INFORMATIE BIJ DE FOTO S BOEKJE GRAAG TERUGLEGGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIE BIJ DE FOTO S BOEKJE GRAAG TERUGLEGGEN"

Transcriptie

1 INFORMATIE BIJ DE FOTO S BOEKJE GRAAG TERUGLEGGEN

2

3 Het werk van tien topfotografen van National Geographic: een selectie van foto s die verbazen,ontroeren, bewondering of ontzag oproepen. Masters of Photography is ook de titel van een tiendelige boekenreeks, uitgegeven door National Geographic.

4 De schoonheid van het moment Annie Griffiths begon haar carrière relatief dicht bij huis. Zij fotografeerde haar eigen woonplaats Minneapolis en zij maakte vervolgens reportages van andere Noord- Amerikaanse steden en landschappen. Haar foto s stralen vaak een serene rust uit die de sfeer van het oude Amerika oproept. Juist toen het leek dat ze haar vaste onderwerpen had gevonden, kwam het keerpunt. Rond 1990 kreeg ze de opdracht enkele fotoreportages te maken in het Midden-Oosten, onder meer in Israël en Jordanië. Inmiddels heeft zij al in ruim honderd landen voor National Geographic gefotografeerd. 1 De Papai op het Mexicaanse schiereiland Baja wonen in onvruchtbaar gebied. Teresa Castro en haar kleinzoon Miguel zoeken de woestijn af naar hout voor hun vuurkuil waarin ze agave roosteren, hun dagelijkse voedsel. Het valt niet mee voedsel te maken van cactussen, zegt ze. Maar als wij hard werken, geeft God ons precies genoeg om van te leven Zambia. De Victoria Falls zijn 103 meter hoog. De zwemmer staat aan de rand van een twee meter diepe verborgen zwempoel in de rotsachtige rivierbedding, die alleen bereikbaar is als het water in de Zambezi laag staat. 3 We zijn er bijna deze groep verklede Californiërs is op weg naar de Oude Stad van Jeruzalem. Net als Jezus destijds, zullen zij de Via Dolorosa (Kruisweg) volgen, richting de Heilige-Grafkerk. Elk jaar op Goede Vrijdag stromen duizenden christenen, zowel diep gelovigen als toeristen, naar Jeruzalem om in Christus voetsporen te treden Na het eten zeggen deze kinderen een dankgebed op in het Duits in een hutterietenkolonie in Forest River, North Dakota. De kolonie bestaat uit een aantal kippenboeren en melkveehouders. Hutterieten staan onbaatzuchtigheid en gemeenschapszin voor. Hier is geen plaats voor keihard individualisme, zegt leerkracht Tony Waldner (uiterst links)

5

6 Een leven lang reizen Michael Yamashita (1949) heeft de hele wereld afgereisd, maar zijn vele foto s van Azië verraden zijn grootste hartstocht. Zijn werk valt uiteen in drie categorieën: actuele Aziatische vraagstukken, natuurschoon en geschiedenis. Zo fotografeerde hij verschillende aspecten van de Japanse cultuur, de hernieuwde zeggenschap van China over Hongkong en de gespannen situatie in de Koreaanse gedemilitariseerde zone. Hij onderscheidt zich met name door hedendaagse beelden subtiel in verband te brengen met geschiedenis en historische figuren. 5 In de gedemilitariseerde zone (DMZ) van Korea fotografeerde Yamashita soldaten in de vuurlinie. Deze Zuid-Koreaanse militairen verdedigen de DMZ tegen aanvallen uit het noorden. Door de escalerende spanningen verkeren de troepen voortdurend in hoge staat van paraatheid. Zoals deze soldaat in camouflage-uitrusting aan de rand van de DMZ De tijdloze geneugten van een speeltuin. Familievermaak bij de ruines van Samara, de negende-eeuwse hoofdstad van het Abbasidenkalifaat, dat vijfhonderd jaar heerste over Irak. De archeologische resten in Samara staan sinds 2007 op de Unesco werelderfgoedlijst Getooid met een Kalashnikov. Deze Koerdische bruiloftgaste wil haar familie en vrienden beschermen, mocht een ruzie tussen verschillende aanwezige clans uit de hand lopen. Maar de vrede blijft gehandhaafd, reden genoeg om enkele vreugdeschoten te lossen. Irak, In Takachiho wachten dansers in plechtige witte gewaden het startsein af voor een heropvoering van de scheppingsmythen. Het shintoïsme, de inheemse religie van het land, leert dat op Kyushu (het meest zuidwestelijke van de vier grote eilanden van Japan) enkele goden veranderden in stervelingen: zo ontstond het Japanse volk

7 9 Japan. Iedereen kan samoerai worden. Huur een kostuum en vertoon je ermee in het openbaar In Afghanistan ondervond Yamashita dat de heroïsche vechtlust die Marco Polo hier aantrof, nog steeds bestaat. In 2000 maakte Yamashita deze foto van Ahmed Shah Massoud, van de Noordelijke Alliantie, die de officieren voorgaat in gebed en de strijd tegen de Taliban. Op 9 september 2001 werd Massoud vermoord, vlak voordat de complexe geschiedenis van Afghanistan een nieuwe, bittere wending zou nemen Brunei. De Sultan Omar Ali Saifuddin-Moskee, in Bandar Seri Begawan, bij zonsopgang. Op zijn reis door de wereld zou de legendarische Chinese admiraal Zheng He (ca ca. 1433) hier een spiritueel toevluchtsoord hebben gevonden. 12 Een avontuurlijke toeriste nadert Hainan (de zuidelijkste punt van China), van oudsher beschouwd als het einde van de wereld. China betekent land van het midden, dus de sierlijke steen markeert de meest zuidelijke punt vanaf Beijing, het centrum van de beschaafde wereld. Een moment later moest de vrouw haar waagstuk bekopen met natte voeten. 1998

8 Wondere onderwaterwereld De Amerikaanse fotograaf David Doubilet (1946) is met zijn camera de meester van de onderwaterwereld. Doubilet grootste innovatie is zijn gebruik van belichting. Op zijn foto s belicht hij de onderwaterwereld als één groot natuurlijk schouwspel. Door overbevissing en verwoestende vistechnieken worden riffen, vissoorten en voedselketens bedreigd. Hij hoopt met zijn foto s mensen bewust te maken van het bedreigde leven onder water. Zijn visie kan worden samengevat met een van zijn bekendste beelden: een duiker omringd door een school barracuda s. David brengt de zee, de hemel en de mens samen in dit beeld, wat ons eraan herinnert dat alles met elkaar in verband staat. 13 Een rode anemoonvis (Amphiprion frenatus) verzorgt een veld van zijn ontwikkelende eieren als een hovenier. De zorgzame vader voorziet de eieren van zuurstof door er water overheen te waaieren met zijn borstvinnen, terwijl hij dode embryo s verwijdert Gevlekte kwallen drijven rustig maar doelgericht door een lagune op het eiland Palau in de Grote Oceaan. De meren van Palau pulseren met drie verschillende soorten gevlekte kwallen, die onafhankelijk van elkaar zijn geëvolueerd. De kwallen migreren om nog onbekende redenen eenmaal per dag heen en weer tussen de oevers van de meren Een defensieve formatie van barracuda s omcirkelt een duiker in een wereld zonder hoeken, randen of einde. De centrale figuur van deze magische dans, natuurkenner Dinah Halstead, werd omringd door dit trage ballet bij het eiland Lavongai in Papua De overlevingsstrijd van de schildpad heeft David Doubilet naar exotische gebieden geleid, zoals naar het atol Marutea in Frans-Polynesië tot het eiland Sipadan in Maleisië. De wateren rondom Sipadan vormen een arena van dood en liefde voor groene zeeschildpadden. Ze paren hier het hele jaar door, maar veel dieren sterven in de strijd om een partner en een veilige broedplaats.

9

10 Kwetsbare natuur De Amerikaanse fotograaf Michael Nichols (1956) is een van s werelds beste natuurfotografen. Hij zet zich volop in voor natuurbescherming. Zijn betrokkenheid is goed te zien in de foto s die hij maakte tijdens zijn lange trektochten door de laatste onontwikkelde gebieden van Centraal-Afrika en in zijn foto s van de moeilijke leefsituatie van mensapen. Ook stond Nichols erom bekend dat hij de donkerste grotten kon belichten. In totaal heeft hij voor National Geographic vijfentwintig reportages gefotografeerd. Zijn meest recente serie dateert uit 2009 en gaat over het beheer van de sequoiabossen in Californië. 17 In augustus trekken zware onweersbuien over de Grand Canyon. Ik heb altijd al bliksem willen fotograferen, mezelf willen onderdompelen in licht, zegt Nichols. Toen de bliksem vlak bij hem insloeg op Point Sublime en hem omver wierp, kwam hij daar akelig dichtbij. 18 Het vroege werk van fotograaf Michael Nichols ving de angstaanjagende pracht van de natuur: van indrukwekkende diepten tot duizelingwekkende hoogten. In New Mexico verlicht hij Lechuguilla, de diepste grot van Amerika. Die grot was toen pas ontdekt en werd de ondergrondse Grand Canyon genoemd, vol zeldzame en fantastische vormen Terwijl stropers de laatste olifanten in Centraal-Afrika afslachten vanwege het ivoor, is Zakouma National Park een veilig gebied. Aan het eind van het droge seizoen zijn er maar weinig drinkplaatsen, en bij deze poel komen zo n vijfhonderd olifanten bij elkaar. In juni wordt het park geteisterd door zware regenbuien en dan trekken de kuddes weg, op zoek naar beter voedsel

11 20 Toeristen in de Democratische Republiek Congo komen gevaarlijk dicht bij een gorilla het volwassen mannetje is gewend aan bezoekers, maar loopt het risico besmet te raken met menselijke ziekten. Onderzoeker Dian Fossey veranderde het tot dan toe bestaande idee over deze grootste mensapen en liet zien dat het zachtaardige dieren zijn, met een complex geheel van emoties en gedragingen De gorilla Bangha kijkt om naar de fotograaf en pauzeert even op een pad in het Tchimpoungareservaat in Congo. Daar worden verweesde gorilla s opgevangen en grootgebracht in groepsverband. De meeste van hen zijn vleeswezen : hun moeders zijn gedood en geslacht en hun vlees is afgevoerd naar steden en dorpen Ooit kwamen overal apen voor rond de evenaar in Afrika en Zuidoost-Azië, nu nog maar in een paar kleine gebieden. Nichols begon in 1980 hun benarde toestand in beeld te brengen met een verhaal over de Virunga-gorilla s, die door Dian Fossey werden bestudeerd. Een razende chimpansee, gek geworden door jaren van eenzame opsluiting en wanhopig op zoek naar contact, reageert uiteindelijk op de kalmerende gebaren van primatoloog Jane Goodall die onderdanig voor hem buigt Actievoerster Amy Arcuri toont haar liefde voor Spooner, een woudreus die volgens haar bijna tweeduizend jaar oud is. De boom stond ooit op de nominatie om te worden gekapt, maar dat is nu verboden.

12 Kracht van de natuur De Nederlandse natuurfotograaf Frans Lanting (1951) werkt in verschillende delen van de wereld. In zijn foto s legt Lanting de grootsheid en kwetsbaarheid van de natuur vast. Hij is gefascineerd door afgelegen en ontoegankelijke gebieden die vaak rijk zijn aan een verscheidenheid van levensvormen. Lanting: Als ik balanceer in een boomtop terwijl het onweert of als ik word belaagd door een zwerm wespen, dan ben ik in mijn element. Al drie keer is Lanting de maker geweest van de World Press Photo. 24 Wenkbrauwalbatrossen komen bijeen in een broedkolonie op de Falklandeilanden. Ze bouwen zuiltjes van modder die als nest dienen: daar voeden ze de volgende generatie op. Een paartje kan per broedseizoen slechts een ei produceren: een geboortecijfer dat de afnemende populaties niet kan herstellen. Groeiende aantallen roofdieren en vervuiling spelen een rol, maar langelijn- en sleepnetvisserij vormen de grootste bedreiging Een albatros geeft uiting aan zijn hartstocht en probeert een vrouwtje te verleiden met een rituele dans: een ingewikkelde opeenvolging van bewegingen en zang. Aan het paren gaat vaak twee jaar van hofmakerij vooraf, maar de verbintenis daarna is dan ook voor het leven. Het is belangrijk voor ze om de juiste keuze te maken, want ze worden net zo oud als mensen, legt Lanting uit. Ik fotografeerde van zo dichtbij dat ik ongeveer moest meedansen met de vogel: ik moest anticiperen op zijn volgende draai en klaarstaan voor het hoogtepunt van het ritueel als hij plotseling zijn vleugels openslaat om hem voldoende manoeuvreerruimte te laten. Met een plensbui in aantocht was het licht belabberd die dag, ook al lijkt de vogel de hemel te danken In Peru wist Frans Lanting vanaf een torenhoge stellage een jonge geelvleugelara in volle vlucht te fotograferen

13 27 Madagaskar. Aangepast aan een omgeving waar het maar vier maanden per jaar regent, zuigen apenbroodbomen zich vol met water om in de droge periode te overleven. Hun sponsachtige stammen kunnen een diameter van wel tien meter bereiken. Hoewel hij wordt beschouwd als een boom van het Afrikaanse vasteland, groeit er daar slechts één soort, terwijl Madagaskar zich kan beroemen op zes soorten Vrouwen van de Kuruba in India onderbreken hun dagelijks werk en maken even plaats voor een jonge kornak en zijn olifant. De Moyarrivier stroomt door het Mudumalai Wildlife Sanctuary. Fotograferen op zulke beschermde plekken heeft zijn eigen uitdagingen: Werken met dieren is makkelijker dan je een weg banen door de bureaucratie in India, zegt Lanting Botswana. Ogenschijnlijk in hun eigen val gelopen, keren Mbukushuvrouwen terug naar huis met de gevlochten fuiken die ze gebruiken om vis te vangen in de Okavangorivier. Vissen is een gezamenlijke aangelegenheid

14 Laatste wildernis Van Alaska tot Afrika, de Amerikaanse fotograaf Chris Johns (1951) heeft voor National Geographic op de meest uiteenlopende plekken gefotografeerd. Hoewel zijn natuurfoto s het bekendst zijn, kan Johns op treffende wijze mensen in hun eigen wereld vastleggen. In één van zijn eerste opdrachten voor National Geographic verwerkte hij bijvoorbeeld de vastberadenheid van de bevolking van Brits-Columbia in Canada. Johns: Ik ben nu geen fotograaf meer en er wordt mij vaak gevraagd of ik het mis. Natuurlijk, zeg ik dan. Ik dacht vroeger dat fotograferen voor National Geographic de beste baan ter wereld was, maar als hoofdredacteur van het tijdschrift heb ik nu de gelegenheid om fotografen de tijd te geven die ze nodig hebben om dicht bij hun onderwerpen te komen. 30 Route 93, die drieduizend kilometer bestrijkt tussen Phoenix (Arizona) en Jasper (Alberta), is hét voorbeeld van de Amerikaanse legende van de lonesome highway. In Nevada geeft het desolate landschap een cowboy de kans vertier te zoeken in een bar annex bordeel in Ely In Dunster aan de voet van de Rocky Mountains proberen John Adams en zijn moeder Josie een beter televisiebeeld te ontvangen in de carrosserie van een oude auto, boven op de heuvel Op weg naar een uitwedstrijd bereiden deze football-spelers zich voor op de wedstrijd. Het daaropvolgende verlies was hun achtste en laatste wedstrijd zonder winst. Met lege handen vertrekken is een bekend gevoel voor velen op Route 93, die door Las Vegas loopt Ernstige droogte verjoeg Martha en Kirby Houston uit Oklahoma van hun boerderij, maar ze kwamen er weer terug. Ze wonen bescheiden, verbouwen hun eigen voedsel, geven bijna niets uit en sparen alles. Als hij zin heeft, speelt Kirby viool

15 34 San (Bosjesmannen) gekleed in huiden en bewapend met pijl en boog steken tijdens de jacht een zoutvlakte over in het Nyae Nyae Conservancy in Namibië. Johns: Mijn favoriete filmscène is de ruiter die in Lawrence of Arabia tevoorschijn komt uit een luchtspiegeling. Toen deze mannen wegliepen, zag ik in de trillende hitte hetzelfde effect. Ik gebruikte een 1200mm-lens en legde mijn camera op een zak bonen. Daardoor leken hun benen te worden uitgerekt, wat doet denken aan de verlengde ledematen in de kunst van de San Omdat het gebied waar de San (Bosjesmannen) kunnen jagen steeds kleiner wordt, wenden zij zich tot het toerisme. In Intu Afrika, een particulier jachtreservaat in Namibië, woont een groep San die busladingen toeristen vermaakt. Er is weinig kans dat de tradities daardoor blijven bestaan en ze verdienen er nauwelijks iets mee Pas besneden jongens worden voorbereid op hun volwassenheid en een leven van vissen en boeren. Ze begroeten de dageraad met traditionele liederen en het bespelen van drums in Lukulu, Zambia

16 Fascinatie voor verre culturen De Amerikaanse fotograaf Steve McCurry (1950) bracht de strijd in Afghanistan in onze huiskamers. Zijn portret van het Afghaanse meisje uit 1984, de vluchtelinge, is een icoon geworden niet alleen voor National Geographic, maar ook voor de mensheid die probeert te overleven in de moeilijkste omstandigheden. McCurry hoopt dat zijn foto s mensen inspireren tot empathie, mededogen en tolerantie voor de talloze culturen en religies in de wereld. Zijn indringende portretten en indrukwekkende landschappen maken hem tot een van de bekendste fotografen van National Geographic. 37 Winkelende vrouwen in een boerka die gymschoenen kopen. In Kabul dragen de vrouwen een boerka, een bewijs van de terugkeer naar de fundamentele islam in het postcommunistische tijdperk. De boerka wordt in de hoofdstad door veel vrouwen gedragen, meestal voor de veiligheid. Dat was niet altijd het geval: toen de vrouwen in 1964 stemrecht verwierven, werd de boerka in de grote steden zeldzaam /39 Een vluchtelinge met een intense blik, bekend als het Afghaanse meisje. Steve McCurry fotografeerde haar in 1984 in een vluchtelingenkamp in Pakistan. Toen hij haar in 2002 weer opspoorde, wist de wereld eindelijk haar naam: Sharbat Gula. McCurry: Ik hoop dat Sharbat Gula dankzij mijn beroemde foto een beter leven krijgt. Ze vroeg om hulp bij het bieden van onderwijs aan haar dochters en meisjes in heel Afghanistan. National Geographic richtte een fonds op en sindsdien is er ruim 1,2 miljoen dollar besteed aan de bouw van scholen, het opleiden van docenten en onderwijssteun Bangladesh. Het hoge waterpeil, veroorzaakt door de moesson, is een zegen voor deze jonge zwemmertjes maar een vloek voor de spoorwegen. Het water onder deze brug op de lijn Chittagong-Dhaka daalt weer, zodat de brug op schade kan worden geïnspecteerd

17 41 In de Tibetaanse hoofdstad Lhasa rijdt een jonge monnik een rondje in een elektrische speelgoedauto nabij het Potalapaleis, waar ooit de regering was gevestigd en waar de Dalai Lama woonde Onder de brandende zon in de Wadi Hadramaut, Yemen, verzamelen vrouwen met hoge zonnehoeden klaver voor het vee. Op de achtergrond staat een familievesting, die gebouwd is om aanvallen van vijandige groepen te weerstaan Met zijn bril en sjaal is deze scheepssloper beschermd tegen stof en rook. Op een scheepswerf in Mumbai, India, helpt hij afgeschreven buitenlandse schepen te ontmantelen. Het staal van oude handelsschepen is van vitaal belang voor de Indiase industrie Als reigers zitten deze in traditionele saram gehulde mannen aan de zuidkust te vissen. Door jarenlange strijd is de ontwikkeling van het land in gevaar gekomen en werken veel Sri Lankanen nog net als hun voorouders op het land en bij de zee In een moskee in Kabul voeren mannen en jongens een zelfgeselingsritueel uit ter ere van sji itische martelaren die in de zevende eeuw stierven voor hun geloof. De sji ieten in Afghanistan waren lange tijd een minderheid, maar nu de maatschappelijke en politieke orde sterk veranderen, kunnen ze hun geloof weer openlijker belijden Niet gehinderd door het dodelijk wapentuig klimmen moslimkinderen in Beiroet, Libanon, over een verlaten stuk luchtafweergeschut

18 Zeldzame beelden van het alledaagse Van de vele onderwerpen die Joel Sartore (1962) in zijn lange carrière heeft gefotografeerd, is er geen belangrijker voor hem dan de snelle teloorgang van de natuur. Hij wijdt veel van zijn tijd en energie aan de precaire situatie van bedreigde plant- en diersoorten. De eerste opdracht van Sartore was om in achttien weken tijd de Amerikaanse Golfkust vast te leggen. Sindsdien heeft hij tientallen reportages gemaakt over regionale cultuur en landelijke tradities. Hoe serieus zijn onderwerpen vaak ook zijn, Sartore ziet altijd kans een licht, maar respectvol vleugje humor aan te brengen. 47 Ik dacht even van veraf dat dit een levend paard was, in volle galop, vertelt Joel Sartore. Maar toen ik dichterbij kwam, zag ik dat er iets helemaal mis was. Inderdaad, het paard stond voorgoed stil. Plaatselijke veedrijvers hadden het uitgedroogde lijk overeind gezet en geschraagd. Kennelijk moest het als attractie dienen langs de kant van een weg De opgezette bewoners van een namaakrotswand worden afgestoft in Cabela s, een winkel met een vloeroppervlak van zevenduizend vierkante meter in Sidney, Nebraska. De uitbater verkoopt visnetten, geweerkijkers, wandelschoenen, gasbranders, fietsonderdelen en alles waar een buitensportliefhebber van droomt Een eeuw geleden waren er misschien wel een miljoen Attwaters prairiehoenders, genoemd naar een Engelse natuurkenner. Nu dreigen ze uit te sterven. De laatste hoop voor het Texaanse ruigpoothoen zouden de kuikens kunnen zijn die in gevangenschap worden geboren. Dit kuiken koestert zich in warm licht in het opvangcentrum Fossil Rim Wildlife, waar elk broedseizoen meer dan honderd kuikens worden grootgebracht Deze geharde inwoners van South Boston nemen elke dag een duik in het koude water van de nabijgelegen baai. Het voelt gewoon goed, legt Al Binari uit tijdens het douchen

19 51 Op een marinebasis in Pensacola, Florida, reageert een rekruut-in-overtreding op een brullende drilmeester. De eerste dagen van de basistraining worden Helweek genoemd. Met reden, meent Sartore

20 Aan het eind van de wereld Van over de noordelijke toendra zwervende ijsberen tot op pinguïns jagende zeeluipaarden in de zuidelijke zeeën: Paul Nicklen (1968) liet ons de extreme omstandigheden zien van werelden die maar weinigen van ons kennen, de Poolgebieden. Nicklen, die opgroeide in een Inuitdorp in het Arctisch gebied, is bij uitstek geschikt voor het vertellen van deze verhalen. Hij is een voormalig zeebioloog die zich realiseerde dat hij met zijn camera invloed kon uitoefenen op de bewustwording van klimaatverandering en de bescherming van dieren en hun leefgebieden. 52 Het licht van de verlossing begroette ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton en vijf andere overlevenden van het schip de Endurance toen ze in 1916 een walvisvaartstation in Zuid-Georgia bereikten. Ze hadden vanaf Antarctica meer dan 1300 kilometer gezeild in een reddingsboot. Walvisvaarders, zoals de wegroestende Petrel (links), jaagden op de enorme zeedieren tot in de jaren zestig, tot er bijna geen exemplaren meer over waren /54 De grootste concentratie van zeezoogdieren verzamelt zich tijdens het paarseizoen in de St. Andrewsbaai in Zuid-Georgia: het ultieme strandfeest. Toen James Cook het eiland in 1775 ontdekte, ontketende hij een tweehonderd jaar durende jachtkoorts die de populaties decimeerde. Zuid-Georgia is nu beschermd gebied; de robben- en pinguïnpopulaties hebben zich spectaculair hersteld De stormbandpinguïnkuikens lijken piepklein op deze gletsjer van de Zuidpool op Antwerpeneiland, een buitenpost in het zuidpoolgebied Slagtanden van verschillende lengten markeren de leeftijd van de walrussen tijdens de piekbevolking zo n 2600 van Spitsbergen in de zomer. De kuddes van Noorwegen waren rond 1900 vrijwel uitgeroeid door ivoorjagers

21 57 Er moet nog steeds een betere manier worden gevonden om narwals te vangen, een manier waarbij er minder zinken of gewond ontsnappen en langzaam een pijnlijke dood sterven Een zeeluipaard toont dreigend gedrag, waarmee hij schijnbaar een andere zeeluipaard probeert af te schrikken, die van achteren op de fotograaf afkomt. Nicklen reisde na jaren op de Noordpool te zijn geweest af naar de zuidelijke zeeën, waar hij de opdracht van zijn leven zou krijgen: over zeeluipaarden. Hij ontdekte er ook het eiland Zuid-Georgia, een koninkrijk van robben en pinguïns, dat hij het mekka voor onderwaterfotografen noemt De hoorn van de narwal komt voor in de legende van de eenhoorn en al eeuwenlang spreekt dit dier tot de verbeelding met als gevolg dat er veel op gejaagd wordt. De narwalbevolking bij Baffin Island (Canada), waar deze mannetjes bovenkomen om adem te halen, wordt daardoor met uitsterven bedreigd. Men neemt aan dat de hoorn een pronkfunctie heeft, vergelijkbaar met het gewei van een hert

22 Mensen in hun wereld Mededogen is de drijfveer achter de meest gedenkwaardige foto s van Jodi Cobb. De Amerikaanse was haar tijd ver vooruit met de reportage over vrouwen in Saudi-Arabië, gepubliceerd in Zij wist vrouwenlevens in de islamitische wereld integer en indringend in beeld te brengen. Cobb: Bij National Geographic vond ik mijn ware roeping - de werkelijkheid documenteren achter schermen, sluiers en maskers, en dat binnen culturen over de hele wereld. Cobb bracht onderwerpen als schoonheid en liefde tot leven, maar ze pakte ook precaire onderwerpen aan, zoals mensenhandel, prostitutie en slavernij. 60 Volgens een oeroude Chinese traditie zijn ingebonden voeten het toppunt van vrouwelijke schoonheid. Dit bracht miljoenen ouders ertoe de voeten van hun dochters af te binden, de wreef te breken en te buigen, wat resulteerde in een trippelpas. Xiao Xou-Xiang, de 79-jarige vrouw op deze foto, behoorde tot de laatste groep vrouwen die dit gebruik (nu wettelijk verboden) onderging Tahitianen brengen Franse vakantiegangers aan land na een cruise door de lagune in een kano. Van oudsher trekken de verafgelegen eilanden in de Grote Oceaan Europeanen aan Deze jongen in Porto-Novo, Benin, is door zijn ouders naar een machinewerkplaats gestuurd om een vak te leren. Hij werkt de hele dag, zonder pauze en zonder salaris. Hedendaagse slavernij bestaat niet bij de gratie van eigendomsrecht, maar door de beslissende autoriteit van geweld Deze kindarbeiders in Firozabad, India, zijn door hun ouders aan de eigenaar van de werkplaats verkocht. Ze zijn tussen de negen en veertien jaar oud, en smelten tien uur per dag glazen armbanden aaneen. Zij behoren tot de 27 miljoen mensen die verstrikt zijn geraakt in de hedendaagse slavenhandel

23 64 Madras, India. Hele gezinnen sjouwen hier met ladingen baksteen om schulden af te betalen. Schulden houden families soms generaties lang in hun greep. Grofweg tweederde van de dwangarbeiders in de wereld (15-20 miljoen) bestaat uit schuldslaven in India, Pakistan, Bangladesh en Nepal In een nevel van meel vecht deze noedelmaker in zijn winkel tegen de hitte tijdens de laatste dagen van de ommuurde stad Kowloon in Hongkong. Dit voormalige Chinese militaire bolwerk werd een wetteloze sloppenwijk, vol open riolen en afval. In 1994 is de wijk afgebroken De sluier kwam in zwang bij de elite in het zevende-eeuwse Arabië. Ook de vrouwen van de profeet Mohammed gingen gesluierd Jonge moddermannen van de Asaro pronken met hun kleimaskers tijdens het jaarlijkse festival in Papua. Hier staat de mannelijke schoonheid centraal, zegt antropologe Nancy Sullivan. Man zijn betekent er goed uitzien Jodi Cobb maakte deze theatrale reflectie over de vergankelijkheid van schoonheid. Ella Eronen was de populairste actrice van Finland en een heldin tijdens de Tweede Wereldoorlog en poseert als Madame, een actrice die zich verloren waant zonder rol

24 INFORMATIE BIJ DE FOTO S - BOEKJE GRAAG TERUGLEGGEN

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Info: Enkele reis Afrika Afrika is het (w)armste werelddeel. De evenaar loopt ongeveer midden over Afrika. Bij de evenaar staat de zon recht boven de aarde.

Nadere informatie

Natuur en Cultuur. Dag 1 Maun

Natuur en Cultuur. Dag 1 Maun BOTSWANA SELF DRIVES Natuur en Cultuur Dag 1 Maun U haalt de 4x4 op bij het vliegveld en krijgt een uitgebreide 1-2 uur durende overdracht van de auto, de uitrusting en de route. Er is volop gelegenheid

Nadere informatie

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler DE GEWONE ZEEHOND Huiler Je gelooft het bijna niet als je in die mooie zwarte ogen kijkt, maar een gewone zeehond is een echt roofdier. Zijn scherpe tanden en gestroomlijnde lichaam zijn perfect voor het

Nadere informatie

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum DE HUMBOLDT PINGUÏN Een levend kostuum Er zijn verschillende soorten pinguïns. Die verschillen maar weinig van elkaar. Ze hebben immers allemaal een donkere rug en een witte buik. Toch zie je, als je goed

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

GEWONE ZEEHOND. Huiler

GEWONE ZEEHOND. Huiler GEWONE ZEEHOND Huiler Je zou het bijna niet geloven, maar een gewone zeehond is een echt roofdier! De zeehond is met zijn gestroomlijnde lichaam, speciale neus en handige snorharen helemaal aangepast op

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Apenheul Geschiedenis Apenheul ging voor het eerst open in 1971. Het eerste en enige park ter wereld waar apen vrij in het bos leefden en vrij tussen de bezoekers konden lopen. Het begon met wolapen, slingerapen

Nadere informatie

FOTO- OPDRACHT 3. NatGeoFoto

FOTO- OPDRACHT 3. NatGeoFoto NatGeoFoto GEZICHTEN VAN DE WERELD FOTO- OPDRACHT 3 GEZICHTEN VAN DE WERELD In de tijdschriften van National Geographic verschijnen talloze portretten, van zowel mens als dier. Toch is portretfotografie

Nadere informatie

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen, schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien. Vooral

Nadere informatie

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen Galápagos-eilanden Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt graag houden over de Galápagos-eilanden. De Galápagos-eilanden liggen in de Stille Oceaan en zijn heel bijzonder omdat er dieren en planten leven die

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt.

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt. leestoets Opdracht 1 en 2 In de volgende teksten staan heel wat woorden te veel. Dat komt doordat er iets fout is gelopen bij het printen van de teksten: er zat een virus op de computer en daardoor zijn

Nadere informatie

Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten

Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten Oprechte bezorgdheid over het voortbestaan van vele kangoeroe- en wallaby soorten Kangoeroes werden door de Britse wereldreiziger James Cook in 1770 ontdekt. Drie jaar later bracht hij de eerste levende

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

Schildpadden Alex. Schildpadden. Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014

Schildpadden Alex. Schildpadden. Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014 Schildpadden Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014 1 Inleiding Ik heb de schildpad als onderwerp gekozen omdat het mijn lievelingsdier is. Ik ben al bijna mijn hele leven geïnspireerd

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan Thuistopo. Noem de letters A t/m G en zeg welk werelddeel het is. A = Noord-Amerika, B = Europa, C = Azië, D = Zuid-Amerika, E = Afrika, F = Australië, G = Zuidpool/Antarctica Noem de letters H t/m J en

Nadere informatie

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schiet hij als een pijl door het

Nadere informatie

Kijken! Kijken! Niet kopen!

Kijken! Kijken! Niet kopen! Kijken! Kijken! Niet kopen! 1. Aanzetten 1.a Kijken! Kijken! Niet kopen! Jij gaat aan de slag met het dossier Kijken! Kijken! Niet kopen!. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je

Nadere informatie

DE SIBERISCHE TIJGER

DE SIBERISCHE TIJGER DE SIBERISCHE TIJGER In de sneeuw! Er zijn veel verschillende soorten katten op de wereld. Denk maar eens aan de huiskat, leeuw, sneeuwpanter of cheeta. Allemaal behoren ze tot de familie van de katachtigen.

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien!

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER LEERLINGENBLAD VAN:...... DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER 2 EEN WERELD VOL WATER Als je vanuit de ruimte naar de aarde kijkt zie je heel veel blauw. Dat komt omdat onze

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

Enkele vragen aan Kristin Harmel

Enkele vragen aan Kristin Harmel Enkele vragen aan Kristin Harmel Waar gaat Zolang er sterren aan de hemel staan over? Zolang er sterren aan de hemel staan gaat over Hope McKenna- Smith, eigenaresse van een bakkerij in Cape Cod. Ze komt

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is een van de meest elegante waterdieren die er bestaan. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schieten ze als een pijl door het

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Rondleidingen Planckendael

Rondleidingen Planckendael Rondleidingen Planckendael Boeiend en speels Hieronder vind je een handig overzicht van al onze rondleidingen, per doelgroep en leeftijdscategorie. Zowel en jeugd als, families en andere kunnen reserveren

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

Canada. Inleiding. Het Land

Canada. Inleiding. Het Land Canada Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over Canada ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik er meer van wilde weten en dat ik het leuk vond om over Canada te doen Het Land 1 / 8 Canada is het één na grootste

Nadere informatie

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een Stijn Dekelver Op woensdag 8 februari 2012 spoelde aan de Belgische kust een potvis aan. Dat gebeurde in Heist, een deelgemeente van Knokke-Heist. Zoiets komt maar een paar keer in een eeuw voor. Het is

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

Je bent een goed idee!

Je bent een goed idee! Je bent een goed idee! God heeft jou bedacht Jeugddienst 'ELIM' Spreker: Ds. D. Dekker Medewerking en muzikale begeleiding: Gospelgroep PROMISE 24 februari 2013 Aanvang: 19.00 uur Voor de dienst: U maakt

Nadere informatie

DE AFRIKAANSE OLIFANT

DE AFRIKAANSE OLIFANT DE AFRIKAANSE OLIFANT Rare snuiter De Afrikaanse olifant is een echte recordhouder. Hij is namelijk het grootste landdier ter wereld! Eigenlijk is alles groot aan de Afrikaanse olifant. Hij heeft de grootste

Nadere informatie

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 1. Noord-Korea 2. Irak 3. Eritrea 4. Afghanistan 5. Syrië 1: Noord-Korea Hoofdstad: Pyongyang Taal: Koreaans en Chinees Weetje: In Noord-Korea

Nadere informatie

SILVER EXPLORER. $ 9.599* per gast. Pakketprijs**: View Suite. Silversea Expeditions SCHIP. vanaf VERTREK 2 DUUR 11 DAGEN JUL 2016

SILVER EXPLORER. $ 9.599* per gast. Pakketprijs**: View Suite. Silversea Expeditions SCHIP. vanaf VERTREK 2 DUUR 11 DAGEN JUL 2016 on the ROCKS begeleide reis Kijk om u heen tijdens uw cruise op de Noord-Atlantische Oceaan en u zal zien wat dit poolgebied zo fantastisch maakt. Gigantische gletsjers, glasheldere ijsbergen en bevroren

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK ELAND Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

DE IJSBEER. Super speurneus

DE IJSBEER. Super speurneus DE IJSBEER Super speurneus Hij is groot, wit en ziet eruit als een echte knuffelbeer. Toch zou je deze reus niet graag tegenkomen in de sneeuw. Gelukkig gebeurt dit ook niet snel, want waar deze poolreiziger

Nadere informatie

DE ORANG OETAN. Bosmens

DE ORANG OETAN. Bosmens DE ORANG OETAN Bosmens Sommige mensen hebben last van hoogtevrees. Dit langharige bosmens heeft het omgekeerde. Hoog in de bomen van het tropische regenwoud zoekt hij naar rijp fruit om te eten. Hij komt

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Neushoorn Inleiding De neushoorn is een groot en zwaar landdier en kan wel 60 jaar oud worden. De witte neushoorn is de grootste en weegt wel 3000 kilo. Alleen de olifant is groter. De neushoorn is één

Nadere informatie

Met regelmaat komt ik nog in de Ooster. Als ik naar deze Oosterkerkgemeente kijk, dan zie ik een zeer levendige gemeenschap.

Met regelmaat komt ik nog in de Ooster. Als ik naar deze Oosterkerkgemeente kijk, dan zie ik een zeer levendige gemeenschap. Verkondiging Een icoon met een groot rood veld. Een vurig veld in de vorm van een lindeblad het vuur dat overal heen kan waaien. Dat is de verbeelding van deze icoon uit de tweede helft van de zestiende

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma DEZE MAAND IN HET SPOTLICHT: OLIFANTEN Olifantenvrouwtjes en hun dochters brengen hun hele leven samen door. Als er gevaar dreigt, maken de volwassen olifanten

Nadere informatie

16 Daagse Camp-Safari met Strandverlening op Zanzibar

16 Daagse Camp-Safari met Strandverlening op Zanzibar 16 Daagse Camp-Safari met Strandverlening op Zanzibar Een voordelige manier om de nationale parken in Tanzania te bezoeken is door tijdens de safari de nachten kamperend door te brengen. Tijdens de Safari

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013 Zondag 4 Augustus 2013 Thema van de dienst : Schepping Voorganger : ds. J.W. Stam Organist/piano : Jan Bremer Mededelingen van de kerkenraad Lied: Ps. 19: 1 en 2 >> Intochtslied vers 2 >> 1 2. God heeft

Nadere informatie

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis.

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis. 1e Statie: Jezus wordt ter dood veroordeeld. De eerste plaats waar Jezus stil stond op de kruisweg, was het paleis van de Romeinse landvoogd Pontius Pilatus. De joodse leiders wilden Jezus uit de weg ruimen.

Nadere informatie

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6 LEERlingenblad van:... Kijk uit! Pas OP! speurles basisonderwijs groep 4, 5 & 6 weetje Professoren hebben uitgerekend dat er op de aarde 1.386.000.000.000.000.000.000 liter water is. 2 Kijk uit! Loop jij

Nadere informatie

overdenking voor 4 e 40dt Veerkracht. Suthema leven tussen lijden en liefhebben

overdenking voor 4 e 40dt Veerkracht. Suthema leven tussen lijden en liefhebben overdenking voor 4 e 40dt Veerkracht. Suthema leven tussen lijden en liefhebben Gemeente van Christus, Het volk is in de woestijn. Eindelijk bevrijd. Weg uit Egypte, weg uit de slavernij, gevangenschap.

Nadere informatie

2017 editie ON THE ROCKS

2017 editie ON THE ROCKS 20 ed iti 17 ON THE ROCKS e 2017 ARCTIC BEGELEIDE REIS Kijk om u heen tijdens uw cruise op de Noord-Atlantische Oceaan en u zal zien wat dit poolgebied zo fantastisch maakt. Gigantische gletsjers, glasheldere

Nadere informatie

Sindbad. De Vier Windstreken

Sindbad. De Vier Windstreken Nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon, vertrekt Sindbad op een schip naar Oost-Indië. Hij bevaart alle zeeën en oceanen waar de zon op schijnt en beleeft de meest fantastische avonturen. Hongerige

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg,

In 2016 In dit jaar van de oorlog, ik zit in Motala, de kleine stad die niet TV wordt uitgezonden geluid van de salon, zou ik Znntha helemaal leeg, Dat is de vraag We zijn nu in 2016 De Chinezen noemde het jaar de namen van dieren, het Jaar van de Draak, Jaar van de Rat, Jaar van de Os, in python, in het paard... En riep de Syriërs laatste vijf Oawamanm

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 De continenten Dit boek gaat over het continent Australië. Het is speciaal gemaakt voor

e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 De continenten Dit boek gaat over het continent Australië. Het is speciaal gemaakt voor rsiteit van Cambridge (Engeland). formatieve kinderenboeken. erwerpen: atieve kinderboeken geschreven. vrouw, kinderen en honden. e-book: 978-94-6175-815-6 Ook beschikbaar als gebonden versie: 978-90-5566-715-4

Nadere informatie

Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015

Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015 Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015 Gameplay in het kort (zie ook opdracht 2): - puzzel platformer runner atmosferisch fantasy - 2 delen: in nacht (tutorial) -> zoeken

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Nepal Inleiding Nepal ligt in het werelddeel Azie, en ligt tussen India en China. De oppervlakte van Nepal is 147.000 vierkante kilometer. Nepal is 4 keer groter dan Nederland. Nepal is aan de ene kant

Nadere informatie

Documentaire Living on the Edge. Lac Oursi-Darkoye, Burkina Faso Wil Meinderts/FN

Documentaire Living on the Edge. Lac Oursi-Darkoye, Burkina Faso Wil Meinderts/FN Documentaire Living on the Edge Lac Oursi-Darkoye, Burkina Faso Wil Meinderts/FN Living on the Edge De documentaire Living on the Edge toont de relatie tussen trekvogels en mensen. Prachtige natuurbeelden

Nadere informatie

Het hindoeïsme heeft geen stichter. Voor het ontstaan van het hindoeïsme moeten we naar India gaan: een groot land in Azië.

Het hindoeïsme heeft geen stichter. Voor het ontstaan van het hindoeïsme moeten we naar India gaan: een groot land in Azië. Het hindoeïsme Hoe is het hindoeïsme ontstaan? Het hindoeïsme heeft geen stichter. Voor het ontstaan van het hindoeïsme moeten we naar India gaan: een groot land in Azië. Eeuwenlang leefden in dat land

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging

16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging 16 Daagse Reis, Beklimming Kilimanjaro met Safari verlenging We beklimmen de Kilimanjaro via de Marangu Route, dit is de oudste route en ook de enige route waar u verblijft in hutten. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Eerste foto van uitgestorven gewaande aap uit Congo-Brazzaville

Eerste foto van uitgestorven gewaande aap uit Congo-Brazzaville Eerste foto van uitgestorven gewaande aap uit Congo-Brazzaville 15 april 2015 Vlaamse bioloog vindt uitgestorven aap in Congolese moeraswouden Samenvatting: Voor het eerst in de geschiedenis zijn primatologen

Nadere informatie

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren.

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren. Joweria Shadia, 11 jaar oud Ik ontmoette Joweria in augustus 2010 bij de organisatie Katwe Youth Development Association of te wel KAYDA, een partner organisatie van het programma Kinderen in de Knel van

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Een Joodse, Chassidische rabbi, ik weet niet meer welke, zit in zijn studeerkamer de Thora te bestuderen. Ineens wordt er hard op de deur geklopt, en

Nadere informatie

WOLF. Huilend roofdier

WOLF. Huilend roofdier WOLF Huilend roofdier Wolven hebben vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die haar oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Info plus Vogels. Project Dieren C- verrijking week 6. Kenmerken

Info plus Vogels. Project Dieren C- verrijking week 6. Kenmerken Project Dieren C- verrijking week 6 Info plus Vogels Kenmerken vergroting van een pauwenveer Alle vogels hebben veren. Geen enkel ander dier heeft veren. De voornaamste functie van veren is dat ze goed

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Het land Israël is lang en smal. De lengte is 435 kilometer en de breedte is 110 kilometer. Israël grenst aan 4 landen: Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Het land ligt

Nadere informatie

Spreekbeurt over Burgers Zoo

Spreekbeurt over Burgers Zoo Spreekbeurt over Burgers Zoo 9-12 jaar Wil je een spreekbeurt houden of een werkstuk maken over Burgers Zoo? Hartstikke leuk! Met deze tekst kom je meer te weten over Burgers Zoo. Hopelijk helpt het je

Nadere informatie

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen Thema: Van A tot Z Geschiedenis Tijd van monniken en ridders Vikingen Moeilijkheid: *** Tijdsduur: *** Juf Nelly De Vikingen komen Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor

Nadere informatie

Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast

Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast Het begin allemaal rond 2050. Er schampt een grote meteoor langs de aarde ten zuidwesten van Zuid- Amerika. Daardoor verandert de

Nadere informatie

DE ZENDINGSREIZEN VAN PAULUS

DE ZENDINGSREIZEN VAN PAULUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE ZENDINGSREIZEN VAN PAULUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

ontbossing fragmentatie vlees van bos-dieren handel ebola manier om dieren te vangen illegaal dier dat thuis gehouden wordt

ontbossing fragmentatie vlees van bos-dieren handel ebola manier om dieren te vangen illegaal dier dat thuis gehouden wordt Vul de apenstrip in De tekeningen hieronder zijn stripverhalen over mensapen, getekend door schoolkinderen. De kinderen maken zich zorgen over het lot van de mensapen in het wild. En zij tekenen verhalen

Nadere informatie

De vragen van Jeruzalem werpen je op je zelf terug. Er was in de stad Jeruzalem een nauw poortje, waar maar een persoon tegelijk door kon.

De vragen van Jeruzalem werpen je op je zelf terug. Er was in de stad Jeruzalem een nauw poortje, waar maar een persoon tegelijk door kon. Ontmoetingskerk Laren, 20 maart 2016 Lucas 19 Iedereen maakt in zijn leven een tocht naar Jeruzalem. Jeruzalem is in de bijbel iets anders en het is meer dan een plaats op de landkaart. Jeruzalem betekent

Nadere informatie

IK HEB JE! Kindertour Jacht met de camera

IK HEB JE! Kindertour Jacht met de camera KLIK! IK HEB JE! Kindertour Jacht met de camera Dit avonturierspaspoort is van: Bij de opdrachten in het boekje zie je steeds een icoon (plaatje) staan. Dit plaatje komt overeen met de ruimte waar je de

Nadere informatie

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen.

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen. Dat is de vraag We zijn nu in het jaar 2016. De chinezen benoemen hun jaren met namen van dieren: het jaar van de draak, van de muis, van de stier, de slang, het paard... terwijl de Syriërs de laatste

Nadere informatie

Uitsterven of wegwezen

Uitsterven of wegwezen Klimaatverandering 7 en 8 5 Uitsterven of wegwezen Voedselwebspel Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: kennen een aantal oorzaken waardoor dieren uitsterven of verdwijnen, waaronder de klimaatverandering.

Nadere informatie

Gedicht: Het kerstbroodhuis van Annie M.G. Schmit gelezen door Carolijn

Gedicht: Het kerstbroodhuis van Annie M.G. Schmit gelezen door Carolijn Liturgie voor de kerstviering op 16 december 11 uur te Bégnins - Muziek - Woord van welkom. Gez. 138: 1,2,3,4 Komt allen tezamen Aansteken van kaarsen met de kinderen Gez 124: 1,2,3,4,5 Nu daagt het in

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Portretten van Tanzania

Portretten van Tanzania de fotograaf lezersportfolio Frans Peeters Portretten van Tanzania Veel Europeanen gaan naar Tanzania voor een ontmoeting met de Big Five. Zo ook Frans Peeters, gewapend met zijn spiegelreflex. Maar afgezien

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Liberia. Een project van Noa

Liberia. Een project van Noa Liberia Een project van Noa Naam: Liberia Hoofdstad: Monrovia Werelddeel: Afrika De buurlanden zijn Guinea, Sierra Leone en Ivoorkust. Het grenst aan de Noord - Atlantische Ocean en de Atlantische Oceaan

Nadere informatie

Evolutie. schepping. belangrijk! Wat geloof jij?

Evolutie. schepping. belangrijk! Wat geloof jij? Evolutie schepping belangrijk! Van levensbelang van levensbelang Wat geloof jij? 1 1. Onze gedachten bepalen wat we zien. Zal een kleuter van vier jaar een boek zonder plaatjes mooi vinden? Nee, uiteraard

Nadere informatie

KONING DAVID (DEEL 1)

KONING DAVID (DEEL 1) Bijbel voor Kinderen presenteert KONING DAVID (DEEL 1) Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Niet bang zijn! God maakt je sterk!

Niet bang zijn! God maakt je sterk! Niet bang zijn! God maakt je sterk! Aangepaste dienst Zondag 22 november 2015 Br. Peter Zuidema Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen:E & R 230 - Jezus is de goede Herder 1. Jezus is de goede herder

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied.

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied. e Opstandingskerk - 15 maart 2015 4 zondag van de veertig dagen - Laetare Lezing: Johannes 6, 1-15 Gemeente van Christus, Het is kort voor het paasfeest. Jezus gaat naar de overkant van het Meer van Galilea.

Nadere informatie