OB]ECTIEVE AANSPRAKELI]KHEID INZAKE WEGVERKEER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OB]ECTIEVE AANSPRAKELI]KHEID INZAKE WEGVERKEER"

Transcriptie

1 OB]ECTIEVE AANSPRAKELI]KHEID INZAKE WEGVERKEER Prof Dr. Dries Simoens 1 INLEIDING Een januari 1995 wordt voor bet verkeersrecbt in Belgie een uiterst belangrijke datum. Dan inuners treedt in Belgie een nieuwe regel van verkeers-aansprakelijkbeid in werking. Deze nieuwe regel is voorgesteld door artikel 41 van bet V oorontwetp van Sociale Programmawet, en neemt de vorm aan van een nieuw artikel 13 85bis dat za1 worden ingelast in Boek ill, Titel N, Hoofdstuk IT van bet Burgerlijk Wetboek Het artikelluidt als volgt : «1. De eigenaar of de houder die een motorrijtuig in het verkeer brengt in de zin van de wet van 21 november 1989 betreffonde de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, is aansprakelijk voor de schade voortvloeiend uit de lichamelijke letsels of het overlijden van een slachtoffer veroorzaakt door een verkeersongeval waarbij het motorrijtuig is betrokken. W anneer het slachtoffor dat ouder is dan veertien jaar het ongeval en de gevolgen ervan hee.ft gewild, kan het zich niet beroepen op het bepaalde in het vorige lid. Hetzelfde geldt voor personen die aanvoeren schade te lijden ten gevolge van de lichamelijke letsels opgelopen door dat slachtoffor of van diens overlijden. 2. De bestuurder van een motorrijtuig kan zich niet beroepen op het bepaalde in dit artikel. Hetzelfde geldt voor personen die aanvoeren schade te lijden ten gevolge van de lichamelijke letsels opgelopen door de bestuurder of van diens overlijden. 3. Onder motorrijtuig moet worden verstaan ieder voertuig bedoeld in artikel 1 van de wet van 21 november 1989 betreffonde de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake 1 De auteur is hoogleraar aan de K. U. Leuven. 532

2 motorrijtuigen, met uitzondering van het voertuig dat in het verkeer wordt gebracht en waarmee niet sneller dan stapvoets kan worden gereden. 4. De andere regels betrejfonde de burgerlijke aansprakelijkheid blijven van toepassing op alles wat niet uitdrukkelijkbij dit artikel wordt geregeld.» Wij nemen ons voor in deze bijdrage de nieuwe aansprakelijkheidsregel : - te situeren in de Belgische en (k:ort) in een rechtsvergelijkende context (1), systematisch te ontleden met het oog op de praktische toepassing ervan (II), te "verdedigen" tegen twee mogelijke opwerpingen : wat met de verzekeringspremie en wat met de ongevallenpreventie(ill). L SITUERING VAN DE NIEUWE AANSPRAKELIJKiiEIDS REGEL A.ALGEMEEN Niet de nieuwe regel op zich, wei het feit dat hij zo laat komt moet onze verbazing wekken. Een rechtsvergelijkend onderzoek leert ons immers dat alle Westeuropese Ianden, op Belgie, Groot-Brittannie en Ierland na, reeds lang hun verkeersaansprakelijkheid hadden "geobjectiveerd", in een lange rij gaande van Denemarken in 1903 tot Frankrijk in 1985 (geen wonder dat dit Franse voorbeeld ook bij ons inspirerend heeft gewerkt). Deze "objectivering 11 kwam telkens hierop neer dat binnen de weggebruikers een onderscheid werd gemaakt tussen : de gemotoriseerde verkeersdeelnemers (de "sterke weggebruikers") die het verkeersrisico scheppen, de niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemers (de 11 zwakke weggebruikers") die het genoemde risico ondergaan (in de praktijk : voetgangers, fietsers en meestal ook passagiers). Welnu, overal in West-Europa werd een regel ingevoerd waarbij bij botsing tussen gemotoriseerde en niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemers de aansprakelijkheid systematisch ten laste van de eerstgenoemde categorie werd gelegd, maar hen wel toeliet zich te exonereren mits het leveren van een bepaald tegenbewijs (bijvoorbeeld dat de voetganger of fietser een onverschoonbare fout had begaan, dat het ongeval voor de automobilist een onvoorziene gebeurtenis had uitgemaakt,... ). Of anders uitgedrukt : voetgangers of fietsers die betrokken raakten bij een auto-ongeval moesten om vergoed te worden de fout van de automobilist niet meer bewijzen~ diens aansprakelijkheid was immers "geobjectiveerd

3 In wezen ging het bier om een toepassing van de risicoleer, die rond 1900 was ontworpen met het oog op de arbeidsongevallenproblematiek : ook toen was een aansprakelijkheidsregel ingevoerd ten laste van de werkgever (die bet bedrijfsrisico "schiep") ten voordele van de werknemer (die dit risico "onderging"). Een recbtsvergelijkend overzicbt wordt verder gegeven. Welke gebeurtenissen bebben Belgie er dan toe gebracbt, zij het laat, ook maar "de stap te zetten"? Wie de verknocbtheid van ons burgerlijk recbt met dat van Frankrijk kent, za1 spontaan de aanleiding in dat land gaan zoeken. En terecbt : de wet van 5 juli 1985 (vaak aangeduid als de wet-badinter, alhoewel zij- bet dient gezegd- door de Assemblee Nationale met eenparigheid der stemmen is aangenomen) beeft bij onze wetgever de nodige belangstelling gewekt. Op bet einde van de jaren 80 werden los van enkele regeringsinitiatief twee wetsvoorstellen ingediend (door J. Ansoms en M. De Meyer) die de grote lijnen van de wet-badinter overnamen. Van regeringszijde werd er pas ecbt interesse betoond voor een objectivering van de verkeersaansprakelijkheid, een eerste maal, toen men er een middel in zag om door een afname van de foutbetwistingen voor de recbtbanken de overbelasting van deze tegen te gaan en, een tweede en beslissende maal, toen men de objectivering begon te zien als een besparingsmaatregel in bet kader van de sociale zekerbeid. Dit laatste verdient zeker een nadere toelicbting : kracbtens de wet op de ziekte- en invaliditeitsverzekering (artikel 16quater, 2) kunnen aile kosten die de zieken-fondsen maken (men denke aan oplopende bospitalisatie- en verzorgingsrekeningen, aan uitkeringen wegens arbeidsongeschiktheid,... ) kracbtens een subrogatie-recbt door deze ziekenfondsen worden verhaald op een gebeurlijke aansprakelijke persoon (of, in de praktijk, meestal diens motorrijtuigenverzekering, die door aile automobilisten moet zijn afgesloten). Nu zaten er in de toepassing van artikel 16quater, 2 serieuze lekken, omdat de ziekenfondsen vaak niet of slecbts moeizaam op de boogte werden gesteld van bet bestaan van een dergelijke aansprakelijke schadeverwekker. Welnu, de regering zag in een objectivering van de aansprakelijkheid een uitgelezen kans om, telkens als bet ziekenfondslid een voetganger, fietser of passagier was, het subrogatierecbt van bet ziekenfonds 100 % doeltreffend te maken : bet zou voortaan in aile gevallen kunnen worden uitgeoefend tegen de motorrijtuigenverzekeraar. Een en ander verklaart bet zonderlinge instrument waarmee artikell385bis in ons B.W. werd gei'ntroduceerd: een Sociale Programmawet. Maar waarom werd bet nieuwe artikel dan ingeschreven na artikel1385 B.W. dat over de aansprakelijkheid voor dieren handelt, en bijvoorbeeld niet na de 534

4 algemene regel van de foutaansprakelijkheid die is neergelegd in het zoveel bekenderbasisartikel1382 B.W.? Ret antwoord kan bevreemden maar ligt voor de hand. Ret artikel1385 B.W. had vooral een soort dieren op het oog, namelijk de paarde~ zijnde de vetvoermiddelen van de negentiende eeuw. Nu de auto's als,de v~tvoenniddelen van de twintigste eeuw de paarden zijn komen vervange~ lag.het voor de hand het aansprakelijk-heidsprincipe dat hen betreft te rangschikken na datgene dat de paarden betrof Ret voorgaande geeft ons de gelegenheid te stellen dat de nieuwe verkeersaansprakelijkheidsregel geenszins mag worden beschouwd als een "verraad" aan de schuldaansprakelijkheid die de codificatoren van de Code Civil (ons huidig B.W.) in 1804 voor ogen stond en waaraan zij in commentaren bladzijdenlange eerbewijzen (en terecht) neerschreven. Vastgesteld moet worden dat dezelfde codificatoren tegelijk (en lang voor de risicoleer) gevallen van objectieve aansprakelijkheid opnamen voor de gevaarlijkste activiteiten uit hun tijd : de landbouwexploitatie en het vetvoer (die beide een beroep deden op dieren- vandaar artikel1385 B.W.) en de bouw van woningen (artikel1386 B.W.). B. KORIE SITUERING IN HET UCHT VAN EERDERE BELGJSCHE INITIATIEVEN Als vroegere Belgische initiatieven signaleren wij : - een wetsvoorstel uit 1906 dat aile automobilisten die een ongeval hadden veroorzaakt, een burgerlijke straf wilde opleggen gelijk aan het dubbel van de toegebrachte schade, volledig te betalen aan slachtoffers niet-automobilisten; - een gematigd wetsvoorstel uit 1909 dat het moest atleggen tegen valse profeten die meenden dat het voetgangersprobleem weldra zou opgelost worden door het verbeteren van de wegen en de auto's ("le danger va tous les jours en diminuant"); - wetsvoorstellen uit 1936 en 1939 die een analogie nastreefden tussen het bestaande aansprakelijkheidsartikel over dieren (vooral paarden) en een nieuw te ontwerpen artikel over verkeersaansprakelijkheid; - de werkzaamhede~ in de periode , van een door K.B. opgerichte "Verkeersongevallencommissie", die belast was met een "onderzoek van de vraagstukken die verkeersongevallen doen rijze~ inzake aansprakelijkheid, verzekering en vergoeding van de slachtoffer". De commissiewerkzaamheden leidden tot het volgende voorstel : enerzijds moest de foutaansprakelijkheid met haar bestaande kenmerken behouden blijven voor aile gevallen waar het foutbewijs kon worden geleverd; anderzijds moest daarnaast een "foutvermoeden" worden ingevoerd ten laste van de bestuurder en in het voordeel van aile derden ( ook de passagiers), maar met een beperking in de hoogte van de 535

5 eisbare vergoedingen. Tot een voorontwerp van wet, nochtans de uitdrukkelijke bedoeling, geraakte de Verkeersongevallencommissie echter niet. C. KORTE RECHTSVERGELIJKENDE SITUERING: HET VERKEERS RECHT IN ONZE BUURLANDEN In Nederland en Duitsland bestaat reeds lang een objectieve aansprakelijkheidsregel inzake wegverkeer, in Frankrijk werd zij in.1985 ingevoerd Een beknopt rechtsvergelijkend overzicht - tot die Ianden beperkt - kan voor de ontleding van de Belgische regel nuttig zijn. 1. Nederland De Nederlandse Wegenverkeerswet (1935) schrijft in artikel 31 het volgende voor. Indien door een botsing, een aan- of overrijding met een motorrijtuig waannee op de weg wordt gereden, schade wordt toegebracht aan niet door dit motorrijtuig vervoerde personen en goederen, is de eigenaar of houder van dit motorrijtuig verplicht die schade te vergoeden, behalve in geval van overmacht. Rechtspraak en rechtsleer Iaten onder dit overmachtsbegrip ook vallen : een foutieve gedraging van de benadeelde zelf of van een andere weggebruiker. Ret ongeval moot dan wei uitsluitend door die fout zijn veroorzaakt, en niet (mede) door een fout van de eigenaar of houder. Volgens recente rechtspraak van de Roge Raad slaagt een beroep op overmacht alleen, indien aan de bestuurder geen enkel verwijt kan worden gemaakt daar de aanrijding uitsluitend te wijten is aan de fout van een ander ( eventueel het slachtoffer zelf) die voor de bestuurder zo onwaarschijnlijk was dat deze bij het bepalen van zijn verkeersgedrag met deze mogelijkheid naar redelijkheid geen rekening hoefde te houden. De rechtspraak kampt wei met vragen in verband met de interpretatie van de begrippen "botsing" (aanraking is niet vereist) en het "rijden op de weg" (wat met een fietser die op een gestationeerde wagen inrijdt?). De vermelding in de wettekst van de "eigenaar ofhouder" als de aansprakelijke persoon mag geen verwarring wekken : in beginsel viseert artikel 31 de eigenaar, maar wanneer er een van deze te onderscheiden houder is, dan rust de aansprakelijkheid niet op de eigenaar maar op de houder. Ret onderscheid heeft zijn belang, bijvoorbeeld bij leasing : de aansprakelijkheid rust dan niet op de financierings-maatschappij (nochtans de eigenaar) maar op de houder-huurkoper. 536

6 2. Duitsland In Duitsland wordt de aansprakelijkheid geregeld door 7 van de Strassenverkehrsgesetz. Wordt bij het gebruik van een motorrijtuig een persoon gedood of gewond of een zaak beschadigd, dan is de houder van het betrokken motorrijtuig verplicht deze schade te vergoeden. Deze verplichting is er echter niet wanneer het ongeval is veroorzaakt door een "niet te vermijden gebeurtenis". Deze uitzondering heeft, zoals te verwachten was, aanleiding gegeven tot een overvloedige rechtspraak, die als volgt kan worden samengevat : de houder van het motorrijtuig gaat vrijuit, indien hij aile mogelijke risico's in aanmerking nam en werkelijk een uiterste door de omstandigheden opgelegde zorvuldigheid respecteerde. Voorbeelden van onvermijdbare gebeurtenissen zijn dan : het opdagen van een spookrijder op een autosnelweg, bet ten val komen van een motorfietser vlak voor de wielen van een wagen, maar toch ook reeds : het feit dat een voetganger onverwacht de weg oversteekt vlak naast een zebrapad en daarbij een rood voetgangersverkeerslicht negeert. Veel rechtspraak is ook voorhanden over de wettelijke noties "houder" (niet noodzakelijk de eigenaar) en ''bij het gebruik" van een motorrijtuig (wat als een gestationeerd voertuig in een hellende straat vanzelf in beweging komt?). 3. Frankrijk De Franse regeling voor verkeerschade ligt vervat in de eerste zes artikelen van de Wet van 5 juli 1985 "tendant a ]'amelioration de la situation des victimes d'accidents de la circulation eta l'acceleration des procedures d~ indemnisation". Deze wet kan niet los worden gezien van de sinds lang door het Franse Hof van Cassatie gevestigde rechtspraak in verband met de problematiek "schade veroorzaakt door een zaak" ( artikel 1384, eerste lid, laatste zinsnede ), die door het befaamde arrest-jand'heur van 13 februari 1930 als volgt was toegepast op autoongevallen : - de aansprakelijkheid van de automobilist (als bewaker van een zaak) voor schade veroorzaakt aan derden bestaat ook wanneer geen gebrek aan bet voertuig kan worden bewezen~ - de automobilist kan zijn aansprakelijkheid enkel vermijden door te bewijzen dat bet ongeval is veroorzaakt door toeval of ovennacht, of door een daad of een fout van het slachtoffer zelf Welnu, de Wet van 5 juli 1985 grijpt in op dit laatste punt. Aan slachtoffers (andere dan autobestuurders) van een ongeval waarbij een motorrijtuig is betrokken kan hun eigen fout voortaan niet meer worden tegengeworpen door de bewaker van het motorrijtuig~ deze laatste kan dus niet meer aan zijn aansprakelijkheid ontkomen door op de eigen fout van het slachtoffer te wijzen. 537

7 Er is weliswaar een uitzondering : de eigen onverschoonbare fout van bet slacbtoffer vormt een uitsluitingsgrond voor vergoeding. (Vanuit een sociale gezindheid verklaart de wet verder dat zelfs bij onverscboonbare fout verkeersslacbtoffers jonger dan 16 en ouder dan 70 jaar of personen die getroffen werden door een zware handicap tocb worden vergoed) In de verbouding tussen bestuurders onderling in bet geval van botsingen waarbij twee motorrijtuigen zijn betrokken, geldt de volgende regeling : in beginsel bebben zij beiden recbt op schadevergoeding, maar deze aanspraak: valt gebeel of gedeeltelijk weg wanneer zij zicb scbuldig bebben gemaakt aan een (zelfs zeer licbte) fout. De vernieuwing van de Franse wet van 5 juli 1985 ligt dus niet in bet vestigen van een objectieve aansprakelijkheid in boofde van de automobilist, want daartoe was de boogste recbtspraak: in 1930 reeds overgegaan. Zij ligt wei in bet feit dat voortaan ook een scbuldig verkeersslacbtoffer (niet-autobestuurder) wordt vergoed, voor zover die fout niet de omvang had van een onverscboonbare fout. Men begrijpt bet groot belang van de interpretatie door de recbtspraak: van bet begrip onverscboonbare fout. Uit de recbtspraak: tussen 1985 en 1987 onstond de indruk dat bet bestaan van een dergelijke fout a1 te vlug werd aangenomen en dat de wet van 5 juli 1985 aldus (bewust?) werd uitgebold Deze evolutie is een halt toegeroepen door twintig arresten op dezelfde dag (20 juli 1987) gewezen door bet Franse Hof van Cassatie. Het Hof buldigde daarin een uiterst restrictieve opvatting: "Seule est inexcusable(... ) la faute volontaire d'une exceptionnelle gravite, exposant sans raison valable son auteur a un danger dont i1 aurait du avoir conscience". Zeggen wij tot slot dat de wet-badinter alleen letsel- en overlijdensschade tot voorwerp beeft, en de zaakschade laat bebeersen door de algemene aansprakelijkbeidsregels. 4. Samenvatting De drie behandelde buitenlandse voorbeelden bebben ondermeer gemeenschappelijk : - dat zij zowel ongevallensituaties beogen waarbij twee (of meer) motorrijtuigen zijn betrokken, als ongevallensituaties waarbij een motorrijtuig en een nietgemotoriseerde verkeersdeelnemer (voetganger offietser) zijn betrokken~ - dat bij de slachtofferbescherming evenwel een onderscheid wordt gemaakt tussen de bestuurders enerzijds en alle andere mogelijke slacbtoffers anderzijds: passagiers, fietsers en voetgangers~ 538

8 - dat alleen deze laatste groep slachtoffers een verhoogde beschenning geniet onder de vorm van een objectieve-aansprakelijkheidsregel die zij kunnen inroepen~ - dat deze verhoogde beschenning evenwel wegvalt indien zij in een bepaalde mate - bier lopen de drie regelingen fel uiteen - zelf schuld hebben aan bet ongeval~ - dat de schadevergoeding die krachtens de drie verkeersongevallenwetten kan worden bekomen, berekend wordt volgens de algemene regels van het vigerend aansprakelijkheidsrecht. ll. ONTLEDING VANHET NIEUWE ARTIKEL 1385BJSB.W. "Objectivering" van de verkeersaansprakelijkheid is een algemeen beginsel, waaraan op uiteenlopende wijze gestalte kan worden gegeven. In deze paragraaf pogen wij zo concreet mogelijk de inhoud van artikel 1385bis B. W. te ontrafelen, met bet oog op de praktische toepassing ervan. Dit gebeurt op een systematische wijze in een tiental punten. 1. V oetgangers, fietsers en passagiers die letselschade oplopen bij een verkeersongeval waarbij een motorrijtuig is betrokken worden voortaan vergoed los van enig foutbewijs. Zij kunnen zonder meer de eigenaar of houder die bet betrokken voertuig in bet verkeer hee:ft gebracht, aansprakelijk stellen (artikel 1385bis, 1 eerste lid en 2). Verliezen zij bij bet ongeval bet Ieven, dan kunnen hun nabestaanden zich eveneens op deze aansprakelijkheid beroepen. Wei is vereist dat de schade veroorzaakt is door een "verkeersongeval". Dit bewijs is gemakkelijk te leveren, vermits allereerst wordt gevergd dat de schade door een motorrijtuig is toegebracht. Door de eis van een verkeersongeval worden ons inziens de volgende gevallen a1 direct uitgeloten : schade veroorzaakt door een motorrijtuig dat spontaan is beginnen branden of dat een bomauto blijkt te zijn, enz Deze vergoedingsaanspraak gaat zeer ver : de enige uitzondering is bet geval van een slachtoffer, ouder dan veertien jaar, dat opzettelijk bet ongeval hee:ft veroorzaakt en de gevolgen ervan hee:ft gewild. Andere fouten, zelfs zware of onverschoonbare fouten, vormen geen uitsluitingsgrond. 3. Ter aanduiding van de aansprakelijke persoon worden vage termen als bewaker, bestuurder (wat met een gestationeerd voertuig?) en (in eerste instantie) houder geweerd. 539

9 De wetgever wilde blijkbaar, trefzeker en los van iedere betwisting, een persoon vooropstellen, die meteen de band legde met de verplichte aansprakelijkheidsverzekering. De vermelding "eigenaar of houder" is niet cumulatief In beginsel is de eigenaar aansprakelij~ wanneer er echter een houder is rust de aansprakelijkheid niet op de eigenaar maar op de houder. Zo ligt bij een leasing van een auto de aansprakelijkheid niet op de financieringsmaatschappij-eigenaar maar op de huurkoper-houder. 4. Bestuurders genieten een minder gunstig regime dan voetgangers, fietsers en passagiers : zij kunnen zich niet beroepen op de nieuwe aansprakelijkheidsregel van artikel 1385bis (zie 2). Het gewone aansprakelijkheidsrecht blijft dus op hen van toepassing zodat zij (of hun nabestaanden bij dodelijk ongeval) de fout van een "tegenpartij" zullen moeten bewijzen. Dit geldt zowel bij ongevallensituaties waarbij alleen het eigen motorrijtuig van de bestuurder is betrokken (b.v. auto tegen boom) als bij botsingen van het eigen motorrijtuig met een of meer andere motorrijtuigen. 5. Wat is een motorrijtuig? Hier verwijst artikel 1385bis (in 3) uitdrukkelijk naar de definitie van artikel1 van de geciteerde wet van 21 november 1989: het gaat om rij- en voertuigen, bestemd om zich over de grond te bewegen en die door een mechanische kracht kunnen worden gedreven, zonder aan spoorstaven te zijn gebonden. Er valt aan te stippen dat ook brom- en motorfietsen, hoe Iicht ook, als motorrijtuigen zijn te beschouwen (zie de artikelen 2.15, 2.16 en 2.17 van het K.B. van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer) en dus bij ongeval tot de nieuwe aansprakelijkheidsregel aanleiding kunnen geven ten voordele van derden, terwijl hun bestuurders onder de oude regeling blijven vallen en een foutbewijs moeten leveren willen zij hun schade Iaten vergoeden. 6. Welke schade kan op basis van het nieuwe artikel worden bekomen? In elk geval alleen vergoeding voor "schade aan de mens", in de wettekst omschreven als "schade voortvloeiend uit de lichamelijke letsels of het overlijden van een slachtoffer". De notie van de integrate schadeloosstelling wordt dus vooropgesteld, met inbegrip van de vergoeding voor de morele schade (die in een eerste ontwerp was uitgesloten). Voorzover de wettekst hierover twijfellaat bestaan (de term lichamelijke letsels is niet zo goed gekozen) biedt de Memorie van Toelichting zekerheid: de morele schade wordt wei degelijk vergoed. Zaakschade wordt daarentegen uitgesloten, deels om de verzekeringskost binnen de perken te houden, deels om collusie tegen te gaan. 540

10 7. Welke schade of schadegevallen blijven buiten het bereik van artikel1385bis en blijven dus, overeenkomstig 4 van dit artikel, beheerst door "de andere regels betreffende de burgerlijke aansprakelijkheid"? De volgende opsomming kan worden gegeven (en biedt een mooie samenvatting van het voorgaande) : - zaakschade, - schade geleden door een bestuurder, - schade geleden door een voetganger of fietser zonder tussenkomst van een motorvoertuig; dit kan zijn : * schade opgelopen door aanrijding door een (andere) fietser, * schade opgelopen door contact met een voetganger, * schade opgelopen in een ongevallensituatie zonder "tegenpartij" (bijvoorbeeld slippen op een ijzelvlek), - schade geleden door de eigenaar of houder van het betroj4cen motorrijtuig, ook a1 bestuurde hij dit niet op het ogenblik van het ongeval. De combinatie van artikel1385bis met de gewone aansprakelijkheidsregels in de "uitgesloten gevallen" kan leiden tot merkwaardige gevallen van asymmetrie in de vergoedingsaanspraken. Zo zal bijvoorbeeld na een aanrijding tussen een fietser en een bromfietser ( eventueel met dezelfde schade als gevolg) de eerste zich kunnen beroepen op het nieuwe artikel en zonder foutbewijs worden vergoed, terwijl de bromfietser als bestuurder op artikel 1382 zal terugvallen en de fout van de fietser zal moeten bewijzen. 8. Het is duidelijk dat de passagier (de vetvoerde persoon) een bevoorrechte status geniet. In feite zal hij steeds vergoed worden (voor zijn persoonsschade althans) vermits elk ongeval waarbij hij wordt betrokken de deelname van minstens een motorrijtuig impliceert, namelijk dat aan boord waarvan of waarop hij zich bevindt. Bij botsing daarvan met een ander motorrijtuig heeft hij zelfs de keuze tussen twee vergoedingsdebiteurs, die elk hoofdelijk zijn gehouden. Komt daar nog bij dat passagiers die op het ogenblik van het ongeval worden vervoerd ter uitvoering van een overeenkomst, door artikel 1385bis eveneens in bescherming worden genomen. 9. De nieuwe aansprakelijkheidsregel wijzigt in beginsel niets aan de W AMverzekering, zoals die is geregeld door de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen. Artikel 3, 1, voorlaatste lid verklaart dat deze wet de aansprakelijkheid verzekert "zoals die aansprakelijkheid voortvloeit uit de toepasselijke wet". Welnu, deze toepasselijke wet wordt gevormd door de artikelen uit het B. W. inzake onrechtmatige daad, waartoe voortaan ook het ingeschoven artikell385bis zal behoren. 541

11 10. Welk is, ten slotte, de toepassing van bet nieuwe artikel ratione temporis en ratione loci? Ook hierover bestaat er duidelijkheid : - in de tijd is bet van toepassing op de gevolgen van alle ongevallen die zich zullen voordoen vanaf 1 januari 1995, tijdstip vooropgesteld in artike142 van bet V oorontwerp van Sociale Programmawet~ bet is daarentegen niet van toepassing op de schadeloosstelling van slachtoffers van verkeersongevallen overkomen voor die datum : wij staan bier immers duidelijk voor een wet die een aansprakelijkheidskwestie regelt en niet de berekeningsregelen van schadevergoeding wijzigt. Derhalve : geen retroactiviteit~ bet I.P.R-aspect is uitdrukkelijk geregeld door bet Verdrag van 4 mei 1971 inzake de wet welke van toepassing is op verkeersongevallen op de weg. In beginsel is de van toepassing zijnde wet de interne wet van de Staat op bet grondgebied waarvan bet ongeval heeft plaatsgevonden. In afwijking hiervan is de toepasselijke wet die van bet land waar bet motorrijtuig is ingeschreven wanneer, bij een ongeval in bet buitenland, enkel een voertuig uit dat land is betrokken ofwel twee of meer voertuigen zijn betrokken die alle hetzelfde land van inschrijving hebben. m. TWEE MOGELIJKE OPWERPINGEN WEERLEGD Vooral in de jaren '60 en '70 zette zich wereldwijd een "no fault"-beweging door inzake verkeersongevallen, vanuit de kerngedachte dat de vergoeding van verkeers-slachtoffers beter niet meer afhankelijk mocht worden gesteld van een door hen te leveren foutbewijs. V ooral in de Verenigde Staten en ~ en verder in Ianden als Israel, Zweden, Nieuw-Zeeland,... werden "no fault"-wetten goedgekeurd. In West Europa, waar een foutloze aansprakelijkheid reeds bijna overal was gevestigd, werd bet debat vooral in de rechtsleer gevoerd - nadat de toon was aangegeven door de Franse hoogleraar A. TIJNC in zijn in 1965 gepubliceerd hoek "La secunte routiere". Een studie van het hetvormingsdebat leerde, dat vooral twee bezwaren werden geuit tegen de mogelijke invoering van "no fault"-regelingen: dat zij de verzekeringskost en derhalve ook de premie te sterk zouden verhogen, en - vooral - dat zij nadelig zouden zijn vanuit bet oogmerk van de ongevallenpreventie. Met welke argumenten kan, in bet Belgische geval, deze dubbele achterdocht worden weggewerkt of althans verminderd? 542

12 A. WAT MET DE VERZEKERINGSPREMIE? De voor de hand liggende vraag of de premie van de motorrijtuigenverzekering za1 worden verhoogd bij de invoering, op 1 januari 1995, van de nieuwe regeling van objectieve verkeersaansprakelijkheid, moet bevestigend worden beantwoord Als het doel van de wetswijziging wordt bereikt, namelijk een bredere slachtofferbescherming los van foutbeschouwingen, dan moet de kost voor de verzekeringssector wel worden verhoogd, en dit in een mate die zich normaal moet vertalen in een premieverhoging. Een tweede parallelle beschouwing houdt verband met de aanleiding tot de wetswijziging : het voor de landsbonden mogelijk maken hun subrogatierecht (vervat in artikel 76quater, 2 Z.I.V.-wet) tegenover de aansprakelijkheidsverzeke-raar van de automobilisten systematisch uit toe oefenen, terwijl dit nu slechts occasioneel gebeurt. Wordt dit doel inderdaad bereikt, dan betekent zulks een belangrijke lastenoverheveling van de sociale zekerheid naar de private verzekeringsbranche. Toch mag de meerkost voor de verzekeringssector en dus een toekomstige premieverhoging niet worden overdreven. Vooreerst blijft het ganse veld van de zaakschade- naar bepaalde ramingen goed voor de helft van de verzekeringskost- buiten beschouwing. Verder worden voetgangers en fietsers die het slachtoffer zijn van een autoongeval nu reeds vaak voor hun persoonsschade geholpen door een zogenaamd "socialiserende" rechtspraak Deze rechtspraak za1 de verdediging van deze laatste op zich nemen als ze geplaatst wordt tegenover een verzekerde automobilist en een niet-verzekerde voetganger of fietser (of nog, tegenover een sterke en een zwakke weggebruiker). Ze doet dit door nogal gemakkelijk over de fout van een zwakke weggebruiker heen te kijken, maar anderzijds streng te zijn tegenover de automobilist. Daarbij komt dat de passagiers nu reeds een haast steeds vergoede groep uitmaken : schuld aan het ongeval hebben zij nooit, en bijna altijd kunnen zij wijzen op de fout van een bestuurder. Verder mag niet uit het oog worden verloren dat de grote groep van de bestuurders, van wie er altijd ten minste een betrokken is bij een verkeersongeval dat tot de toepassing van het nieuwe artikelleidt ( er moet immers een motorrijtuig in het spel zijn), juist niet het voordeel van de nieuwe verkeersaansprakelijkheid geniet. 543

13 Ten slotte za1 de nieuwe regeling tot een drastische vennindering van bet verkeersongevallencontentieux leiden, hetgeen de verzekeraar moet toelaten besparingen te realiseren qua honoraria van advocaten of wedden van schadebemiddelaars. Toch is een premieverhoging te verwachten en dreigt deze door de automobilisten slecht te worden onthaald. Is zo'n verhoging immers niet bedoeld om een regeling te spijzen waarvan juist zij de voordelen niet genieten? Deze premieverhoging dient ons inziens dan ook gepaard te gaan met een zorgvuldig afgewogen publiciteitscampagne (gefinancierd door de overheid) die erop gericht is te vermijden dat automobilisten tegen voetgangers en fietsers in bet harnas worden gejaagd. De nadruk moet daarbij worden gelegd, niet enkel op bet feit dat iedere bestuurder wel eens voetganger of passagier is, maar ook op de omstandigheid dat bet voor hem een geruststelling is te weten dat zijn fietsende, wandelende of met hem meerijdende gezinsleden dank zij de nieuwe regeling bij een verkeersongeval steeds integraal worden vergoed. Ben bijzonder probleem is ten slotte de bonus-malus regeling. Automobilisten zullen bet als onrechtvaardig ervaren dat zij een malus oplopen bij elk ongeval waarbij de nieuwe aansprakelijkheidsregel speelt : deze is immers geobjectiveerd en staat los van elke fout van de bestuurder, die eventueel juist alles in bet werk heeft gesteld om het schadegeval te vermijden... De bonus-malus regeling kan ons inziens voortaan worden gekoppeld aan : - de schuldvraag die blijft bestaan voor de zaakschade (bijna elk verkeersongeval met persoonsschade voor gevolg veroorzaakt tevens schade aan goederen), - de mogelijke strafrechtelijke veroordeling van de automobilist wegens onopzettelijke slagen en verwondingen of doqdslag. B. WAT MET DE ONGEVALLENPREVENTIE? Ben traditioneel argument tegen de objectivering van de verkeersaansprakelijkheid luidt, dat deze nadelig is in het kader van de ongevallenpreventie : de verantwoordelijkheidszin - waar bet in een preventiebeleid essentieel om gaat - zou enkel zijn gediend met een zuivere foutaansprakelijkheid, en iedere afwijking daarvan zou lichtzinnigheid en onbezonnenheid in de hand werken, wat in het verkeer juist uit den boze is. Dit is een ernstig argument, dat waarschijnlijk bij veellezers onder een of andere vorm za1 zijn opgedoken (zeker omdat de nieuwe Belgische regeling heel wat verder gaat dan de buitenlandse voorbeelden die nog een of andere vorm van gekwalificeerde fout "bestraffen"), zodat wij er aan bet slot van deze voor het overige vrij technische bijdrage toch even moeten op ingaan. 544

14 Als met bet oog op de nieuwe Belgische regeling voor een toename van onbezonnen en lichtzinnig verkeersgedrag (door een vennindering van de verantwoordelijkheidszin) wordt gevreesd, dan kunnen deze - inderdaad laakbare - verschijnselen zich in de eerste plaats aileen voordoen in hoofde van voetgangers en fietsers. Bestuurders blijven immers vallen onder de andere aansprakelijkheidsregels die de fout - zelfs de zeer Iichte fout - centraal stellen, en passagiers van hun kant hebben op bet verkeersgebeuren hoegenaamd geen vat. Welnu, in hoofde van die voetgangers en fietsers - onbeschermde, zwakke verkeersdeelnemers - bestaan er veel krachtiger prikkels tot voorzichtigheid dan het vooruitzicht van een financiele "sanctie" : de drang naar zelfbehoud, de vrees voor pijn en verminking, de angst voor de dood. En wie zich in bet verkeer niet van onbezonnenheid of roekeloosheid laat athouden door deze "humane" prikkels, za1 zeker ook niet onder de indruk komen van bet aleatoir vooruitzicbt ("l'accident anive aux autres") van een ongunstige wettelijke vergoedingsregeling. Bovendien, wanneer na overkomen verkeersongeval de schuldvraag wordt gesteld, belandt men meestal niet bij fouten uit bewuste onbezonnenheid of lichtzinnigheid, maar bij "techniscbe vergissingen". De voetganger die een ogenblik met zijn gedacbten bij werk of gezin verwijlt, of de fietser die een ingewikkelde situatie verkeerd beoordeelt, of de voetganger die de snelheid van een aanstormende auto onderschat, schiet moreel immers niet te kort. Tocb worden zij naar huidig recht veroordeeld - en bestaat er vaak een tragische wanverhouding tussen de lichtheid en korte duur van de "fout" en de ernst en lange duur van de gevolgen van de veroordeling van de schadeverwekker. In bet verkeer stelt de samenhang der d.ingen en de opeenhoping van mensen blijkbaar eisen, waaraan velen niet continu kunnen voldoen. Nu is bet duidelijk dat geen straf (en zeker geen straf waarvan de zwaarte naar de omvang van de schade wordt gemeten) moet staan op gedragingen die de rechtspraak als schuldig laat doorgaan maar die in feite technische vergissingen zijn in de boger aangegeven zin. In de mate dat ze, menselijk gesproken, als onvermijdbaar voorkomen, heeft een preventiebeleid op bet zich voordoen van deze vergissingen immers weinig of geen vat. In de mate dat daarenboven de idee van morele verwijtbaarheid ontbreekt, kan van de foutbestraffing weinig opvoedende waarde ten aanzien van verkeersdeelnemers worden verwacht, terwijl bet preventiebeleid juist op aanscherping van de verantwoordelijkheidszin dient gericht. Naar een bepaalde opvatting is bestra:ffing van vergissingen zelfs in strijd met bet preventief doel : de veroordelingen wegens vergissingen die geen echte fouten zijn werken eerder een vertekening dan een aanscherping van bet verantwoordelijkheidsbesef in de hand 545

15 Ten tweede betrof bet voorgaande de font die voetgangers of :fietsers kunnen hebben aan door henzelf geleden schade, waardoor zij naar huidig recht geheel of gedeeltelijk van schadevergoeding verstoken blijven - een situatie die zich onder de toepassing van bet nieuwe artikell385bis B.W. niet meer za1 voordoen. Wat daarentegen de fouten van voetgangers of :fietsers betre:ft waardoor andere voetgangers of :fietsers, maar ook bestuurders en hun passagiers schade lijden, is ons antwoord op de uitgangsvraag "wat met de ongevallenpreventie" kort en duidelijk : er verandert niets. Immers, zowel voor schade geleden door zwakke gebruikers zonder tussenkomst van een motorrijtuig als voor schade geleden door bestuurders blijft de schuldaansprakelijkheid onverkort spelen. Hier blijkt nog eens duidelijk de asymmetrie van de vergoedingsaanspraken bij eenzelfde ongeval die er in bet kader van artikel1385bis B.W. vaak za1 zijn. In de systematiek van bet nieuwe artikel staat bet schimmig karakter van vele verkeersfouten ( eerder "technische vergissingen") wel toe de spons te vegen over fouten van de voetganger of :fietser-schadelijder, maar niet over de fouten van de voetganger of:fietser-schadeverwekker. 546

EEN NIEUWE VERGOEDINGSREGEL VOOR BEPAALDE SLACHTOFFERS VAN VERKEERSONGEVALLEN 1

EEN NIEUWE VERGOEDINGSREGEL VOOR BEPAALDE SLACHTOFFERS VAN VERKEERSONGEVALLEN 1 EEN NIEUWE VERGOEDINGSREGEL VOOR BEPAALDE SLACHTOFFERS VAN VERKEERSONGEVALLEN 1 Prof. Dr. D. Simoeni De eerste januari 1995 wordt voor bet Belgische verkeersrecht een uiterst belangrijke datum. Dan immers

Nadere informatie

Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker

Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker Dit artikel zal ingaan op de meest prangende vraagstukken over die vergoedingsregeling, namelijk wie heeft recht op vergoeding? Welke zijn de voorwaarden voor de

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Rolnummer 4995. Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T

Rolnummer 4995. Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T Rolnummer 4995 Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 29bis van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars

Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars De partijen: Verbond van Verzekeraars, gevestigd te Den Haag, en Zorgverzekeraars Nederland, gevestigd te Zeist, in aanmerking nemende dat: 1. zorgverzekeraars

Nadere informatie

Rolnummer 4853. Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T

Rolnummer 4853. Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T Rolnummer 4853 Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 29bis van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Rolnummer 5763. Arrest nr. 175/2014 van 4 december 2014 A R R E S T

Rolnummer 5763. Arrest nr. 175/2014 van 4 december 2014 A R R E S T Rolnummer 5763 Arrest nr. 175/2014 van 4 december 2014 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA 2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA LANDSVERORDENING van 18 juli 2013 houdende regels over de aanleg, het beheer en het onderhoud van spoorwegen en de daarbij behorende infrastructuur, alsmede over

Nadere informatie

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Algemeen Als u vermoedt dat een beroepsbeoefenaar uw rechten heeft geschonden, kunt u hem of de zorginstelling waarbinnen hij werkt aansprakelijk stellen. Volgens

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 759 Vaststelling en invoering van afdeling 8.14.1 (verkeersongevallen) van het Burgerlijk Wetboek Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP Aan de Tweede

Nadere informatie

Rolnummer 2652. Arrest nr. 86/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T

Rolnummer 2652. Arrest nr. 86/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T Rolnummer 2652 Arrest nr. 86/2003 van 11 juni 2003 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 4, 1, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD ARTIKEL 1 Wat verstaat men onder? 1) Familie a) Uzelf; b) Uw samenwonende echtgenoot of de persoon met wie u samenwoont, hierna begrepen in de term echtgenoot

Nadere informatie

POLIS EVENEMENTEN. Doelgroep

POLIS EVENEMENTEN. Doelgroep Doelgroep Deze polis is bestemd voor evenementen met een tijdelijk karakter waarvan de organisatie niet tot de bedrijfsactiviteit van de organisator behoort. Met deze polis richten wij ons dus vooral tot

Nadere informatie

Artikel 185 WW. Spoorboekje

Artikel 185 WW. Spoorboekje Artikel 185 WW Spoorboekje Wanneer is art. 185 WVW van toepassing? Er moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan wil art. 185 WVW van toepassing zijn. Allereerst zal er sprake moeten zijn van een ongeval

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband

Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband Prof. dr. Alois VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen 1 BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID EN STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID A. Begrip burgerlijke

Nadere informatie

Verdrag inzake de wet welke van toepassing is op verkeersongevallen op de weg. De Staten die dit Verdrag hebben ondertekend,

Verdrag inzake de wet welke van toepassing is op verkeersongevallen op de weg. De Staten die dit Verdrag hebben ondertekend, Verdrag inzake de wet welke van toepassing is op verkeersongevallen op de weg De Staten die dit Verdrag hebben ondertekend, Geleid door de wens gemeenschappelijke bepalingen vast te stellen inzake de wet

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen INHOUD I. De begrippen burgerlijke aansprakelijkheid en strafrechtelijke II. Twee concrete

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 955 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en het Burgerlijk Wetboek teneinde het verhaal van schade die wordt veroorzaakt als gevolg van een

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

KBC POLIS BROMFIETS. Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets.

KBC POLIS BROMFIETS. Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets. KBC POLIS BROMFIETS Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets. Iedere eigenaar of (financiële) leasingnemer van een bromfiets. Verzekeringen Welke verzekeringen

Nadere informatie

Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten

Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten Partijen: Verbond van Verzekeraars te Den Haag, vertegenwoordigd door R.R. Latenstein van Voorst MBA, en mr. R. Weurding, algemeen

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Vertaling C-359/14 1 Datum van indiening: 23 juli 2014 Verwijzende rechter: Zaak C-359/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Vilniaus miesto apylinkės teismas

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie juridische zaken en interne markt. 25 september 2002

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie juridische zaken en interne markt. 25 september 2002 EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie juridische zaken en interne markt 25 september 2002 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van

Nadere informatie

Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim

Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim Gedrag bij een ongeval, vluchtmisdrijf en schuldig verzuim Juli 10 Hilde Peeters Jaarlijks worden duizenden mensen geconfronteerd met een verkeersongeval, soms ook een ongeval met zware gevolgen. Hoe reageer

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 13/05/2013

Datum van inontvangstneming : 13/05/2013 Datum van inontvangstneming : 13/05/2013 Vertaling C-162/13-1 Zaak C162/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 29 maart 2013 Verwijzende rechter: Vrhovno sodišče Republike Slovenije

Nadere informatie

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN De Polis Handel en diensten beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn beroepsleven. De verzekering is bestemd voor kleinhandelszaken. Verzekeringen Wat kan

Nadere informatie

DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE. 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers

DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE. 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers 2. Wettelijke initiatieven 1) wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers 1/5 Deze Bijzondere voorwaarden horen bij uw Verkeerschadeverzekering voor Werknemers. Ook de Algemene voorwaarden Bedrijfsverzekeringen

Nadere informatie

ARREST In de zaak A 2011/3. Inzake: Mercator Verzekeringen N.V. e.a. tegen: Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds e.a. ARRET Dans l affaire A 2011/3

ARREST In de zaak A 2011/3. Inzake: Mercator Verzekeringen N.V. e.a. tegen: Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds e.a. ARRET Dans l affaire A 2011/3 1 COUR DE JUSTICE BENELUX GERECHTSHOF ~ A 2011/3/7 ARREST In de zaak A 2011/3 Inzake: Mercator Verzekeringen N.V. e.a. tegen: Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds e.a. Procestaal: Nederlands ARRET Dans

Nadere informatie

Convenant Regeling administratiekosten

Convenant Regeling administratiekosten Convenant Regeling administratiekosten Het convenant Regeling administratiekosten wordt per 1 april 2013 conform de bepaling in artikel 10 van het convenant verlengd. De lumpsumvergoeding (in 2012 74,71)

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Motorrijtuigenverzekering Wettelijke Aansprakelijkheid

Bijzondere Voorwaarden Motorrijtuigenverzekering Wettelijke Aansprakelijkheid Henck Arronstraat 5 7 Pob 1030 Tel. 473400/477955 Fax 476669 Paramaribo Suriname E-mailadres: assuria@sr.net Filiaal Nickerie R.P. Bharosstraat 68 Pob 6096 Tel. 0231911 Fax 0231912 Nw. Nickerie - Suriname

Nadere informatie

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Met voorbijgaan aan hetgeen anders in de verzekerings voorwaarden mocht zijn bepaald, wordt deze verzekering

Nadere informatie

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme Versie april 2008 Doel van TRIP Vanaf 1 mei moet in bepaalde takken de schade veroorzaakt door terrorisme verplicht verzekerd worden. Om de solidariteit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 759 Vaststelling en invoering van afdeling 8.14.1 (verkeersongevallen) van het Burgerlijk Wetboek Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden

Voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Home 1 Voorwaarden Schadeverzekering voor Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Verzekerden

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Commissie voor het Bank-,

Nadere informatie

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze @Risk Samenvatting Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze Samenvatting @RISK Analyse van het risico op ernstige en dodelijke

Nadere informatie

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN ARTIKEL 1 Wat verstaat men onder? 1) Familie a) Uzelf; b) Uw samenwonende echtgenoot of de persoon met wie u samenwoont, hierna begrepen in de term echtgenoot

Nadere informatie

Rolnummer 5264. Arrest nr. 24/2012 van 16 februari 2012 A R R E S T

Rolnummer 5264. Arrest nr. 24/2012 van 16 februari 2012 A R R E S T Rolnummer 5264 Arrest nr. 24/2012 van 16 februari 2012 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 38, 5, van de wetten betreffende de politie over het wegverkeer, gecoördineerd bij koninklijk

Nadere informatie

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T Rolnummer 4834 Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering, zoals ingevoegd bij artikel 9 van de wet van 21 april

Nadere informatie

De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven.

De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven. KBC-GEZINSPOLIS De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven. Alle gezinnen. Wat is een gezin? KBC-Verzekeringen aanvaardt elke manier van samenleven in hetzelfde

Nadere informatie

C A R P O O L I N G. Inhoud. Wettelijke omschrijving. Voordelen Verzekeringen. Stimuli van de overheid

C A R P O O L I N G. Inhoud. Wettelijke omschrijving. Voordelen Verzekeringen. Stimuli van de overheid C A R P O O L I N G Wettelijke omschrijving Inhoud Voordelen Verzekeringen Stimuli van de overheid Wettelijke omschrijving Definitie Carpooling : minstens twee werknemers een zelfde voertuig delen om een

Nadere informatie

27 JANUARI 2008. - Koninklijk besluit betreffende

27 JANUARI 2008. - Koninklijk besluit betreffende <praalwagens> FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER 27 JANUARI 2008. - Koninklijk besluit betreffende VERSLAG AAN DE KONING Sire, Het ontwerp van koninklijk besluit dat ik de eer heb aan Uwe Majesteit

Nadere informatie

Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis. Basis BA

Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis. Basis BA Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis Basis BA 1 De verschillende soorten aansprakelijkheid onderscheiden (morele, burgerrechtelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid) en bepalen

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2002.2384 (064.02) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS De heeft in december 2008 wederom drie interessante arresten gewezen inzake werkgeversaansprakelijkheid voor verkeersletsel

Nadere informatie

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Rialto.Tóch verzekerd Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Dit zijn de polisvoorwaarden van de Schadeverzekering Inzittenden. U vindt hier wanneer u en verzekerden recht hebben op een uitkering

Nadere informatie

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014)

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95

Nadere informatie

Partijen zullen hierna [BETROKKENE] en [VERZEKERAAR] genoemd worden.

Partijen zullen hierna [BETROKKENE] en [VERZEKERAAR] genoemd worden. beschikking RECHTBANK ROTTERDAM Team handel zaaknummer / rekestnummer: C/10/423356 / HA RK 13-304 Beschikking van in de zaak van [BETROKKENE], wonende te Rotterdam, verzoeker, advocaat mr. P. Meijer, tegen'

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Postadres : Ministerie van Justitie Waterloolaan 115 Kantoren : Regentschapsstraat 61 Tel. : 02 / 542.72.00 Fax : 02 / 542.72.12 COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 239 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende

Nadere informatie

Rolnummer 4237. Arrest nr. 33/2008 van 28 februari 2008 A R R E S T

Rolnummer 4237. Arrest nr. 33/2008 van 28 februari 2008 A R R E S T Rolnummer 4237 Arrest nr. 33/2008 van 28 februari 2008 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 34, 2, van de wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst, gesteld door

Nadere informatie

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Kluwer - Deventer Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag

Nadere informatie

Gewestelijke dienst. a) Naam en voornaam:...

Gewestelijke dienst. a) Naam en voornaam:... Gewestelijke dienst Ongevalsaangifte Artikel 36, 2 en 3 gecoördineerde wet van 4.7.94 Art. 24 K.B. van 3.7.96 Identificatie van de gerechtigde a) Naam en voornaam:... b) Inschrijvingsnummer bij de gewestelijke

Nadere informatie

B.A. Privé-Leven Brochure

B.A. Privé-Leven Brochure B.A. Privé-Leven Brochure AMMA VERZEKERINGEN o.v. Algemene Mutualiteit voor Medische Assuranties onderlinge verzekeringsonderneming vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke

Nadere informatie

Rolnummers 5932, 5957 en 5958. Arrest nr. 123/2015 van 24 september 2015 A R R E S T

Rolnummers 5932, 5957 en 5958. Arrest nr. 123/2015 van 24 september 2015 A R R E S T Rolnummers 5932, 5957 en 5958 Arrest nr. 123/2015 van 24 september 2015 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over artikel 19bis-11, 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte

Nadere informatie

Schaderegeling schuldloze derde. Bedrijfsregeling no. 7

Schaderegeling schuldloze derde. Bedrijfsregeling no. 7 Schaderegeling schuldloze derde Bedrijfsregeling no. 7 Afdeling Motorrijtuigen van het Verbond van Verzekeraars Afdeling Transport van het Verbond van Verzekeraars Afdeling Algemene Aansprakelijkheid van

Nadere informatie

Conventie. Rechtsbijstandsverzekering van Generali Belgium NV

Conventie. Rechtsbijstandsverzekering van Generali Belgium NV Conventie De duur van de verzekeringsovereenkomst wordt vastgesteld in de bijzondere voorwaarden. Hij kan niet langer zijn dan één jaar. Op elke jaarlijkse vervaldag wordt de verzekeringsovereenkomst stilzwijgend

Nadere informatie

Rolnummer 5911. Arrest nr. 96/2015 van 25 juni 2015 A R R E S T

Rolnummer 5911. Arrest nr. 96/2015 van 25 juni 2015 A R R E S T Rolnummer 5911 Arrest nr. 96/2015 van 25 juni 2015 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig Voorwaardenblad 321-94 Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Artikel 264-20.1504

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden

Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden MRT SVI - LVP 09.01 Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden Luyten Voordeel Pakket Inhoudsopgave Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 050.01 ingediend door: hierna te noemen 'klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers Waarom hebt u een a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers nodig? Een belangrijke uitsluiting op de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven

Nadere informatie

29/01/2015. Wie verzekeren wij? Wat verzekeren wij? Lichamelijke ongevallen

29/01/2015. Wie verzekeren wij? Wat verzekeren wij? Lichamelijke ongevallen DAG VAN DE OPVOEDER KORTRIJK 03 februari 2015 Een volledig verzekeringsdossier B.A. Uitbating School en Ongevallen B.A. Bestuurders Rechtsbijstand Arbeidsongevallen en Gemeen Recht Uw school Alle Bouwplaats

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013

PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 PERSBERICHT Brussel, 5 augustus 2013 Minder slachtoffers door verkeersongevallen in België in 2012 De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie publiceert vandaag de recentste cijfers over

Nadere informatie

PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006. (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels

PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006. (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006 (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels Aangevuld, gewijzigd of aangepast door: - de wet van 21 december 2007 houdende diverse bepalingen (I) (B.S. 31 december

Nadere informatie

Aangifte van ongeval KLEEF HIER GELE KLEVER. Ruimte voorbehouden voor het ziekenfonds. Type: GR A INT. I Identificatiegegevens van het slachtoffer

Aangifte van ongeval KLEEF HIER GELE KLEVER. Ruimte voorbehouden voor het ziekenfonds. Type: GR A INT. I Identificatiegegevens van het slachtoffer Aangifte van ongeval CHRISTELIJKE MUTUALITEIT Ruimte voorbehouden voor het ziekenfonds dossiernummer: Type: GR A INT I Identificatiegegevens van het slachtoffer 1. Naam en voornaam... Straat... nummer/bus...

Nadere informatie

VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID

VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID CONSULT aan de Directie Verkeersveiligheid van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID Kanttekeningen bij het Rapport van de Studiegroep Verkeersaansprakelijkheid

Nadere informatie

De controverse rond de verhouding tussen de artikelen 126 en 134 van bet RV A-Besluit in bet Iicht van de verschillende interpretatiemethodes

De controverse rond de verhouding tussen de artikelen 126 en 134 van bet RV A-Besluit in bet Iicht van de verschillende interpretatiemethodes De controverse rond de verhouding tussen de artikelen 126 en 134 van bet RV A-Besluit in bet Iicht van de verschillende interpretatiemethodes David D'Hooghe In rechtspraak en rechtsleer is na het Cassatiearrest

Nadere informatie

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster LJN: BW9368, Rechtbank Amsterdam, 6 juni 2012 2. De feiten 2.1. [A] en [B] wonen tegenover elkaar in [plaats]. [C] woont

Nadere informatie

Voorwaarden Wettelijke Aansprakelijkheid. Inhoud. Motorverzekering Onderdeel van het Compleet bij Elkaar Pakket

Voorwaarden Wettelijke Aansprakelijkheid. Inhoud. Motorverzekering Onderdeel van het Compleet bij Elkaar Pakket Motorverzekering Onderdeel van het Compleet bij Elkaar Pakket Voorwaarden Wettelijke Aansprakelijkheid Klik op de vraag om het antwoord te lezen. Inhoud Wettelijke aansprakelijkheid 1. Wie zijn de verzekerden?...3

Nadere informatie

In deze folder wordt informatie. Waarborgfonds wendt met een om schadevergoeding. WAARBORGFONDS ~~RVERKEER

In deze folder wordt informatie. Waarborgfonds wendt met een om schadevergoeding. WAARBORGFONDS ~~RVERKEER In deze folder wordt informatie verstrekt, wanneer die van nut kan zijn, u zich tot het Waarborgfonds wendt met een verzoek om schadevergoeding. WAARBORGFONDS ~~RVERKEER WANNEER NAAR HET WAARBORGFONDS

Nadere informatie

Niet verzekerd 13. Wanneer is schade door de auto niet verzekerd?...6 14. Welke schade is niet verzekerd?...7

Niet verzekerd 13. Wanneer is schade door de auto niet verzekerd?...6 14. Welke schade is niet verzekerd?...7 Goed op weg Autoverzekering Onderdeel van het Compleet bij Elkaar Pakket Voorwaarden Wettelijke Aansprakelijkheid Klik op de vraag om het antwoord te lezen. Inhoud Wettelijke aansprakelijkheid 1. Wie zijn

Nadere informatie

Rolnummer 4936. Arrest nr. 21/2011 van 3 februari 2011 A R R E S T

Rolnummer 4936. Arrest nr. 21/2011 van 3 februari 2011 A R R E S T Rolnummer 4936 Arrest nr. 21/2011 van 3 februari 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN Aanbeveling betreffende strafbedingen Brussel, 21 oktober 1997 1 Gelet op de artikelen 35, par. 3, lid 2, en 36 van de wet van 14 juli 1991 betreffende

Nadere informatie

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling Hoofdstuk 5 RECHTSBIJSTAND Voorafgaandelijke bepaling Gewaarborgd schadegeval Art.21 De bepalingen van de overige hoofdstukken van deze overeenkomst zijn van toepassing op Rechtsbijstand voor zover ze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 21 528 Verkeersaansprakelijkheid Nr. 6 LIJST VAN ANTWOORDEN 1 Ontvangen 1 november 1995 De vaste commissie voor Justitie, belast met de behandeling

Nadere informatie

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade M.P.G. Schipper & I. van der Zalm Published in AV&S 2010/3, nr. 15,

Nadere informatie

KBC POLIS MOTORFIETS

KBC POLIS MOTORFIETS KBC POLIS MOTORFIETS Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een motorfiets. Iedere eigenaar of (financiële) leasingnemer van een motorfiets. Verzekeringen Welke

Nadere informatie

Dossier : jongeren en het verkeer

Dossier : jongeren en het verkeer Dossier : jongeren en het verkeer 1 Nooit had ik gedacht dat mij zoiets kon overkomen, is een bedenking die wel meer jongeren die betrokken raakten in een ongeval zich maken. Nochtans, als de media op

Nadere informatie

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid drs V.G.J. (Vincent) Zwijnenberg 8 april 2010 Onderwerpen 1. De behoorlijke verzekering volgens de Hoge Raad 2. De behoorlijke verzekering

Nadere informatie

Elektriekers en verzekeringen

Elektriekers en verzekeringen Wel Elektriekers en verzekeringen Federale Verzekering enkele belangrijke cijfers (2012) - Balanstotaal (geconsolideerd) 2,57 miljard - Technische reserves 2,19 miljard - Totale incasso 368,47 miljoen

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij stages

Aansprakelijkheid bij stages Aansprakelijkheid bij stages Algemeen Artikel 6:170 BW bepaalt dat een werkgever aansprakelijk is voor een ondergeschikte. Door expliciet te spreken over een ondergeschikte heeft de wetgever beoogd dat

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

KBC-ONGEVALLENVERZEKERING

KBC-ONGEVALLENVERZEKERING KBC-ONGEVALLENVERZEKERING De KBC-Ongevallenverzekering biedt de verzekerden financiële bescherming wanneer zij het slachtoffer worden van een ongeval. Elke privé-persoon die geen zelfstandige activiteit

Nadere informatie

WET MEDISCHE ONGEVALLEN

WET MEDISCHE ONGEVALLEN WET MEDISCHE ONGEVALLEN Thierry VANSWEEVELT Hoogleraar Universiteit Antwerpen Advocaat Dewallens & partners Thierry.vansweevelt@ua.ac.be University of Antwerp/ Law firm Dewallens & partners KLASSIEK FOUTSYSTEEM

Nadere informatie

NAAR EEN ZESDE RICHTLIJN MOTORRIJTUIGEN VERZEKERING

NAAR EEN ZESDE RICHTLIJN MOTORRIJTUIGEN VERZEKERING TRIER VII NAAR EEN ZESDE RICHTLIJN MOTORRIJTUIGEN VERZEKERING Een regelgeving voor aanhangwagens Moeten er speciale maatregelen voor aanhangwagens worden getroffen in het kader van een eventuele zesde

Nadere informatie

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers Model SOLC.2965.1.0 Informatie voor de ondernemer Wij zijn Belangrijk De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden. De Algemene Voorwaarden

Nadere informatie

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T Rolnummer 4790 Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006, gesteld door de Vrederechter van het

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek artikel 1382

Burgerlijk Wetboek artikel 1382 11. VERZEKERINGEN ------------------------ Burgerlijk Wetboek artikel 1382 «Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan,

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de

Nadere informatie

DK220 Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen

DK220 Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen DK220 Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen Deze voorwaarden vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden. Woorden welke cursief geschreven zijn, worden nader beschreven

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s

Nadere informatie