OV EKSNIEUWS. Pinguïns en Plusbeurs Laatste loodjes in Noorwegen. Maandblad van de Vereniging van Oud-Employés der Koninklijke/Shell Nr.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OV EKSNIEUWS. Pinguïns en Plusbeurs Laatste loodjes in Noorwegen. Maandblad van de Vereniging van Oud-Employés der Koninklijke/Shell Nr."

Transcriptie

1 OV EKSNIEUWS Maandblad van de Vereniging van Oud-Employés der Koninklijke/Shell Nr. 7-8 juli 2013 Pinguïns en Plusbeurs Laatste loodjes in Noorwegen VoeksNieuws nr november - december 1

2 colofon VAN DE BESTUURSTAFEL Voeksnieuws Officieel orgaan van de Vereniging van Oud-Employés der Koninklijke/Shell 63e jaargang, nr.7/8, juli/augustus 2013 Kopij inleveren De kopij voor het volgende nummer dient uiterlijk vrijdag 2 augustus 2013 door de redactie te zijn ontvangen. De kopij voor het daarop volgende nummer moet uiterlijk vrijdag 30 augustus 2013 binnen zijn. Inzendingen bij voorkeur per aan: Redactie Anton Barendregt Marieke van Bork Oscar Franse Eef Hummel Joke Korpershoek Chris Whincup Website Webmaster: Aan dit nummer werkten verder mee: Ank Herstel, Henk Mentink, Tom Reijers, Ries Teekens, Peter Visser, Pim Visser. Design Shell Production Centre of Excellence, Den Haag Druk Roto Smeets Grafiservices, Utrecht Oplage Voeks Voor het geheel of gedeeltelijk overnemen of bewerken van artikelen uit dit blad is toestemming van de redactie vereist. Bureau Voeks Postbus AN Den Haag Tel Fax: Bulletin Overleg Directie Pensioenfonds/ Deelnemersraad Op 22 mei jl. vond weer het gebruikelijke overleg plaats tussen de Directie van het Pensioenfonds en de Deelnemersraad. Bij dit overleg, dat ongeveer éénmaal per kwartaal wordt georganiseerd, was dit keer namens het Bestuur voorzitter Garmt Louw aanwezig. Allereerst werd stilgestaan bij het overlijden van Karel Kooijman, lid van de Deelnemersraad. Het verder besprokene vindt u hieronder kort samengevat: De financiële toestand van het Pensioenfonds werd toegelicht door Bart van der Steenstraten, Managing Director van SAMCo. De rente is nog steeds laag en de toekomstige verplichtingen, die met deze rente worden berekend, zijn daardoor nog steeds hoog. Desondanks is de dekkingsgraad de afgelopen periode gestegen, einde april 126%, dit is het gevolg van de behaalde beleggingsresultaten. De financiële toestand van het Pensioenfonds verbetert steeds iets meer. Na de publicatie van de Nieuwsbrief, waarin o.a. werd uitgelegd dat bij ernstige financiële problemen door het AOW-gat, het Pensioenfonds kan bekijken of een individuele oplossing mogelijk is, is één geval door het Pensioenfonds behandeld. De mogelijkheid blijft bestaan om in voorkomende gevallen contact met het Pensioenfonds op te nemen. De wet Versterking Bestuur Pensioenfondsen is in behandeling bij de Staten Generaal. Op het moment dat u dit leest is de behandeling in de Tweede Kamer achter de rug, en ligt het wetsontwerp bij de Eerste Kamer. Het is de bedoeling dat de wet per 1 juli a.s. van kracht wordt. Om de gevolgen van deze wet voor het Pensioenfonds nader te verkennen, wordt begin juni een workshop georganiseerd waaraan Bestuur, Verantwoordingsorgaan en Deelnemersraad zullen deelnemen. Tijdens de vergadering werd een aantal door de Deelnemersraad uitgebrachte adviezen behandeld, o.a. maatregelen per 1 juli a.s., een statutenwijziging en een advies met betrekking tot het sluiten van de bestaande pensioenregeling voor nieuwe werknemers (per 1 juli a.s.). Tenslotte werd gesproken over algemene ontwikkelingen, zoals de aanpassing van het Witteveenkader (verlaging opbouw- en premiepercentages en maximering pensioengevend inkomen) en de ontwikkelingen op pensioengebied in Europa. Voor informatie bereikbaar op maandag t/m donderdag tussen 9 en 12 uur Bankrekening t.n.v. Voeks te Den Haag Shell Pensioenfonds Tel Website: Mededeling Shell Pensioenfonds Aanpassing pensioenen 1 juli Eind juni of begin juli ontvangt u een brief van het Shell Pensioenfonds met informatie over de aanpassing van de pensioenen per 1 juli Eind juni zal tevens een nieuwsbericht op de website van het Pensioenfonds geplaatst worden over dit onderwerp. De website van het Pensioenfonds is 2 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

3 Met VOEKS gratis naar de 50PlusBeurs! Kom gratis naar de 50PlusBeurs! Een mooie traditie die wij u ook dit jaar weer kunnen aanbieden. Houdt u van De drie Baritons? Geniet dan aansluitend van een bijzonder concert voor de speciale VOEKS prijs van slechts 20 euro! De 21e editie van de 50PlusBeurs is van 17 t/m 21 september in de Jaarbeurs Utrecht. De Beurs is dagelijks open van 10 tot 17:30 uur. Aansluitend Concert van 17:30 tot 19:30 uur. Op zaterdag is er een middagconcert van 15:15 tot 17:15 uur. Op de terrassen zijn vooraf warme snacks verkrijgbaar. 50PlusBeurs 2013: Laat je Verleiden! De 50PlusBeurs is s werelds grootste evenement voor actieve plussers en biedt de bezoekers zes hallen met informatie, amusement en voordeel. Met 600 stands, workshops en presentaties. Maar ook vele optredens op podia met muziek, show, dans en exposities. Niemand verlaat de 50PlusBeurs met lege handen! Voor bezoekers gratis appelgebak en beurstas met hebbedingetjes. Kijk op voor het laatste nieuws. De drie Baritons: Terug van nooit weggeweest Ernst Daniël Smid, Henk Poort en Marco Bakker halen het beste in elkaar naar boven in een gevarieerd programma met nummers uit opera en operette, Italiaanse, Duitse en Ierse medley s en een eerbetoon aan grote entertainers als Dean Martin en Frank Sinatra. De drie meest gewaardeerde klassieke zangers van ons land brengen u onsterfelijke melodieën uit Wenen, Milaan, New York en Hamburg. Een concert vol overgave, opzwepende en verrassende muziek, gezongen door drie veelzijdige zangers met een immense carrière. De combinatie Beurs & Concert verzekert u van een bijzondere dag uit. Voeksleden hebben vier maal voordeel! LET OP: Voor de korting hebt u een actiecode nodig, die u bij voorkeur per kunt opvragen bij het Voeks Secretariaat: onder vermelding van naam, adres en woonplaats en uw pensioen-betaalnummer PlusBeurs entree: Gratis (i.p.v. 20) 2. Beurs én Drie Baritons Concert: 20 (i.p.v. 65) Bestel snel via: (klik op VOEKS logo en vul daarna de actiecode in, die u van Voeks kreeg), of bel , bestelkosten 2,50 (u hebt uw actiecode nodig). Deze aanbieding is geldig tot 1 september. Wilt u met de OAD bus naar de Beurs of het Concert? 3. Busvervoer met 50PlusBeurs entree: 22,50 4. Busvervoer met Beurs én Drie Baritons Concert: 37,50 Busvervoer met entree bestelt u via OAD: Groepen vanaf negen personen eigen opstapplaats! Commissie Vitale Zaken VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 3

4 even bijbabbelen Stroomstoring Het zal je maar gebeuren! Wat? vraagt u zich nu af. Ik zal het u vertellen. Tot voor kort was ik als 89-jarige, een tevreden mens. Ik loop weliswaar met een stok, heb wat kleine kwaaltjes, maar ik ben best nog gezond. En door twee keer per week naar de fitnessclub te gaan weet ik die fitheid redelijk goed op peil te houden. Natuurlijk besef ik heel goed dat je de strijd tegen de ouderdom uiteindelijk niet kunt winnen, maar ik heb, om in tennistermen te spreken, er toch maar netjes een vijfde set uitgesleept, en al een paar games gewonnen ook. Ik woon op de eerste verdieping van een flatgebouw met drie verdiepingen. Erg naar mijn zin en met sympathieke buren die wel eens een boodschap voor me doen en die, als ik op reis of vakantie ben, mijn post verzamelen en de plantjes water geven. Helaas is mijn aardige benedenbuurvrouw een Shell weduwe van in de tachtig een half jaar terug overleden. Haar huis heeft sindsdien leeg gestaan en was te koop. Te koop ja, hoewel het een huurhuis was, net als het mijne. De eigenaar van het pand, een groot pensioenfonds (nee, niet dat van Shell) is overgegaan van beleggen in vastgoed, naar de wereld van de aandelen. Elke huurflat die door bewoners wordt verlaten wordt nu onmiddellijk te koop gezet. Zo ook de woning beneden mij. Na maandenlange leegstand is het huis eindelijk verkocht. En de nieuwe eigenaar is flink aan het renoveren geslagen. Daartoe heeft hij een aannemersbedrijfje in de werkgrage arm genomen. En ja hoor! Direct brak het geweld los. De badkamer en de keuken werden helemaal verbouwd. Wagens vol puin werden afgevoerd. Het lawaai was niet te harden. Mijn koffiekopjes stonden te rinkelen op tafel en bij een telefoongesprek was ik niet meer te verstaan. In mijn flat viel eigenlijk niet meer te leven. Noodgedwongen ben ik daarom met m n vriendin een weekje naar België gegaan, om van het rustige stedenschoon van Brugge en Gent te genieten. Toen wij na zeven dagen gelouterd terugkwamen stond mijn bovenbuurman ons op te wachten, in opperste wanhoop. Wat was er gebeurd? De aannemer had, toen hij met een grote boor een binnenmuurtje te lijf ging, een elektriciteitskabel geraakt en aldus een fikse kortsluiting gemaakt. En niet zo n kleintje ook. Al mijn aangesloten elektrische apparaten, en die van mijn buurman, waren in één klap opgeblazen. Mijn PC, de TV, de DVD-speler, en zelfs mijn telefoon, allemaal hadden ze een elektrische oplawaai gekregen en de geest gegeven. Een snel opgetrommelde elektricien zorgde ervoor dat we in ieder geval licht kregen, dat de magnetron het weer deed en dat we koffie zouden kunnen zetten en brood konden roosteren. Maar alle overige elektrische apparaten, waaronder dus mijn PC, moesten voor reparatie mee. Ook de telefoon was een groot gemis. Gelukkig kreeg ik na een paar dagen de beschikking over een mobieltje zodat contact met de buitenwereld hersteld kon worden. Op het moment dat ik dit schrijf zijn de apparaten nog niet terug. Dit stukje is als eerste van de 252 met de hand geschreven, want mijn oude schrijfmachine is al lang ter ziele. De tekst moet met Tante Pos naar de redactie en die kan het dan uittypen... hoop ik. Ik zal in ieder geval proberen niet al te beverig te schrijven. Dus... als u dit leest is mijn wens vervuld. Een warme dankbaarheid zal dan door mijn hoogbejaarde geest stromen. Volgende maand hoop ik weer over m n PC te beschikken en dan zal ik opnieuw voor u in het voorbije kantoorleven van Shell duiken. Trouwe lezers, weest gegroet! Mr Jike Mr Jike Lid van Verdienste! Tijdens een informele vergadering van leden van het Voeksbestuur en de redactie van Voeksnieuws heeft onze voorzitter Han Kooy aangekondigd dat het Voeksbestuur Jim Keulemans tot Lid van Verdienste van Voeks heeft benoemd. Dit op grond van zijn niet aflatende toewijding aan het schrijven van maandelijkse bijdragen van Mr Jike in ons blad, uitmondend in een totaal van 250 van deze bijdragen. De redactie wenst Jim van harte geluk met deze benoeming! 4 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

5 IN ALLE STATEN Pijpleiding-perikelen De laatste tijd zijn pijpleidingen in de Verenigde Staten veelvuldig in het nieuws, meestal in negatieve zin. Dat komt vooral door aanhoudende problemen, meestal veroorzaakt door lekkages. De laatste keer was in West Columbia, vlak bij Houston, Texas, waar als gevolg van een breuk in een Shell pijpleiding (diameter 40 cm) circa 700 vaten (ca liter) olie wegstroomde. Een deel ervan kwam in de Vince Bayou terecht en stroomde via de Brazos rivier in zee. Dat klinkt ernstig, maar het stelde in vergelijking met het incident de week daarvoor weinig voor: in het plaatsje Mayflower in Arkansas veroorzaakte een breuk in Exxon s Pegasus pijpleiding een lekkage van bijna vaten. Die olie stroomde over de straat de tuinen in, zodat bewoners van tientallen huizen moesten worden geëvacueerd. De Pegasus lijn loopt van Patoka, Illinois, naar het plaatsje Nederland in Texas. Deze pijpleiding is meer dan 50 jaar oud en in 2010 kreeg Exxon een boete opgelegd omdat de inspectiefrequentie ver onder de maat was. Er zijn nogal wat pijpleidingen in dit land: voor ruwe olie is de totale lengte van de hoofdleidingen ca km, hun diameter is maximaal 68 cm. Dit leidingen-systeem verpompt ca. 11 miljard vaten per jaar. Daarnaast zijn er natuurlijk kleinere verzamel-leidingen vanuit de bronnen, hun totale lengte is ca km. Afgezien daarvan zijn er in iedere staat afzonderlijke leidingen voor benzine en andere vloeibare olieproducten. Hun totale lengte is km. En dan zijn er aardgasleidingen met een totale lengte van ca km, een enorme lengte veroorzaakt door lokale distributieleidingen die alleen al ca km vertegenwoordigen. Er hebben regelmatig ongelukken plaatsgevonden: sinds 1986 zijn daarbij 500 mensen omgekomen en zijn ongeveer 4000 gewond geraakt. Dat is niet verwonderlijk als je beseft dat een groot aantal pijpleidingen stokoud zijn. De eerste pijpleiding werd in 1865 gelegd, in Pennsylvania, maar die wordt gelukkig niet meer gebruikt. De Mayflower pijpleiding werd in de jaren veertig gelegd en veel pijpleidingen zijn uit die periode. Ongeveer 3% van de lokale aardgasleidingen zijn gemaakt van gietijzer. Zo n 12% van de hoofdleidingen voor aardgas en voor gevaarlijke vloeistoffen, aangelegd vóór 1950, zijn nog steeds operationeel. Het toezicht op de naleving van alle benodigde veiligheidsaspecten is matig. De federale Pipeline & Hazardous Materials Safety Administration (PHMSA) inspecteert slechts 7% van alle gasleidingen en maar 44% van de leidingen voor gevaarlijke vloeistoffen regelmatig. De overige pijpleidingen worden steekproefsgewijs geïnspecteerd. Momenteel is er veel discussie over de Keystone XL pijpleiding. De bestaande Keystone pijpleiding loopt van Alberta in Canada naar Cushing in Oklahoma. Het is de bedoeling om die uit te breiden met 2700 km extra, verdeeld over twee vertakkingen: één naar Houston, Texas waar raffinage-capaciteit is en één vanaf Kansas waar steeds meer door fracking verkregen olie, wordt gewonnen, die ook geraffineerd dient te worden. Vanuit Canada zal dan een grote hoeveelheden tar sand olie (een mengsel van zand, klei, water en dikke olie), verpompt worden, nadat dit met oplosmiddelen en andere chemicaliën enigszins vloeibaar is gemaakt,. Het project wordt grotendeels gefinancierd door TransCanada, maar het vereist goedkeuring in verband met allerlei milieu-eisen. En niet alleen dat: er is een soort titanenstrijd tussen rijke grondbezitters en rijke oliebaronnen aan de gang. Wat is het geval? Een groot deel van de nieuwe pijpleiding gaat door Texas. De strijdende partijen zijn de invloedrijke gebroeders Koch uit Kansas en New York die heel veel oliebelangen hebben en de familie Bass uit Fort Worth, Texas, eveneens eigenaar van niet alleen een groot oliebedrijf, maar ook van heel veel landerijen. Beide partijen hebben al een reeks juristen startklaar. Het gaat om de toepassing van het eminent domain concept: het al of niet doordrukken van projecten in het algemeen belang. Tot nu toe was het zo dat de meeste pijpleidingen als wegen, bruggen en spoorwegen behandeld werden, omdat ze veelal dienden als transportmedium voor bedrijven. Dat is nu niet het geval. En daarom gaat het hier om de juridische vraag of energiemaatschappijen het recht hebben om, al dan niet tegen betaling, privé land in beslag te nemen. Afgezien van de titanen zijn er andere organisaties die problemen hebben met de Keystone XL, zoals milieuorganisaties en veiligheidsinstituten. Een punt van zorg is dat het hier niet gaat om het verpompen van conventionele ruwe olie, maar om een product waaraan allerlei onbekende chemicaliën zijn toegevoegd. Het incident in Mayflower betrof een soortgelijk product, dus men heeft enige ervaring. Enkele dagen geleden heeft het Huis van Afgevaardigden in Washington DC goedkeuring verleend, maar het lijkt erop dat de Senaat er niet mee zal instemmen. Bovendien moeten nog talloze lawsuits behandeld worden. Toch verwacht ik dat Keystone XL er uiteindelijk zal komen; er lijkt geen behoorlijk alternatief te zijn. Pim Visser VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 5

6 globetrotter Cittaslow in Warmia en Mazurië Zachtjes aai ik over de glimmende neus van Copernicus. De geleerde vertrekt geen spier en blijft stoïcijns de hemel afstaren. De geestelijke en sterrenkundige Nicolas Copernicus heeft van 1516 tot 1521 in de Poolse stad Olsztyn gewoond en zijn standbeeld staat vlak voor de ingang van zijn toenmalige woning. Het schijnt dat diegene die Copernicus over zijn neus wrijft, iets van zijn wijsheid meekrijgt. Bij mij moet dat waarschijnlijk met de jaren nog komen; tot op heden heb ik niets ervan gemerkt. Olsztyn is de hoofdstad van de regio Warmia- Mazurië, dat in Noordoost Polen ligt. De stad is omgeven door meren, bossen en heuvels. Olsztyn, een universiteitsstad met een mooi historisch centrum en het bezoeken waard, heeft inwoners en heeft derhalve geen recht op het predicaat Cittaslow. Cittaslow? Wat ís Cittaslow? De inspiratiebron voor Cittaslow is Slow Food, de tegenhanger van fast food, een beweging die zich inzet voor lekker, puur en eerlijk eten. De oorsprong van Cittaslow ligt in Orvieto, een stad in midden-italië. In 1999 werd deze organisatie van slow cities ( citta = stad) in het leven geroepen door burgemeesters van Orvieto, Bra, Greve in Chianti en Positano. De gemeenten waren toen al actief in de Slow Food beweging. Cittaslow is daarmee een internationaal keurmerk geworden voor gemeenten die op het gebied van leefomgeving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu, infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit tot de top behoren. Het is een internationaal netwerk van steden met minder dan inwoners, waar het goed leven is. Slow Food is een belangrijke eigenschap van het internationale Cittaslow netwerk. Sinds de oprichting van Cittaslow heeft het keurmerk 143 leden-steden in Europa, verspreid over achttien landen. Nederland heeft er vijf van, waarvan Midden Delfland de hoofdstad is, Van de tien Poolse Cittaslowsteden liggen er negen in Warmia-Mazurië. Deze regio, ook wel het land van de duizend meren genoemd, bestaat uit glooiende velden, heuvels, bossen en akkers. Dieren die hier veel voorkomen zijn moeflons, herten, bevers, zwarte ooievaars en zwarte zwanen. Eigenlijk is de hele regio één grote Cittaslow waar rustzoekers kunnen wandelen, fietsen, vissen, paardrijden, of gewoon niets doen en ontspannen. Warmia-Mazurië is het gemakkelijkst te bereiken met de eigen auto of een huurauto vanaf de luchthavens Gdansk of Warschau, De verkenningstocht naar enkele Cittaslow steden in de streek begint in Lubawa, een stadje met inwoners. Het stadje zelf is op zich niet zo bijzonder, maar het herbergt wel een uitstekend restaurant. De Chef van restaurant Nad Sandela toont vol trots zijn prijzenkast, vol met onderscheidingen voor zijn kookkunst. Zijn specialiteit is een combinatie van opgerold rundvlees met een vulling van varkensvlees. De volgende stop is het dorpje Grunwald, ongeveer 50 km zuidoostelijk van Olsztyn. Op 15 juli 1410 vond hier de slag bij Tannenberg plaats, één van de grootste veldslagen van de middeleeuwen. De strijd ging tussen Polen, Pruisen en Tataren enerzijds en leden van de Duitse orde anderzijds. Polen won en begon daarmee aan een eeuw van betrekkelijke onafhankelijkheid. De veldslag wordt jaarlijks rond 15 juli door duizenden deelnemers nagespeeld en bekeken door meer dan honderdduizend toeschouwers uit de hele wereld. Op het terrein staan diverse monumenten ter nagedachtenis aan deze bloedige geschiedenis, 6 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

7 Tijdens diverse oorlogen is Olsztyn meerdere malen verwoest. Slechts een klein stukje stadsmuur is nog origineel. De markante gebouwen zoals het kasteel zijn na de laatste oorlog opnieuw opgebouwd. In het openluchtmuseum van Olsztyn kun je met gemak een hele dag doorbrengen. In de serene rust van dit prachtige museum is een grote collectie Poolse erfgoederen te zien, In Lidzbark Warminsky neemt het middeleeuwse kasteel een prominente plaats in. Een gedeelte van dit kasteel is na een grondige renovatie verbouwd tot hotel. Hotel Krasicki, genoemd naar de laatste bisschop die in het kasteel woonde, ontving in 2012 in Londen de eerste prijs in de categorie Best New Hotel Construction & Design. Dit hotel is werkelijk schitterend gerenoveerd. Waar mogelijk zijn originele middeleeuwse overblijfselen gehandhaafd en in een hypermoderne setting geïntegreerd. Ook als je hier niet logeert, om de architectonische hoogstandjes te bekijken, is een bezoek de moeite waard. Na het bezichtigen van het hotel steek ik de binnenplaats over voor een rondleiding. Het kasteel was de zetel van de bisschoppen van Warmia en huisvestte beroemde gasten als Copernicus, Napoleon Bonaparte en Paus Pius II. Liefhebbers van religieuze kunst komen hier ogen te kort. Reszel was de eerste Cittaslow in Polen. Er wonen ongeveer mensen. De plaats heeft een enorme aantrekkingskracht op kunstenaars en artiesten. Het hele jaar door is het mogelijk om hier kunstzinnige workshops en cursussen te volgen. Het voormalige kasteel is deels als hotel en deels als galerie in gebruik. De bovenetage van het kasteel is ingericht met werk van Franciszek Starowieyski. Het werk van beeldhouwer Adam Myjak is uitgestald in een eigen galerie in het centrum van Reszel. Ik breng de nacht door in een 16e eeuws paleis. Galina Palace is tot een levend hotel getransformeerd waar onder andere een eigen meubelmakerij en een stoeterij op het immense landgoed gevestigd zijn. In de stoeterij worden springpaarden getraind; de wedstrijden die hier gehouden worden trekken veel internationale bezoekers. Een paard huren om te rijden kan natuurlijk ook. Ik kies er echter voor om me te laten rondleiden over het landgoed in een paardenkar. Dit vredige oord is een prima uitvalsbasis om de Cittaslow steden in de omgeving te bezoeken. Op vijftien minuten rijden ligt een golfbaan. En weer geniet ik van een prima maaltijd waarvan de componenten afkomstig zijn uit de streek. Voor ik weer naar de luchthaven van Warschau vertrek, bezoek ik Restaurant Zajazd Tusinek in Rozogi. Dit restaurant maakt deel uit van het culinaire netwerk Culinary Heritage Warmia Masuria. Eigenaar Grzegorz Winiarek zocht na zijn pensionering een zinvolle hobby en heeft die in dit restaurant annex pension gevonden. Daarnaast fokt hij Konikpaarden, koeien en geiten, kweekt zijn eigen groenten en maakt zijn eigen kaas. En dat alles vindt zijn weg naar uw tafel, Ank Herstel VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 7

8 fietsend door europa Terug van de Noordkaap In de vorige aflevering kon u lezen hoe Ries Teekens en zijn broer Piet in 1959 op hun (gesponsorde) fietsen op weg gingen naar de Noordkaap. Via Zweden en Finland. In dit tweede deel beschrijft Ries de terugweg via de Noorse kust naar huis. Een voor die dagen nogal ongewoon avontuur, vooral wegens de nogal primitieve staat van het Noorse wegennet. Dit is tevens het laatste deel van de fietsavonturen van Ries en Piet door Europa. Aan het eind van deze aflevering leest u waarom. In Narvik ondervonden we tot onze lichte verbazing dat de bevolking ons niet vriendelijk gezind was. De reden? Men zag ons voor Duitsers aan. Het bleek dat de Duitsers in 1945 Narvik een hoge prijs voor hun bevrijding hadden laten betalen, met sabotage en door bombardementen. En dat terwijl ze tijdens de oorlog eerst dankbaar gebruik hadden gemaakt van het Zweedse staal uit Kiruna. En van de natuurlijke, beschutte oorlogshaven die Narvik had. De Zweden waren om diezelfde reden bij de Noren ook niet erg populair. Het leek alsof de oorlog daar nog maar net was afgelopen. Het gebied waar we vanuit Finland de Noorse grens waren overgestoken was onderdeel van Lapland, dat zich uitstrekt over de noordelijke punten van Noorwegen, Zweden en Finland. Er waren veel rendieren en plaggenhutten. Dichter bij de Noorse kust, waar het s winters niet zo koud werd, zag je ook veel indiaanse tipi-tenten. We kwamen natuurlijk ook van die Lappen tegen. Sami moet je tegenwoordig zeggen. In onze jongensogen waren er twee soorten: de echte Lappen, die met rendieren in de weer waren (en geweldig konden stinken!) en de Cultuurlappen, die zich met de toeristen bezig hielden. Na de Noordkaap -eerst terug met het bootje van Honningsvåg naar Russenes- zakten we de Noorse kust af. Dat betekende oversteken van veel fjorden met kleine en grote ponten. En soms moest je zo n fjord helemaal rondfietsen, zodat je s middags, aan de overkant, het plaatsje zag waarvandaan je die morgen was vertrokken. Hoewel we een tent bij ons hadden maakten we veel gebruik van jeugdherbergen, zo warm was het er niet. Die jeugdherbergen waren, in tegenstelling tot die in Nederland, toegankelijk voor alle leeftijden. Zo kon het gebeuren dat we op een avond werden doorgestuurd omdat de jeugdherberg vol was, en moesten overnachten in een schuur. Terwijl vóór de deur auto s stonden geparkeerd, die bepaald niet van de jeugd waren! Het was niet zo erg, die oude mannen op de slaapzaal waren niet altijd een genoegen, ze konden behoorlijk snurken. Onze fietsen hadden zich redelijk goed gehouden, maar op de terugweg maakte één van ons een schakelfout, waardoor de derailleur-bevestiging eraf knapte. Verder fietsen was onmogelijk, leek het. Maar gelukkig was er een hoefsmid in het dorp, die met wat kunst en vliegwerk het geheel weer vast kon lassen. Helemaal precies uitgelijnd was het niet, de ketting ratelde wat, 8 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

9 maar omdat de reparatie niet al te zwaar belast werd kon onze tocht toch nog volbracht worden. En wat later, na montage van nieuwe tandwielen en kettingen (die we vooraf hadden laten opsturen), werden de fietsen weer bijna als nieuw! Vanaf Narvik ging het naar het Zuiden, via Fauske, Moirana (Poolcirkel!) en Mosjøen naar Trondheim, waar we o.a. de mooie kathedraal bezochten. Daarna via Hamar naar Oslo met het bijzondere stadhuis, het parlementsgebouw en het granieten beeldenpark. In Moss gingen we langs bij de fabriek van Helly Hansen, van wie we de gesponsorde regenkleding ontvangen hadden. Men was weliswaar een beetje verlegen met ons bezoek, iedereen was met vakantie, maar men had nog wel een klus voor ons: het vertalen van een Noorse brochure in het Nederlands. Dat leverde 50 gulden de man op! Daarna ging het vrij snel, via Helsingborg en Jutland naar en door Duitsland terug naar Nederland. Op 18 augustus draaiden we onze straat in Schiebroek weer in. Ook dit keer kregen we veel aandacht, van diverse kranten. Onze vader begon te mopperen dat hij op de Rotterdamse graanbeurs, zijn werk, meer vragen van klanten kreeg over ons dan over zijn eigen zaken. Wat het jaar erop betreft hadden we ons vizier verder gericht: een super fietstocht van kust naar kust dwars door de Verenigde Staten! We waren al een behoorlijk eind met het uitkiezen van de route en het regelen van sponsors gevorderd toen duidelijk werd dat dit plan ons ongeveer een jaar studietijd zou gaan kosten. Wij zagen het wel zitten, echter, pa liet ons weten dat dit hem te ver ging. En dat hij bij doorgang van dit avontuur onze studiebijdrage zou stopzetten. Dat betekende het einde van onze plannen. Enigszins teleurgesteld, maar pa s redenering begrijpend, zetten we ons aan de afronding van onze studie. Zo kwam dus een einde aan 257 dagen onderweg, km fietsen, met een temperatuurverschil van min 5 C in Finland tot 49 C in de schaduw in Spanje. Wat een belevenissen! Ries Teekens VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 9

10 leven na shell Zuidelijk Atlantica In een vorige aflevering beschreef ik een tocht die mijn vrouw Tine en ik in oktober 2002 als passagiers op een ijsbreker in de Noordelijke Atlantische Oceaan hebben gemaakt. Die ijsbreker, de Professor Molchanow, bleek een jaarprogramma te hebben. In onze zomer werd de Noordpoolstreek bevaren en in onze winter die van de Zuidpool. In de tussenseizoenen werd dus heen en weer gevaren, een lange reis van ca. zes weken met weinig activiteit. Ik werd eind 2002 door de reder van de boot benaderd of ik niet voor wat afleiding zou kunnen zorgen, door het geven van een cursus aan boord, iets over geologie of zo. Aldus gingen Tine en ik in maart 2003, vanaf Schiphol, op weg naar Ushaia op Vuurland, argwanend nagestaard door immigratiebeambten: enkele-reistickets zijn nu eenmaal verdacht. Eenmaal aan boord bleek hoe internationaal ons reisgezelschap was. Niet alleen was er een groep Britse ornithologen aan boord, ook de bemanning scoorde hoog op de diversiteitsschaal met, naast vele Russen, een Nederlandse kok (erwtensoep-expert met Unox-muts), een vrouwelijke Nieuw-Zeelandse purser, een gepensioneerde Belgische dokter en een Zwitserse expeditieleider (in een vorig leven Alpengids). Sommige van deze wereldreizigers hadden vijf paspoorten, aaneen geniet voor alle visa. Ik had ongeveer 45 dagelijkse presentaties voorbereid, op viewgraphs, dit was mijn pre-powerpoint periode! Mijn eerste lezing was gepland tijdens de doorkruising van de Drake passage, tussen Vuurland en het Antarctische schiereiland, een notoir gebied voor straffe stormen. Mijn lichtbeelden werden op een schermpje geprojecteerd, dat over een hoek van 90 graden aan een spijker heen weer slingerde. Ik moest me aan de rails van de bar vasthouden en de gezichten van mijn toehoorders werden alsmaar groener. Opluchting alom toen ik mijn lezing opschortte. De reis werd regelmatig onderbroken door bezoeken aan de talrijke eilanden in dat deel van de Atlantische Oceaan. Zo waren er zodiac-landingen op het Zuid Shetlandse eiland Aitcho, met enorme kolonies zeeleeuwen en wandelingen op het Antarctisch schiereiland, o.a. met een bezoek aan een omstreden Argentijns onderzoeksstation. Omstreden omdat Argentinië probeerde de internationale status van Antarctica te ontkennen door de onderzoeksbasis Hope aan de Britten te ontfutselen, haar te herdopen in Esperanza, en een hoge vrouwelijke marineofficier erheen te brengen. Ze was in verwachting en werd daar moeder. De nationaliteit van de inmiddels volwassen boreling is nog steeds omstreden. De Devils en Paulet eilanden in de Weddell Zee waren het zuidelijkste punt van de reis, vóórdat de steven naar het Noorden werd gewend. Minke walvissen zwommen tussen reusachtige ijsbergen. Op het Paulet eiland broedt de grootste pinguïn-kolonie van Antarctica, met meer dan paren die gezamenlijk een dikke laag allesdoordringende guano achterlaten. Dat was slecht nieuws voor de Noorse bemanning van het gestrande onderzoekschip Antarctica, die daar in 1903 acht maanden moest overleven voordat de mannen gered werden. Eén van hen ligt er begraven, in het meest geïsoleerde graf ter wereld. Laverend door ijsbergen en de onbewoonde Zuid-Orkney eilanden, passeerden we de albatros breedte (60 ZB), op weg naar legendarisch Zuid-Georgië. In 1916 eindigde daar de epische retourtocht van de overlevenden van de mislukte Britse Endurance expeditie, geleid door Sir Ernest Shackleton die in het plaatsje Grytviken ligt begraven. Om die heroïsche expeditieleider toe te drinken openden wij op zijn graf een fles sterke rum. Op dit moment wonen in Grytviken een Britse gouvernementsambtenaarannex-immigratieofficier-annex-postkantoorhouder en twee medewerkers van het lokale museum, gewijd aan de voormalige walvisvaart. Zo nu en dan hebben zij aanspraak: ongeveer tien medewerkers van de Britse Antarctische Dienst, o.a. verantwoordelijk voor het bestrijden 10 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

11 van illegale visvangst in de hele zuidelijke Atlantische Oceaan. Roestige resten van traanketels en ketelhuizen steken af tegen de grimmige grijze rotsen waarover Shackleton en zijn mannen klauterden om de beschaafde wereld te hervinden. In Grytviken werd het voor ons tijd voor de eerste van vele barbecues-aan-dek. De Russische bemanning zorgde voor discomuziek, de kok en de purser voor de inwendige mens en de voltallige bevolking van Grytviken voor de ambiance. Het was bijzonder om met wanten aan (-3 C) op kippenpootjes te kluiven. De royale hoeveelheid gepeperde wodka deed zijn best om de kou te verdrijven. Na South Georgia kwam de vijfdaagse oversteek naar het eiland Gough van de Tristan da Cunha archipel. Dit was de eerste van een aantal boven water uitstekende toppen van de Mid-Atlantische rug. Dat kon ik nu ononderbroken uitleggen. Op Gough is s werelds zuidelijkste meteorologisch waarnemingsstation, permanent bemand door zes Zuidafrikanen. Hier mag alleen geland worden voor wetenschappelijk werk. Wij beperkten ons tot rondvaarten met zodiacs, om de steile vulkaan, met een scherpe trachietnaald in de krater, te bekijken. Voor de ornithologen was dit een hoogtepunt, want alleen hier komen de Gough Bunting en de Gough Moorhen voor. Tijdens het fotograferen duwden ze elkaar haast overboord van enthousiasme. De oversteek van Gough naar Tristan da Cunha nam twee dagen in beslag. De centrale vulkaan van Tristan da Cunha is van de zeebodem tot de top 6600 m hoog. Naast Tristan da Cunha en Gough omvat de archipel ook de eilanden Nightingale (met de oude VOC naam Gebroocken Eyland ) en Inaccessible. Pas vanaf 1815 is Tristan permanent bewoond, er kwam een Brits garnizoen om bevrijding van Napoleon van St Helena te voorkomen. Daarna kregen enkele garnizoenssoldaten en vrijwilligers, onder wie een zekere Peter Groen uit Scheveningen, toestemming er permanent te blijven en er ontstonden aldus zes familienamen op het eiland. De Groen - familienaam werd verbasterd tot Green. Een vulkaanuitbarsting in 1961 dwong de ongeveer 300 inwoners tot evacuatie. In Engeland werden ze -weinig discreetonderzocht op de gevolgen van inteelt waarna ze verontwaardigd repatriëring eisten. En kregen, deels om hun aardappelveldjes weer aandacht te geven. Nu leven ze van de vangst, conservering en export van kreeft en krab. Op Tristan aan land gaan vereist tarzankwaliteiten. Je moet jezelf bij het plaatsje met de weidse naam Edinburgh of the Seven Seas met touwen langs de kade optrekken. Daar staat prominent een bord met de tekst: The remotest island in the world. Kaapstad ligt op 2778 km en St Helena 2334 km. De aardappelveldjes en de nog warme vulkaankegel zijn de top bezienswaardigheden, dus daarvan bestaan ansichtkaarten. Ook Edinburghs centrum is interessant. Er is een winkel, een postkantoor (een aan onszelf geadresseerde aardappelveldjesansicht met Tristan da Cunha postzegels kwam acht maanden later aan), een gemeenschapshuis, een school met 20 leerlingen, satelliet-televisielessen en één juf. Om veilig te leren oversteken was tegenover de school op de ca. 4 km geplaveide weg van Tristan een zebrapad geschilderd, voor de drie pick-up auto s van het eiland. Een verpleegster zorgde voor de zieken, maar voor ernstige gevallen was een zesdaagse bootreis naar Kaapstad of St. Helena de enige uitkomst. Vliegtuigen kunnen er niet landen en voor helikopters ligt het eiland te ver. Red jezelf is het motto van Tristan da Cunha. In Edinburgh was het opnieuw tijd voor een dek-barbecue, dit keer met een delegatie van de eilandbewoners, waaronder Samantha Green, achter-achterkleindochter van Scheveningse Peter. Door goede planning van onze kok werd naast kippenpootjes ook lobster thermidor geserveerd. Hij had over de radio een deal met de eilandbewoners gemaakt. Zij verruilden hun overvloed aan kreeft en krab graag met onze overvloed aan kippenvlees. Onder leiding van Chief Islander James Glass (één van de andere zes familienamen), politie inspecteur Conrad Glass en Richard Green bezochten we VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 11

12 leven na shell de onbewoonde natuurgebieden van Inaccessible Island (zelden zo n toepasselijke naam gehoord) en Nightingale eiland ( Gebroocken Eyland dus, vlak de Nederlandse geschiedenis niet uit!). Aanschouwen van de enorme hoeveelheid aangespoeld touw, netten en colablikjes op deze volstrekt onbewoonde eilanden was ontnuchterend. Vol nieuwe indrukken reisden we af naar St. Helena met als nieuwe passagier Miss Lucy, the roving townclerk van de gemeenten Tristan, St Helena, Ascension en de Falklandeilanden. Want, ook al is het Britse imperium aan het afbrokkelen, er heerst nog steeds administratieve orde. De Zuid-Atlantische gemeenten delen daarom in de diensten van Miss eiland werden de eerste en de laatste verstoord door cruise-schepen, met respectievelijk 400 en 1500 passagiers, die de eilandlogistiek danig op zijn kop zetten. Omdat het openbaar vervoer (20 taxi s en enkele gammele bussen) permanent bezet was, voeren wij per zodiac om het eiland heen, om de ruige, majesteitelijke schoonheid en de vogelpopulatie te bewonderen. Op de rustige tweede dag bezochten we hoofdstad Jamestown, gelegen in een nauwe kloof door de vulkanische kustkliffen en afgesloten met een heuse 18e eeuwse stadsmuur en stadspoort. Toeristisch hoogtepunt daar is de 200 m hoge Jakobsladder (699 treden); de beklimmer ervan wordt beloond met een prachtig uitzicht. Op een andere reis wel met ditzelfde schip kregen we met zeeschildpadden die daarna naar Zuid- Amerika terug zwommen. Het was inmiddels aardig warm geworden, want het eiland ligt in de buurt van de evenaar. Op een van de hoogste punten was een fruitplantage met een moestuin. We maakten dankbaar gebruik van de daar aanwezige chalets en konden in relatieve koelte overnachten, zodat we de volgende dag goed uitgerust naar de Kaap Verdische eilanden vertrokken. Het was echter niet eenvoudig om daar te komen, eerst moesten we het onvermijdelijke ceremonieel van het passeren van de evenaar ondergaan. De meeste passagiers aan boord waren ruim bereisd en hadden de evenaar al tientallen keren meegemaakt, maar niemand Lucy, die met alle beschikbare middelen (onregelmatig, in dit geval dus de Professor Molchanov) rondreist en raadsvergaderingen notuleert. In St. Helena ontdekten we dat ook de klerikale organisatie van de Zuid-Atlantische Oceaan grootschalig is geregeld: bisschop Tutu van Zuid-Afrika beheert alle parochies St. Helena is bekend door de gevangenschap van Napoleon. Eeuwen daarvóór was het een aanloophaven van Portugal, de VOC en de Britse East India Company. Met een eigen consul verdedigt Frankrijk nog steeds zijn belangen, bestaande uit de twee minuscule Franse territoriale gebieden op het eiland: Longwood House waar Napoleon leefde en stierf en The Vale of the Geraniums waar hij tijdelijk werd begraven. Daarvandaan kunnen dan ook ansichtkaarten worden verstuurd met Franse postzegels. Het eiland werd in 1890 een krijgsgevangenenkamp voor de Zulu koning Dinizulu en in 1900 voor 6000 Zuid-Afrikaanse Boeren. Van onze drie dagen op het ernstiger zaken te maken. Tussen Tristan en St. Helena was een van de Russische bemanningsleden onder onduidelijke en mogelijk verdachte omstandigheden omgekomen. De Belgische scheepsdokter en de kapitein hadden er veel problemen door. Avontuurlijke reizen hebben soms scherpe kantjes. De volgende aanloophaven, Ascension, lag twee dagen varen van St. Helena. Het eiland is pokdalig en bedekt met honderden vulkanische sintelkegels in felle rode kleuren. Lange tijd was het eiland een belangrijk telecommunicatiestation voor onderzeese kabels. Die komen nog steeds aan land bij de hoofdstad Georgetown, een plaats met 400 inwoners. Er is ook een Britse officiersclub, voor Britse en NASA luchtmachtofficieren. Het militaire vliegveld dient namelijk als noodstop voor shuttlevluchten. Van Ascension vertrok Miss Lucy naar huis, op de Falkland eilanden. Boeiend en indrukwekkend waren de zandstranden met s nachts honderden eieren leggende kwam onder de traditionele ceremonie uit. Een met een zwaar Duits accent sprekende Neptunus gaf toestemming om door te varen nadat iedereen een doop had ondergaan, in een grote bak waarin de kok dagenlang intens smerige prut had verzameld. Gelukkig was er een geïmproviseerd zwembad om alles af te spoelen. Het verkregen diploma verzekerde iedereen dat herhaling in de toekomst onnodig was. De laatste havens die we aandeden op deze Atlantische Odyssee (naar Vlissingen) lagen op de Kaap Verdische eilanden en de Azoren. Daarover wellicht een andere keer. Tom Reijers 12 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

13 post Pladju Homecoming 2014 In het weekend van 30 mei tot en met 2 juni 2014 zal voor de derde keer in Palembang een reünie van in Pladju opgegroeide Nederlanders en Indonesiers plaatsvinden. Net als de vorige keren zal de reünie door de Keluarga Ex-Plaju groep uit Jakarta worden georganiseerd. Op dit ogenblik zijn nog geen programmadetails bekend, maar het is te verwachten dat het weer een bijeenkomst op de vrijdagavond zal zijn en een tocht naar Pladju, Bagus Kuning en Sungei Gerong, met een lunch in Pladju, op zaterdag. Ook zal een post-reünie programma worden aangeboden voor de Nederlandse deelnemers. Dit zal bestaan uit een twee dagen langer verblijf met een tweede bezoek aan Pladju en Bagus Kuning en een bustocht langs de Komeringrivier naar Kayuagung en vandaar via Ogan Ilir, met de campus van de Sriwijaya Universiteit, terug naar Palembang. Deelname is niet beperkt tot hen die in Pladju hebben gewoond en daar zijn opgegroeid, ook partners en andere familieleden zijn van harte welkom. Opgeven en meer inlichtingen bij Jos Heyman, Zie voor meer informatie op het Prikbord op de Voeks-website. We hebben indertijd als groep afgesproken elkaar niet uit het oog te verliezen. Dus organiseren twee groepsleden met hun partners al vijftien jaar om beurten het jaarlijkse dagje uit. Daarbij wordt altijd gezocht naar een combinatie van techniek, cultuur en natuur, zoals o.a. bezoeken aan de Waterkering bij Hoek van Holland, het Cruquius gemaal, expositie HSL-zuid, varen in de Biesbosch en met een fluisterboot door de Weerribben. Dit keer was de ontvangst in het Ford museum in Hillegom. Na de koffie met gebak vond een rondleiding door het museum plaats, waarbij we interessante verhalen en anekdotes over het ontstaan en de productie van o.a. het T-Fordje te horen kregen. Op bijgaande groepsfoto van de RR-31-club is te zien dat het museum over een ruim aantal oude Ford modellen beschikt. De lunch was in de Jopen-kerk te Haarlem; deze kerk doet tegenwoordig dienst als restaurant. Er is tevens een kleine bierbrouwerij gevestigd. In de aansluitende stadswandeling door het oude centrum van Haarlem, vertelde onze gids over de kerk en leidde ons vervolgens langs mooie hofjes en andere interessante locaties. Door de ijzige wind was het af en toe behoorlijk afzien! Erg aangenaam was daarom de ontvangst met hartversterker in een warm restaurant nabij Hoofddorp. Tijdens een prima diner werden de verhalen over de Geofysische veldtrips uit het verleden steeds sterker de invloed van een glaasje wijn? Als afsluiting werd het organisatiecomité voor volgend jaar benoemd, waarna een ieder met een dankbaar gevoel huiswaarts keerde. Hoornist Reünie KSEPL Veldgroep Van Wim Huizer, ontvingen wij het volgende verslag van een reünie van ex-ksepl ers. Ten gevolge van de reorganisatie in 1996 werd de seismische veldgroep van KSEPL Rijswijk (RR-31) opgeheven. De meeste leden van de groep gingen in dat jaar met vervroegd pensioen. Van Henk de Brouwer, ontvingen we een standje, omdat we de hoornist bij het feestelijk onthaal van Mr Jike bij zijn 300ste Bataafse Babbel (zie VN06) niet bij name genoemd hadden. Die jachthoornist was Ruud Janssen, bode/chauffeur bij (toen) BIPM. Waarvan akte! VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 13

14 boekbespreking Het Pauperparadijs Behalve een familiegeschiedenis is dit boek een overzicht van de sociale geschiedenis van Nederland sinds de Napoleontische tijd, van heropvoedings-experimenten in de 19e eeuw in de bedelaars-kolonie van het Drentse Veenhuizen èn van wonen-onder-toezicht in Amsterdam in de 20e eeuw. De leidraad is de geschiedenis van vijf generaties van de familie van de auteur zelf, die ze stap voor stap en nauwgezet documenteerde. Haar bet-bet-overgrootvader Tobias Braxhoofden diende Napoleon als sergeant en werd als invalide militair toegevoegd aan de bewaking van een toen experimentele bedelaars-kolonie in Veenhuizen. Die kolonie was gesticht door generaal Johannes van den Bosch, later Gouverneur-Generaal in Nederlands-Indië (waar hij het cultuurstelsel opzette met een vergelijkbare achtergrond). In het derde gesticht van het Veenhuizense complex leefde Cato, de dochter van Tobias aan de goede kant van de lijn, die bewakers scheidde van bedelaars. Maar ze kwam toch ook in de bedelaars-kolonie, waar ze katholieke Teunis Gerben ontmoette en trouwde. En daardoor zette ze een stapje terug op de sociale ladder, ook al omdat ze Teunis zijn geloof overnam. Een poging om buiten het gesticht te gaan wonen mislukte. Ze gingen terug naar Veenhuizen waar dochter Helena werd geboren en waar Cato weduwe werd. Rond 1850, toen ook in Nederland de aardappeloogst mislukte, zwermden wanhopige en verzwakte landlopers naar Veenhuizen. De overheid moest voor het eerst nadenken over de aanpak van dat landlopersprobleem. Stap voor stap werd de goedbedoelde opvoedkazerne van Van den Bosch een staatsinstelling waar landlopers gestraft werden. Tijdens deze veranderingen verliet Cato met haar zes kinderen Veenhuizen voor de tweede keer en vestigde zich in Amsterdam. Helena, een van die kinderen, de overgrootmoeder van de auteur, huwde de drank- en zwerflustige schoenmaker Harmen, die twee keer werd veroordeeld tot drie jaar Veenhuizen, het Veenhuizen waaraan zijn schoonmoeder en vrouw waren ontsnapt. Staatscommissies concludeerden inmiddels dat, behalve lastig uitschot, bedelaars en landlopers ook mensen waren die reclasseringshulp nodig hadden om recidive te voorkomen. Voor die conclusie was het bij Harmen al te laat. Helena, werkend als dienstmeisje in Amsterdam, had vier kinderen. Eén van hen was Roza, de grootmoeder van de auteur. Evenals haar drie zusters wilde Roza intreden in een klooster, maar anders dan haar zusters werd haar roeping niet erkend. Daarna werkte ook zij als dienstmeisje in Amsterdam. Ze ontmoette Wouter uit een fatsoenlijk katholiek gezin en trouwde hem. Met moeite vonden Roza en Wouter onderkomen in een gemeentewoning in één van de experimentele nieuwe wijken aan de noordzijde van het IJ, die als sociaal experiment of woonschool (een vorm van begeleid wonen) werden gebouwd. Ook Wouter bleek aan de drank, hij kwam eveneens in Veenhuizen terecht. Dat instituut bleef het laboratorium, als rijkswerkinrichting voor heropvoeding, maar het ging steeds meer lijken op een reguliere gevangenis met matig succesvolle reclasseringsexperimenten. Het Pauper Paradijs Een familie geschiedenis. Suzanna Jansen, 2008, 252 p. Uitgeverij Balans, Amsterdam ISBN In de Eerste Wereldoorlog kwam de buitenwereld binnen in Veenhuizen, voornamelijk in de vorm van vluchtelingen uit België. Terwijl haar man óf in Veenhuizen vastzat óf zwervende was, had Roza, zelfs met wisselende steun, in Amsterdam, moeite haar vijf kinderen te onderhouden. Eén van hen was Elizabeth, de moeder van de auteur. Door Roza s doorzettingsvermogen kon Elizabeth naar de MULO en daardoor op zichzelf leven. Ze ontmoette Chris Jansen, de vader van de auteur en verhuisde naar een betere buurt. Zij was de eerste in de familie die erin slaagde haar dochter, de auteur, hoger onderwijs en een universitaire opleiding te laten volgen. En dus de emancipatie te voltooien. Het heldere taalgebruik en de sobere journalistieke stijl, plus de verwevenheid met de zich ontwikkelende sociale wetgeving in ons land, maken indruk, juist als er emotionele persoonlijke onderwerpen aan de orde komen. Om de waarachtigheid van het betoog te onderstrepen zijn veel bronnen aangehaald. Het was moedig om dit aangrijpende familieverhaal op te schrijven. Een ieder die experimenten tot heropvoeding wil begrijpen, moet het boek lezen. Vooral om antwoord te krijgen op de spontaan opwellende vraag: Hoe maakbaar is de mens? Het boek maakt goed duidelijk waarom de gerestaureerde resten van Veenhuizen zijn voorgedragen voor de kandidatenlijst van nieuwe UNESCO werelderfgoederen. Sterk aanbevolen. Tom J.A. Reijers 14 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

15 REGIONIEUWS Regioactiviteiten 03 juli Wandeling Twente 17 juli Museum Twentse Welle Twente 23 juli Fietstocht Amsterdam 25 juli Fietstocht Den Haag 31 juli Dinerclub leiden 08 aug Orchideeën hoeve Haarlem / Alkmaar 09 aug Gemaal De Cruquius Leiden 10 aug Albasten Bruiloft Arnhem 14 aug Diavoorstelling Het Noorden 21 aug Wandelen Rijnmond 21 aug Kasteel Rosendael Twente 28 aug Dinerclub leiden 04 sept Dagtocht Het Noorden 20 aug Midgetgolf Apeldoorn 10 sept Kasteel Amerongen Het Sticht 10 sept Barbecue Arnhem 24 sept Bustocht Amsterdam Amsterdam Website Secretariaat Wilma Whincup, Parelmoervlinder 1, 1113 KV Diemen, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks te Zunderdorp Welzijnswerk Henny Ham-Kokshoorn, tel , ZKA-consulent Frits Terweij, tel , Activiteiten Marijke Koerts, tel , Honderdjarige Bij aankomst bij het verzorgingshuis Eigen Haard werd een vlag gehesen. In de grote zaal, versierd met vlaggen, was het gezellig druk. De jarige Mevrouw Markus was het middelpunt van familie, kennissen en bewoners, allemaal heerlijk aan de koffie met gebak, eveneens versierd met vlaggen. Want wat wilde het geval, Zwanenburg bestond ook 100 jaar. Henny Hams aanwezigheid, als bestuurslid en als afgevaardigde van Voeks, werd zeer gewaardeerd. Ook de burgervader en de voorzitter van de dorpsvereniging maakten hun opwachting, gewapend met oude foto s en uiteraard taart met vlag. De jarige werd uit volle borst toegezongen en -gesproken. Haar kinderen organiseerden de bijzondere dag -na het overlijden van hun vader ondersteunen zij hun moeder- en verdienen daarvoor een dikke pluim. Mevrouw Markus genoot zichtbaar van alle aandacht. Fietstocht Amsterdam-Noord Dinsdag 23 juli a.s. gaan wij een fietstocht maken van ongeveer vijftien kilometer in Amsterdam-Noord. Het is de bedoeling om te starten op het parkeerterrein van Only Friends / Ronald McDonald Sportcentrum, net buiten de ring. Wij vertrekken om 10:30 uur. Als alles meezit zijn wij om ongeveer 16 uur terug bij dit parkeerterrein. Dit in verband met het eventueel parkeren van auto s als de fietsen op deze manier vervoerd moeten worden. Omdat dit de eerste keer is dat wij dit organiseren hebben wij een limiet van vijftien personen. We gaan lunchen in de IJ-kantine bij de NDSM pont. Meefietsen is uiteraard kosteloos, lunch- en koffie-stops zijn echter voor eigen rekening. De deelname is op volgorde van aanmelding. Dit kan bij Wilma Whincup , of bij Joke Rose Wil je meefietsen, meld dit dan voor 16 juli. Mocht op de dag zelf onverhoopt ergens iets tussen komen, dan kun je bellen naar Dagtocht Dinsdag 24 september a.s. wordt er weer een bustocht georganiseerd. Wil je mee, hou deze datum dan vrij. Waar wij naar toe gaan kunt u lezen in het Voeksnieuws van september. Apeldoorn Secretariaat B.N. de Moel, Asselsestraat 303, 7312 CW Apeldoorn, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks te Apeldoorn Activiteiten J. Oostervink, tel , Welzijnswerk Mw. L.M.J. Hupkens-Jorna, tel , ZKA-consulent Joop Hamer, tel , Activiteiten Op dinsdag 20 augustus verzamelen we tussen 10 en 10:30 uur bij het Veluws Eethuis Wissel, Ericaweg 2, 8162 PR te Wissel, Epe voor een gezellig dagje midgetgolf. Twee drankjes zijn voor rekening van Voeks. De lunch, eventueel op het terras, evenals het golfen zijn voor eigen rekening. Na het golfen kunt u prachtig wandelen of fietsen in de omgeving. Onze volgende bijeenkomst is op 10 september. Dan geeft Prof. Hans Renner zijn kijk op de vaderlandsliefde van de Nederlanders (of het gebrek hieraan?). Wij wensen u een heel mooie zomer! Terugblik Zuiderzeemuseum Op 28 mei, een van de eerste zonovergoten dagen van dit jaar, heeft de Voeks regio Apeldoorn een zeer geslaagd bezoek gebracht aan het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen. Eerst door de droogmakerijen naar Lelystad en daarna over de dijk naar Enkhuizen, met een prachtig uitzicht over het IJsselmeer. Onderweg vertelde onze reisleider iets over het proces dat nodig was om tot de naam Lelystad te komen. Het aantal instanties en mensen dat hierbij betrokken is geweest, is zeer indrukwekkend, zelfs voor Nederlandse begrippen! Wellicht is het begrip polderen toen uitgevonden. Het Zuiderzeemuseum heeft een buitenmuseum waar authentieke panden staan uit VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 15

16 regionieuws het voormalige Zuiderzeegebied. Sommige zijn gedemonteerd en in Enkhuizen opnieuw opgebouwd, andere in hun geheel verplaatst. Weer andere zijn getrouwe kopieën. Ook door de toelichting van een deskundige gids een heel interessante middag. De dag werd afgesloten met een gezellig dinertje in Harderwijk. Arnhem Secretariaat W. van Seters, Schependomlaan 14, 6542 RM Nijmegen, tel , Penningmeester Bankrek. P , t.n.v. Voeks regio Arnhem, Doorwerth Welzijnswerk B. van der Hoeven-Smits, tel , ZKA-consulent Ton van Seters, tel , Terugblik Sonsbeek Na koffie met gebak in het bezoekerscentrum, gingen we onder leiding van een gids een wandeling maken door het park, langs vijvers met mooie fonteinen, ganzen en prachtige bomen. Langs de villa van baron Van Heeckeren, die dit park in Engelse landschapsstijl met heuvels en dalen heeft aangelegd, en het theehuis waar men vroeger op zondagmiddag ging dansen en de nodige liefdespaartjes ontstonden. Er staat ook de Witte Watermolen, type bovenslagmolen, die al in 1470 gebouwd is. Deze molen draait door het gewicht van het water uit de St. Jansbeek. Zo wordt op ambachtelijke wijze o.a. tarwemeel, roggemeel en vrekkenmeel vervaardigd. Na de rondleiding hebben we geluncht bij restaurant Trianon. Barbecue Op dinsdag 10 september vindt onze jaarlijkse barbecue plaats in de Tuinkamer van Herenboerderij De Hucht, Stationsstraat 24 in Elst. Ontvangst vanaf 16:30 uur. Het NS station Elst is op loopafstand van deze herenboerderij. De tuinkamer heeft een groot, gedeeltelijk overdekt terras. Wij hopen op een grote opkomst en natuurlijk op mooi weer. Is het weer te slecht dan gaan we naar binnen, in de tuinkamer. Als u wilt deelnemen dient u uw bijdrage ad 20 p.p. over te maken op de rekening van de penningmeester Dagexcursie Dinsdag 15 oktober (3e dinsdag in oktober) houden we een dagexcursie. Nadere gegevens vindt u binnenkort op onze nieuwe website en in het Voeksnieuws van september. Noteert u de datum vast in uw agenda. Albasten bruiloft voor 100-jarigen De heer Bais heeft in april de 100-jarige leeftijd bereikt. In het bijzijn van o.a. de burgemeester en onze welzijnswerker Berry van der Zwaan werd hij flink in het zonnetje gezet. In juni vierde zijn vrouw, mevrouw Bais-Nowee, haar 102e verjaardag. Mevrouw Bais Nowee is de helft van de oudste tweeling van Nederland! En als klap op de vuurpijl hopen de heer en mevrouw Bais op 10 augustus te vieren dat ze 75 jaar getrouwd zijn. Wij feliciteren het echtpaar van harte met dit jubileum en hopen dat ze nog lang in goede gezondheid bij elkaar kunnen zijn. Bowlen Er wordt door een aantal Voeksleden gebowld in Arnhem- Noord aan de Schelmseweg, tel De speeldata voor de tweede helft van 2013 zijn: 3 en 17 september; 1, 15 en 29 oktober; 12 en 26 november; 10 december. Speeltijd is van 10 tot 12 uur. Nadere inlichtingen bij de heer Krahmer, tel (bij verhindering s ochtends afbellen). Website van regio Arnhem online! De regio Arnhem heeft sinds kort haar eigen website: Webmaster is Jeanne Coopman. 16 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

17 REGIONIEUWS Den Haag Website Secretariaat A.W.J. de Groen, Gen.Eisenhowerplein 186, 2284 XW, Rijswijk-ZH, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks te Den Haag Activiteiten N.J. van Soldt, tel , Welzijnswerk L. Tan, tel of , ZKA-consulent F.M. van der Veen, tel , Excuus In ons vorige nummer is een foutje geslopen en dat hebt u vast al ontdekt: Onze activiteiten vinden normaliter plaats op de derde donderdag van de maand en niet op de tweede, zoals wij schreven. De tweede donderdag van de maand is voor onze Media Computer Club. Omdat die vakantie heeft, tot 8 augustus, veroorzaakt het foutje gelukkig geen problemen. Fietsen langs de Haagse Beek De geplande fietstocht van 16 mei is vanwege de regen niet doorgegaan. Omdat er wel voldoende belangstelling was zullen wij de tocht, in de vakantieperiode, op donderdag 25 juli alsnog gaan maken. U kunt zich aanmelden per bij (vermeld wel uw telefoonnummer), of bel tussen 18 en 20 uur. Wij vertrekken om 13 uur vanaf restaurant De Haagse Beek, Machiel Vrijenhoeklaan 175 in Kijkduin. De kosten bedragen 3 per persoon, incl. een toegangskaart voor landgoed Sorghvliet. Het maximum aantal deelnemers is twintig. De Haagsche Beek ontstond rond de veertiende eeuw als een duinbeekje bij het zgn. Schapenatjesduin. Wij volgen de loop van de Beek vanaf de bron tot de uiteindelijke uitloop in de Hofvijver. Sinds 1880 gaat de Beek onder het Verversingskanaal door en slingert vervolgens door het landgoed Sorghvliet en langs het Vredespaleis. Dan gaat ze onder de grond van de Zeestraat en het Noordeinde door naar de Kneuterdijk, en eindigt in de Hofvijver. En daar eindigt ook onze tocht. Royal Dutch Shell in Den Haag Vele Voeksleden werkten ooit in diverse gebouwen in Den Haag. Architectuur is cultuur en die gebouwen drukken hun functie uit. Nu is Shell aan één Haagse laan gevestigd en is de huisvesting die van een continue lerende organisatie. Met deze woorden nodigt Paul Corbey u uit om op locatie te horen hoe het project Metamorfose tot stand kwam. Datum: 21 november 2013, tijd: 14:00 uur, plaats: Carel van Bylandtlaan. De aankondiging komt zo tijdig om u de mogelijkheid te geven de datum nu al in uw agenda op te nemen. Er is geen maximum deelname, maar u dient zich wel van te voren op te geven. Computercursus Er zullen in het komende seizoen ook weer twee series computercursussen worden gegeven; nl. van woensdag 9 oktober tot 27 november en van 15 januari tot 5 maart. De cursussen zijn bedoeld voor zowel beginners als voor gevorderden. Onze laptops werken met Windows 7 en met Windows 8 en in beide besturingssystemen kan les worden gegeven. Houd de aankondigingen hierover in de gaten. Dat kan in Voeksnieuws en op onze website. Haarlem/Alkmaar Website wwww.voekshaarlemalkmaar.nl Secretariaat W.J. van Beest, Madelievenlaan 19, 2111 ZJ Aerdenhout, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks Haarlem-Alkmaar te Heemstede Activiteiten P. Versluis, tel , Welzijnswerk Mw W. van Beest Feijen, tel , ZKA-consulent M. Visser, tel , Orchideeën-hoeve Luttelgeest Herinnering! De inschrijving voor deze bustrip op donderdag 8 augustus is open. Kosten zijn 36, voor introducés 45. U kunt zich tot 28 juli aanmelden voor wat belooft een interessant gebeuren te worden. Zie voor meer informatie VN06. Terugblik De Biesbosch Met uiteindelijk 28 deelnemers begon deze dagtocht in Schagen, om via Alkmaar-de Hoef en Bloemendaal-Station koers te zetten naar Haarzuilen. Vanaf de steiger in Drimmelen vertrok de Zeemeeuw voor een ruim twee uur durende rondvaart door de Biesbosch. Waarschijnlijk had de kapitein besloten om wat extra spanning te creëren, want bij de scherpe bocht van een vrij nauwe kreek liep het schip aan de grond! Niet getreurd, door deskundig te manoeuvreren kon de reis voortgezet worden. Rond 15 uur zat het gezelschap weer in de bus op weg naar een restaurant in de Betuwe. Afgaande op de reacties van de deelnemers een zeer geslaagde trip, mede dank zij goedgezinde weergoden, en de constatering dat de thuisblijvers iets gemist hadden! Prinsjesdag 17 september Wederom een busreis met Apollo van Schagen, vertrek 8 uur, via Alkmaar-de Hoef en Bloemendaal-Station, vertrek 9 uur, naar Den Haag. Van onze besproken plaatsen op de tribune aan het Lange Voorhout zullen we de rijtoer van Koning Willem- Alexander en Koningin Máxima mooi kunnen gadeslaan. Op dit moment is nog niet besloten of er verdere invulling komt want wegens de verwachte drukte kan de bus waarschijnlijk niet bij de tribune komen. In de volgende editie van Voeksnieuws (VN09) zullen nadere details gepubliceerd worden. VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 17

18 regionieuws Leiden Website Secretariaat L.A. Bijl, t Lange Rack 9, 2162 XX Lisse, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks te Leiderdorp Activiteiten R. Le Grand, tel , Welzijnswerk Mw. L. de Graaf-Wijsman, tel , ZKA-consulent P. Zipp, tel , Terugblik kasteel Duivenvoorde Voor het eerst in vijf jaar was er weer een excursie van regio Leiden. Op 8 mei was de bestemming kasteel Duivenvoorde waar we hartelijk ontvangen werden door Jolanda Klaver, Voekslid en gastvrouw op het kasteel. We boften dat we, genietend van koffie met taart, in het zonnetje voor het kasteel gezellig konden bijpraten. De prettige sfeer maakte dat we na afloop tot de conclusie kwamen dat de meesten van ons ook aan de volgende excursie (Cruquius gemaal, zie hieronder) wilden deelnemen. Het lijkt er dus op dat er zich een gezellig clubje met interesse in culturele uitstapjes aan het vormen is. Voor deze geslaagde eerste keer gaat onze hartelijke dank uit, in elk geval naar onze gastvrouwe Jolanda, en naar onze coördinator Robert. Dinerclub De deelnemers aan ons vorige bezoek aan Allemansgeest in Voorschoten, herinneren zich ongetwijfeld het prachtige weer dat ons toestond om niet alleen vóór het diner buiten een borreltje te drinken, maar ook na het diner de koffie. Het restaurant is van eigenaar veranderd en is wat moderner, maar nog steeds smaakvol ingericht. We krijgen een driegangenmenu met de gebruikelijke twee drankjes en koffie of thee met friandise. Woensdag 31 juli is het om 18 uur borreltijd en 18:30 uur gaan we aan tafel. U betaalt 38 p.p. en 47 voor introducés. Uw betaling aan de penningmeester geldt als aanmelding, vermeld alstublieft Diner juli. Uw gastvrouw/gastheer is Joke t Hart of Cees van der Meer. Restaurant Allemansgeest, Hofweg 55, 2251LP Voorschoten. Op woensdag 28 augustus gaan we weer naar de Hooiberg van Brasserie Park, Van Diepeningenlaan 2, 2352KA Leiderdorp. We worden vanaf 18 uur verwacht en omstreeks 18:30 uur gaan we aan tafel. Het menu is een verrassing van voorgerechten, hoofdgerecht met keuze uit vis, vlees of vegetarisch en ter afsluiting koffie of thee compleet (inclusief 3 consumpties). Extra consumpties zijn voor eigen rekening. De kosten zijn 34 voor leden en 42 voor introducés. Jan Janssen is gastheer, telefoon Aanmelden door betaling aan de penningmeester (zie colofon). S.v.p. duidelijk vermelden Diner augustus. Het Noorden Website Secretariaat Wim Huizing, Bremstraat 233, 9404 Assen, tel , Leden Adm. Mw. G. van Rossum, Norbruislaan 5, 7761 CG schoonebeek, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks regio Het Noorden te Borger Activiteiten Art Timmer, tel , Welzijnswerk Mw. M.J. van Os, ZKA-consulent Ton Vas, tel , Bezoek Gemaal Cruquius Voor het bezoek aan het gemaal Cruquius op vrijdag 9 augustus zijn voldoende aanmeldingen binnen om het evenement te laten doorgaan. Aanvang van het programma is 14 uur. Graag tijdig aanwezig zijn. Het zal een technisch georiënteerde rondleiding van ongeveer 1 uur en 15 minuten door het gemaal worden, onder leiding van een gids die de diverse aspecten van het gebouw zal toelichten. Na afloop is gelegenheid om in het aangrenzende theehuis met elkaar na te praten. Vervoer is op eigen gelegenheid. Mocht transport problemen opleveren, dan graag onderling regelen. De kosten voor het bezoek bedragen 4,50 met museumjaarkaart en 9 voor diegenen, die niet zo n kaart hebben. Meer aanmeldingen zijn welkom; dit kan door overmaking van het juiste bedrag naar de penningmeester (zie colofon) onder vermelding van Cruquius eventueel aangevuld met museumjaarkaart indien van toepassing. Diavoorstelling Zoals vermeld in het vorige Voeksnieuws, VN06,zal op woensdag 14 augustus de heer Jan Geerdink uit Hengelo een diavoorstelling verzorgen in Restaurant-Zalen van Veen, Witterhaar 14 in Witten, aanvang 14 uur. Het betreft een driedimensionale diaserie, zodat u de dia s echt beleeft. De toegang is gratis. Wilt u deelnemen, dan wordt u verzocht u aan te melden bij de secretaris Wim Huizing (zie colofon). Aanmelden vóór 10 augustus. Aansluitend kunt u deelnemen aan een buffet, kosten 20 per persoon. Overmaking van de eigen bijdrage naar de penningmeester (zie colofon) o.v.v. Buffet 14 augustus. Uiteraard kan bijwonen van de middag ook zonder deelname aan het buffet. Wij verwachten een grote opkomst. Dagtocht Hilversum en Het Loo Ook in het vorige Voeksnieuws is onze dagtocht op woensdag 4 september naar Beeld en Geluid in Hilversum vermeld. Voor het hele programma, zie VN06. Alleen bij de secretaris, Wim Huizing (zie colofon), kunt u zich vóór 15 augustus a.s. opgeven voor de tocht. Na bevestiging van deelname kunt u uw eigen bijdrage, voor deze dagtocht 55 p.p., overmaken naar onze penningmeester (zie colofon) o.v.v. Dagtocht 4/9. Mocht u een dieet hebben, vermeldt u dit dan even? Wij vertrekken vanaf de parkeerplaats bij Rapide Tours, Stationsstraat 25, Tynaarlo, om 18 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

19 REGIONIEUWS 07:15 uur. De volgende opstap is de Carpoolplaats bij Assen Zuid, vertrek 07:30 uur en Motel Hoogeveen om 07:45 uur. Vermeld bij uw opgave even de opstapplaats. Rijnmond Website Secretariaat W.A. Meijnen, Terborchdreef 10, 3262 NB Oud- Beijerland, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks Rotterdam, Vlaardingen Activiteiten Mw. Gerda Burger, tel , piet Groen, tel , Welzijnswerk Mw.H.E. Doorneveld-Letterman, tel , ZKA-consulent W.A. Vogelaar, tel , Komende activiteiten Ook voor de regio Rijnmond is de komkommertijd aangebroken; het bestuur viert zijn vakantie en de activiteiten liggen nagenoeg stil. Toch willen wij u even herinneren aan de barbecue die wij op donderdag 27 juni organiseren. Misschien bent u nog op tijd om zich op te geven bij Gerda Burger of Piet Groen (zie colofon). Op woensdag 9 oktober zien we alle vrijwilligers, waaronder de ruim 40 welzijnswerkers en de activiteitenleiders, op de vrijwilligersdag in Alcazar en ook is de datum voor de interregionale ontmoeting in Landsmeer bekend, 16 oktober. Doe mee! December is voor velen een dure maand, maar wij hopen dat dat u niet zal weerhouden om op de 12e mee te gaan tijdens een dagtocht naar Intratuin in Duiven (in kerstsfeer). Dit wordt gevolgd door een bezoek aan kasteel Middachten in de Steeg, een daarbij behorende kerstmarkt en een warm winterlicht tour. De dag zal worden afgesloten met een stamppotbuffet in restaurant d Arthuizen in Leersum. Op de 18e kunt u deelnemen aan het kerstdiner dat wij, bijna volgens traditie, weer organiseren in Alcazar (Puttershoek). Dit keer zorgt de Hugger Mugger Jazzband uit Breda voor muzikale omlijsting. U kunt zich voor beide evenementen nu reeds aanmelden, de eerste zijn al binnen. Details volgen in komende edities van het Voeksnieuws. Vergeet ook niet zo nu en dan eens op onze website te kijken. Hierop houden wij onze agenda bij en soms worden activiteiten ontplooid die qua datum niet meer in het Voeksnieuws kunnen worden vermeld. Misschien zijn er clubactiviteiten waaraan u wilt deelnemen, zoals bv. de computerclub, waarvoor u zich nog steeds kunt inschrijven. Kortom, er is genoeg te doen Wandelen met Piet Op 29 mei verzamelden dertien enthousiaste wandelaars zich bij de molens van Kinderdijk voor de derde wandeling in de serie wandelen met Piet. Alhoewel het weer zich niet van haar beste kant liet zien, werd het een geslaagde wandeling. Een spontaan bezoek aan een biologische kaasboerderij werd zeer gewaardeerd. Het is verheugend om te zien dat het aantal deelnemers toeneemt en dat heeft ons doen besluiten om deze activiteit in het nieuwe seizoen voort te zetten. Op woensdag 21 augustus gaan we wandelen in de omgeving van Strijensas (Hoeksche Waard). U kunt zich opgeven bij Gerda Burger of Piet Groen (zie gegevens in colofon). Nadere informatie volgt, ook op de website. Kijk ook eens op.voekstwente.nl Het Sticht Website Secretariaat W.G. Reman, Flits 14, 1231 SN Loosdrecht, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks regio Het Sticht te Huizen Activiteiten H.H. Holsboer, tel , Welzijnswerk J. van Berkel, tel , ZKA-consulent J.H. Eekhof, tel , Melding In het vorige VN werd gemeld dat de slides van de presentatie van Peter Spaans van Zilveren Kruis Achmea op de website zouden worden geplaatst. Dat is inmiddels geschied, dus u kunt ze nogmaals bekijken. Terugblik Zilvermuseum Op 14 mei werd een bezoek gebracht aan het Nederlands Zilvermuseum, gevolgd door een rondleiding in de zilverstad Schoonhoven. Na de ontvangst werd de groep onder leiding van een gids door het museum gevoerd, waarbij aan de hand van de opgestelde voorwerpen uitleg werd gegeven over het voorkomen van zilver en de verwerking ervan door de eeuwen heen. Interessant was de uitleg van de enige nog in Nederland werkzame filigrain-zilversmid. In het verleden was de prijs en niet het arbeidsloon belangrijk bij zilver; tegenwoordig is dat helemaal het tegenovergestelde. Na de lunch een rondleiding door Schoonhoven, waarbij aan de orde kwam welke belangrijke rol die stad in de Middeleeuwen had. Al met al een zeer geslaagde excursie. Excursie Kasteel Amerongen Dinsdag 10 september zullen we een bezoek brengen aan Kasteel Amerongen, voor een rondgang door het kasteel onder leiding van een gids, waarbij de bouwhistorie en de recente restauratie belicht worden. Speciale aandacht is er deze zomer voor de 18e eeuw. Op het programma staat om 11 uur ontvangst met koffie en gebak, vanaf 11:30 uur een rondleiding van ca. een uur en daarna, voor hen die dat willen, een lunch met diverse belegde broodjes, soep, etc. Op de Margaretha Turnorlaan vóór het Kasteel is beperkte mogelijkheid tot gratis parkeren. Er zijn VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus 19

20 regionieuws andere parkeerplaatsen in de directe omgeving; aan de oostzijde van Amerongen o.a. een grote parkeerplaats bij sportpark De Burgwal. Vanaf hier is het 10 minuten lopen naar het kasteel. Voor uitgebreide informatie zie de website: Aanmelden uiterlijk 2 september bij Hans Holsboer (zie colofon) met vermelding wel/geen lunch. Het kasteel is helaas niet toegankelijk voor minder validen (geen liften). Kosten met lunch: leden en partners: 30,80 p.p., niet leden: 38,50 p.p. Kosten zonder lunch: leden en partners: 17,60 p.p., niet leden; 22 p.p. Betaling aan de penningmeester (zie colofon). Twente Website Secretariaat J.W. te Kiefte, An der Muest 2, D Bad Bentheim, tel , Penningmeester Bankrek t.n.v. Voeks regio Twente te Hengelo Activiteiten H.Freiboth, tel , Welzijnswerk Mw.B.Feunekes-Spruijt, tel , ZKA-consulent J.Sizoo, tel , Bezoek kasteel Rosendael Op woensdag 21 augustus vertrekken wij om 9:30 uur met de bus vanaf de parkeerplaats van het Van der Valk hotel, Bornsestraat 400, 7556BN Hengelo naar het kasteel Rosendael in Rozendaal bij Velp. Om 11 uur is de ontvangst met koffie/thee en gebak in de Oranjerie, om 11:45 uur een rondleiding door park en kasteel en om 12:45 uur een lunchbuffet. Om 14:15 uur vervolgen we de rondleiding door park en kasteel, waarna om 15:15 uur de afsluiting is met koffie en thee in de Oranjerie. Om 16 uur vertrek met de bus naar Hengelo. De geschiedenis van landgoed Rosendael gaat terug tot de tijd dat er graven en hertogen van Gelre resideerden. Kasteel Rosendael geeft een prachtig beeld van hoe vroeger op een kasteel werd geleefd. Er is een bijzondere collectie meubels, zilver en porselein te zien. Al in de 17de eeuw was Rosendael voorbeeld van verfijnde tuinaanleg. Een groen hemeltjen op aerd, aldus dichter en staatsman Constantijn Huygens. De huidige tuinsieraden, zoals de schelpengalerij, bedriegertjes en theekoepel zijn van de hand van de 18de-eeuwse tuinarchitect Daniel Marot nl.wikipedia.org/wiki/kasteel_rosendael. De kosten voor leden zijn 38,50 p.p. en voor niet-leden 48. Dit bedrag overmaken op de rekening van de penningmeester (zie colofon) o.v.v. Bustocht Rosendael. Indien de deelname niet voldoende is zal de tocht helaas geannuleerd moeten worden. Om deze reden verzoeken wij u uzelf vóór 8 augustus aan te melden via bij Hans Freiboth of Twentse post Wilt u de Twentse post ontvangen, neem dan contact op met Hans Freiboth. Bezoek museum Twentse Welle Op woensdag 17 juli brengen wij een bezoek aan dit museum, gelegen aan Het Rozendaal 44, 7523 XG Enschede. Om 12 uur wordt u ontvangen in het museumrestaurant waar u gebruik kunt maken van een lunch. Indien u niet aan de lunch wilt deelnemen, moet u zich om 13 uur in het restaurant melden. Vervolgens zal een gastenbegeleider u daar ophalen en een korte inleiding geven over het ontstaan van het museum enz. Iedereen kan daarna op eigen houtje het museum bekijken. De vaste expositie: Het Grote Verhaal is een grote en zeer interessante tentoonstelling en gaat over allerlei facetten van Twente. Er zijn voldoende gastenbegeleiders in het museum om eventuele vragen te beantwoorden. Er is ook een audiotour die geactiveerd kan worden op een aantal plekken in het museum. Men kan kiezen voor een tour die is ingesproken door Astrid Joosten of één door Herman Finkers. Laatstgenoemde heeft de tekst ingesproken op zijn eigen, Twentse manier. Het bezoek duurt tot 16 uur. De kosten met audiotour en zonder lunch, zijn voor niet-leden 9,50 of met lunch 17. Voor Voeksleden zijn de kosten met audiotour en zonder lunch 7,60 of met lunch 13,60. Met een museumjaarkaart betalen niet-leden voor de expositie met audiotour en zonder lunch 2 of met lunch 9,50. Voeksleden met museumjaarkaart betalen voor de audiotour zonder lunch 1,60 of met lunch 7,60. Bedrag overmaken op de rekening van de penningmeester (zie colofon) o.v.v. Twentse Welle. Aanmelden met vermelding van wel/geen lunch en wel/ geen museumjaarkaart tot 8 juli via bij Hans Freiboth of Twente wandelingen Zoals in het laatste Voeksnieuws aangekondigd zou de wandeling op woensdag 3 juli worden georganiseerd door Ton en Trees Heitkamp. Helaas moesten Ton en Trees door persoonlijke omstandigheden afhaken. Gelukkig waren Ali en Roel Schokker direct bereid om de juli wandeling op zich te nemen. Hartelijk dank daarvoor! Op woensdag 3 juli wandelen we dus onder leiding van Ali en Roel Schokker in de buurt van Vasse. De wandeling gaat over de Tutenberg en Braamberg. Dit heuvelachtige gebied is ontstaan in de voorlaatste IJstijd. Het landijs reikte vanuit Scandinavië tot ons land. Zand, leem en keien werden opgestuwd waardoor heuvels ontstonden. Door de rijke ondergrond en bijzondere waterhuishouding is een zeer gevarieerd bos ontstaan, met veel zangvogels en bijzondere planten. Bij slecht weer goed schoeisel meenemen! We verzamelen om 10 uur bij Tante Sien, tel , aan de Denekamperstraat 210, 7661RM in Vasse. Vanuit Hengelo-Almelo en ook vanuit Enschede-Oldenzaal richting Ootmarsum en vandaar naar Vasse. Direct bij binnenrijden van Vasse vindt u Tante Sien aan uw linkerhand. Honden mogen mee naar binnen. De wandeling op woensdag 7 augustus wordt georganiseerd door Teun den Toom en vindt plaats in Uelsen en omgeving. We bezoeken onder andere de Bronzezeithof. Om 10 uur verzamelen we bij Landgasthof De Vries (voormalig Steenebarg waar we eerder zijn geweest) Laserbrok 66, Uelsen. Te bereiken vanuit Tubbergen via Getelo, na de bosrand het witte bord Feriengebiet volgen. Daarna de tweede straat links schuin omhoog, dat kan niet missen. Mocht u meer informatie willen hebben omtrent de wandelingen, dan kunt u Ursel Kriekjes bellen of mailen 20 VoeksNieuws nr. 7-8 juli - augustus

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Dagtochten 2011. Dagtocht 6. Drenthe / Groningen

Dagtochten 2011. Dagtocht 6. Drenthe / Groningen Dagtochten 2011. Dagtocht 6. Drenthe / Groningen s Morgens brengen wij eerst een bezoek aan het gevangenismuseum in Veenhuizen. Hier worden wij ontvangen met koffie en koek en krijgen hier onder leiding

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin Luciano en Hans Christiaan en Richard Jena en Arianne Bianca en Gerrit Danielle en Jan Jules en Martin Het was vroeg.6 uur verzamelen op station Utrecht Centraal. Vandaar gingen we via Rotterdam naar Brussel.

Nadere informatie

Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon).

Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon). Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon). 1 dag (woensdag) 09.15-14.30 uur. Vlucht Amsterdam Praag - Minsk (excl.). 15.30-16.30 uur. Transfer vliegveld Minsk - hotel «Planeta»***

Nadere informatie

CCC Reis 2013. Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Kroatië, Slovenië

CCC Reis 2013. Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Kroatië, Slovenië CCC Reis 2013 Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Kroatië, Slovenië van 3 juni t/m 4 juli 2013 De coördinatoren hadden weer een prachtige en gevarieerde tocht uitgezet. Onze eerste camping was bij Dillenburg,

Nadere informatie

ANTARCTICA een wereld apart!

ANTARCTICA een wereld apart! ANTARCTICA een wereld apart! KRAS-reis van Emilie, Wigger en Paul met de MS Delphin in februari 2010. Wat overheerst na terugkomst in Nederland van onze geslaagde reis naar Antarctica is dankbaarheid.

Nadere informatie

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N René op vakantie 10-17 mei 2013 P U T T E N Begeleider Theo Vrijdag 10 mei Vertrek naar Landal Tegen 12 uur rijdt de Tendens bus de Ranonkelweg in en René straalt als hij mij ziet. Na de lunch nemen we

Nadere informatie

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start.

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. In Noord Frankrijk, 385 km van Den Haag, net onder de Franse

Nadere informatie

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging Secr. Gerard Thijssen Rozenbloemstraat 34, 4921 KG Made Tel: 0162-683323 Mail: heemkundemadedrimmelen@gmail.com NIEUWSBRIEF jaargang 18 nummer 5 oktober 2015. Uitnodiging Op dinsdag 20 oktober organiseert

Nadere informatie

Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden

Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden Cameliadal 6 2317 HK Leiden : 071-5212938 «hr_mv» «Voorl» «Voorv» «Naam» «Adres» «Postcode» «woonplaats» Leiden, september 2010 Nieuwsbrief 2010-2 De vakantieperiode

Nadere informatie

Reisverslag Helgoland

Reisverslag Helgoland Reisverslag Helgoland Op donderdagochtend om 4 uur ben ik met een goede vriend vertrokken naar Bremerhaven in Duitsland waar we om half tien de boot moesten hebben naar Helgoland. Doordat we door de Duitse

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven.

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. U hebt voor deze toets maximaal een uur. Wacht tot u mag beginnen

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY

LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY & GOLF Zijn de Healey en golf uw passie? Wij willen deze twee combineren in de eerste Healey golfreis. In vier dagen tijd spelen wij op drie prachtige golfbanen

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013.

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. In de zomer van 2013 is het plan geboren om met de racefiets een weekje te fietsen op Gran Canaria. 11 oktober is na wat voorbereiding de vertrek datum gevonden.

Nadere informatie

Schwäbische Alb. 24 oktober t/m 1 november 2009

Schwäbische Alb. 24 oktober t/m 1 november 2009 Schwäbische Alb 24 oktober t/m 1 november 2009 Zaterdag 24 oktober Heel - Tuttlingen 560 km Na het ontbijt vertrekken we richting de Schwäbische Alb, een gebied waar we nog nooit zijn geweest. Het is rustig

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12 antwoord 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

De komkommertijd van augustus is weer

De komkommertijd van augustus is weer september 2014: Einde vakanties = begin van onze vakantie De komkommertijd van augustus is weer voorbij. Deze maand september hebben we echter weer een heleboel te melden. In augustus waren we gewoon erg

Nadere informatie

PPL NIEUWSBRIEF EXTRA EDITIE. In en rond het centrum. Helpt u ons helpen?! In dit nummer

PPL NIEUWSBRIEF EXTRA EDITIE. In en rond het centrum. Helpt u ons helpen?! In dit nummer PPL NIEUWSBRIEF Augustus 2010 Jaargang 11, nr. 3 nummer nummer 1 Stichting Polen Project Lesna, Javalaan 59, 2013 VE Heemstede, In dit nummer EXTRA EDITIE Op zondagavond 8 augustus jl. opende het NOSjournaal

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING EUROCULT LITO VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING Postbus 13050 3507 LB Utrecht Wittevrouwenstraat 36 3512 CV Utrecht Tel: 030

Nadere informatie

LUOSTO WINTERSAFARI S 2015-2016 Kom zoals je bent, wij zorgen voor de rest!

LUOSTO WINTERSAFARI S 2015-2016 Kom zoals je bent, wij zorgen voor de rest! LUOSTO WINTERSAFARI S 2015-2016 Kom zoals je bent, wij zorgen voor de rest! 1. SNEEUWSCOOTERSAFARI NAAR DE WILDERNIS (16:30-18:30) di, wo, vr en zo De beste manier om de natuur te verkennen. Tijdens deze

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

November 2010. Nieuwsbrief 1

November 2010. Nieuwsbrief 1 Nieuwsbrief 1 Finse, Noorwegen Hallo! Welkom bij mijn eerste echte nieuwsbrief. Mijn intentie is om ongeveer elke 2 a 3 maanden een nieuwsbrief te maken met mijn belevenissen. Ik kreeg dit idee van mijn

Nadere informatie

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015!

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! 1 Laat je rondleiden in Dongen en s Gravenmoer! In de gemeente Dongen kun je heerlijk wandelen. Zelf of onder

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Noorwegen. Vakantie! we moeten al om 03uur in de morgen vertrekken uit Temse naar Kiel Duitsland.

Noorwegen. Vakantie! we moeten al om 03uur in de morgen vertrekken uit Temse naar Kiel Duitsland. Noorwegen Maandag 22 augustus 2011 Vakantie! we moeten al om 03uur in de morgen vertrekken uit Temse naar Kiel Duitsland. Dinsdag 23 augustus. Om 12.30 moeten we inschepen richting Oslo op de prachtige

Nadere informatie

Voorjaar 2011. Midden-Frankrijk. 21 april t/m 7 mei

Voorjaar 2011. Midden-Frankrijk. 21 april t/m 7 mei Voorjaar 2011 Midden-Frankrijk 21 april t/m 7 mei Donderdag 21 april 2011 191 km Na het avondeten op weg. Even voorbij Vianen ontdekten we dat we de autopapieren vergeten waren. Teruggereden en weer opnieuw

Nadere informatie

APRIL LEJOG ROYAL. PETROL & WINE programma 2015 data onder voorbehoud de reizen gaan door bij deelname van minimaal 10 equipes

APRIL LEJOG ROYAL. PETROL & WINE programma 2015 data onder voorbehoud de reizen gaan door bij deelname van minimaal 10 equipes PETROL & WINE 2015 Het nieuwe jaarprogramma van Petrol & Wine voor 2015, met veel nieuwe reizen, maar op de vertrouwde leest geschoeid: bijzondere hotels van topklasse, schitterende wegen speciaal geselecteerd

Nadere informatie

Reisverslag Wijnreis 2011

Reisverslag Wijnreis 2011 Woensdag 2 November: Een uitgestelde start in verband met een ISO audit.. Omniva le Ridderkerk om 16.45 uur. Tot onze verbazing geen files in ons land en België. Spreuk van de dag 1: Morgen zien we meer:

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Motorreis Noordkaap 2016 op Harley Davidson motoren

Motorreis Noordkaap 2016 op Harley Davidson motoren Motorreis Noordkaap 2016 op Harley Davidson motoren 22 juli t/m 02 augustus 2016 (12 dagen) Reisnummer: MR-2-16 Prijs pp: 1.555,- / 4.430,- De reis start en eindigt in Ballangen, in het noorden van de

Nadere informatie

Wie is deze pelgrim?

Wie is deze pelgrim? VOORSTELLING TOCHT Het is de bedoeling dat ik een pelgrimstocht onderneem naar Santiago de Compostela, vertrekkend aan de Waddenzee (in het noorden van Nederland) tot de Atlantische oceaan in Spanje, via

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Porto en Douro Vallei

Porto en Douro Vallei Porto en Douro Vallei 5-daagse Culinaire Reis door Noord Portugal Dit programma wordt aangeboden in samenwerking met onze Portugese partner. Bij deze 5- daagse reis maakt u kennis met de gastronomie en

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

PSV REIZEN. Programma business club leden PSV Athene woensdag 5 november vrijdag 7 november 2014

PSV REIZEN. Programma business club leden PSV Athene woensdag 5 november vrijdag 7 november 2014 PSV REIZEN Programma business club leden PSV Athene woensdag 5 november vrijdag 7 november 2014 Dag 1: woensdag 5 november 2014 08:00 uur Inchecken voor uw vlucht naar Athene op Eindhoven Airport Voor

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Camping Caravaning. Pointe de Kerbihan. Bretagne Sud. Bretagne Sud. In LA TRINITE vanaf pasen tot de herfstzon

Camping Caravaning. Pointe de Kerbihan. Bretagne Sud. Bretagne Sud. In LA TRINITE vanaf pasen tot de herfstzon Bretagne www.camping-de-la-baie.fr Camping Caravaning La Trinité sur Mer Rivière de Crac h...de schoonheld van haar stranden, haar stranden van fijn zand, het milde klimaat, haar gastvrijheid, haar gastronomie,

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Vraag 1a. Wat is de hoofdstad van Gelderland? ... Vraag 1b. Wat is de grootste stad in Gelderland? Vraag 1c. Wat is de Veluwe?

Vraag 1a. Wat is de hoofdstad van Gelderland? ... Vraag 1b. Wat is de grootste stad in Gelderland? Vraag 1c. Wat is de Veluwe? Naam: _ GELDERLAND BOS EN WATER Gelderland is een provincie in Midden-Nederland en is de grootste provincie van Nederland. Arnhem is de hoofdstad van de provincie. Nijmegen is de grootste stad. Gelderland

Nadere informatie

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes

Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Documentaire ruilverkaveling en streekverbetering groot succes Op 4 november jl. was de première van de documentaire over de ruilverkaveling en streekverbetering die rond 1960 heeft plaatsgevonden in polder

Nadere informatie

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm In 2011 gingen mijn man en ik 10 dagen op vakantie naar Cyprus. Toen we geland waren, stond er een taxi klaar, om ons naar ons vakantieverblijf, te brengen.

Nadere informatie

Jubileumreis 20-jarig bestaan stedenband Hoorn-Příbram.

Jubileumreis 20-jarig bestaan stedenband Hoorn-Příbram. Jubileumreis 20-jarig bestaan stedenband Hoorn-Příbram. In het kader van bovengenoemd jubileum vertrok op 20 september een kleine delegatie naar Příbram. Deze 15 man kleine delegatie bestond uit voormalige

Nadere informatie

Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen

Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen Wij vonden het Bremen erg interessant, vooral Zelf zijn wij ook de geschiedenis en cultuur van een stad en hoe dit terug is te zien in de gebouwen. Dit vinden

Nadere informatie

programma dag 1 2013 Voor de lunch stellen we een typisch Spaans tapasrestaurant in het oude centrum voor.

programma dag 1 2013 Voor de lunch stellen we een typisch Spaans tapasrestaurant in het oude centrum voor. mallorca dag 1 2013 ochtend Bienvenidos!! Welkom op de luchthaven van Palma de Mallorca! Hopelijk heb je een goede vlucht gehad. Terwijl we een heerlijk uitgebreid ontbijt nuttigen tegenover de kathedraal,

Nadere informatie

7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011. We spreken inmiddels al effe Zweeds.

7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011. We spreken inmiddels al effe Zweeds. 7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011 We spreken inmiddels al effe Zweeds. We zitten inmiddels boven de 55 e breedte graad. Donker wordt het niet meer en de langste dag moet nog komen. Het is een

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Namibië. 25 augustus 2015

Namibië. 25 augustus 2015 Namibië 25 augustus 2015 Verslag Namibië 27-6 tm 9-7- 2015 27-6 Vertrek vanaf Frankfurt om 20.10 uur. 28-6 Na een vlucht van 10 uur zijn wij aangekomen op Windhoek. Wat was het koud s,morgens vroeg om

Nadere informatie

Hotel Su Lithu Italië Sardinië Bitti

Hotel Su Lithu Italië Sardinië Bitti Hotel Su Lithu Italië Sardinië Bitti 1. Algemene informatie Eliza was here - Hotel Su Lithu - /italie/sardinie/bitti/hotel_su_lithu.htm 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Hotel Su Lithu - (Italië Sardinië

Nadere informatie

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00 11.00 uur NEDERLANDS SCHRIJFVAARDIGHEID C FUNCTIONEEL SCHRIJVEN Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 5 opdrachten.

Nadere informatie

Finca Son Sama Spanje Mallorca Llucmajor

Finca Son Sama Spanje Mallorca Llucmajor Finca Son Sama Spanje Mallorca Llucmajor 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Finca Son Sama - (Spanje Mallorca Llucmajor) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden Zwembad: Ja Airco:

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Studiereisverslag Star Clipper

Studiereisverslag Star Clipper Studiereisverslag Star Clipper 14 t/m 18 augustus 2005, aangeboden door VCK Zeereizen. 1 Een geweldig zeilavontuur! U hoeft niet zelf te helpen, maar het mag wel! Informele sfeer, geen formele avonden.

Nadere informatie

Beste lezer, Graag maken met de lezers de afspraak dat voor eventuele vragen, op- of aanmerkingen Davy Franssen en zijn team altijd beschikbaar zijn.

Beste lezer, Graag maken met de lezers de afspraak dat voor eventuele vragen, op- of aanmerkingen Davy Franssen en zijn team altijd beschikbaar zijn. Beste lezer, Dit is de eerste editie van een heus informatiebulletin van de Stichting Porta da Vida in Limbricht. Waarom? Omdat de afgelopen tijd heel wat zaken binnen Porta da Vida zijn veranderd. Omdat

Nadere informatie

!!! Reisprogramma: Natuur en strand extensie, Thailand. Dag 1, Krabie

!!! Reisprogramma: Natuur en strand extensie, Thailand. Dag 1, Krabie Reisprogramma: Natuur en strand extensie, Thailand Dag 1, Krabie Krabi, in Zuid Thailand, aan de kust van de Andamanse Zee vlakbij het Than Bok Khorani National park is bekend om zijn karst rots formaties

Nadere informatie

14-daagse Avontuurlijk Suriname

14-daagse Avontuurlijk Suriname REIZEN - VOYAGES Tel.32-3-238.11.03 Fax.32-3-238.71.58 Bresstraat, 14 IATA : 08210381 2018 Antwerpen licentie : A 1275 BELGIUM www.coconuttravel.be/suriname/ info@coconuttravel.be www.coconuttravel.be

Nadere informatie

Casa los Quemados Spanje La Palma Los Quemados

Casa los Quemados Spanje La Palma Los Quemados Casa los Quemados Spanje La Palma Los Quemados 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Casa los Quemados - (Spanje La Palma Los Quemados) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden Zwembad:

Nadere informatie

Lekker biken vanaf. 2 x HTH HTH x 3

Lekker biken vanaf. 2 x HTH HTH x 3 Lekker biken vanaf Château le Verdoyer Tijdelijk wonen in je tweede huis kan al langer op het park Château le Verdoyer in de buurt van de Franse Dordogne. Een chalet voor een paar weken welverdiende vakantie

Nadere informatie

Maandag. s Avonds dineren we op loopafstand van ons hotel en genieten we van de verschillende lokale wijnen.

Maandag. s Avonds dineren we op loopafstand van ons hotel en genieten we van de verschillende lokale wijnen. Achtergrond Al eeuwenlang is de Kaukasus zowel een trefpunt van culturen als een schier onoverwinnelijk obstakel voor de vele volkeren die de regio hun thuis noemen. Na Perzische, Ottomaanse en Russische

Nadere informatie

Ontspan op een historisch landgoed midden in de natuur

Ontspan op een historisch landgoed midden in de natuur Welkom! PERSOONLIJK Ontspan op een historisch landgoed midden in de natuur BEST WESTERN PREMIER Kasteel De Vanenburg biedt u in een sfeervolle landelijke omgeving volop gelegenheid om te ontspannen. Deze

Nadere informatie

Vakantie Onur Frankrijk september 2010

Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Inleiding Midden juni begon ons als team op te vallen dat Onur zich erg begon terug te trekken. Hij wilde vaak alleen op zijn kamer blijven terwijl heel Nederland

Nadere informatie

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN FEITEN EN CIJFERS Hoofdstad van het district Porto, stad die door UNESCO sinds 1996 als werelderfgoed erkend is Ligging:: zuidwesten van Europa, aan de Atlantische

Nadere informatie

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING EUROCULT LITO VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING Postbus 13050 3507 LB Utrecht Wittevrouwenstraat 36 3512 CV Utrecht Tel: 030

Nadere informatie

FOTO- OPDRACHT 5. NatGeoFoto. Fotografie: Susan Seubert

FOTO- OPDRACHT 5. NatGeoFoto. Fotografie: Susan Seubert NatGeoFoto STADSGEZICHTEN FOTO- OPDRACHT 5 Fotografie: Susan Seubert STADSGEZICHTEN Van bergen en valleien tot eilanden en steden: de Amerikaanse National Geographic-fotograaf Susan Seubert fotografeerde

Nadere informatie

E31 Internationale weekendrit van 20 t/m 22 april 2007.

E31 Internationale weekendrit van 20 t/m 22 april 2007. E31 Internationale weekendrit van 20 t/m 22 april 2007. door: Dick Baars Deze meeting werd gehouden van uit het midden van het land richting het oosten. De start is in Hotel de Wipselberg te Beekbergen,

Nadere informatie

De muziekreis naar Valkenburg.

De muziekreis naar Valkenburg. De muziekreis naar Valkenburg. 24 maart 2014 Vandaag gaan we met het Buitenhof naar Valkenburg voor de muziekreis. De begeleiders Marij en Henk gaan al vroeg op pad om iedereen op te halen. Marij haalt

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

algemene informatie BARCELONA MADRID VALENCIA SEVILLA MALLORCA MALAGA IBIZA MARBELLA CORDOBA GRANADA BILBAO LANZAROTE TENERIFE

algemene informatie BARCELONA MADRID VALENCIA SEVILLA MALLORCA MALAGA IBIZA MARBELLA CORDOBA GRANADA BILBAO LANZAROTE TENERIFE bilbao algemene informatie bilbao Bilbao, gesitueerd aan de Golf van Biskaje in het noorden van Spanje, is een van de welvarendste steden van Spanje. De stad heeft ca. 350.000 inwoners, maar de metropool

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Februari - maart 2014

NIEUWSBRIEF Februari - maart 2014 NIEUWSBRIEF Februari - maart 2014 Dagelijks bestuur: Voorz. Antoon v.d. Ven - 272327 Penningm. Jan Swinkels - 272256 Martien van Kessel ontving tijdens de zittingsavond van 6 februari j.l. van Zijne Doorluchtige

Nadere informatie

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje!

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje! Spanje Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje - Zonnig, bruisend en spectaculair *Spaanse keuken *Heerlijke tapas *Sprankelende Cava *Indrukwekkend

Nadere informatie

24 Januari 1948, beide uit Paramaribo, hoofdstad van Suriname. Hij verzocht me jou te schrijven

24 Januari 1948, beide uit Paramaribo, hoofdstad van Suriname. Hij verzocht me jou te schrijven Mr. A. J. H. L. ADAM WARNSVELD, 2 Februari 1948 Boschlaan 7 Beste Renzo, Reeds twee brieven kreeg ik van je va.der, de eene gedateerd 19 Januari en de andere 24 Januari 1948, beide uit Paramaribo, hoofdstad

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

De Blauwe Vogel 1609 KROATIE. Reisfamilie Carlier. ELEGANTE CRUISE vanuit Split met ons nieuw schip M/S ATLANTIC 5 *

De Blauwe Vogel 1609 KROATIE. Reisfamilie Carlier. ELEGANTE CRUISE vanuit Split met ons nieuw schip M/S ATLANTIC 5 * De Blauwe Vogel 1609 Reisfamilie Carlier KROATIE ELEGANTE CRUISE vanuit Split met ons nieuw schip M/S ATLANTIC 5 * split omis brac bol Makarska 38 deelnemers per vertrekdatum Het nieuwe deluxe schip M/S

Nadere informatie

16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging

16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging 16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging We beklimmen de Kilimanjaro via de Marangu Route, dit is de oudste route en ook de enige route waar u verblijft in hutten. Er zijn verschillende

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Verslag Docentenstage Tenerife 2011

Verslag Docentenstage Tenerife 2011 Verslag Docentenstage Tenerife 2011 Miranda van Bergen Lotte Verkoelen 27-06-2011 Helmond Docentenstage Tenerife Wij zijn Miranda van Bergen en Lotte Verkoelen, twee docenten van De Groene Campus. We zijn

Nadere informatie

Vrije tijd. Activiteiten Walcheren September 15

Vrije tijd. Activiteiten Walcheren September 15 Activiteiten Walcheren September 15 zon 30aug Rondje fietsen op Walcheren Zou je best eens een mooie fietstocht willen maken, maar doe je dat liever niet alleen? Fiets dan mee! We gaan een tocht maken

Nadere informatie

Vrienden van de Voetveren. Verenigingsnieuws. Verennieuws 9 maart 2015 (bladz. 1) Jaarstukken. Binnenkort ALV. Vrijwilligers gevraagd

Vrienden van de Voetveren. Verenigingsnieuws. Verennieuws 9 maart 2015 (bladz. 1) Jaarstukken. Binnenkort ALV. Vrijwilligers gevraagd (bladz. 1) Verenigingsnieuws Jaarstukken Vorige jaren werden de jaarstukken vaak al in februari verstuurd. Dat had te maken met het feit dat de ALV al begin april plaatsvond. Aangezien de ALV dit jaar

Nadere informatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie Naam: _ FRANKRIJK en recreatie Iedereen kent wel de Eiffeltoren. Van een kaart van je vriendje die in Frankrijk op vakantie was. Of, misschien ben je er zelf geweest. Je hebt vast en zeker ook gehoord

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Informatie Brochure. Pulchri Studio. Monumentaal, modern en verrassend. Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag

Informatie Brochure. Pulchri Studio. Monumentaal, modern en verrassend. Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag Informatie Brochure Pulchri Studio Monumentaal, modern en verrassend Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag Hartelijk dank voor u interesse in Pulchri Studio! Museum Catering biedt diverse culinaire mogelijkheden

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Casa el Castanar - (Spanje Gran Canaria Fontanales) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Hotel Arathena Italië Sardinië San Pantaleo

Hotel Arathena Italië Sardinië San Pantaleo Hotel Arathena Italië Sardinië San Pantaleo 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Hotel Arathena - (Italië Sardinië San Pantaleo) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden Zwembad:

Nadere informatie

Villas del Alba Spanje Andalusië Alhaurin de la Torre

Villas del Alba Spanje Andalusië Alhaurin de la Torre Villas del Alba Spanje Andalusië Alhaurin de la Torre 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Villas del Alba - (Spanje Andalusië Alhaurin de la Torre) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten

Nadere informatie

Geheel verzorgde week met excursies en koken

Geheel verzorgde week met excursies en koken Toe aan vakantie? Bijtanken in Salzburgerland! Herfstweek: zaterdag 18-25 oktober (in overleg kunnen we voor een groep de data verschuiven) Geheel verzorgde week met excursies en koken Excursies en koken:

Nadere informatie

Winter 2013. Zuid-Frankrijk. 5 t/m 16 februari

Winter 2013. Zuid-Frankrijk. 5 t/m 16 februari Winter 2013 Zuid-Frankrijk 5 t/m 16 februari Dinsdag 5 februari 2013 563 km Om negen uur vertrokken. Eerst naar Geldern omdat onze camperdealer een verkeerd aangesloten kabel van de koelkast nog goed moest

Nadere informatie

Quinta das Vinhas Portugal Madeira Estreito da Calheta

Quinta das Vinhas Portugal Madeira Estreito da Calheta Quinta das Vinhas Portugal Madeira Estreito da Calheta 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Quinta das Vinhas - (Portugal Madeira Estreito da Calheta) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten

Nadere informatie

Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek

Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek 1. Algemene informatie Eliza was here - Mr Dim - /turkije/_zuid-egeische_kust/gocek_/mr_dim.htm 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Mr Dim - (Turkije Zuid-Egeïsche

Nadere informatie