Ik heb vragen rond 'expressieve taalstoornis' of 'taalstoornis' alleen en begon nu wat te twijfelen of dat synoniemen zijn voor dysfasie of niet.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik heb vragen rond 'expressieve taalstoornis' of 'taalstoornis' alleen en begon nu wat te twijfelen of dat synoniemen zijn voor dysfasie of niet."

Transcriptie

1 Vraag In de aanloop naar volgend schooljaar krijgen we heel wat vragen rond de type 7 taal-spraak groep. Onder andere over welke 'termen' ok of niet ok zijn ifv opmaak gemotiveerd verslag / verslag. Ik heb er je boek bijgenomen op p 42. Klopt het dat alle termen in figuur 4 ok zijn? Ik heb vragen rond 'expressieve taalstoornis' of 'taalstoornis' alleen en begon nu wat te twijfelen of dat synoniemen zijn voor dysfasie of niet. Intussen vorige donderdag ook met overheid afgesproken dat wanneer enkel audioloog ontbreekt en gehoor degelijk werd gecontroleerd door NKO...we de mensen niet meer bijkomend doorverwijzen, maar vooral ondersteuningsbehoeften in kaart brengen. Streefdoek blijft multidisciplinaire diagnostiek...maar in praktijk levert dat op dit moment zoveel problemen op dat we noodgedwongen moeten bijsturen. Antwoord prof. Zink: De afspraak was duidelijk dat de term ontwikkelingsdysfasie moet gebruikt worden in de verslagen en attesten. Zie ook het document in bijlage dat we samen hebben opgemaakt voor het kabinet. We weten uit wetenschappelijk onderzoek dat ongeveer 2à3% van de kinderen een hardnekkige taalontwikkelingsstoornis met specifieke kenmerken heeft, dat zijn de kinderen die de diagnose ontwikkelingsdysfasie krijgen. Andere termen zoals taalontwikkelingsstoornis en Specific Language Impairment worden te pas en te onpas gebruikt, ook voor stoornissen die niet hardnekkig zijn en bij kinderen die geen kenmerken vertonen. Uit de literatuur blijkt dan ook dat de prevalentie van SLI 7% is, wat veel te hoog is. Bovendien is ons boek aan een herwerking toe (de derde druk zal een herwerkte druk zijn), internationaal ligt de term SLI momenteel ook erg onder vuur, het is helemaal geen specifiek probleem. Dat stuk over terminologie zou ik dus eigenlijk moeten herschrijven. Maar wat er in ons boek staat onder paragraaf 2.3 Terminologie klopt nog steeds in grote lijnen, maar de afspraak is dat er 1 duidelijke term komt (ontwikkelingsdysfasie) net zoals we bij kinderen met hardnekkige leesstoornissen de term dyslexie gebruiken. Die termen houden in dat het hardnekkig is, de termen taalstoornis en leesstoornis houden niet altijd in dat het hardnekkig is. Expressieve taalstoornis en taalstoornis zijn dus geen correcte synoniemen voor ontwikkelingsdysfasie. Die termen zijn weer te vaag en geven niet aan dat het om een hardnekkig probleem gaat en welke kenmerken het kind heeft. Ontwikkelingsdysfasie is een hardnekkige taalontwikkelingsstoornis met minstens een aantal specifieke kenmerken (bv woordvindingsproblemen, parafasieën, dysgrammatisme,...). De kenmerken staan opgesomd in ons boek en ook in het document in bijlage. De enige term die je als synoniem kan aanvaarden is de afkorting dysfasie. Dat is de term die ook door het RIZIV gebruikt wordt bij een hardnekkige taalontwikkelingsstoornis. Het was de bedoeling dat de tekst hier in bijlage ergens gepubliceerd werd. Evy Verduyckt (van kabinet Pascal Smet, ik weet niet of zij nu nog op onderwijs zit) heeft zomer 2013 aangegeven dat het decreet veel korter moest zijn en gevraagd of we deze tekst op een

2 andere manier konden publiceren. Ik heb toen gevraagd of het ergens kon toegevoegd worden aan de prodia Taal, maar dat is niet gebeurd. Het gevolg is dat nu maar enkelen weten waar ze zich op moeten baseren. De tekst in bijlage zou dringend breed verspreid moeten worden. Streefdoel blijft multidisciplinaire diagnostiek en ook dat het een erkend centrum moet zijn (CAR of COS). Het klopt dat we mensen niet onnodig naar een audioloog of NKO-arts moeten doorverwijzen, die de problematiek toch niet kennen. Het is het multidisciplinaire team (met logopedist die gespecialiseerd is op dit vlak) dat de diagnose stelt. Ik zit op 21 mei samen met de voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Logopedisten om alles nog eens duidelijk toe te lichten. De VVL zit nadien samen met het kabinet van Hilde Crevits. Misschien kunnen zij ook helpen om de informatie correct door te geven aan alle logopedisten. Daarnaast is het belangrijk dat CLBs ook de juiste informatie (zie bijlage) hebben.

3 Criteria taalklas/gon type 7 Als overkoepelende term voor type 7 stellen we voor: Spraak-/Taal- en Gehoorstoornissen. Algemene regel Aanpassingen in het gewoon onderwijs en remediëring zijn niet in verhouding met de onderwijsbehoeften van het kind, de spraak- en/of taalontwikkelingsproblemen hebben een duidelijke impact op het schools èn op het sociaal-emotioneel functioneren van het kind. Het kind heeft een zeer beperkte communicatieve redzaamheid, die zich manifesteert in een beperkt vermogen om wederkerig te communiceren. Deze regel geldt zowel voor kinderen vanaf 6 jaar als voor kinderen onder de 6 jaar. Criteria voor kinderen vanaf 6 jaar 1. Diagnose ontwikkelingsdysfasie a. hardnekkige spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis (minstens 1 jaar spraak- /taaltherapie gehad met onvoldoende vooruitgang/inhaalbeweging; dit betekent na een jaar therapie/ondersteuning nog op minstens 1 taalcomponent pc 3 of op 2 taalcomponenten pc 10. Onder therapie/ondersteuning verstaan we de ondersteuning van zorg- of hulpverleningsinstanties die redelijkerwijs voor het desbetreffende kind en zijn omgeving beschikbaar/haalbaar is, met name thuisbegeleiding die taalstimulerend werkt en/of monodisciplinaire logopedische of multidisciplinaire behandeling (waarbij logopedie één van de disciplines uitmaakt). De taalcomponenten zijn fonologie, lexicon, semantiek, morfologie, syntaxis en pragmatiek. Deze 6 componenten moeten zowel op receptief als op productief vlak geëvalueerd worden. b. bij (her)evaluatie (taalbegrip, spraak- en taalproductie èn spontane taalanalyse) vallen minstens drie van de volgende kenmerken van ontwikkelingsdysfasie op: auditieve verwerkingsstoornissen, zwak auditief kortetermijngeheugen, zwak fonologisch en fonemisch bewustzijn, taalbegripsproblemen, fonologische stoornissen, verbale ontwikkelingsdyspraxie, woordvindingsproblemen, parafasieën, dys- of agrammatisme, communicatieve intentieproblemen, problemen met narratieve vaardigheden/verhaalopbouw, onvloeiend spreekgedrag en hypospontaneïteit. c. diagnose gesteld door een erkend gespecialiseerd multidisciplinair team (CAR of COS) met minstens inbegrip van een logopedist, audioloog en NKO-arts. d. spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis die niet toe te schrijven is aan i. een beperkt niveau van cognitief functioneren (PIQ 80) ii. een gehoorverlies (verlies aan het beste oor mag niet meer zijn dan 40 db HL) iii. een zichtbaar neurologisch letsel.

4 e. jaarlijkse evaluatie van de spraak-/taal- en communicatieve vaardigheden is verplicht om na te gaan of... i. het kind nog nood heeft aan het doelgroepspecifieke aanbod binnen type 7 (en indien niet de overstap naar het gewoon onderwijs kan maken) ii. het kind geheroriënteerd moet worden naar een ander type BuO. 2. Diagnose kinderafasie a. uit neurologisch onderzoek blijkt een zichtbaar letsel (hersentrauma, tumor, stoornis in de bloedvoorziening, ). b. er is sprake van een terugval in de taalontwikkeling. Dit moet blijken uit anamnese en onderzoek van taalbegrip, taalproductie èn spontane taalanalyse. c. In dit geval moet ook voldaan zijn aan (1 b., 1 c., 1 d.i., 1 d.ii en 1 e.). Criteria voor kinderen jonger dan 6 jaar 1. Vermoeden van ontwikkelingsdysfasie a. hardnekkige spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis is nog niet noodzakelijk bewezen. De spraak- en/of taalontwikkeling komt echter zeer moeizaam op gang. Uit evaluatie (taalbegrip, spraak-/taalproductie én spontane taalanalyse) moet blijken dat... i. vanaf 3 jaar: het kind maximaal driewoorduitingen produceert waarbij de grammaticale ontwikkeling nog niet op gang is gekomen (telegramstijl) al dan niet gepaard gaand met ernstige spraakverstaanbaarheidsproblemen. ii. vanaf 4 jaar: het kind maximaal vijfwoorduitingen produceert waarbij de grammaticale ontwikkeling nog duidelijk onvoldoende op gang is gekomen (voornamelijk telegramstijl) en eerste kenmerken van ontwikkelingsdysfasie kunnen worden vastgesteld, al dan niet gepaard gaand met ernstige spraakverstaanbaarheidsproblemen. iii. vanaf 5 jaar: 1) het kind maximaal eenvoudige enkelvoudige zinnen produceert waarbij minstens drie stoorniskenmerken duidelijk op de voorgrond treden (zie 1.b) al dan niet gepaard gaand met ernstige spraakverstaanbaarheidsproblemen. 2) het kind na minstens een half jaar spraak-/taaltherapie onvoldoende vooruitgang/inhaalbeweging maakt: dit betekent na therapie/ondersteuning nog op minstens 1 taalcomponent pc 3 of op 2 taalcomponenten pc 10. Onder therapie/ondersteuning verstaan we de ondersteuning van zorg- of hulpverleningsinstanties die redelijkerwijs voor het desbetreffende kind en zijn omgeving beschikbaar/haalbaar is, met name thuisbegeleiding die taalstimulerend werkt, monodisciplinaire logopedische en/of multidisciplinaire behandeling (waarbij logopedie één van de disciplines

5 uitmaakt). De taalcomponenten zijn fonologie, lexicon, semantiek, morfologie, syntaxis en pragmatiek. b. diagnose gesteld door een erkend gespecialiseerd multidisciplinair team (CAR of COS) met minstens inbegrip van een logopedist, audioloog en NKO-arts. c. spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis die niet toe te schrijven is aan i. een beperkt niveau van cognitief functioneren (PIQ 80) ii. een gehoorverlies (verlies aan het beste oor mag niet meer zijn dan 40 db HL). d. jaarlijkse evaluatie van de spraak-/taal- en communicatieve vaardigheden is verplicht om na te gaan of... i. het kind nog nood heeft aan het doelgroepspecifieke aanbod binnen type 7 (en indien niet de overstap naar het gewoon onderwijs kan maken) ii. het kind geheroriënteerd moet worden naar een ander type BuO. 2. Diagnose kinderafasie a. uit neurologisch onderzoek blijkt een zichtbaar letsel (hersentrauma, tumor, stoornis in de bloedvoorziening, ). b. er is sprake van een terugval in de taalontwikkeling. Dit moet blijken uit anamnese, onderzoek van taalbegrip en taalproductie èn spontane taalanalyse. c. in dit geval moet ook voldaan zijn aan (1 b., 1 c. en 1 d.). Andere problemen die zich kunnen voordoen Bij deze problemen gelden dezelfde regels zoals hierboven beschreven per leeftijdscategorie. Daarnaast geldt voor de volgende groepen: ASS: een kind met een diagnose of vermoeden van ASS komt alleen in aanmerking als de verbale communicatieve beperking op de voorgrond staat, waarbij uit onderzoeksgegevens blijkt dat naast ernstige semantisch-pragmatische problemen er eveneens ernstige fonologische en/of morfosyntactische problemen aanwezig zijn (fonologisch-syntactisch stoornisprofiel). Het kind moet duidelijk nood hebben aan extra en aangepaste logopedische ondersteuning die niet kan geboden worden in type 9. Meertaligheid: uit de diagnose moet blijken dat er meer aan de hand is dan taalproblemen omwille van twee- of meertalige opvoeding. Het kind moet ook duidelijke problemen hebben met de verwerving van de moedertaal (moet blijken uit testing en/of grondige anamnese) door een multidisciplinair team (CAR of COS) in samenwerking met CLB. Het verwerven van het Nederlands verloopt minder vlot dan bij andere tweetalige kinderen in vergelijkbare situatie (simultaan, vroeg successief, laat successief tweetalige opvoeding). Het kind moet al minstens 1 schooljaar Nederlandstalig taalaanbod (in kinderopvang en/of op school) gehad hebben om dit te kunnen evalueren. Kansarmoede: dit mag geen exclusiecriterium zijn. Kansarme kinderen kunnen ook een taalontwikkelingsstoornis hebben. Om dit na te gaan, moeten ze net als de andere kinderen

6 een hardnekkig taalontwikkelingsprobleem hebben. Indien uit een sociaal dossier, samengesteld door het CLB, blijkt dat de ouders geen logopedische behandeling konden betalen, moet het kind al specifieke taalondersteuning/taalbegeleiding hebben gehad binnen het gewoon onderwijs. De school moet kunnen aantonen dat er effectief didactische aanpassingen zijn gebeurd zoals omschreven in Zink & Breuls, 2012, Hoofdstuk 8.

Audiologisch centrum, spraaktaalteam

Audiologisch centrum, spraaktaalteam TOS en Meertaligheid Onderwijsdag 25 mei 2016 Maaike Diender, klinisch linguïst Els de Jong, teamleider spraaktaalteam/logo-akoepedist Audiologisch centrum, spraaktaalteam Gehooronderzoek Logopedisch onderzoek

Nadere informatie

AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR. Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek

AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR. Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek Het spraaktaalteam van het ACHN Multidisciplinair team bestaat uit: Gedragswetenschappers (orthopedagogen/psychologen)

Nadere informatie

Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos. 2 Stappen bij het opstellen van een behandelplan 29

Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos. 2 Stappen bij het opstellen van een behandelplan 29 Inhoud Inleiding 15 Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos 1 Het computerprogramma 23 1.1 Inleiding 23 1.2 Doel van het computerprogramma Behandeldoelen tos 23 1.3 Doelgroep en gebruikers

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Hoofdstuk 1 Normale taalontwikkeling Hoofdstuk 2 Ontwikkelingsdysfasie

Inhoud Inleiding Hoofdstuk 1 Normale taalontwikkeling Hoofdstuk 2 Ontwikkelingsdysfasie Inhoud Inleiding 11 Hoofdstuk 1 Normale taalontwikkeling 15 1.1 Taalontwikkeling: een multidimensioneel gebeuren 16 1.2 Componenten van de taalontwikkeling 18 1.3 Fasen in de taalontwikkeling 21 1.4 Besluit

Nadere informatie

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr, logopedist Congres 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Over welke kinderen praten we vandaag? Engels: Specific Language Impairment: Is SLI wel zo

Nadere informatie

Dubbeldiagnose dyslexie en dysfatische ontwikkeling. Parallelsessie C: Dubbeldiagnoses: dubbele zorg? Januari 2012 Petra van de Ree

Dubbeldiagnose dyslexie en dysfatische ontwikkeling. Parallelsessie C: Dubbeldiagnoses: dubbele zorg? Januari 2012 Petra van de Ree Dubbeldiagnose dyslexie en dysfatische ontwikkeling Parallelsessie C: Dubbeldiagnoses: dubbele zorg? Januari 2012 Petra van de Ree Definitie spraaktaalstoornis Dysfatische ontwikkeling (DO) Specific Language

Nadere informatie

Handleiding voor het gebruik van de Vlorregistratieprocedure

Handleiding voor het gebruik van de Vlorregistratieprocedure Handleiding voor het gebruik van de Vlorregistratieprocedure voor studenten met een functiebeperking versie 2015 1 Situering De Vlaamse Onderwijsraad bracht op 12 juni 2007 advies uit over de registratie

Nadere informatie

Ontwikkelingsdysfasie:

Ontwikkelingsdysfasie: Ontwikkelingsdysfasie: samenwerking tussen ouders, logopedisten en leerkrachten Inge Zink¹², Mieke Breuls² ¹KU Leuven Department Neurosciences, Exp ORL ²UZ Leuven, MUCLA TO multidimensioneel gebeuren (Zink

Nadere informatie

Protocol Project Uniforme signalering spraaktaalproblemen. kinderen INHOUD

Protocol Project Uniforme signalering spraaktaalproblemen. kinderen INHOUD Protocol Project Uniforme signalering spraaktaalproblemen bij jonge kinderen Versie geïntegreerd model van Wiechen 2/jarigen 1 november 2011 INHOUD 1. Inleiding 2. Taal A. De normale taalontwikkeling en

Nadere informatie

Stoornis of breder? De stoornis beschrijven De 5 aspecten in een handzaam schema! Casuïstiek Conclusie

Stoornis of breder? De stoornis beschrijven De 5 aspecten in een handzaam schema! Casuïstiek Conclusie Overzicht diagnostisch instrumentarium spraak-taalonderzoek Edith Hofsteede-Botden Rianneke Crielaard Kentalis Sint-Michielsgestel Team Spraak-Taal Overzicht diagnostisch instrumentarium spraak-taalonderzoek

Nadere informatie

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen IB netwerkbijeenkomst SWV Aan den IJssel, De Tuyter, Krimpen aan de IJssel 8 maart 2016 Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen Louise Biesmeijer & Margriet

Nadere informatie

Taalontwikkeling en communicatie bij het jonge kind

Taalontwikkeling en communicatie bij het jonge kind Taalontwikkeling en communicatie bij het jonge kind Stephanie Gillebert, logopediste COS Antwerpen 19 maart 2012 Leren communiceren Van alle dingen die ik een kind moet leren, is communiceren één van de

Nadere informatie

I N D I C A T I E S T E L L I N G C L U S T E R 2

I N D I C A T I E S T E L L I N G C L U S T E R 2 I N D I C A T I E S T E L L I N G C L U S T E R 2 INLEIDING DEELDOCUMENT LOGOPEDIE Het deeldocument Logopedie is tot stand gekomen in landelijk overleg van de spraak-, taaldeskundigen van de CvI s voor

Nadere informatie

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Voor- en achternaam Geboortedatum Geslacht Adres OUDERS Voor- en achternaam moeder Voor- en achternaam vader Adres (indien anders dan adres

Nadere informatie

Regeling indicatiecriteria en aanmeldingsformulier leerlinggebonden financiering

Regeling indicatiecriteria en aanmeldingsformulier leerlinggebonden financiering Regeling indicatiecriteria aanmeldingsformulier leerlinggebond financiering van 15 Juli 2005 De criteria schematisch weergegev. Schema s criteria per juli 2005 (versie 15 juli) 1 DOV Indicatiecriteria

Nadere informatie

GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders

GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders BSBO Wilgenduin GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders Inhoud p 1 Wie zijn wij? 3 2 Wat betekent GON? 4 3 Wie komt in aanmerking voor GON-begeleiding? 4 4 Aan welke voorwaarden moet je voldoen

Nadere informatie

Artikels EVOLUTIE VAN DE SPRAAK-/TAALDIAGNOSTIEK BIJ KINDEREN IN VLAANDEREN EN NEDERLAND: EEN GEDETAILLEERD OVERZICHT

Artikels EVOLUTIE VAN DE SPRAAK-/TAALDIAGNOSTIEK BIJ KINDEREN IN VLAANDEREN EN NEDERLAND: EEN GEDETAILLEERD OVERZICHT EVOLUTIE VAN DE SPRAAK-/TAALDIAGNOSTIEK BIJ KINDEREN IN VLAANDEREN EN NEDERLAND: EEN GEDETAILLEERD OVERZICHT Inge Zink ExpORL, Logopedische en Audiologische Wetenschappen, K.U.Leuven, Multidisciplinair

Nadere informatie

Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI. Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal

Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI. Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal Inhoud - Historie van regelgeving en huidige regelgeving - Enige resultaten van kinderen met CI - Overeenkomsten

Nadere informatie

Cognitieve stoornissen na een hersenletsel en gevolgen hiervan voor de afasiebehandeling

Cognitieve stoornissen na een hersenletsel en gevolgen hiervan voor de afasiebehandeling Cognitieve stoornissen na een hersenletsel en gevolgen hiervan voor de afasiebehandeling Doriene van der Kaaden Logopedist/afasietherapeut en psycholoog i.o. Opbouw lezing Doel lezing Interdisciplinaire

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR VERWIJZERS

INFORMATIE VOOR VERWIJZERS INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Men kan in het centrum voor ambulante revalidatie terecht voor multidisciplinaire diagnostiek en behandeling. Het onderzoek is bedoeld in geval er ook geanticipeerd wordt op

Nadere informatie

Waarom een nieuw decreet?

Waarom een nieuw decreet? M-decreet Waarom een nieuw decreet? 1. Historiek 2. VN-verdrag Rechten Personen met een handicap 3. Cijfergegevens 4. Hypotheses 5. Nood aan een mentaliteitswijziging Historiek 1998: advies VLOR over inclusief

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel i Patiënteninformatie Dienst Logopedie & Afasiologie Afasie GezondheidsZorg met een Ziel Wat is afasie? Afasie is een verworven taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel. We lichten de belangrijkste

Nadere informatie

Vroegbehandeling van spraaken taalproblemen: een effectieve multidisciplinaire benadering

Vroegbehandeling van spraaken taalproblemen: een effectieve multidisciplinaire benadering ARTIKELEN Vroegbehandeling van spraaken taalproblemen: een effectieve multidisciplinaire benadering Kinderen met spraak- en taalproblemen vormen een diverse en complexe groep. Uit de literatuur komt geen

Nadere informatie

Ontwikkelingen. Audiologisch Centrum Rotterdam. Marco van Es Mieke Vermeulen

Ontwikkelingen. Audiologisch Centrum Rotterdam. Marco van Es Mieke Vermeulen Ontwikkelingen Audiologisch Centrum Rotterdam Marco van Es Mieke Vermeulen Het Audiologisch Centrum Het Audiologisch Centrum (AC) is gespecialiseerd in onderzoek, advies en begeleiding bij gehoorproblemen

Nadere informatie

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding?

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding? Wat is GON-begeleiding? GON: Geïntegreerd Onderwijs. Geïntegreerd onderwijs is een samenwerkingsverband tussen het gewoon- en het buitengewoon onderwijs. De GON-begeleider biedt extra ondersteuning aan

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND LOGOPEDIE HARDENBERG

SAMENWERKINGSVERBAND LOGOPEDIE HARDENBERG LOGOPEDIEPRAKTIJK BRUNINK LOGOPEDISCH SPECTRUM REGIO OOST LOGOPEDIEPRAKTIJK NOUWELS LOGOPEDIEPRAKTIJK OOSTERLAAR Inhoud van de avond Even voorstellen Filmpje Gastspreker Hilde van der Vegt Kenmerken SLI

Nadere informatie

De Klinisch Linguïst. Specialist in. Taalontwikkelingsstoornissen Verworven taalstoornissen

De Klinisch Linguïst. Specialist in. Taalontwikkelingsstoornissen Verworven taalstoornissen De Klinisch Linguïst Specialist in Taalontwikkelingsstoornissen Verworven taalstoornissen Copyright Vereniging voor Klinische Linguïstiek (VKL) April 2000 Secretariaat: Vereniging voor Klinische Linguïstiek

Nadere informatie

Comprehensive Aphasia Test (CAT) CAT workshop juni 2014. Evy Visch-Brink

Comprehensive Aphasia Test (CAT) CAT workshop juni 2014. Evy Visch-Brink Comprehensive Aphasia Test (CAT) CAT workshop juni 2014 Evy Visch-Brink Dutch version CAT Comprehensive Aphasia Test, 2004 Kate Swinburn, Gillian Porter, David Howard CAT-NL, 2014 Evy Visch-Brink, Dorien

Nadere informatie

Taalontwikkeling in een meertalige context

Taalontwikkeling in een meertalige context Taalontwikkeling in een meertalige context Informatiebrochure voor ouders Code maakt deel uit van de Groep Gezondheid & Welzijn van Lessius Proces van tweedetaalverwerving 1 Verantwoording Als expertisecentrum

Nadere informatie

Een woordje vooraf. Taalvorm. Taalvorm. Taalinhoud. Taalontwikkeling en taalontwikkelingsstoornissen

Een woordje vooraf. Taalvorm. Taalvorm. Taalinhoud. Taalontwikkeling en taalontwikkelingsstoornissen Taalontwikkeling en taalontwikkelingsstoornissen Een woordje vooraf Taalvorm ------- fonologie ------- syntaxis ------- morfologie Taalinhoud ------- Taalgebruik ------- semantiek pragmatiek Taalvorm Fonologie:

Nadere informatie

Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland

Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland 8.4 Indicatiecriteria voor cluster 2, 3 en 4. (Met dank aan: REC 2 Holland-Flevoland, REC Zuid-Holland Midden en REC West) Sinds 1 augustus 2008 zijn de criteria

Nadere informatie

WAT DOET DE LOGOPEDIST?

WAT DOET DE LOGOPEDIST? TAAL Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door een hersenletsel in de linker hersenhelft. Dit wordt meestal veroorzaakt door een beroerte (CVA), maar kan ook ontstaan door een hersentumor, een

Nadere informatie

Uitdagingen bij de diagnostiek van spraaktaalstoornissen bij meertalige kinderen

Uitdagingen bij de diagnostiek van spraaktaalstoornissen bij meertalige kinderen Uitdagingen bij de diagnostiek van spraaktaalstoornissen bij meertalige kinderen door Manuela Julien, logopedist & klinisch linguïst 19 maart 2009 Overzicht Taalachterstand, taalstoornis, nog beperkte

Nadere informatie

Multidisciplinaire diagnostiek op. Renate van den Ende, Teamleider AC R dam

Multidisciplinaire diagnostiek op. Renate van den Ende, Teamleider AC R dam Multidisciplinaire diagnostiek op het Audiologisch Centrum (AC) Renate van den Ende, Teamleider AC R dam Wat is een Audiologisch Centrum (AC)? Organisatie gespecialiseerd in bij kinderen en volwassenen

Nadere informatie

Kinderafasie uit de kinderschoenen?

Kinderafasie uit de kinderschoenen? Titel Naam Kinderafasie uit de kinderschoenen? R o t t e r d a m N e u r o r e h a b i l i t a t i o n R e s e a r c h RoNeRes Taalexpertiseteam VKAl Rijndam Revalidatie Rotterdam Bundeling van krachten

Nadere informatie

Werkbijeenkomst intern begeleiders

Werkbijeenkomst intern begeleiders Werkbijeenkomst intern begeleiders Van het SWV Duin- en Bollenstreek 28 september 2015 Jolanda Roelfsema, MA Education Taal-/dyslexiespecialist PO www.leerkracht.nu info@leerkracht.nu Programma 19.30 20.15

Nadere informatie

Bijlage 2 Specifieke SORKC-schema s

Bijlage 2 Specifieke SORKC-schema s Bijlage 2 Specifieke SORKC-schema s In deze bijlage zijn zeven specifieke SORKC-schema s opgenomen. Het algemeen logopedische SORKC-schema uit Hoofdstuk 3 is uitgewerkt voor stemstoornissen door Riep Niemeijer

Nadere informatie

Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg. Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare

Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg. Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg 26 maart 2015 Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare Overzicht 1. Inleiding 2. Context voor verandering 3. Enkele cijfers 4. Denkkaders

Nadere informatie

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN INFORMATIE VOOR OUDERS/VERZORGERS TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN Meertaligheid en fonologische stoornis TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

Nadere informatie

Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie

Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie Beschrijving van frequentie, duur en inhoud Afstudeerproject van: Frederieke Apeldoorn Laura Vinke José Vonhof Opdrachtgevers

Nadere informatie

KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN. Waar kan ik terecht als ik me zorgen maak? Wat is een taalontwikkelingsstoornis?

KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN. Waar kan ik terecht als ik me zorgen maak? Wat is een taalontwikkelingsstoornis? AALO LING KINDEREN MET TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN Informatie en tips voor de omgeving Wat is een taalontwikkelingsstoornis? Hoe kan ik helpen bij meertaligheid? Hoe kan ik mijn kind helpen? Waar kan

Nadere informatie

Handreiking door de vier Commissies van Onderzoek(CvO) van Instellingen voor dove of slechthorende leerlingen of leerlingen met een TOS 1

Handreiking door de vier Commissies van Onderzoek(CvO) van Instellingen voor dove of slechthorende leerlingen of leerlingen met een TOS 1 HANDREIKING TOS bij Meertaligheid: Doelgroep bepaling Handreiking door de vier Commissies van Onderzoek(CvO) van Instellingen voor dove of slechthorende leerlingen of leerlingen met een TOS 1 Een onderwijsarrangement

Nadere informatie

Logopedische handreiking. Indicatiestelling Cluster 2

Logopedische handreiking. Indicatiestelling Cluster 2 Logopedische handreiking Indicatiestelling Cluster 2 December 2006 Commissies voor de Indicatiestelling Nederland Samengesteld door Nynke Terpstra-van der Werf, Linguïst CvI REC NN In samenwerking met

Nadere informatie

VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be

VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be Campus Centrum Hallershofstraat 7 2100 Deurne Tel. (03) 285 34 50 Fax (03) 285 34 51 Campus Noord Markt 3 2180

Nadere informatie

EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG

EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG 1 EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG INLEIDING De invoering van het M-decreet, de nieuwe inzichten in Handelingsgerichte diagnostiek en het toenemend

Nadere informatie

HET SPRAAKTAALSPREEKUUR Het belang van vroeg signaleren

HET SPRAAKTAALSPREEKUUR Het belang van vroeg signaleren HET SPRAAKTAALSPREEKUUR Het belang van vroeg signaleren Dr. Emmy Konst Alle Taal Centraal 2009 1 Opbouw van de presentatie Inleiding Project vroegsignalering door Sint Marie, MEE Zuidoost-Brabant en Zuidzorg

Nadere informatie

ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE. Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie

ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE. Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie Ernstige Enkelvoudige Dyslexie Diagnostiek en behandeling Adelante audiologie & communicatie Bij schoolgaande

Nadere informatie

Diagnostiek van taalstoor nissen bij meertalige kinderen

Diagnostiek van taalstoor nissen bij meertalige kinderen Charlotte Mostaert 1, Hilde De Smedt 2 en Hilde Roeyers 3 Diagnostiek van taalstoor nissen bij meertalige kinderen Het aantal meertalige kinderen in de logopedische praktijk neemt toe. Heel wat logopedisten

Nadere informatie

Artikel 36. Interpretatieregels gerangschikt volgens datum van publicatie in Belgisch Staatsblad

Artikel 36. Interpretatieregels gerangschikt volgens datum van publicatie in Belgisch Staatsblad Artikel 36 Interpretatieregels gerangschikt volgens datum van publicatie in Belgisch Staatsblad VRAAG Welke is de chronologische volgorde van de verstrekkingen van logopedische bilans en behandelingszittingen?

Nadere informatie

Late fouten in het taalbegrip van kinderen

Late fouten in het taalbegrip van kinderen 1 Late fouten in het taalbegrip van kinderen Petra Hendriks Hoogleraar Semantiek en Cognitie Center for Language and Cognition Groningen Rijksuniversiteit Groningen 2 De misvatting Actief versus passief

Nadere informatie

M-decreet. Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO

M-decreet. Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO 1 M-decreet Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO 2 Inleiding Maatschappelijke betekenis van onderwijs Kansen Historiek Opleidingsvorm 2 Vragen Maatschappelijke opdracht onderwijs 3 4 Onderwijs vandaag Exclusie

Nadere informatie

Dyslexiewijzer. Waarom deze dyslexiewijzer? De rol van de logopedist bij dyslexie

Dyslexiewijzer. Waarom deze dyslexiewijzer? De rol van de logopedist bij dyslexie Dyslexiewijzer Dyslexiewijzer Waarom deze dyslexiewijzer? Voordat kinderen met het leesonderwijs in aanraking komen, kunnen ze al verwezen worden naar een logopedist. Zij hebben dan een logopedische stoornis

Nadere informatie

Vroege spraak- en taalontwikkeling

Vroege spraak- en taalontwikkeling Vroege spraak- en taalontwikkeling Margreet Langereis Viataal Cochleair Implant Centrum Nijmegen/Sint-Michielsgestel 17 maart 2006 Inhoud presentatie Wat is taal? Mijlpalen op gebieden van de taalontwikkeling

Nadere informatie

Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw

Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw Deskundigheids- en kwaliteitseisen, april 2015 Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw Inleiding Voor een uitwerking van de deskundigheids- en kwaliteitseisen

Nadere informatie

Libra R&A Audiologie. Dyslexie. Onderzoek, advies en behandeling

Libra R&A Audiologie. Dyslexie. Onderzoek, advies en behandeling Libra R&A Audiologie Dyslexie Onderzoek, advies en behandeling U heeft uw kind aangemeld bij het Audiologisch Centrum van Libra Revalidatie & Audiologie voor onderzoek en advies omdat het moeite heeft

Nadere informatie

Taaltests. Limitatieve lijst RIZIV Preverb Fonologie Lexicon Semantiek Morfologie Syntaxis Prag Leeftijd Normen uitgave

Taaltests. Limitatieve lijst RIZIV Preverb Fonologie Lexicon Semantiek Morfologie Syntaxis Prag Leeftijd Normen uitgave Taaldiagnostiek in Nederland en Vlaanderen: meerwaarde van de Renfrew Taalschalen Nederlandse Aanpassing (RTNA) Inge Zink Taaldiagnostiek Nederlandse taalgebied Taaltests Limitatieve lijst RIZIV Preverb

Nadere informatie

Zorgstructuur OVC. Havo/Vwo

Zorgstructuur OVC. Havo/Vwo Zorgstructuur OVC Havo/Vwo NW/nov 2014 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 ORTHOPEDAGOOG... 3 COUNSELING... 3 REMEDIAL TEACHING... 3 HET ZORGTEAM (ZT)... 4 HET ZORGADVIESTEAM (ZAT)... 4 ZORGMENTOREN... 4 HUISWERKKLAS...

Nadere informatie

Kinderen met gehoor-, spraak- en/of taalproblemen

Kinderen met gehoor-, spraak- en/of taalproblemen Kinderen met gehoor-, spraak- en/of taalproblemen Afdeling Keel-, Neus- en Oorheelkunde Informatie voor verwijzers Kinderen met gehoor-, spraak- en/of taalproblemen Kinderen met problemen of vragen op

Nadere informatie

Kinderen in Perspectief; onze partners in beeldvorming van emoties en gedrag bij kinderen

Kinderen in Perspectief; onze partners in beeldvorming van emoties en gedrag bij kinderen Kinderen in ; onze partners in beeldvorming van emoties en gedrag bij kinderen 1. Wat is? -praktijk van zelfstandige therapeuten -disciplines: 2 pedagogen, 1 psychologe, multidisciplinaire samenwerking

Nadere informatie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vanaf januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de vergoeding van het onderzoek en de behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie voor

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Signalering spraak- en taalproblemen. Signalering spraak- en taalproblemen

Signalering spraak- en taalproblemen. Signalering spraak- en taalproblemen Signalering spraak- en taalproblemen 1 Inleiding Communiceren en anderen begrijpen is een belangrijk fundament in je leven. Het stelt je in staat grip te krijgen op de wereld om je heen, contacten aan

Nadere informatie

Samen naar woorden zoeken

Samen naar woorden zoeken Samen naar woorden zoeken Diagnostiek en behandeling van woordvindingsproblemen in de logopedische praktijk Lieke Cools Amsterdam, 7 november 2014 Symposium Stichting dysfatische ontwikkeling Praktijk

Nadere informatie

Vroege onderkenning van taalachterstand en taalstoornissen

Vroege onderkenning van taalachterstand en taalstoornissen Vroege onderkenning van taalachterstand en taalstoornissen Samenvatting: Taalontwikkelingsproblemen, meer bepaald taalontwikkelingsvertragingen en - ontwikkelingsstoornissen, vormen een belangrijk gezondheidsprobleem.

Nadere informatie

zorgmakelaar. AB wordt geboden door Dienstencentrum. Dienstencentrum legt contact met de school. Arrangementen AB medischlichamelijk

zorgmakelaar. AB wordt geboden door Dienstencentrum. Dienstencentrum legt contact met de school. Arrangementen AB medischlichamelijk WERKWIJZE AANVRAGEN ARRANGEMENT ALGEMENE INFORMATIE In onderstaand overzicht wordt aangegeven op welke gebieden er een arrangement kan worden aangevraagd, welke rol het Loket heeft en hoe de communicatie

Nadere informatie

INDELING VAN DE SPRAAK- EN TAALSTOORNISSEN

INDELING VAN DE SPRAAK- EN TAALSTOORNISSEN 1 INDELING VAN DE SPRAAK- EN TAALSTOORNISSEN INLEIDING Zoals uit het voorgaande is gebleken, is de spraak- en taalontwikkeling een complex proces: verscheidende factoren spelen hierin een rol. Het spreekt

Nadere informatie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vanaf januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de vergoeding van het onderzoek en de behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie voor

Nadere informatie

De Voorde. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042

De Voorde. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042 VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) De Voorde SO VSO SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042 school@voorde.scoh.nl www.scoh.nl/voorde Schoolondersteuningsprofiel

Nadere informatie

Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus

Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus VOORMIDDAG Inleiding: doelstellingen Doelstelling 1 Doelstelling 3 Casusbespreking Praktische voorbereiding: Hoe gaan we het doen? Overzicht

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstelling functie 4 2.1 Algemeen 4 2.2 Continue, systematische, langdurige en multidisciplinaire zorg (CSLM) 5 2.3 gericht op herstel en/of het aanleren van vaardigheden

Nadere informatie

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het Afasie Inleiding Als gevolg van een hersenbeschadiging kan een patiënt te maken krijgen met communicatieproblemen. Deze beperken hem/haar in het uitwisselen van gedachten, wensen en gevoelens. Op de afdeling

Nadere informatie

Logopedie in het cluster 4 onderwijs

Logopedie in het cluster 4 onderwijs Logopedie in het cluster 4 onderwijs Onderbouwing vanuit de literatuur Maart 2013 E. Cox, MA NVLF E. Kunst-Verberne NVLF M. Schulte NVLF R. Nannes NVLF Samenvatting De meerwaarde van de logopedist die

Nadere informatie

Connect logopedie. Logopedie? Heeft mijn kind niet nodig. Hij/zij praat heel goed.

Connect logopedie. Logopedie? Heeft mijn kind niet nodig. Hij/zij praat heel goed. Connect logopedie Hartelijk welkom bij Connect logopedie! Connect betekent verbinden. De verbinding tussen u en anderen bestaat in de basis door goede communicatie. Als u en/of uw naasten behoefte hebben

Nadere informatie

Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening

Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening Dr.L.Ruytjens klinisch fysicus-audioloog Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam mede namens L.Heijkoop en A.Verbaan logopedisten Inhoud Neonatale gehoorscreening

Nadere informatie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie

Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vergoedingsregeling ernstige, enkelvoudige dyslexie Vanaf januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de vergoeding van het onderzoek en de behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie voor

Nadere informatie

SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating. Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2

SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating. Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2 SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2 Doelgroep In cluster 2 krijgen leerlingen met een auditieve of communicatieve beperking onderwijs of ambulante

Nadere informatie

Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool

Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool Hilde De Smedt Hilde De Smedt is logopediste en al 29 jaar werkzaam in het Integratiecentrum Foyer te Brussel (www.foyer.be). Vanuit een nauw contact

Nadere informatie

Cor Emousschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94

Cor Emousschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94 VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) Cor Emousschool SO VSO SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94 info@cor-emous.net www.cor-emous.nl Schoolondersteuningsprofiel

Nadere informatie

Kinderpraktijk Breda Loon van Mertersem 61 b 4812 PR Breda Voor meer informatie: www.kinderpraktijkbreda.nl

Kinderpraktijk Breda Loon van Mertersem 61 b 4812 PR Breda Voor meer informatie: www.kinderpraktijkbreda.nl Kinderpraktijk Breda Loon van Mertersem 61 b 4812 PR Breda Voor meer informatie: www.kinderpraktijkbreda.nl SAMENWERKING VOOR KINDERZORG OP MAAT Kinderpraktijk Breda is een praktijk waar kinderen en jongeren

Nadere informatie

Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0

Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0 Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0 Situatieschets PDDB: vergoeding van behandeling enkelvoudige dyslexie Enkelvoudig: bij het kind

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1. Achtergronden 21. (psycho-)linguïstische en (psycho-)akoestische factoren 29

Inhoudsopgave. Deel 1. Achtergronden 21. (psycho-)linguïstische en (psycho-)akoestische factoren 29 Voorwoord 11 Algemene inleiding 13 Deel 1. Achtergronden 21 1. Inleiding 23 2. Articuleren, een samenspel van neurofysiologische, (psycho-)linguïstische en (psycho-)akoestische factoren 29 2.1 Het neurofysiologische

Nadere informatie

Wat na cochleaire implantatie?

Wat na cochleaire implantatie? hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Wat na cochleaire implantatie? UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Wat na cochleaire implantatie: praktisch Revalidatie Medische revalidatie Na

Nadere informatie

Het Afasieteam. Gluren bij de buren 2 oktober 2013. Elsbeth Boxum

Het Afasieteam. Gluren bij de buren 2 oktober 2013. Elsbeth Boxum Het Afasieteam Gluren bij de buren 2 oktober 2013 Elsbeth Boxum Introductie: - van mij - van jullie Kennisrondje Inhoud van deze presentatie 1. Doelstellingen en uitgangspunten van het afasieteam 2. Samenstelling

Nadere informatie

Aspecten van de non verbale communicatie in Spraak taalproblemen bij een dysfatische ontwikkeling (S TOS / SLI):

Aspecten van de non verbale communicatie in Spraak taalproblemen bij een dysfatische ontwikkeling (S TOS / SLI): Non-verbale communicatie in de differentiële diagnostiek bij spraak-taalstoornissen Ank Verschoor Specifieke moeilijkheden: Secundaire problemen bij een dysfatische ontwikkeling (SLI/S TOS) Comorbiditeit

Nadere informatie

Blootstell i ngsachterstand. Moedertaalontwikkeling is adequaat

Blootstell i ngsachterstand. Moedertaalontwikkeling is adequaat Dit onderzoek gaat over taalontwikkeling en taalontwikkelingsstoornissen bij jonge kinderen.adequate taalvaardigheid speelt een belangrijke rol bij de sociaal emotionele ontwikkehng en wordt gezien als

Nadere informatie

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Maartje Kouwenberg (Auris) & Bernadette Vermeij (NSDSK) Anne Spliet (Pento) en Karin Wiefferink (NSDSK) Inhoud Doel van het onderzoek Achtergrond

Nadere informatie

Buitenschoolse logopedie voor school- gerelateerde problemen

Buitenschoolse logopedie voor school- gerelateerde problemen 1 Buitenschoolse logopedie voor schoolgerelateerde problemen Engagementsverklaring van de Vlaamse onderwijswereld en de Vlaamse Vereniging voor Logopedisten (Oudervriendelijke versie) Inleiding Steeds

Nadere informatie

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. VERSLAG M-DECREET DEEL I : ATTEST IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Jo Geboortedatum 2009 Geslacht Adres Man OUDERS moeder vader Adres (indien anders dan adres leerling) Tel / mail: Klik hier als u tekst

Nadere informatie

Cochleair implantaat

Cochleair implantaat hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Cochleair implantaat Vooronderzoeken UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cochleair implantaat: vooronderzoeken Voor de beslissing wordt genomen

Nadere informatie

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 COZOCO 19 maart 2014 M-decreet Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 Situering 2005: lancering van het leerzorgkader 2009-2014 geleidelijke invoering van het decreet op leerzorg -geen

Nadere informatie

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen:

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen: HULPMIDDEL WERKEN MET EEN HANDELINGSPLAN Een mogelijke manier om de planmatige aanpak op school efficiënt te organiseren is het werken met een handelingsplan. Dat beschrijft de concrete aanpak en de interventies

Nadere informatie

Informatiebrochure Afasie

Informatiebrochure Afasie Informatiebrochure Afasie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte

Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte NEUROLOGISCHE LEER- EN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte Het centrum

Nadere informatie

Primair progressieve afasie: meer dan taal? neuropsychologie en gedrag

Primair progressieve afasie: meer dan taal? neuropsychologie en gedrag Primair progressieve afasie: meer dan taal? neuropsychologie en gedrag Inge de Koning, Klinisch Neuropsycholoog Erasmus MC Primair progressieve afasie: varianten - Progressieve niet-vloeiende afasie (PNFA)

Nadere informatie

primaire taalontwikkelingsstoornis

primaire taalontwikkelingsstoornis ARTIKELEN Het ontwarren van tweetaligheid en een primaire taalontwikkelingsstoornis (SLI) is geen makkelijke klus Tweetaligheid is een belangrijk onderwerp in het veld van onderwijs en zorg. In het vorige

Nadere informatie

Logopedie op SBO de Evenaar

Logopedie op SBO de Evenaar Logopedie op SBO de Evenaar Schooljaar 2010-2011 Presentatie van: Corine Brouwer en Olga van Schaik Inhoud De visie afgezet tegen de behandelcriteria voor logopedie Verdeling logopedie schooljaar 2010-2011

Nadere informatie

Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden. Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen

Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden. Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen Taalstoornissen Primair: specifieke taalontwikkelingsstoornissen (SLI) Secondair: niet-specifiek

Nadere informatie

Kan een kind meer talen

Kan een kind meer talen Kan een kind meer talen...ook als het een auditieve of co Meertaligheid is geen oorzaak van taalstoornissen de één is er beter in dan de ander dat geldt ook voor kinderen met een zintuiglijke, communicatieve,

Nadere informatie

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor.

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Stem Adem-/ en stemproblematiek Heesheid Adembeheersing als voorbereiding op zingen Hyperventilatie Spreken in het openbaar Stemproblemen en stemverandering bijv. bij transseksualiteit, pubertijd Symptomen:

Nadere informatie