MAGAZINE. Aero-Dynamiek Nijkerk. Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms. Nieuwe structuur voor VCCN. Bedrijfsinterview met. B. en E.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MAGAZINE. Aero-Dynamiek Nijkerk. Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms. Nieuwe structuur voor VCCN. Bedrijfsinterview met. B. en E."

Transcriptie

1 MAGAZINE EEN UITGAVE VAN DE VERENIGING CONTAMINATION CONTROL NEDERLAND JAARGANG 26 EDITIE THEMANUMMER: (ONDER)HOUDBAARHEID VAN DE CLEANROOM Bedrijfsinterview met Aero-Dynamiek Nijkerk B. en E. Kanegsberg Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms Verenigingsnieuws Nieuwe structuur voor VCCN Vereniging Contamination Control Nederland

2 Innovation Driven Services. Sinds 1985 is Micronclean dé specialist op het gebied van verhuur en reiniging van cleanroomkleding en aanverwante services. Micronclean heeft een breed assortiment kleding voor ISO 3-9 ruimten. Ons assortiment en onze processen voldoen aan de eisen gesteld in GMP, ISO-14644, IEST, IEC en EN Bezoek en bekijk onze bedrijfsfilm. Reinigbare cleanroomkleding MicronSwep, reinigbare microvezelmoppen MicronClogs, reinigbare klompen Logistiek en beheer, online kledingbeheersysteem en klantspecifi eke logistieke services Training en consultancy Micronclean, Cleanroom service van Berendsen Koopman Heeresweg 10, 8701 PR Bolsward ,

3 een uitgave van de vereniging contamination control nederland Jaargang 26 editie themanummer: ( o nder)houdbaarheid van de cleanroom Vereniging Contamination Control Nederland INHOUD MAGAZINE Bedrijfsinterview met Aero-Dynamiek Nijkerk B. en E. Kanegsberg Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms Verenigingsnieuws Nieuwe structuur voor VCCN Een nieuwe uitgave van VCCN, Vereniging Contamination Control Nederland Jaargang 26 Cleanrooms Editie REDACTIE Philip van Beek Mariëlle Rijpstra Roos van Schaik Dennis Wortel REDACTIE COÖRDINATIE Verenigingsbureau VCCN Contactpersoon: Carina Mulder De Mulderij NV Leusden Postbus AJ Leusden T F E ADVERTENTIEVERKOOP Bel voor onze tarieven naar of bezoek: LIDMAATSCHAP Persoonlijk lidmaatschap: 50,- per jaar. (incl. BTW) Bedrijfslidmaatschap: 225,- per jaar. (excl. BTW) Inclusief vier keer per jaar het VCCN magazine en nog veel meer voordelen. Aanmelden via FOTOVERANTWOORDING Archief VCCN VORMGEVING Passionals Vormgeving Creatie & Styling VERANTWOORDING De realisatie van VCCN magazine is zorgvuldig voorbereid, gepland en uitgevoerd. Desondanks kan VCCN geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor de gevolgen van eventuele onjuistheden. COPYRIGHTS Behoudens uitzondering door de Wet gesteld, mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende(n) op het auteursrecht niets uit deze uitgave verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, microfilm of in enige digitale, elektronische of optische of andere vorm, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking. 05 VOORWOORD VAN DE REDACTIE 07 BEDRIJFSINTERVIEW MET LUCIEN DOP, AERO-DYNAMIEK 11 MODULAIRE CLEANROOMBOUW JAN DEN BRABER 13 TRACEABILITY IN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE DENNIS WORTEL 16 MATERIAALCOMPATIBILITEIT IN CLEANROOMS BARBARA EN EDWARD KANEGSBERG 18 VERENIGINGSNIEUWS AGENDA EN AANKONDIGING 4 E OK-SYMPOSIUM 19 VERENIGINGSNIEUWS NIEUWE STRUCTUUR VCCN 21 VERENIGINGSNIEUWS CURSUSSEN CLEANROOM TECHNIEK CURSUS 23 VERENIGINGSNIEUWS CURSUSSEN CLEANROOM TECHNOLOGY EDUCATION 24 VERENIGINGSNIEUWS NORMEN EN RICHTLIJNEN ISO NORM VOOR CLEANROOM MEETMETHODEN 27 VERENIGINGSNIEUWS NIEUWE LEDEN EN BEDRIJFSLEDEN 28 VERENIGINGSNIEUWS GESLAAGDEN CGC/ICEB REGISTER 30 VERENIGINGSNIEUWS WORKSHOP MEDISCHE GASSEN EN WORKSHOP RUIMTELEKDICHTHEID VCCN MAGAZINE EDITIE

4 M E E T I N S T R U M E N T A T I E Laminaire Flow, Relatieve Vochtigheid en Temperatuur bewaking tel : +31 (0) fax : +31 (0) Laminaire Flow sensor TA10 Thermische luchtsnelheidsensor voor laminaire flow toepassingen. De opnemer heeft een geïntegreerde transducer en werkt volgens thermische meetprincipe. De voeler met geïntegreerde transducer is uitgevoerd in roestvaststaal en als recht of haaks model leverbaar. meetbereik : 0,2-1 m/s, 0,2-2 m/s of 0,2-20 m/s nauwkeurigheid : 2% van de gemiddelde waarde temperatuurbereik : C maximale werkdruk: 16 bar toepassingen : Farmaceutica, Cleanrooms, Proces Flow, Ventilatie, OK s etc. Vocht- en temperatuur transmitter De EE220 transmitter is uitgerust met uitwisselbare voeler(s) In de farmaceutische industrie, cleanrooms en ziekenhuizen is de EE220 een veel toegepast model gezien de mogelijkheid van de 2 onafhankelijke voelers en de vaak verplichte validatie. meetbereik : 0-100%RV, C nauwkeurigheid : ± (1,5% +0.5%mv); ± 0,1 C bij 20 C uitgangen : 0-5V, 0-10V, 4-20mA (2-draads) toepassingen : Farmaceutica, Cleanrooms, Laboratoria, Ziekenhuizen, Koelhuizen, etc.

5 VAN DE REDACTIE Voorwoord Het vorige nummer van VCCN Magazine was een ware mijlpaal. Het Magazine verscheen voor het eerst in de volledig vernieuwde huisstijl en bevatte een terugblik op 25 jaar VCCN met interviews met de voorzitters door de jaren heen. Een feestelijke uitgave voor een feestelijke gebeurtenis. Immers, je wordt als vereniging maar één keer 25 jaar. Voor u ligt het derde nummer van VCCN Magazine in Het thema van dit magazine is (onder)houdbaarheid van de cleanroom. We hebben drie artikelen voor u geselecteerd. Het eerste artikel heeft betrekking op het modulair bouwen van een cleanroom (de houdbaarheid van uw complex). Het tweede artikel gaat over traceability van technische onderdelen (de onderhoudbaarheid ). Het laatste artikel is afkomstig uit het blad Controled Environments Magazine en heeft als titel Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms (de houdbaarheid van uw gebruikte materialen). De drie artikelen zijn voor u geselecteerd om u af te laten vragen: hoe ga ik hier mee om? Dat is het doel van VCCN magazine; het prikkelen van uw gedachten. Verder staat het magazine weer bol van verenigingsnieuws; waaronder een bedrijfsinterview en twee workshopverslagen die aan de orde kwamen op het Cleanroom Symposium. Ook is aandacht voor de nieuw voorgestelde verenigingstructuur. Kortom, ik wens u veel leesplezier. Dennis Wortel Redactielid Vereniging Contamination Control Nederland Cleanrumours Na de vakantie van Stoffy en Beesy zijn ze heerlijk uitgerust om de productie van diverse leveranciers eens lekker te verstoren. Stoffy is erg goed in het verzamelen van nog meer stoffies en er samen met alle stoffies voor te zorgen dat de productie daar last van heeft. Vaak komt er dan een mannetje in een groen en/of blauw pak die met technisch gereedschap de boel hersteld. Dit doet deze monteur dan op een gecontroleerde wijze op een geplande tijd. Het komt echter ook voor dat de Stoffies zo snel elkaar opzoeken dat het op een ongepland moment plaatsvindt en dan zoveel schade veroorzaakt dat er zelfs onderdelen vervangen moeten worden. Ook dan gaat de monteur Stoffie te lijf met gereedschap en schoonmaakmiddelen. Zodra de Stoffies verwijdert zijn noteert deze monteur alle bevindingen in een ERP systeem voor een juiste verslaglegging en start de productie weer. Dit zijn de momenten dat Stoffie het lastig heeft en weer veel tijd nodig heeft voordat hij weer schade kan veroorzaken. Het is natuurlijk ook zo dat als Stoffie het lastig heeft, Beesie ook weinig in de melk te brokkelen heeft. Over melk gesproken, zou de melkunie in staat zijn om van elk geproduceerde melkpak te weten welke technische onderdelen daarvoor gebruikt zijn? Binnen de farmacie proberen we deze vraag wel te beantwoorden door middel van traceabiliteit van technische onderdelen. Hoe ver je traceabilitiet moet doorvoeren lees je in dit VCCN Magazine. Stoffy & Beesy VCCN MAGAZINE EDITIE

6

7 BEDRIJFSINTERVIEW Bedrijfsinterview met Lucien Dop, directeur Aero-Dynamiek Nijkerk Verschillende testopstellingen uit de praktijk Sinds wanneer is Aero-Dynamiek bedrijfslid van VCCN? Aero-Dynamiek is reeds in 1990 lid geworden van VCCN. Ondanks dat we hier lang niet altijd in worden herkend zijn we al meer dan 20 jaar actief in de cleanroomtechniek. Daarnaast zijn we door de jaren heen actief binnen VCCN. Dit is klein begonnen in de vorm van deelname aan een projectgroep maar uitgegroeid tot deelname in het bestuur, commissies en in projectgroepen. Net als VCCN streven we er als bedrijf naar om relevant te zijn voor de vakgebieden waarin we actief zijn. In de inregeltechniek kwam dit al tot uiting door onze bijdrage aan ISSO publicaties 68, 31, 52 en de publicatiereeks duurzaam beheer en onderhoud. Voor de cleanroomtechniek zijn we namens VCCN, NEN afgevaardigde binnen ISO TC 209 WG 3. Op deze manier zijn we betrokken bij het herschrijven van ISO en streven we ernaar dat het niet alleen een theoretisch goed onderbouwd document wordt maar ook dicht bij de praktijk staat. Ditzelfde geldt de VCCN richtlijn voor lekdichtheid van cleanrooms en commissioning. Overigens ben ik persoonlijk ook kringbestuurslid bij de NVTG omdat in de zorgsector al onze vakgebieden samenkomen. Waarom bent u bedrijfslid? Aero-Dynamiek heeft zijn basis in de inregeltechniek, maar al snel kwam daar het toetsen van installatie- en ruimteprestaties bij. Lid worden van een kennisplatform als VCCN was dan ook een logische stap in het verder professionaliseren van onze dienstverlenging binnen de cleanroomtechniek. In onze beginjaren was VCCN een belangrijk platform om kennis te halen maar door onze actieve bijdrage kunnen we nu ook kennis brengen en onze inzichten met vakgenoten delen. De interactie met vakgenoten zorgt ervoor dat het vakgebied naar een hoger niveau wordt gebracht. Op zijn beurt zorgt het er ook voor dat we ons als bedrijf weer op een hoger niveau kunnen brengen. In het streven naar continue verbetering speelt ook opleiding een belangrijke rol. De opleidingen van VCCN waren en zijn van belang voor onze ontwikkeling als bedrijf. In het verleden in de vorm van de SKAR cursus en later in de vorm van de Cleanroom Gedrag Cursus. Tegenwoordig is de opleiding Cleanrooms Testen & Certificeren een welkome aanvulling voor onze cleanroomtechnici. Doordat deze opleiding internationaal geaccrediteerd is door de ICEB onderschrijven wij het belang van deze opleiding. Door deze opleiding heeft Aero- Dynamiek meerdere cleanroomtechnici in dienst die zich professional mogen noemen op het gebied van het valideren van Cleanrooms, Operatiekamers, Apotheken en Laboratoria. Voor onze opdrachtgevers betekent dit een waarborg voor de kwaliteit van de geleverde diensten. Wat voor schone ruimten heeft u? Als technische dienstverlener hebben wij geen operationele cleanroom. Wel hebben wij verschillende testopstellingen waarmee wij vraagstukken uit de praktijk kunnen doormeten. Daarnaast kunnen we onze medewerkers door deze opstellingen intern trainen als opmaat naar de opleiding Cleanrooms Testen & Certificeren. Verder hebben we een kalibratielaboratorium, maar omdat we daar vooralsnog alleen druk-, RV, temperatuuren flowmeters kalibreren hoeft dat geen cleanroom te zijn. Wat is uw toekomstverwachting met betrekking tot cleanrooms en contaminatiecontrole? Als Aero-Dynamiek merken we dat steeds meer productieprocessen onder schone omstandigheden moeten plaatsvinden. Dit betekent dat er hogere eisen worden gesteld aan ruimten en de mate waarin ze vrij zijn van verontreinigingen. Hierbij wordt zo langzamerhand niet alleen meer gekeken naar het aantal deeltjes in lucht maar ook naar micro-organismen en chemische verbindingen. Het besef groeit dat wat er op oppervlakken gebeurt misschien nog wel belangrijker is dan wat er in de lucht zweeft. Daarnaast ontstaat er ook meer aandacht voor utilities zoals schone gassen en vloeistoffen. Aandacht voor al deze aspecten en kunnen aantonen dat je in compliance bent, wordt in toenemende mate afgedwongen door inspecterende instanties. Het onafhankelijk meten en valideren zal dan ook steeds vaker in het beheer van de cleanroom opgenomen worden. Niet in de laatste plaats zal toenemende regelgeving hier debet aan zijn. Het beheer van een kritische ruimte kan heden ten dage niet meer zonder een uitgebalanceerd complianceproces. Onze verwachting is dat als gevolg van het aanscherpen van controles, het juiste beheer van de cleanroom met een gecertificeerd meet- en validatieproces een noodzaak zal zijn. VCCN MAGAZINE EDITIE

8 NU OOK MET MODBUS CLEANROOM DISPLAY met touchscreen P m/s %RV C deeltjes tellen

9 AANKONDIGING 4 e OK-SYMPOSIUM OK s, een stap in de goede richtlijn! Woensdag 9 oktober 2013 Congrescentrum Spant! Bussum Bezoek voor meer informatie en aanmelden Vereniging Contamination Control Nederland

10 Voortdurend nieuwe eisen aan ruimtes en gebouwen Modulaire Clearoombouw JAN DEN BRABER COMMERCIEEL MANAGER INTERFLOW Bouwen is al enige tijd niet meer het exclusieve domein van de traditionele aannemer. Bouwen vraagt om een effectieve benutting van het vastgoed voor nu en naar de toekomst. Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op. Het is van belang dat elke organisatie meebeweegt met de veranderingen. Een uitbreiding van de bedrijfsactiviteiten, aangepaste wetgeving en veranderende rollen voor de organisatie stellen voortdurend nieuwe eisen aan ruimtes en gebouwen. De toekomst, in vroeger dagen bepaald op jaar, is met de komst van de huidige technologie en de veranderde omgeving dichterbij gekomen! gebouwen. Werkzaamheden die specialistisch zijn en die veel afstemmig vragen kunnen dan in de fabriek onder ideale omstandigheden worden uitgevoerd. Hier onder vallen modules zoals OK-ruimten, cleanrooms, GMP-ruimten etc. Een modulair bouwsysteem is gebonden aan een aantal standaard maten, verbindingen en materialen. Figuur 1. Modulair denken Modulair cleanrooms bouwen biedt voordelen als er vroegtijdige afstemming plaatsvindt tussen alle betrokken partijen in een project. Als het bouwteam en de installateur in een vroegtijdig stadium rekening met elkaar houden, dan is het mogelijk om modulair te bouwen. In dit geval valt er met name op de raakvlakken tussen beide partijen veel te winnen in tijd en kosten. Figuur 1 Van Gassel, F., ir, Technische Universiteit Eindhoven, Bouwwereld Wat zou dit kunnen betekenen voor de huidige ontwikkeling van een nieuwe cleanroom? Om deze vraag te kunnen beantwoorden moeten we ons eerst af vragen wat we onder modulaire cleanroombouw verstaan? Volgens Ir. Frans van Gassel van de Technische Universiteit Eindhoven [1] zijn er 3 bouwsystemen te onderscheiden: 1. Zelfstandige modules die op de bouwplaats worden gekoppeld of gestapeld. 2. Niet zelfstandige modules die op de bouwplaats worden gemonteerd. 3. Modulaire bouwdelen die op de bouwplaats worden gemonteerd. Een vierde variant is het fabriceren van inbouwmodules voor niet modulaire Wanneer is modulair bouwen interessant? De realisatie, inrichting en garantie van een gebouw kan bij een leverancier worden gelegd. De cleanroom behoefte speelt op korte termijn en/of is van tijdelijke aard. Prefabricage maakt een korte uitvoeringsduur mogelijk. Een schone wijze van bouwen, die de overlast (stof, geluid, afval, beschikbaarheidsverlies) tot een minimum terugbrengt. Bouwproces Modules worden in een fabriek vervaardigd volgens nauwkeurige protocollen en strikte kwaliteitsstandaarden. Bouwen in de fabriek beperkt de werktijd tot het minimum. Dat betekent een snelle bouw, minder lawaai, minder overlast en een schoon, veilig bouwterrein. Modulaire 10 VCCN MAGAZINE EDITIE

11 ARTIKEL bouw in een fabrieksomgeving resulteert in minder voertuigbewegingen van, naar en op het bouwterrein. Dit betekent minder emissie van werkvoertuigen en minimale overlast voor de organisatie en naaste omgeving. Productie in een fabrieksomgeving genereert tevens verhoudingsgewijs weinig afval. Compleet uitgerust met alle voorzieningen verlaten de modules de fabriek. Vervolgens worden ze over de weg naar hun eindbestemming vervoerd en daar geassembleerd of met een kraan op de gewenste plaats neergezet. Pas op locatie worden de modules aan elkaar gekoppeld en gestapeld. Er wordt één individueel gebouw gecreëerd. De binnenopstelling van de units wordt ingedeeld conform wensen en eisen van de klant met behulp van scheidingswanden. Modulaire gebouwen kunnen eenvoudig worden uitgebreid, verkleind, opnieuw ingedeeld of zelfs worden verplaatst. Er kunnen mogelijk extra verdiepingen worden toegevoegd. Modulaire bouwprojecten zijn niet onderhevig aan vertragingen door omstandigheden van buitenaf. De levertijd en de kosten zijn vooraf daarom zeer nauwkeurig in te schatten. Projectmanagement Gedurende de projectmanagementfase zijn er voordelen te behalen door gelijktijdige bouw en fabricage. Dit levert bij modulaire bouw ten opzichte van traditionele bouw een gemiddelde tijdswinst op van 25%. Communicatie- of demarcatieproblematiek tussen verschillende partijen gedurende traditionele bouw dragen bij aan hogere faalkosten. Figuur 2. Duurzaamheid Modulaire gebouwen gaan na verloop van tijd weer terug naar de fabriek. Na een renovatie kunnen de modules weer Figuur 2 ingezet worden op een ander project. De doordachte assemblage in de fabriek levert een geringe hoeveelheid bouwafval op. Op de bouwplaats tijdens het monteren ontstaat nauwelijks bouwafval. Onderhouden en beheren Met fabrikanten of andere marktpartijen kunnen contracten worden afgesloten op het gebied van onderhoud en beheer. Het is belangrijk om de kwaliteit van ruimten en installaties continu in beeld te hebben. De installatie moet immers optimaal met de grootste zekerheid functioneren om contaminatie te voorkomen. Denk hierbij onder andere aan het op orde houden van technische dossiers, identificatie en testen van kritische componenten, bepalen en bewaken van de technische staat, vastleggen van validatie en onderhoud. Uit- en inbreiden Bij modulaire bouwsystemen kan de grootte, locatie en de functie of klasse van de cleanroom worden aangepast aan de behoefte van de gebruiker. Kortom De huidige ontwikkeling van een nieuwe cleanroom met behulp van modulaire cleanroombouw kent vele voordelen. Het is belangrijk om vooraf kritisch te bepalen of modulair bouwen voor uw project interessant is. Zorg tevens in een vroeg stadium van het project voor een juiste afstemming binnen het bouwteam en de installateur. De belangrijkste voordelen van modulaire cleanroombouw ten opzichte van traditionele bouw zijn: duurzaamheid, flexibiliteit, tijdswinst en economisch slim voor complete life cycle. Vereniging Contamination Control Nederland VCCN MAGAZINE EDITIE

12 EERSTE IN NEDERLAND Geaccrediteerde cleanroomvalidaties conform NEN-EN-ISO U wilt maximale zekerheid in uw cleanrooms en operatiekamers en stelt hoge eisen aan uw leveranciers. Met het voldoen van het kwaliteitsmanagementsysteem NEN-EN-ISO 9001 wordt op zichzelf niet de bekwaamheid van de leverancier aangetoond om technisch valide gegevens en resultaten te produceren*. Daarom kiest Kalibra ervoor om naast haar kalibratiediensten ook haar cleanroomvalidatiediensten te laten accrediteren volgens de NEN-EN-ISO/IEC door de Raad voor Accreditatie (RvA). Kalibra loopt hiermee voorop in Nederland door het leveren van (inter)nationaal erkende validatierapporten. Kalibra wordt jaarlijks geaudit door de RvA op het naleven van de NEN-EN-ISO/IEC Geaccrediteerde validatierapporten worden internationaal erkend en geaccepteerd Kwalificatie van validatietechnici wordt jaarlijks getoetst door vakdeskundigen van de Raad van Accreditatie Meetinstrumenten zijn herleidbaar naar (inter)nationale standaarden Validatieprocedures worden aantoonbaar uitgevoerd volgens NEN-EN-ISO en GMP Annex 1 U kunt bij Kalibra terecht voor: THERMISCHE VALIDATIE Autoclaven Koel- en vriesapparatuur Ultra low vriezers Incubatoren Ovens Magazijnen Kweekkamers KALIBRATIE Massa Flow Temperatuur Rel. vochtigheid Druk Elektrisch Geometrisch Inhoud CONCEPT Nu al testen en kwalifi ceren van operatiekamers volgens concept WIP-richtlijn en VCCN RL-7 CLEANROOMVALIDATIE Productieruimten Apotheken Operatiekamers Isolatiekamers CSA Kweekkamers Datacenters * Bron: NEN-EN-ISO/IEC Kalibra International BV Kalfjeslaan 66 Postbus AG Delft T F E W

13 ARTIKEL Wat is er nodig, tijdens technisch onderhoud Traceability in de farmaceutische industrie DENNIS WORTEL PROJECT MANAGER, IMTECH FARNEST ENGINEERING Om binnen de farmaceutische industrie de contaminatie van het eindproduct te voorkomen zijn legio maatregelen nodig. Naast de bekende maatregelen op luchttechnisch gebied, maatregelen om contaminatie met mensen te voorkomen en alle in proces controles, zijn de maatregelen die nodig zijn voor het goed uitvoeren van onderhoud vaak een ondergeschoven kindje. Immers wordt er vanuit gegaan dat techniek altijd werk, en zo niet, dan bellen we iemand die het repareert of onderhoudt. Echter, ook de werkzaamheden die deze monteur verricht zijn aan regelgeving onderhevig. Dit artikel beschrijft slechts een onderdeel van deze regelgeving. Als eerste zal ik toelichten wat traceability is. Daarna zal ik een toelichting geven op de regelgeving (FDA/ ISPE) binnen de farmaceutische industrie. Wat is traceability? Traceerbaarheid(1) is de mogelijkheid van een product de geschiedenis te achterhalen door inzicht te krijgen in de hele of gedeeltelijk productie: grondstoffen transport (tussen)opslag processen distributie verkoop (ketentraceerbaarheid) of intern in één van deze stappen van de keten, bijvoorbeeld het productieproces (interne traceerbaarheid). De meeste artikelen die te vinden zijn over traceerbaarheid gaan over de voedingsmiddelenindustrie. In de defensie-, lucht-, ruimtevaart-, en auto-industrie zijn op het gebied van traceerbaarheid ook al grote stappen gemaakt. Het wordt steeds belangrijker om de traceerbaarheid van producten en componenten voor, tijdens en na de productiecyclus te verbeteren. Het is één van de belangrijkste overwegingen in het verbeteren van supply chain efficiency. Bij een eventuele terugroepactie kunnen bij volledige traceerbaarheid de producten van de betreffende batch eenvoudig worden geïsoleerd. Een defect product kan het gevolg zijn van ontwerpfouten of van fouten in het productieproces. Bij ontwerpfouten moet het hele product teruggeroepen worden, maar fouten in het productieproces kunnen een kleine batch aangaan of zelfs één enkel product/ onderdeel. De economische haalbaarheid en het optimaliseren van de mate van traceerbaarheid van producten hangt vervolgens van acht factoren af. Optimaliseren traceerbaarheid (1) Hoe hoger de kosten per eenheid, hoe hoger de noodzaak van traceerbaarheid. (2) Bij een langere levensduur van het product zullen meer producten teruggeroepen moeten worden en zal data langer in een systeem, dit kan digitaal of in een map, bewaard moeten blijven. (3) Als er regelmatig aanpassingen zijn in het ontwerp van het product of het productieproces, is het van groot belang verschillende batches te kunnen scheiden. (4) Bij aanpassingen van het product buiten de fabriek is traceerbaarheid door de verschillende distributiekanalen tot de gebruiker van belang. (5) Hoe complexer het product, hoe groter de noodzaak tot traceerbaarheid. (6) De veronderstelde waarschijnlijkheid van een terugroepactie bepaalt ook de mate van traceerbaarheid. (7) Als hetzelfde product, onderdeel of ruw materiaal van meerdere leveranciers of productielocaties afkomstig kan zijn is het belangrijk om te weten waar het betreffende product, onderdeel of ruw materiaal vandaan komt. (8) Naarmate het product gevoeliger is voor illegale activiteiten (diefstal, namaak) neemt de behoefte aan traceerbaarheid toe. De gedetailleerdheid van de data kunnen onderdelendata, serienummers, typenummers, merknamen en klasse omvatten, alsmede ontwerpveranderingen, de leveranciers van ruw materiaal en onderdelen, testen en resultaten, kleuren, materialen, enzovoort. Serienummers worden gebruikt bij het markeren van duurdere artikelen, terwijl goedkopere artikelen meestal slechts van een datum VCCN MAGAZINE EDITIE

14 worden voorzien. Traceerbaarheid draagt zowel bij aan het minimaliseren van het aantal producten bij een terugroepactie, als het voorkomen van een onnodige terugroepactie door data tijdens de productie bij te houden. Voorbeeld van traceerbaarheid in de food sector. Bron: Wikipedia Het kunnen traceren en volgen van producten tijdens de totale levensduur is noodzakelijk voor veel strategische informatie, zoals marktgrootte voor onderdelenverkopen en product levensduur, en geeft een fabrikant vele voordelen. Zo kan de fabrikant onder andere betere service geven, informatie over het product verzamelen en eenvoudig contact met de klant houden. Hierdoor blijft deze tevreden en trouw. Niet alleen de fabrikant, maar ook transporteurs en dealers ondervinden voordelen van product traceerbaarheid. Voor het slagen van een product traceerbaarheidssysteem moeten alle bedrijven, zowel stroomopwaarts als stroomafwaarts, gezamenlijk product traceerbaarheid uitoefenen. Een andere eis voor het slagen van een product traceerbaarheidssysteem is het ontwikkelen, dan wel gebruiken van een standaard voor product identificatie codes. Er worden verschillende typen van traceerbaarheid onderscheiden die naast elkaar gebruikt kunnen worden: Tracking: het volgen van een object door de supply chain en registreren van data die als relevant wordt beschouwd; Voorwaartse traceerbaarheid: van een artikel wordt bijgehouden waar het gebruikt wordt. Eén artikel wordt vaak in meerdere producten gebruikt; Achterwaartse traceerbaarheid: van een artikel wordt bijgehouden welke componenten hierin zijn gebruikt; Actieve traceerbaarheid in plaats van passieve traceerbaarheid: bij actieve traceerbaarheid wordt een computersysteem dat een object volgt gebruikt ter aansturing, optimalisering en controle van processen in de supply chain. Actieve traceerbaarheid draagt daarmee nog eens extra bij aan het verlagen van faalkosten en verhogen van de productie efficiëntie. Een computersysteem voor traceerbaarheid combineert productieplanning, materiaal management, prestatiecontrole, onderhoud en kwaliteitsmanagement. Voor dit digitaal vastleggen van traceerbaarheid kunnen vier niveaus worden onderscheiden: Minimaal: Het systeem houdt product stamboom informatie bij, het systeem identificeert welk specifiek onderdeel, of component, in welk specifiek product wordt gebruikt. Omvat zowel voorwaartse als achterwaartse traceerbaarheid. Niveau twee: er wordt procesgerelateerde informatie bijgehouden. Welk specifiek onderdeel, of component, is wanneer, waar en door wie op welk product gebruikt. Vanaf dit niveau spreekt men van actieve traceerbaarheid. Niveau drie: het geplande en uitgevoerde productieproces wordt met elkaar vergeleken om zo proactief non-conformiteiten tijdens het proces, en voor verzending naar de klant, te achterhalen en de kosten van een terugroepactie te elimineren. In dit geval is een correcte product traceerbaarheid nog steeds noodzakelijk. Hoogste niveau: de verificatie functionaliteit van het systeem voorkomt fouten voor en tijdens de productie. Werknemers worden interactief geholpen bij hun taken in real-time. Het systeem laat een specifieke werknemer weten welk onderdeel waar geassembleerd of bewerkt dient te worden. Voor het onderdeel, of component, bewerkt dan wel geassembleerd wordt controleert het systeem of de werknemer het juiste heeft. In dit niveau is feitelijk geen sprake meer van noodzaak tot traceerbaarheid, maar van absolute controle. Hier telt het principe van, des te beheerster de processen, des te minder is traceerbaarheid noodzakelijk. Ook kan er verschil zijn in de wens van het actueel zijn van de informatie. Het ene product moet continu geüpdate worden, het andere een keer per dag, en een derde product alleen bij het afsluiten van een bepaalde stap. Sommige producten dienen traceerbaar te zijn per batch, andere weer per artikel, dit heet dan serialiseren. 100% Like for like Traceability van onderdelen binnen het onderhoud Ook bij het uitvoeren van het onderhoud is traceability van belang. Ik concentreer me bij dit hoofdstuk, op traceability in de farmaceutische industrie. Binnen deze industrie komen de grondstoffen/ halffabrikaten en eindproducten in aanraking met diverse technische onderdelen. Dit kunnen tanks, kleppen, pompen, pijpen en legio andere onderdelen zijn. Vanuit de wet- en regelgeving is het uitvoeren van onderhoud een verplichting. Dit is het correctieve-, preventieve en adaptieve onderhoud. Bij al dit onderhoud komt het zeer regelmatig voor dat onderdelen vervangen dienen te worden. Hier komt dan de traceability bij kijken. Immers, is datgene wat je plaatst van invloed op de gevalideerde status van de installatie/ productie? De meest eenvoudige vervanging is een 100% like for like. Hier wordt exact hetzelfde onderdeel vervangen voor een nieuwe. Dit moet dan wel aantoonbaar(traceerbaar) zijn door middel van certificaten of anderszins documentatie. Hoe verder weg de vervanging is van het origineel hoe zwaarder de bewijslast wordt met betrekking tot de gevalideerde status. 14 VCCN MAGAZINE EDITIE

15 ARTIKEL Verwachting FDA en ISPE van traceability en onderhoud De FDA controleert of er gewerkt wordt volgens de cgmp richtlijnen. Deze zijn vastgelegd in de Code of Federal Regulations Title 21. Hierin beschrijven Part 210 en Part 211 de cgmp voor finished pharmaceuticals. In paragraaf wordt beschreven wat er vereist wordt voor onderhoud. In subparagraaf a staat dat er onderhoud en reiniging moet worden uitgevoerd om storingen en besmetting te voorkomen dat het product kan beïnvloeden. In subparagraaf b staat dat er procedures moeten zijn voor het onderhoud en wat er tenminste in deze procedures beschreven moet worden. In subparagraaf c staat dat er registratie moet worden bijgehouden van het onderhoud en dat dit moet gebeuren zoals beschreven is in paragraaf en Paragraaf beschrijft de algemene voorschriften voor registratie. Paragraaf Equipment cleaning and use log beschrijft dat er een registratie van het onderhoud plaats moet vinden in chronologische volgorde. Er staat niet in wat er exact geregistreerd moet worden. Dit wordt dus aan de fabrikant overgelaten op basis van gezond verstand. Good practice guide for maintenance De ISPE heeft een good practice guide voor maintenance opgesteld. Hierin staat beschreven hoe onderhoud opzet kan worden om aan de cgmp te voldoen. Hierin wordt een onderverdeling gemaakt in 3 categorieën van onderhoud. Maintenance Basic practices Maintenance Good pracitces Maintenance Best practices Om aan cgmp te voldoen moeten categorie 1 en 2 van kracht zijn. De opbouw is zo dat categorie 1 altijd gedaan moet worden en dat in categorie 2 beschreven wordt wat extra bovenop categorie 1 gedaan moet worden. In deze guide word beschreven dat spare part management een onderdeel is voor categorie 3 Best Practice en dat dit niet nodig is voor cgmp. Wel wordt er vermeld dat van reservedelen is gedocumenteerd dat zij de gekwalificeerde staat van het systeem niet verstoren. Dit wordt bereikt door een één-op-één uitwisseling of door een functioneel gelijk uitwisseling. Hiervan zou alleen het noteren van de montage op de werkorder noodzakelijk zijn. Over traceability vermeldt de ISPE in de maintenance guidelines het volgende. Information should be maintained on the origin of maintenance materials and spares, manufacturer, storage conditions, etc. Where the criticality of the equipment is high, spares should be inspected and have appropriate certificates. In principe is onderhoud in welke vorm dan ook, met daarbij de bijpassende certificaten en het noteren van de montage van een reserve onderdeel op de werkorder voldoende. De guidelines vermelden verder: Reference to stores issue numbers and procurement order numbers may be recorded for traceability although this is not a cgmp requirement. Dus hier wordt bedoeld dat een werkorder in het system gelinkt is aan de inkoopordernummer en dat daarmee de traceability is vastgelegd van aankoop tot plaatsing in het systeem. Echter, dit is geen verplichting. Binnen de huidige farmaceutische industrie is het inmiddels normaal gebruik dat met de huidige ERP-systemen ook onderhoud is geïncorporeerd. Waarmee bestellingen die betrekking hebben op het onderhoud traceerbaar zijn naar het specifieke onderdeel. Alleen daar waar op een bestelling meerdere stuks van dezelfde onderdeel zijn besteld (bijvoorbeeld bij pakkingen die per 10 of 20 worden geleverd), is in het systeem geen volledige traceability. Wel worden er certificaten uitgegeven voor dat type. Indien de uitwisseling in het onderhoud managementsysteem gepaard gaat met het noteren van het serienummer van de pakking op de werkorder, is er weer wel een volledige traceerbaarheid. Voorbeeld: Traceerbaarheid van een klep in een fabriek Conclusie: Traceability bestaat uit vier fasen: Tracking Voorwaartse traceerbaarheid Achterwaartse traceerbaarheid Actieve traceerbaarheid Voorwaartse, achterwaartse en actieve traceerbaarheid wordt in de cgmp niet direct vereist. Wel het goed documenteren van de onderhoud werkzaamheden en dus de eenvoudigste vorm van traceability ( Tracking ). Waarbij er van uit gegaan moet worden dat het onderhoud de gevalideerde status van het systeem niet verstoort. Hierbij moet dus van de reservedelen zijn gedocumenteerd dat deze identiek zijn of functioneel identiek zijn aan onderdelen die tijdens de validatie in het systeem zaten. Vereniging Contamination Control Nederland VCCN MAGAZINE EDITIE

16 Chemicaliën zijn essentieel voor het productieproces Materiaalcompatibiliteit in cleanrooms BARBARA KANEGSBERG CONSULTANT EN EDWARD KANEGSBERG CONSULTANT BFK SOLUTIONS Gebruikte chemicaliën hebben het vermogen om te reageren op het product/de gebruikte materialen. Dit is niet altijd op een wenselijke manier. Chemicaliën zijn essentieel voor het productieproces, dus moet er evenwicht worden gevonden tussen de gewenste functie van de te gebruiken procesvloeistof en/of het reinigingsmiddel en het potentieel voor schade aan het te produceren product of gebruikte materialen. Bronnen van onverenigbaarheid van materialen Omdat chemische stoffen alom vertegenwoordigd zijn in de productie en in de omgeving, is het belangrijk om oog te houden voor het gebruik hiervan. Reinigingsmiddelen zijn een mogelijke boosdoener voor negatieve invloeden, maar ook andere procesvloeistoffen kunnen per ongeluk het product/ materiaal beschadigen. Denk aan de impact van de chemische reacties. Zelfs wanneer het vloeistof het product niet beschadigt, kunnen afbraakproducten problematisch zijn. Een klassiek voorbeeld is de afbraak van gehalogeneerde oplosmiddelen in zuren, die zowel het product kunnen beschadigen als oppervlakten kunnen vervormen. Een voorbeeld is Aceton. Dit is mengbaar met water en geeft geen problemen bij normale omgevingstemperatuur. Maar bij een bepaalde producent werd aceton in een speciaal ontworpen lage vlampunt systeem gebruikt, zodat het kon worden verwarmd. Toen reageerde het aceton met het watermengsel en de aanwezige magnesium. Dit gaf onverwacht grote productieproblemen. (1) Vaak worden reinigingsmiddelen uitsluitend geëvalueerd op basis van compatibiliteittesten die door de leverancier zijn opgegeven, of hooguit getest door onderdompeling van een bepaald materiaal op een moment x, in het reinigingsmiddel in kwestie. Compatibiliteit overzichten kunnen indicaties geven van wat geschikt zou kunnen zijn. Tabellen van materialen waarbij onderdompelen in een standaard omgevingstemperatuur wordt aangegeven zou voldoende kunnen zijn voor een eerste chemische indicatie van geschiktheid. Echter, dezelfde voorwaarden die nodig zijn voor een doeltreffende reiniging, zouden ook gebruikt moeten worden voor het testen van compatibiliteit zoals bv; temperatuur invloeden, duur van blootstelling, etc. De voorgestelde controleprocessen die gebruikt worden voor kritische reiniging (cleaning validatie) kunnen ook worden gebruikt voor dynamische compatibiliteit studies voorafgaand aan de goedkeuring, voor routinematig gebruik. Hoe ziet onverenigbaarheid eruit? Compatibiliteitsproblemen met materialen zijn divers en alomtegenwoordig. In grote lijnen herkennen we onverenigbaarheid van de gebruikte materialen aan voor de hand liggende problemen. Het oppervlak kan veranderen van kleur of textuur, in andere gevallen kunnen er maatveranderingen, verkleuring van de procesvloeistof of veranderingen in het gewicht zijn. De betekenis van een waargenomen probleem is afhankelijk van de toepassing. Compatibiliteitsproblemen die gemakkelijk en onmiddellijk te herkennen zijn, zijn duidelijk. Terwijl andere, niet zo gemakkelijke herkenbare problemen tot grote productie-uitval zouden kunnen lijden. Als, bijvoorbeeld, de hechting van een coating degradeert direct na een wijziging in het reinigingsproces kan het probleem gemakkelijk worden opgelost door aanpassing van de reiniging. Wat als dit verlies van hechting na maanden of zelfs jaren gebeurt? Wat is belangrijk? Gewichtstoename van een bepaald bouw- 16 VCCN MAGAZINE EDITIE

17 ARTIKEL materiaal wordt soms behandeld als een compatibiliteitsprobleem. En het probleem kan al dan niet aanzienlijk zijn. Bijvoorbeeld; gewichtstoename vanwege adsorptie van een oplosmiddel kan reversibel zijn. Het kan soms worden behandeld door het toevoegen van een extra productiestap. Bijvoorbeeld drogen. Het drogen of bakken moet wel adequaat worden uitgevoerd. In termen van het eindresultaat als wel het zo laag mogelijk houden van de productiekosten. Dit kan betekenen dat er veel getest moet worden. Wat dus belangrijk is om in ogenschouw te nemen, is afhankelijk van de mate van impact op zowel het product/materiaal als de productiekosten. Heilzame verontreiniging Veranderen? Het veranderen van het productieproces of introduceren van nieuwe chemicaliën (bv; schoonmaakmiddelen) gaat gepaard met veel testen. Procesontwikkeling moet dan veel werk verzetten. Voornamelijk omdat procesveranderingen vaak beladen zijn met angst. Deze angst kan leiden tot een afhankelijkheid van een suboptimaal proces. Terwijl een te grote nadruk op de labtesten schaarse bedrijfsmiddelen kan verslinden. Een goede karakteriseringexpertise, met daarbij een foutanalyse, kunnen verduidelijken of er een residu probleem is, een compatibiliteit probleem, of een combinatie van de twee. Daarom, en in het bijzonder met een product van veel waarde, kan zowel extra-actieve en insitu oppervlakteanalyse als een benchmarkingtool veel waardevolle informatie geven. Het selecteren van de beste analysemethoden vereist vaardigheid, logica en ervaring. Voor de hand liggende compatibiliteitsproblemen zijn niet bijna zo zorgelijk als degene die leiden tot storingen of defecten gedurende het latere proces. Dergelijke studies kunnen kostbaar zijn, dus is het een goed idee vooraf na te denken over een te ontwikkelen teststrategie. Indien een nieuw proces wordt ontwikkeld, kan benchmarking van het nieuwe proces tegen een aantal gelijkwaardige bekende processen, aanvaardbare teststrategieën opleveren. Positieve interactie De hierboven genoemde factoren veranderen het oppervlakte of het materiaal van een product op een wijze die schadelijk kan zijn voor productprestaties. Alle chemicaliën hebben het potentieel om oppervlakken of producten te wijzigingen. Wanneer de effecten positief zijn en als we ons bewust zijn van die positieve effecten, kan het proces doelbewust worden toegevoegd aan het productieprotocol. Het begrip heilzame verontreiniging, waarbij een oppervlakte verontreiniging resulteert in een verbeterde productprestatie, is erkend voor bepaalde tijd. Een opmerkelijk voorbeeld is bijvoorbeeld beter presterende stents. (3) Conclusie; De invloed van de introductie van een nieuw chemische stof moet niet eenvoudig worden afgedaan. Het ontwikkelen van een teststrategie is net zo belangrijk als het ontwikkelen van een nieuw product of productieproces. Denk na voordat het te laat is en dus veel meer geld gaat kosten. Beter goed vooraf nagedacht dan achteraf herstellen References 1. B. Kanegsberg, Cost-Effective Cleaning for Quality Thermal Spray Coating, Presentation, International Thermal Spray Association, Orlando, Fla. April 17, B. Kanegsberg and E. Kanegsberg, Compatibility, Clean Source-The BFK Solutions Newsletter, July B. Kanegsberg and M. Chala, Beneficial Contamination, A2C2 Magazine, January Controlled Environment Aug Barbara Kanegsberg and Ed Kanegsberg (the Cleaning Lady and the Rocket Scientist) are experienced consultants and educators in critical and precision cleaning, surface preparation, and contamination control. Their diverse projects include medical device manufacturing, microelectronics, optics, and aerospace. Contact: Het artikel Materials Compatibility in CleanRooms is verschenen in Controlled Environments Magazine en vertaald door Dennis Wortel, Project Manager, Imtech Farnest Engineering. Vereniging Contamination Control Nederland VCCN MAGAZINE EDITIE

18 AGENDA 9 OKTOBER e OK-Symposium t Spant! Bussum 15 EN 16 OKTOBER 2013 Cleanroom Techniek Cursus (CTC) Leusden 30 OKTOBER 2013 Cleanroom Reiniging Cursus (CRC) Leusden/ Amersfoort 4 NOVEMBER 2013 Opfris Cleanroom Gedrag Cursus (OCGC) Amersfoort 14, 21 EN 22 NOVEMBER 2013 Opleiding Cleanroom Testen en Certificeren (OCT) Leusden en Boven-Leeuwen 15 NOVEMBER 2013 VCCN Lustrum Space Expo, Noordwijk 19 NOVEMBER 2013 Contamination Control Cursus (CCC) Amersfoort 25 NOVEMBER 2013 Cleanroom Schoonmaak Cursus (CSC) Leusden 9 DECEMBER 2013 Cursus Product Reiniging Design (CPRO) Leusden 10 DECEMBER 2013 Cleanroom Gedrag Cursus (CGC) Amersfoort 14 JANUARI 2014 Cleanroom Technology Education (CTE) Leusden AANKONDIGING 4 e OK-Symposium 2013 WOENSDAG 9 OKTOBER 2013 CONGRESCENTRUM T SPANT! BUSSUM PROGRAMMA (OCHTEND) Registratie, koffie & thee, bezoek informatiemarkt :45 Opening door de dagvoorzitter Dr. B.A.S. (Bas) Knobben, Martini Ziekenhuis Groningen Luchtbehandeling in operatiekamers Prof. dr. P.J. (Peter Hans ) van den Broek, LUMC, Werkgroep Infectiepreventie (WIP) Stand van zaken VCCN richtlijn 7 Ing. C. (Cor) Prop, Deerns Raadgevende Ingenieurs, voorzitter PG04 VCCN Koffiepauze en bezoek informatiemarkt Internationale ontwikkelingen: Prestaties definiëren en proces beheersen Ir. F.W. (Frans) Saurwalt, Kropman Contamination Control, Nijmegen Ervaringen VCCN richtlijn 7 Ing. A.A.L. (Roberto) Traversari MBA, TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht Luchtbehandeling op OK, op zoek naar de juiste balans tussen lucht, licht, gedrag, protocollen en processen J. (Jeroen) Böggemann, Manager Eenheid Faciliteiten, Zuwe Hofpoort Ziekenhuis, Woerden PROGRAMMA (MIDDAG) Lunch en bezoek informatiemarkt Ons beheersplan van huidig naar nieuw? Mevr. (C.) Carla Jongejan, Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten B.V., Rotterdam Gedrag en monitoring in de OK (VHIG) Mevr. C. (Carolien) Oldenkamp-Berkelaar, GRIP, adviesburo voor infectiepreventie, Arnhem Verleden, heden, toekomst.van OK luchtbeheer! Mevr. M.A.J. (Marijke) Bilkert-Mooiman, inspecteur bij de IGZ Forumdiscussie onder leiding van de dagvoorzitter Afsluiting door de dagvoorzitter Netwerkborrel, bezoek informatiemarkt De Vereniging Contamination Control Nederland (VCCN) organiseert het 4e OK-symposium in samenwerking met de Vereniging voor Hygiëne & Infectiepreventie in de Gezondheidszorg (VHIG) en de Nederlandse Vereniging voor Technisch facilitair management in de Gezondheidszorg (NVTG). INFORMATIE EN AANMELDEN Voor meer informatie en aanmelden ga naar: 18 VCCN VERENIGINGSNIEUWS EDITIE

19 VERENIGINGSNIEUWS NIEUWE STRUCTUUR VCCN VCCN is een vereniging die voortdurend in ontwikkeling is en zoekt naar nieuwe wegen om de doelstelling, het optimaliseren van de vakbekwaamheid in contamination control, te behalen. Een belangrijk element is de manier waarop de vereniging is ingericht. In 2009 werd de verenigingstructuur aangepast, waarbij een stuurgroep het licht zag met als doel als denktank te fungeren, elkaar te inspireren en beleid te vormen. Alle actieve leden van VCCN waren in de stuurgroep vertegenwoordigd. Daarnaast werden projectgroepen ingesteld met een bepaalde opdracht en tijdsduur. De activiteiten van VCCN waren in deze projectgroepen ondergebracht. Het bestuur van VCCN en de leden zijn tot de conclusie gekomen dat de aangepaste verenigingstructuur niet de verwachte resultaten opleverde. De stuurgroep bleek onvoldoende als beleidsvormend orgaan te functioneren. De rapportage vond niet vooraf plaats, maar tijdens de vergaderingen, zodat er onvoldoende tijd was voor beleidsvorming. Een aantal projectgroepen bleek een langdurig karakter te hebben en werden al gaandeweg van projectgroep naar commissie omgezet. Dit was het geval bij de huidige commissies Normen, Lezingen & Conferenties, Redactie VCCN Magazine en Opleidingen. Tijdens de jaarvergadering op 29 mei jl. presenteerde Koos Agricola, secretaris van VCCN, een nieuwe verenigingstructuur. Belangrijke kenmerken zijn dat de stuurgroep verdwijnt en dat alle lopende activiteiten in commissies worden ondergebracht. Voor de technische projecten wordt een commissie technische projecten in het leven geroepen. Ook ziet het bestuur steeds meer het belang in van communiceren met de buitenwereld en wordt een commissie Public Relations opgericht. Om de voortgang van de commissies te monitoren is gekozen voor het linkin pin model. Van elke commissie zit er een vertegenwoordiger in het bestuur. Hieronder volgen de commissies: 1. Normen en richtlijnen - deelname in NEN, CEN en ISO werkgroepen 2. Commissie Lezingen, Conferenties & Excursies 3. Redactie VCCN Magazine 4. Commissie Opleidingen -PG 13 Schoonmaakcursus -PG 14 Productreiniging 5. Commissie Technische Projecten - PG 03 Micro-organismen op oppervlakken -PG 04 Gezondheidszorg -PG 11 Deeltjesdepositiemeter -PG 12 Moleculaire contaminatie -PG 15 Richtlijn Lekdichtheid -PG 16 Commissioning -PG19 Research 6. Commissie Public Relations Het bestuur van VCCN is op dit moment actief met het inrichten van de commissies. Heeft u interesse in deelname aan een van de commissies of projectgroepen, neem dan contact op met Paul van Rij via telefoonnummer of Vereniging Contamination Control Nederland VCCN VERENIGINGSNIEUWS EDITIE

20 Het klantproces centraal...brengt ideeën tot leven Deerns heeft alle kennis in huis om ultra schone productie- en laboratoriumruimten volgens internationale normen (ISO, VDI GMP, BSL, FDA) te realiseren. Deze kennis is gebaseerd op jarenlange ervaring met technieken voor onder andere geavanceerde luchtbehandeling, cleanroommaterialen, inrichtingsapparatuur en lucht- en vloeistoffi ltratie. 13_Deerns_Adv_VCCN_Het_Klantproces_Centraal_206x130.indd :58

PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO

PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO ProSafe PROSAFE CLEAN AIR SOLUTIONS DIE ALLE PROCESSEN BESCHERMEN, VAN MELK TOT MEDICIJNEN PROCESVEILIGHEID, HOE GARANDEREN WIJ DIE?

Nadere informatie

Trainingen najaar 2016. Zorg & Welzijn. Normen op de juiste manier toepassen. www.nen.nl/trainingenz&w

Trainingen najaar 2016. Zorg & Welzijn. Normen op de juiste manier toepassen. www.nen.nl/trainingenz&w Trainingen najaar 2016 Zorg & Welzijn Normen op de juiste manier toepassen www.nen.nl/trainingenz&w Meer maatwerk met een bedrijfstraining Wist u dat we in 2015 ruim 2000 deelnemers met een bedrijfstraining

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

REINIGING VAN CLEANROOMS

REINIGING VAN CLEANROOMS REINIGING VAN CLEANROOMS Het reinigen van cleanrooms is een van de voorwaarden om een cleanroom in de conditie te houden waarvoor zij is bestemd. Reinigen betekent dat alle personen die een cleanroom betreden

Nadere informatie

Kalibratie van laboratoriumapparatuur van productiecontrolelaboratoria overeenkomstig NEN-EN-932-5

Kalibratie van laboratoriumapparatuur van productiecontrolelaboratoria overeenkomstig NEN-EN-932-5 BRL 2506 Notitie van : Peter Broere Datum : 26 februari 2013 Betreft : Kalibratie advies BRL 2506 Kalibratie van laboratoriumapparatuur van productiecontrolelaboratoria overeenkomstig NEN-EN-932-5 Algemeen:

Nadere informatie

De best leesbare displays van Nederland

De best leesbare displays van Nederland De best leesbare displays van Nederland Missie De missie van Data Display is helder de openbare ruimte voorzien van hoogwaardige elektronische informatiesystemen. Daarbij onderscheidt Data Display drie

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Live data, 24/7/365. Pharma & Healthcare

Live data, 24/7/365. Pharma & Healthcare 1 Live data, 24/7/365 Pharma & Healthcare 2 Dyzle Pharma & Healthcare Index 04 06 Vision Control Met behulp van DyzleLiveWare krijgt u meer inzicht in kritische processen die bepalend zijn voor de kwaliteit

Nadere informatie

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE CLEANROOMVALIDATIE ON SITE ISO 17025 DOEL & METHODE CLEANROOM VALIDATIE KALIBRATIE CONSULTANCY VALIDATIE MODEL VALIDATIE Planning Validatie rapport URS Performance Qualificatie (PQ) Functioneel ontwerp

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025)

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) NEa, 20-07-2012, versie 1.0 INTRODUCTIE In artikel 34 van de Monitoring en Rapportage Verordening (MRV) is beschreven

Nadere informatie

Brochure ISO 27002 Advanced

Brochure ISO 27002 Advanced Brochure ISO 27002 Advanced Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

SHUFFLE-MIX. www.shufflemix.nl. Shuffle-Mix

SHUFFLE-MIX. www.shufflemix.nl. Shuffle-Mix SHUFFLE-MIX www.shufflemix.nl Shuffle-Mix Shuffle-Mix Bent u op zoek naar een compact systeem om uw producten te beluchten? Wilt u ook kosten besparen? Lees dan deze brochure met daarin het volledige Shuffle-Mix

Nadere informatie

Hygiëne in de praktijk

Hygiëne in de praktijk Hygiëne in de praktijk Specifieke documentatie voor inrichtingen, bedrijfs- en persoonshygiëne Complete oplossing Uw partner voor de gehele vlees-, bakkerij-, levensmiddelenindustrie & farmacie Project

Nadere informatie

Cursus Power Quality II!

Cursus Power Quality II! Smart solutions Cursus Power Quality II! ''Problemen en oplossingen'' Door dr. ir. J.F.G. Cobben (CO-ED) Haal nog meer uit uw Power Quality Analyzer CAT IV 600V Haal (nog) meer uit uw Power Quality Analyzer!

Nadere informatie

Cursusgids Medische Hulpmiddelen

Cursusgids Medische Hulpmiddelen Cursusgids Medische Hulpmiddelen 2016 Introductie MDProject is al jaren actief met consultancy ondersteuning op het gebied van medische hulpmiddelen. Wij krijgen regelmatig verzoeken voor het geven van

Nadere informatie

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken

BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken www.segment.nl BABZ-opleiding Basisjaar en Specialisatie Burgerzaken Investeren in uw persoonlijk vakmanschap 3 Samen studeren in een vaste groep 3 Persoonlijke benadering 3 Gemotiveerde studenten 3 Enthousiaste

Nadere informatie

Infra n Parkeren n Water n Industrie n Energie. BAM Civiel flexibel denken, flexibel bouwen

Infra n Parkeren n Water n Industrie n Energie. BAM Civiel flexibel denken, flexibel bouwen BAM Civiel flexibel denken, flexibel bouwen De maatschappelijke aandacht voor mens en milieu neemt steeds meer toe. Klimaatveranderingen, milieuvervuiling en de toenemende schaarste aan grondstoffen baren

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Registratie Data Verslaglegging Registratie Controleren en corrigeren Carerix helpt organisaties in het proces van recruitment en detachering. De applicatie voorziet op een eenvoudige wijze in de registratie

Nadere informatie

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food Certex Industrie Food Uitgangspunt Dit document is een aanvulling/supplement van/op het Certex Kwaliteitshandboek versie 2013. De eisen en richtlijnen die in dit document beschreven worden, gelden als

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD Kalibratie Zekerheid Betouwbaarheid Ervaring Waarom kalibreren? Kalibreren, kwalificeren en valideren levert een grote bijdrage tot de verhoging

Nadere informatie

Allergan antwoordt op veelgestelde vragen van patiënten rond de PIP-problematiek

Allergan antwoordt op veelgestelde vragen van patiënten rond de PIP-problematiek Allergan antwoordt op veelgestelde vragen van patiënten rond de PIP-problematiek Dit document wordt aangeleverd door Allergan om de chirurgen te helpen antwoorden op vragen van patiënten betreffende de

Nadere informatie

TECHNISCHE HANDLEIDING

TECHNISCHE HANDLEIDING Pagina 1 van 6 Pagina 2 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. OMSCHRIJVING... 3 2. ALGEMENE VEILIGHEIDSINSTRUCTIES... 3 3. TECHNISCHE GEGEVENS... 3 4. INSTALLATIE EN BEDIENING... 3 5. ONDERHOUD... 5 6. ALGEMENE VOORWAARDEN...

Nadere informatie

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE CLEANROOMVALIDATIE ON SITE ISO 17025 DOEL & METHODE CLEANROOM VALIDATIE KALIBRATIE CONSULTANCY VALIDATIE MODEL VALIDATIE Planning Validatie rapport URS Performance Qualificatie (PQ) Functioneel ontwerp

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Altijd de goede verbinding! Kwaliteit, snelheid en flexibiliteit: uw wensen zijn ons uitgangspunt EPR Technopower is gespecialiseerd in de Engineering,

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

Brochure Contracten Brochure Contracten versie 2.01 19 september 2011

Brochure Contracten Brochure Contracten versie 2.01 19 september 2011 Brochure Contracten Brochure Contracten versie 2.01 19 september 2011 Omschrijving Contracten Geometius biedt u de mogelijkheid om op diverse niveaus uw apparatuur door ons te laten onderhouden, en u te

Nadere informatie

CA8335 Haal meer uit uw Power Quality Analyzer

CA8335 Haal meer uit uw Power Quality Analyzer Smart solutions Cursus Power Quality! CA8335 Haal meer uit uw Power Quality Analyzer CAT IV 600V Haal (nog) meer uit uw Qualistar Power Quality Analyzer! Het monitoren van het gedrag van elektrische installaties

Nadere informatie

UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE.

UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE. UW PARTNER VOOR VACUÜM- EN PRECISIE- TECHNOLOGIE, VAN IDEE TOT REALISATIE. Dat is onze belofte. DeRoovers heeft een brede ervaring op het gebied van product ontwikkeling. Een rode draad in deze ervaring

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie

NEN-EN-ISO 15189:2012 Medische laboratoria. Isala

NEN-EN-ISO 15189:2012 Medische laboratoria. Isala NEN-EN-ISO 15189:2012 Medische laboratoria Isala Auteur Henri Robben Datum 29-03-2016 Waar gaan we het over hebben - Algemeen - Voorbereiding - Hoofdstuk 4 - Ethisch gedrag - Eindverantwoordelijke van

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Tradinco Academy Cursus Programma

Tradinco Academy Cursus Programma Tradinco Academy Cursus Programma Calibration made simple 01/2014 page : 1 Index Inleiding The art of Calibration Kalibratie Management Kalibratie Instrumentatie Het gebruik van Instrumenten AutoCal Kalibratie

Nadere informatie

Van Bragt Informatiemanagement

Van Bragt Informatiemanagement 1 Strategic Grid - McFarlan Doel en werkwijze Het doel van het strategic grid zoals dat door McFarlan, McKenney en Pyburn is geïntroduceerd is de impact van ICT activiteiten uit te zetten ten opzichte

Nadere informatie

Service catalogus. Service en kalibratie dienst

Service catalogus. Service en kalibratie dienst Service catalogus Service en kalibratie dienst 02 Inhoud 03 Inhoudsopgave 03 Inhoud 04 Service, wat kunt u verwachten? 05 Wat is Metracare Plus? 07 Kalibreren en justeren 08 gmconline - uw vraagbaak 09

Nadere informatie

Geoliede logistiek loont

Geoliede logistiek loont Geoliede logistiek loont Kortere stilstand dankzij spare parts management Geoliede logistiek loont Kortere stilstand dankzij spare parts management Martin Vink Wouter Nering Bögel Rotterdam, November 5

Nadere informatie

ACQUEOS. Linking the Taps. Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland. www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com

ACQUEOS. Linking the Taps. Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland. www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com EOS-Watermanagement is al meer dan tien jaar een begrip als het gaat om ontwerp en productie van elektronische toepassingen

Nadere informatie

de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw

de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw 2 kennis en ervaring centraal Waar water is, zijn pompen. Los of samengebouwd tot een nieuwe installatie, Duijvelaar Pompen levert een breed

Nadere informatie

Overal waar professioneel gekookt wordt.

Overal waar professioneel gekookt wordt. Overal waar professioneel gekookt wordt. Grootkeuken Gilde levert totaaloplossingen voor horeca, bedrijfsrestaurants, zorgcentra en scholen, sportcentra en formulezaken. In zes heldere stappen gaan we

Nadere informatie

een veilig gevoel: dat wil toch iedereen?

een veilig gevoel: dat wil toch iedereen? een veilig gevoel: dat wil toch iedereen? Een GND-deur, een ECHT veilig gevoel GND is een stichting waar 14 toonaangevende Nederlandse deurenfabrikanten bij zijn aangesloten. Samen maken we ons sterk voor

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

industrieel, flexibel en demontabel bouwen

industrieel, flexibel en demontabel bouwen industrieel, flexibel en demontabel bouwen Een HIGHCARE cleanroom biedt de hoogste kwaliteit zodat u optimaal kunt produceren. Box in box De cleanroom wordt geplaatst in een omgeving die voldoende bescherming

Nadere informatie

NOVI Product Recall Cost Estimator

NOVI Product Recall Cost Estimator Welkom bij de NOVI Product Recall Cost Estimator. Deze procedure duurt ongeveer 30 minuten. Hou de volgende informatie bij de hand om u te helpen bij het volgen van de procedure: Jaaromzet van de productielocatie.

Nadere informatie

De Europese verklaring van ziekenhuisapotheken

De Europese verklaring van ziekenhuisapotheken De Europese verklaring van ziekenhuisapotheken De volgende pagina s bevatten de Europese verklaring van ziekenhuisapotheken. De verklaring is de gemeenschappelijk overeengekomen zienswijze over wat elk

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS

BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS BOUWTRADE B.V. PREFAB BADKAMERS PREFAB BADKAMERS De prefab badkamer wint snel terrein in de bouwwereld. Geen wonder, want de prefab badkamer is een kwaliteit product dat de functionaliteit en de uitstraling

Nadere informatie

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman Palaemon Advies en projectmanagement Industriële automatisering Diensten en referenties Introductie van Palaemon Frans Kleisman Bedrijfsprofiel 30 jaar ervaring in diverse industriële productie-en procesbesturing.

Nadere informatie

Vakopleidingen. Breng puur vakmanschap in uw organisatie!

Vakopleidingen. Breng puur vakmanschap in uw organisatie! Vakopleidingen Breng puur vakmanschap in uw organisatie! 1 Vakopleidingen Succesvol zijn. Resultaat boeken. Kansen pakken. Met gekwalificeerde medewerkers die het beste uit zichzelf halen. Die in een veilige

Nadere informatie

Aseptische bereiding Steriele bereiding, die niet in de primaire verpakking kan worden gesteriliseerd.

Aseptische bereiding Steriele bereiding, die niet in de primaire verpakking kan worden gesteriliseerd. Definities GMP-Z API (Active pharmaceutical ingredient) Iedere substantie of mengsel van substanties waaraan het effect van een bereid geneesmiddel kan worden toegeschreven of dat als zodanig dient. Aseptische

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

20/9/2011 NULMETING COSTIAN. Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge

20/9/2011 NULMETING COSTIAN. Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge 20/9/2011 COSTIAN NULMETING Leerjaar 2011 propedeuse blok 1.1 Costian de Jonge Dit verslag heeft als functie de basiskennis van de startende student vastleggen, het moment van de meting is begin september

Nadere informatie

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers BIM in de praktijk Alexander Hoos / Kuijpers TVVL Eindedaglezing, 4 april 2016 Alexander Hoos Informatie Manager Even voorstellen Installatie bedrijf Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken: Procesoptimalisatie,

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Commissioning én Kwalificatie? Geen dubbel werk!

Commissioning én Kwalificatie? Geen dubbel werk! Commissioning én Kwalificatie? Geen dubbel werk! René Nanninga Xendo Pharma Services Business Unit Engineering Doel van de presentatie Commissioning en Kwalificatie in context Overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011 1. Auditplan 1) Doelstelling: Onderzoek: Beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid van de producten zoals de fabrikant deze in zijn Declaration of Performance heeft omschreven door middel

Nadere informatie

Risk Assessment bij datamanagement systemen. Historische data. Uw waardevolste bezit. Dick van der Geest

Risk Assessment bij datamanagement systemen. Historische data. Uw waardevolste bezit. Dick van der Geest Risk Assessment bij datamanagement systemen Historische data Uw waardevolste bezit Dick van der Geest Agenda Introductie Eurotherm Waarom data opslaan? Welke parameters Traditioneel data monitoring systeem

Nadere informatie

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Doel Initiëren, coördineren, stimuleren en bewaken van Arbo- en Milieuwerkzaamheden binnen een, binnen de bevoegdheid van de leidinggevende,

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

solutions mobility Technische installaties

solutions mobility Technische installaties solutions mobility Technische installaties Personen- en goederenvervoer Liften Roltrappen Goederenheffer Transportbanden Toegangsbeheer Automatische deuren Speedgates Roldeuren/hekken Slagbomen Gevelonderhoud

Nadere informatie

P7 4D voortgangsregistratie

P7 4D voortgangsregistratie Het 4D Voortgangsregistratiesysteem is een systeem dat op elk gewenst moment van alle onderdelen inzicht kan geven waar ze zich bevinden en wat de status is. Er wordt gebruik gemaakt van bestaande informatie

Nadere informatie

Service. Feel the. power

Service. Feel the. power Service Feel the power Holmatro, opgericht in Nederland in 1967, handelde oorspronkelijk in hogedruk hydraulische gereedschappen voor de scheepsbouw. Tegenwoordig ontwikkelen, produceren en testen we hydraulische

Nadere informatie

Registratie Data Verslaglegging

Registratie Data Verslaglegging Sjablonen Websupport Registratie Data Verslaglegging Websites Inrichtingen Video solutions Rapportages Consultancy Imports Helpdesk Exports Full Service Dashboards Registratie Koppelen en controleren De

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing

GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE. Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing GEMEENTELIJKE TELECOMMUNICATIE MOBIELE COMMUNICATIE Bijlage 04 Kwaliteitsborging en auditing Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aantonen kwaliteitsborging van de dienstverlening 4 3 Auditing 5 3.1 Wanneer toepassen

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

HECTAS Uw partner in facilitaire diensten. Betrouwbare service

HECTAS Uw partner in facilitaire diensten. Betrouwbare service HECTAS Uw partner in facilitaire diensten Betrouwbare service Altijd binnen bereik Soms ligt iets dat goed is heel dichtbij. Neem nou HECTAS. Onze decentrale, klantgerichte organisatie heeft diverse vestigingen

Nadere informatie

DE PERFECTE ELEKTRONICA VOOR MEET- EN REGELTECHNIEK.

DE PERFECTE ELEKTRONICA VOOR MEET- EN REGELTECHNIEK. DE PERFECTE ELEKTRONICA VOOR MEET- EN REGELTECHNIEK. Made in Germany. 2 Verantwoording en betrokkenheid HET ZIJN MENSEN DIE IDEEËN UITVOEREN EN BETROUWBARE PRODUCTEN REALISEREN Het management, Störk-Tronic

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Vorken prijslijst 06-2014

Vorken prijslijst 06-2014 prijslijst 06-2014 1 Productieproces Piacenza, Italië Kwaliteit, veiligheid en efficiëntie Hoge kwaliteit Bolzoni Auramo biedt een compleet assortiment vorken aan voor heftrucks, bouw- en landbouwmachines,

Nadere informatie

Moet ik thuis zijn voor mijn levering? Ja, wij hebben namelijk uw handtekening nodig voor het afleveren van uw bestelling.

Moet ik thuis zijn voor mijn levering? Ja, wij hebben namelijk uw handtekening nodig voor het afleveren van uw bestelling. VRAAG EN ANTWOORD Bestellen en leveren Wat is de levertijd van jullie producten? De standaard levertijd van onze producten is 6 weken. Onze producten worden kant en klaar, dat wil zeggen inclusief glas,

Nadere informatie

HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard

HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard Aangenaam HECTAS is één van de meest toonaangevende schoonmaakorganisaties in Nederland. Vanuit 12 vestigingen en met meer dan 3000 medewerkers, bouwen we iedere

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten.

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. Wij zijn i-signaal Een dynamische organisatie, waar mensen met plezier een actieve bijdrage leveren om

Nadere informatie

Efficiënter inkopen en meer controle over uw uitgaven en kasstromen. Purchase-to-Pay Canon Business Solutions

Efficiënter inkopen en meer controle over uw uitgaven en kasstromen. Purchase-to-Pay Canon Business Solutions Efficiënter inkopen en meer controle over uw uitgaven en kasstromen Purchase-to-Pay Canon Business Solutions Automatiseer uw Purchase-to-Payproces voor een betere afstemming tussen Inkoop en Finance Uw

Nadere informatie

Rapporteren, Onderzoeken. Opvolgen van Deviaties. 16-17 september 2008

Rapporteren, Onderzoeken. Opvolgen van Deviaties. 16-17 september 2008 Rapporteren, Onderzoeken en Opvolgen van Deviaties Een twee-daagse, interactieve, hands-on training voor en door mensen uit de praktijk 16-17 september 2008 GROUP Pharmaceutical consultancy & services

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms. Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen.

Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms. Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen. Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen. Reiniging van cleanrooms Initial Cleanrooms biedt u gespecialiseerde

Nadere informatie

Onderhoud en renovatie. Onderhoud en renovatie

Onderhoud en renovatie. Onderhoud en renovatie Onderhoud en renovatie Onderhoud en renovatie Colt: een servicegerichte organisatie Kwaliteit en service zijn de factoren waarmee Colt zich onderscheidt op de markt. In haar benadering staat de klant centraal.

Nadere informatie

Hoogst persoonlijk. werken vanuit een klantgerichte benadering

Hoogst persoonlijk. werken vanuit een klantgerichte benadering Hoogst persoonlijk werken vanuit een klantgerichte benadering Korte lijnen voor directe communicatie Afgestemd op uw wensen via een persoonlijke aanpak Advies en bemiddeling gedurende het hele proces Meer

Nadere informatie

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan;

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan; SSB Guide 65 Deze standaard specificeert algemene eisen waar een derde partij, die een product certificatiesysteem opereert, aan moet voldoen wil het erkend worden als competent en betrouwbaar In deze

Nadere informatie

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2 Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Dynamics AX Dit document is vertaald door een vertaalmachine en is niet door een menselijke vertaler bewerkt. Het wordt als zodanig

Nadere informatie

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen:

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Software voor het ontwikkelen en activeren van een sterk merk. Online Branding Software Wazokuu! Online Branding is software die de belangrijkste

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering Peter N. Ruys Europese richtlijnen voor medische hulpmiddelen Actieve Implantaten (90/385/EEC) - AIMD Medische Hulpmiddelen (93/42/EEC) - MDD

Nadere informatie

ISO 9001:2000. Kwaliteit gewaarborgd!? Auteur: Henk Stitselaar Verslag nr: 3 Klas: E432 Praktijkbegeleider: G. de Graaf Inleverdatum: 02-12- 05

ISO 9001:2000. Kwaliteit gewaarborgd!? Auteur: Henk Stitselaar Verslag nr: 3 Klas: E432 Praktijkbegeleider: G. de Graaf Inleverdatum: 02-12- 05 ISO 9001:2000 Kwaliteit gewaarborgd!? Auteur: Henk Stitselaar Verslag nr: 3 Klas: E432 Praktijkbegeleider: G. de Graaf Inleverdatum: 02-12- 05 BEDRIJFSKUNDIG VERSLAG Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2.

Nadere informatie

"Wij zijn creatieve denkers met kennis van industriële automatisering" JB Systems Westlandseweg 190 3131 HX Vlaardingen Postbus 108 3130 AC Vlaardingen T +31 10 460 80 60 F +31 10 460 80 00 info@jbsystems.nl

Nadere informatie

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum Process Solutions Process Installations The smart way forward in food and beverage Find your optimum Find your optimum The smart way forward in food and beverage. In de food & beverage-industrie bent u

Nadere informatie

Programma cursussen. Programma: Reiniging en desinfectie Sterilisatie Reiniging en desinfectie van hol instrumentarium Endoscopie

Programma cursussen. Programma: Reiniging en desinfectie Sterilisatie Reiniging en desinfectie van hol instrumentarium Endoscopie Programma cursussen 2015 Programma: Reiniging en desinfectie Sterilisatie Reiniging en desinfectie van hol instrumentarium Endoscopie Introductie Hiermee bieden wij u het cursusprogramma voor 2015 aan.

Nadere informatie

Klinger Total Flange Management Concept. Opleiding Flensverbindingen. Voor veilige en betrouwbare flensverbindingen conform CEN EN1591

Klinger Total Flange Management Concept. Opleiding Flensverbindingen. Voor veilige en betrouwbare flensverbindingen conform CEN EN1591 Klinger Total Flange Management Concept Opleiding Flensverbindingen Voor veilige en betrouwbare flensverbindingen conform CEN EN1591 Klinger biedt een compleet pakket van hoogstaande technische componenten

Nadere informatie

Specialisten in techniek

Specialisten in techniek Specialisten in techniek Nederland AREPA Nederland AREPA Nederland is een toonaangevende technische service-organisatie, onderdeel van de AREPA Groep met meerdere vestigingen in Europa. AREPA Nederland

Nadere informatie

WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR. Tele Train heeft het antwoord

WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR. Tele Train heeft het antwoord WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR Tele Train heeft het antwoord Grensverleggend klantcontact 24 uur per dag antwoord Burgers stellen steeds meer eisen aan het contact met u als gemeente. Sterker

Nadere informatie

de dynamiek van water utility line drukverhogingsinstallaties

de dynamiek van water utility line drukverhogingsinstallaties de dynamiek van water utility line drukverhogingsinstallaties 2 hydro-unit utility line Voor elke drukverhogingsapplicatie produceert Duijvelaar Pompen een hoogwaardige oplossing. Uit ervaring weten we

Nadere informatie