling Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Dienst Beleidsvoorbereiding

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Internationaal dierenwelzijnsbeleid

Internationaal dierenwelzijnsbeleid Internationaal dierenwelzijnsbeleid Stand: februari 2016 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI. Een belangrijke voorwaarde

Nadere informatie

Consequenties voor kwaliteitsborging Symposium CWK d.d. 2016-04-12 Ric de Jong

Consequenties voor kwaliteitsborging Symposium CWK d.d. 2016-04-12 Ric de Jong Partner for progress Consequenties voor kwaliteitsborging Symposium CWK d.d. 2016-04-12 Ric de Jong Doel Wat IS certificatie? Verschillen systematiek Denkkader voor kwaliteitsborging 2 Kiwa Oprichting

Nadere informatie

Afbakening van de afvalfase in nieuwe materialenwetgeving

Afbakening van de afvalfase in nieuwe materialenwetgeving Afbakening van de afvalfase in nieuwe materialenwetgeving Ir. Dienst beleidsinnovatie Afdeling afvalstoffen- en materialenbeheer Waarom nieuw decreet? Omzetting van de nieuwe kaderrichtlijn afvalstoffen

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem

Energiemanagementsysteem Energiemanagementsysteem BVR Groep B.V. Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien,Manager KAM, Personeel & Organisatie Pagina 1

Nadere informatie

BMA Ergonomics BV. Milieu Effect Rapportage Axia

BMA Ergonomics BV. Milieu Effect Rapportage Axia BMA Ergonomics BV Milieu Effect Rapportage Axia Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. BMA Algemeen... 4 2.1 Achtergrond...4 2.2 Het waarom...5 3. Het milieu bij BMA... 6 3.1 De theorie...6

Nadere informatie