Opvoeding en onderwijs Nu, toen en straks

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opvoeding en onderwijs Nu, toen en straks"

Transcriptie

1 Opvoeding en onderwijs Nu, toen en straks Inhoud Inleiding EERSTE DEEL: PRAKTIJKTHEORIE 1. Invloeden en opvoeden 1.1 Aanleg en milieu 1.2 Aanlegfactoren 1.3 Milieufactoren 1.4 Omgang en communicatie 1.5 Opvoeding en opvoeden 1.6 Ontwikkeling en sturing 1.7 Opvoedingsmogelijkheden 1.8 Pedagogische grondhouding 2. Doelen en bedoelingen 2.1 Waarden en normen Normatieve verlegenheid Soorten waarden en normen Moraalpedagogiek 2.2 Volwassenheid Volwassenheid: inhoudloos begrip? Zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid Economisch zelfstandig Politiek mondig Bijdrage van het onderwijs 3. Onderwijs en opvoeding 3.1 Leerstof: de beste canon Leer-stof? Gevolgen van de verwaarlozing van de kwaliteit van leerstof Geschiedenis van de leerstof Keuze van leerstof nu en in de toekomst Vormende waarde van vakken of leerstofgebieden Kerndoelen Resultaten 3.2 De onderwijssituatie Leraar Team Leerling Leergroep Onderwijsleerprocessen Leermiddelen Onderwijszorg Schoolgebouw Schoolorganisatie Bestuur 3.3 Gezin, opvang en school 4. Competent als leraar en opvoeder 4.1. Het systeem van competenties Competentiegebieden Niveaus in de competentie Leraar basisonderwijs

2 4.1.3 Persoonlijkheidskenmerken 4.2 Competenties kritisch bekeken Vakinhoudelijke deskundigheid en esprit Mens- en maatschappij-geïnspireerd Eigen onderwijs kunnen onderzoeken 4.3 Reflectie op leraarschap Oude en nieuwe cultuur overdragen De tijd van de leraar De leraar als samenwerker Scholing en werk dicht bij elkaar 4.4 Aantrekkelijk maken van leraarschap (?) 4.5 Alternatieve indeling van competenties TWEEDE DEEL: WETENSCHAP 5. Pedagogiek en onderwijskunde 5.1. Pedagogiek als wetenschap 5.2. Methoden in de pedagogiek Een meer speculatieve benadering Een meer empirische benadering Een meer maatschappijkritische benadering Historisch onderzoek 5.3 Pedagogiek en andere wetenschappen 5.4 Onderwijskunde 5.5 Feiten en normen 5.6 Theorie en praktijk 6. Leren vanuit het verleden 6.1 Mensbeeld, kindbeeld, maatschappijbeeld, wereldbeeld Je gedachten/ denkwijzen en handelingen Beelden, visies, beschouwingen en oriëntaties Wat is een mensbeeld? 6.2. Historische inspiratie Bronnen van onze kennis (Nieuwe) Historische pedagogiek (?) 6.3 Beelden en situaties in het verleden Het kind ontdekt? Typering van perioden en tijden 6.4 Beelden van vandaag en morgen Kijken naar kinderen: naar wat? Actuele denkbeelden 6.5 Beelden voor de toekomst De gewenste utopie De gevreesde utopie 7. Onderwijsvernieuwing 7.1 Hoofdzaken uit de geschiedenis van het onderwijs 7.2 Onderwijsvernieuwing 7.3 Veranderen en verbeteren 7.4 Een praktisch denkmodel Goed onderwijs 7.5 Veranderen als je eigen keuze 7.6 Kwaliteitsverbetering in teamverband Verbeteren op basis van en programma Verbetering op basis van eigen inzicht en intuïtie 7.7 Scenario s voor het onderwijs in de toekomst Besluit Literatuur

3 LITERATUUR 1. H. Achterhuis, De markt van welzijn en geluk, hs. 4. Illich en Marx, Baarn z.j. 2. H. Achterhuis, De maat van de techniek, Baarn G. Alblas en E. van de Vliert, Doelmatig organiseren, Groningen Herbert Altrichter en Peter Posch, Lehrer erforschen ihren Unterricht. Eine Einführung in die Methoden der Aktionsforschung, Bad Heilbrunn 1998 (4) 5. Anoniem, Over drie bedriegers. Mozes, Jezus en Mohammed, s-hertogenbosch P. Antersijn, Spreek ieders taal. Met het proces communication model, TVC maart P. Appelhof e.a., Naar beter onderwijs, Tilburg J. Arcaro, Quality in Education, An implementation handbook, Delray Beach C. Argyris en D. Schon, Theory in practice: Increasing professional effectivenis, San Francisco V. Asselbergs-Neessen, Kind, kunst en opvoeding. De Nederlandse beweging voor beeldende expressie, Amersfoort-Leuven J. Bade en H. Bult, De praktijk van de interne differentiatie, Nijkerk B&A Groep, School als kennisonderneming, Den Haag N. Bakker e.a., Vijf eeuwen opvoeden in Nederland. Idee en praktijk , Assen 2010 (2) 14. Bill Banning, Onderwijsdier in hart en nieren, Druenen 2009; zie internetsite n.a.v. zijn dissertatie 15. D. Barrez, Van eiland tot wereld. Appèl voor een menselijke wereld, Berchem-Mechelen M. Becker (red), Massamedia tussen informatie en emotie, Nijmegen A. Barrico, De Barbaren, Amsterdam D. Beckers, Het despotisme der Mathesis. Opkomst van de propedeutische functie van de wiskunde in Nederland, Utrecht R. van Beek e.a., Boek en oudheid, Amsterdam R. Bendit en A. Heimbucher, Von Paulo Freire lernen, München W. Bennis, De manager als koorddanser, nadenken over leiderschap en verandering, Amsterdam- Antwerpen J. Berding en W. Pols, Schoolpedagogiek. Opvoeding en onderwijs in de basisschool, Groningen 2009 (2) 23. D. van den Berg, Existentiële belevingen van leraren bij hun onderwijs, Katholieke Universiteit Nijmegen J.H. van den Berg, Zien, begrijpen en verklaren van de visuele waarneming, Nijkerk G. van den Berg, Effectief onderwijs in basisvaardigheden, in: J. van Kuyk en J. Claessen (red), De grensverleggende school, Groningen K. van Berkel, E.J. Dijksterhuis. Een biografie, Amsterdam B. Bernstein, On the classification and framing of educational knowledge, in: M. Young (red), Knowledge and control, London G. Biesta, John Dewey, theorie en praktijk, Delft G. Biesta, E. Korthagen, en H. Verkuyl, Pedagogisch bekeken: De rol van pedagogische idealen in het onderwijs, Soest A. de Block e.a. (e.a.), Standaardencyclopie, voor opvoeding en onderwijs, 4 delen, Antwerpen-Hoorn Ph. Blom, Het verdorven genootschap, Amsterdam M. Boekaerts, Zelf-regulerend leren is geen eindstation, wel een manier van leven, Lezing R. Bod, De vergeten wetenschappen. Een geschiedenis van de humaniora, Amsterdam R. Bodelier, Progressieven zijn antidemocratisch, Filosofisch Magazine december G. de Boer, Op weg naar kind-volgend onderwijs, Nijkerk A. Boes, Kindbiografie, Heeswijk-Dinther Th. Boland, Handen en voeten aan adaptief onderwijs, Enschede Th. Boland en J. Letschert, Primary prospects, Enschede W. Böhm, Ernesto Schiefelbein en Sabine Seichter, Projekt Erziehung. Ein Lehr- und Lernbuch, Paderborn W. Böhm, Theorie en Praxis, Academia Press, Gent W. Böhm, B. Fuchs en S. Seichter(Hrsg), Hauptwerke der Pädagogik, Paderborn P. Bouwman, Cultuurgeschiedenis van de twintigste eeuw, Utrecht Geert van Boxelaer, Onderwijs in het Hertogdom Brabant in de Middeleeuwen, internet-publicatie 44. W. Boyd, Geschiedenis van opvoeding en onderwijs, Utrecht J. Branger, Onderwijsperspectieven Opleidingsperspectieven, Groningen W. Brezinka, Von der Pädagogik zur Erziehungswissenschaft, Weinheim Berlin Basel 1971

4 47. D. van den Brink, Kopszorgen, Groningen G. van den Brink, Geweld als uitdaging, De betekenis van agressief gedrag bij jongeren, Utrecht H. Broekman, J. Weterings, Leerstofordening. Over de grenzen van een begrip. Vakdidactische visies op een omstreden onderwerp, SVO Den Haag K. Brotbeck, Mensenschool, Pedagogie in het verleden taken voor de toekomst, Rotterdam B. Brus, Zoekend naar de Derde weg; Leren bij Husserl, Didactiek naar menselijke maat, Tilburg M. Buber, Reden über Erziehung, Güntersloh 2006 (11) 53. W. van der Burg, De verbeelding aan het werk: Pleidooi voor een realistisch idealisme, Kampen J.J. Buytendijk, De idealen van den idealen student, Utrecht J. Bijl, Opvoeding en evolutie. Een kritische literatuurstudie, Meppel 1975, p J. Casteleijns en A. Jager, Uitdagend onderwijs, CPS Amersfoort E. Castle, De opvoeding in de klassieke oudheid, Utrecht-Antwerpen Paul Cautreels, Beginnende leraren op weg naar professionaliteit. Studie- en werkboek voor mentoren en schoolteams, Antwerpen Christaen Claes, Kinderen bij de Romeinen. Zes eeuwen dagelijks leven, Leuven H. Claessen e.a., Inleiding tot de culturele antropologie, Den Bosch H. van Combrugge, Zin in gezin. Kan levensbeschouwing de duurzaamheid van gezinsrelaties veranderen?, Lannoo, Tielt, H. van Combrugge, Denken over opvoeding. Inleiding in de pedagogiek, Antwerpen-Apeldoorn Cobouw P. Coelho, De alchemist, Amsterdam B. Coenen, Schuren, knutselen en schooieren, Amsterdam Commissie Toekomst Leraarschap, Het gedroomde koninkrijk, Culemourg Commissie kerndoelen Basisonderwijs, Verantwoording delen, Herziening van de kerndoelen Basisonderwijs met het oog op beleidsruimte voor scholen, Den Haag E. de Corte e.a., Onderwijzen en leren op de basisschool, Leuven J. Corstjens, De school en haar alternatieven, Tilburg G. ten Dam, W. Veugelers, W.Wardekker en S. Miedema, S. (red.), Pedagogisch Opleiden: De pedagogische taak van de lerarenopleidingen, Amsterdam H. Daniel-Rops (H. Petiot), Het dagelijkse leven van Jezus, Utrecht-Antwerpen A. van Dantzig, Plicht en plichtsgevoel, Civis Mundi maart L. Dasberg, Pedagogie in de schaduwzijde van het jaar 2000, Amsterdam L. Dasberg, Grootbrengen door kleinhouden, Meppel Lea Dasberg, Pedagogie in de schaduw van het jaar 2000, Amsterdam K. Davies, Lesgeven is vakwerk. Planning, organisatie, leiding en controle van het leren, Culemborg C. Dekker, Bionanoscience, TU Delft, internet B. Delfgaauw, Thomas van Aquino, Bussum J. Delnoijm en W. van Dalen, Het socratische gesprek, Budel J. Dewey, Ervaring en opvoeding (1938), Houten-Diegem J. Dewey, Democracy and education (1916), internetuitgave 82. Bernard Dewulf, Kleine dagen, Amsterdam/Antwerpen 2010 (3), p. 7, 9 en R. Diekstra en M. Hirtum, Opvoedingscanon. Omdat over kinderen zoveel meer te weten valt, Amsterdam C. Dirkzwager, Leren met computers in het onderwijs, Den Haag DIROO-website M. Dohle, Opvoeden tot moreel besef, Heeswijk-Dinther K. Doornbos, De pedagogische balans, Groningen K. Doornbos en L. Stevens, De groei van het speciaal onderwijs, A en B, Den Haag 1987 en J. Droste en K. van den Boogert, Zelfstandig leren leren, Den Bosch z.j. 90. M. Dubois-Reymond e.a., Keuzeprocessen van jongeren, Leiden E. J. Dijksterhuis, De mechanisering van het wereldbeeld, Groningen J. Easterbrook, The determinants of free will, A psychological analysis of responsible, adjustive behavior, New York-San Francisco-London U. Eco, De kunst van het vergeten, Filosofie Magazine 1999 nr. 7, p U. Eco, De slinger van Foucault, Amsterdam U. Eco en C. Martini, Als we niet geloven, wat geloven we dan?, Amsterdam B. van den Eerenbeemt, Het kind in onze middeleeuwsche literstuur, Amsterdam 1935

5 97. L. Eldering en J. Kloprogge (red), Different cultures same school, Ethnic minority in Europe, Amsterdam-Lisse Erno Elskens, Filosofisch Reisgids voor Nederland en Vlaanderen, Amsterdam-Antwerpen D. Erasmus, Verzameld werk, deel 3 Opvoeding, Amsterdam E. Erikson, Het kind en de samenleving, Utrecht-Antwerpen M. van Erp en S. Soutendijk, Sociaal milieu en lesgebeuren, Amsterdam A. Erkamo, Ervaringsleren, Praktijkinformatie voor vorming en onderwijs, Schoten Wilma van Esch, Tegeltjeswijsheid of welgemeende belofte, Pedagogiek in Praktijk, september M. van Essen, Kwekeling tussen akte en ideaal. De opleiding tot onderwijzer(es) vanaf 1800, Amsterdam Ethische Perspectieven, 2008/4, Th. van Eupen e.a., Waarden en normen in het onderwijs, Baarn E. Fauré, Learning to Be, The world of education today and tomorrow, London G. Feddeman, De gouden Regels van de opvoeding, Warnsveld M. Field Belenky e.a., Vrouwen en kennis, Amsterdam Filosofisch Magazine 2010, nr W. Flitner, Allgemeine Pädagogik, Stuttgart H. Fortmann, Oosterse Renaissance, Baarn M. Fox, Psychologie der dieren. Hun zintuigen, leervermogen en intelligentie, Utrecht-Antwerpen P. Freire, Pedagogie in ontwikkeling, Baarn J. Fritz, Interaktionspädagogik, Methoden und Modellen, München M. Fuhrmann, Bildung. Europas kulturelle Identität, Stuttgart H. Galjaard, Alle mensen zijn ongelijk, Amsterdam H. Gardner, Frames of mind, London - New York H. Gardner, The disciplined mind, London - New York H. Gardner, Intelligence reframed, London - New York H. Geerts en J. van Workum (red.), Samenleving in samenhang. Doet geloven ertoe?, Nijmegen E. Gesele e.a., De pedagogische opdracht, Overzicht van onderwijsonderzoek, Amsterdam Th. Geurts, Leren van zin, Best H. Giebels, Georgius Macropedius, Tilburg J. Gielen, Alibi der pedagogiek, Den Bosch A. van Ginkel, Demotivatie bij leraren, Lisse A. Glebbeek en A. Jonker, Het omstreden leerplan, Sociologische beschouwingen rond de inhoud van het onderwijs, Assen-Maastricht Max Goote-kenniscentrum, Scenario s in meervoud (School als kennisonderneming), Den Haag J. Goulds, The mismeasure of man, New York G. Graham, Internet. Een filosofisch onderzoek, Amsterdam K. Gravemeijer en R. Keijzer, Kerndoelen in discussie,tijdschrift voor nascholing en onderzoek van het reken-wiskundeonderwijs, jg nr A.D. de Groot, Methodologie, Amsterdam J. Habermas, Technik und Wissenschaft als Ideologie, Frankfurt am Main Jürgen Habermas en Joseph Ratzinger, Dialectiek van de secularisering. Over rede en geloof, Klement/Pelckmans, reeks Filosofie in dialoog, Kapellen C. Hamelink, De computersamenleving, Baarn C. Hamelink, Informatie en macht. Over de samenhang tussen de toegang tot informatie en de uitoefening van maatschappelijke macht, Baarn W. Hare, What makes a good teacher? Reflections on some characteristics central to the educational enterprise. London R. Harp e.a., De Middeleeuwen in de twintigste eeuw. Middeleeuwse sporen in de hedendaagse cultuur, Hilversum J. Harris, Het misverstand opvoeding, Rotterdam J. Hemels, Massamedia als medespelers, Utrecht-Antwerpen H. Heinrichs, Brennpunkte neuzeitlicher Didaktiek, Bochum z.j. (8), hs. 2 Das Exemplarische, p H. von Hentig, Hervorming van de school, Alternatieven of maatchappij-revolutie, Kapellen P. Hettema en L. Lenssen, Van wie is het onderwijs. De veranderende rol van leraar, manager en minister, Amsterdam E. Heyting, De verminking van de mens, Over de misvormende invloed van het onderwijs, Amsterdam 1977

6 145. F. Heyting, Individuatie en socialisatie in tijden van modernisering, Amsterdam N. Hirdt en G. de Sélys, Zwart Bord Tegen de privatisering van het onderwijs, EPO Johannes Hirschberger, Geschichte der Philosophie. Altertum und Mittelalter, Neuzeit und Gegenwart, Köln 1980 (12) 148. H. Hoekstra e.a., Handleiding NEO-persoonlijkheidsvragenlijsten, Amsterdam E. Hoernle, Problemen van de proletariese opvoeding, Sunschrift 35, Nijmegen S. Hogerhorst, Staat en welzijn, Het belang van een vernieuwde conceptie van de Minimale Staat, Assen P. Hoogeveen en J. Winkels, Het didactisch werkvormenboek, Assen Ed Hoornik, Verzamelde gedichten, Amsterdam 1983 (3) 153. T. Houtveen en G. Reezigt, Succesvol adaptief onderwijs, Alphen aan den Rijn T. Houtveen en G. Reezigt, Succesvol adaptief onderwijs, Alphen aan den Rijn H. Hoving, Júf, daar zit een werduwe in de boom, Amsterdam 1968, 1e druk juni 1967, 39 e druk maart T. Hooijmakers, Bron en perspectief: het belang van Jenaplan, Montessori, Dalton, Freinet en de Vrije school voor het basisonderwijs, Heeswijk-Dinther P. Huisman, Kennis gewogen. Analyse van sociaal-wetenschappelijk denken: kritiek en aanwijzingen, Assen J. van Hulst, I. van de Velde en G. Verhaak, Vernieuwingsstreven binnen het Nederlandse onderwijs in de periode , Groningen A. Huxley, Heerlijke nieuwe wereld, Amsterdam 1973 (2) 160. Ph. Idenburg, De nadagen van de verzorgingsstaat. Kansen en perspectieven voor morgen, Amsterdam I. Illich e.a., De deskundige: vriend of vijand?, Baarn I. Illich, Ontscholing van de maatschappij, Baarn 1976 (7) 163. J. Imants, De schoolmeester, Leeuwarden J. Imelman, Plaats en inhoud van een personale pedagogiek, Groningen F. Janssen-Vos, Kindgericht, hoe bedoel je?, Tilburg 1981, p F. Janssen-Vos, Basisontwikkeling in de onderbouw, Assen 1997; Spel en ontwikkeling, Assen 2004; Basisontwikkeling voor peuters en de onderbouw, Assen Peter Tom Jones en Vicky de Meyere, Terra Reversa, De transitie naar rechtvaardige duurzaamheid, Jan van Arkel E. de Jong (red.), Markt en waarden, Nijmegen J. de Jong, Leren op de werkplek, Onderwijskundig lexicon, september P. Jurg en E. Zegwaart, Het Internet als digitale snelweg. De realiteit, Amsterdam Hans Kaldenbach, Respekt, Volkskrant, later: Prometheus Amsterdam H. van de Kant, Toezicht op besturen, Goed bestuur in het primair onderwijs: het raad van toezichtmodel, KPC Groep, s-hertogenbosch, S. Karsten, Op het breukvlak van opvoeding en politiek. Een studie naar socialistische volksonderwijzers rond de eeuwwisseling, Amsterdam KBO-nota Naar nieuwe rollen. Over toezichthoudend besturen, Den Haag J. van Kemenade e.a., Contouren van een toekomstig onderwijsbestel 2, Den Haag D. de Kerckhove, Gekoppelde intelligentie. De opkomst van de Web-maatschappij, Epe I. Kertész, De verbannen taal, Amsterdam J. Klep, Kerndoelen rekenen- wiskunde in een politiek krachtveld, Tijdschrift voor nascholing en onderzoek van het reken-wiskundeonderwijs, jg Nr H. Klifman, Splitsing bestuur. Intern toezicht tovermiddel voor goed onderwijsbestuur?, Bassisschool Management maart H. Klifman, Governance voor de schoolleider primair onderwijs, Alphen aan den Rijn M. Knoope, De ontknooping, Nijmegen Kohnstamm-Instituut, Andere kwaliteiten van de school, Amsterdam A.Kok, Normen, waarden en waarden-loze normering, Baarn J. Kok, Talenten transformeren. Over het nieuwe leren en nieuwe leerarrangementen, Eindhoven G. Komrij (bezorger), De 21 e eeuw in 185 gedichten, Amsterdam E. Korthagen, Waar doen we het voor? Op zoek naar de essentie van goed leraarschap (Oratie), Universiteit van Utrecht T. Kroon, De morele intuïtie van kinderen, Amsterdam 2009 (2) 188. J. Kruithof, Het humanisme, Berchem 2001

7 189. B. Kruithof, J. Noordman en P. de Rooy, Geschiedenis van opvoeding en onderwijs. Inleiding Bronnen- Onderzoek, Nijmegen Guus Kuijer, Voor altijd samen amen, Amsterdam J. van Kuyk, Basisvorming in de basisschool, Tilburg J. Kuijpers en Tom Boves, Het beste halen uit manager en leerkracht, Pulse primair onderwijs, 2009, nr. 3, p F. Laevers en F. Depondt, Ervaringsgericht werken met kleuters in het basisonderwijs, Leuven F. Laevers, L. Heylen en D. Daniëls, Ervaringsgericht werken met 6- tot 12-jarigen in het basisonderwijs, Leuven N. Lagerweij en E. Haak (red), Basisvorming tussen ideaal en werkelijkheid, Alphen aan den Rijn M. Landmann, Filosofische antropologie, Utrecht-Antwerpen W. de Lange en J. Koppens, De duurzame arbeidsorganisatie. Een geloofwaardig vervolg op maatschappelijk verantwoord ondernemen, Zwolle T. Langelaan en W. Plomp, De excellente leerkracht, de fundamenten van zijn succes, Soest M. Langeveld, Beknopte theoretische pedagogiek, Groningen M. Langeveld, Mensen worden niet geboren, Inleiding tot de pedagogische waardenleer, Nijkerk Chr. Lasch, The culture of narcissm, American life in an age of diminishing expectations, New York Chr. Laval, L école n est pas une enterprise, Parijs Leefstijl, methode voor diverse soorten onderwijs, Meppel U. Lehnert, De computer in het onderwijs, Rotterdam T. Lemaire, De val van Prometheus, Amsterdam J.M. Letschert, Wieden in een geheime tuin, Een studie naar kerndoelen in het Nederlandse basisonderwijs, Utrecht E. Lévinas, Totalité et Infini, Den Haag A. Lieberom, Post tribulationes multas et malas. Drie eeuwen Lager Onderwijs voor Knegselnaren, Knegsel Grahame Locke, De onmenselijke maat en de crisis in het onderwijs, in Vakwerk, (BON) december 2009, p E. Lodewijks- Frencken, Op opvoeding aangewezen, Baarn E. Lodewijks- Frencken, De morele opvoeding van het jonge kind, Baarn L. Logister (red.), John Dewey. Een inleiding tot zijn filosofie, Budel J. Lowick, Plannen van onderwijzen, Vormen van leren en onderwijzen in de klas, Onderwijskundig Lexicon J. Lowick en H. Tillema, Vormen van leren en onderwijzen in de klas, Lisse J. Lowick (red), Leraren en hun professionalisering, Alphen aan den Rijn LPC, Beroepsprofiel leraar primair onderwijs. Katholiek onderwijs, Den Haag H. van Luijk, Ook een zachte discipline kan hard vallen, Kennis en methode 1982 nr W. Luijpen, Existentiële fenomenologie, Utrecht-Antwerpen A. Maas, Pedagogiek voor opvoeders en hulpverleners, Baarn A. Maas, Realistisch beleid met betrekking tot adaptief onderwijs, Basisschoolmanagement oktober A. Maas, Didaktiek didaxologie onderwijskunde vakdidaktiek, Pedagogisch Forum, januari A. Maas, Vondel en moderne didactiek, Literatuurwetenschap en pedagogiek, JSW 1967, p A. Maas, Communicatietheorie voor opvoeders en hulpverleners, Baarn z.j A. Maas, Schoolloopbaanmanagament en -begeleiding in het basisonderwijs, in: P. Stijnen e.a., Management en begeleiding van schoolloopbanen, Alphen aan den Rijn A.C. Maas (red.), Het oudere kind, Heeswijk-Dinther Tim Mainhard, Time consistency in teacher-class relationships, Utrecht B. De Mandeville, Bijenfabel (1705), Rotterdam A. Manting en A. Maas, Onderwijs. Integraal management: vertrouwen in onderwijskwaliteit, Soesterberg J. Marijnissen, Interactief leren determineren, Den Bosch R. Marzano, Wat werkt op school?, Middelburg A. Maslow, Religie en topervaring, Rotterdam A. Maslow, Motivatie en persoonlijkheid, Roterdam 1974 (2) 233. Ch. van der Mast e.a., Mens Machine Mens. Nieuwe media en maatschappelijke relaties, Nijmegen M. Matthys, Doorzetters. De betekenis van de arbeidersafkomst voor de levensloop van universitaire afgestudeerden (Amsterdam-Utrecht 2010)

8 235. M. Mattijssen, Klasse-onderwijs, Sociologie van het onderwijs, Deventer M. Mcluhan, Understanding media, New York McIntyre, After virtue, London F. van der Meer, Augustinus de Zielzorger, deel 1 en 2, Utrecht-Antwerpen 1957 (3) 239. K. Meerum Terwogt Kouwenhoven, Het verkeerde been. Over alledaagse vormen van misleiding, Meppel J. van Merriënboer, De ontbrekende didactiek van E-leren, Pedagogische Studiën 2002, p MESO Magazine oktober W. Meyer, Leren in opvoeding en communicatie, Nijkerk G. Meijnen, Maatschappelijke achtergronden van intellektuele ontwikkeling, Groningen G. Meijnen, Onderwijsongelijkheid, Alphen aan de Rijn W. Meijnen, Onderwijsachterstanden in basisscholen, Antwerpen-Apeldoorn J. Miller, Leer zo ook voelen, Onderwijsmodellen voor affectieve opvoeding, Haarlem Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Een impuls voor het basisonderwijs, Zoetermeer Ministerie van Onderwijs en wetenschappen, Ruimte laten en keuzes bieden, Den Haag R. Mioch, Tussen horizon en fata morgana. Investeren in schoolontwikkeling, Meso Magazine oktober C. Mommers, De plaats en betekenis van het exemplarische onderwijs in de didactiek, Den Bosch A. Monshouwer, Losse wijsgerige meditaties over het zogenaamde opvoedingsdoel volwassenheid, in: Pedagogisch Mozaïek. Opstellen aangeboden aan Prof. Dr. Jos Gielen bij zijn afscheid als hoogleraar aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen, s-hertogenbosch J. Moravec, Chaordic knowledge production: a system-based response to critical education, in: Theory of science, New York A. Morrison en D. McIntyre, De socialiserende invloed van scholen, Baarn D. Mortelmans, Stap in Statistiek en Onderzoek, (6 delen), Leuven H. Moser, Programmatik einer kritischen Erziehungswissenschaft, ZFP 1972, p M. Mulder, Omgaan met macht, Ons gedrag met elkaar en tegen elkaar, Amsterdam H. Mulisch, De compositie van de wereld, Amsterdam J. Müller, De tribus impostoribus (1688), Rotterdam Sj. Muller, Kennisleer en computers. Een kritische verhandeling over informatie, Leiden-Antwerpen C. de Munnik en K. Vreugdenhil, Opvoeden in het onderwijs, Groningen-Houten H. Munro Fox, Psychologie der dieren. Hun zintuigen, instinct, leervermogen en intelligentie, Utrecht- Antwerpen Museum Valkhof, Luxe en decadentie. Levens aan de Romerinse goudkust, Nijmegen S. Neiman, Morele helderheid. Goed en kwaad in de eenentwintigste eeuw, Utrecht G. Neumann, De school omgeschoold 1 en 2. Een pedagogische heroriëntatie voor leraren, Amsterdam O. Noordmans, Augustinus, Haarlem 1952 (2) 266. S. Nossent, Piaget en het negentiende-eeuwse vooruitgangsgeloof, Kennis en methode 1988 nr M. Nussbaum, Cultivating humaniy. A classical defense of reform in liberal education, Chicago Onderwijsraad, De kern van het doel. Reactie op het advies van de commissie Wijnen over de kerndoelen basisonderwijs, Den Haag Onderwijsraad, Kennissamenleving en onderwijs, Den Haag Onderwijsraad, Leren in samenspel, Ontwikkeling en inspiraties, Den Haag Onderwijsraad, Leren in een kennissamenleving, Den Haag J. Onstenk, Lerend leren werken. Brede vakbekwaamheid en de integratie van leren, werken en innoveren, Delft Frits van Oostrom (red.), Historisch tableau. Geschiedenis opnieuw verbeeld in schoolplaten en essays, Amsterdam G. Orwell, 1984, Amsterdam H. van Os, Moerlandse geschiedenis, Uitgeverij Balans O. van Os, Een hemel op aarde. Droom of nachtmerie, Soest C. van Parreren, Ontwikkelend onderwijs, Leuven-Amersfoort C. van Parreren, Leren door handelen. Onderwijsvernieuwing in de klas, Apeldoorn H. Peeters, Kind en jeugdige in het begin van de moderne tijd (ca 1500-ca 1650), Meppel D. Pessers, Verdwaalde seksen. Over sperminators, metroseksuelen en autocopieën, Nijmegen P. van Petegem e.a., Ontwikkelingsdoelen en eindtermen: hoe gaan scholen er mee om?, Leuven 2010

9 282. P. van Petegem e.a., De participatiebarometer. Ontwikkeling van een instrumentarium voor het meten van leerkracht- en ouderparticpatie, Leuven J. Philips, In naam van God. Een nieuwe geschiedenis van de kruistochten, Amsterdam J. Piaget, Le structuralisme, Paris J. Piaget, De psychologie van de intelligentie (1947), Amsterdam Pi-Company/Pi-Educatie, Coachen op prestatie en resultaat in het onderwijs, Utrecht C. Pickover, Het wiskundeboek. Van Pythagoras tot de 57 e dimensie. 250 mijlpalen in de geschiedenis van de wiskunde, Kerkdriel R. Pirsig, Zen en de kunst van het motoronderhoud. Een onderzoek naar Waarden, Amsterdam R. Pirsig, Lila. Een onderzoek naar Zeden, Amsterdam É. Planchard, Introduction à la Pédagogie, Leuven/ Parijs Plato, De republiek Politeia, via Wikipedia op internet, 292. B. Plenter, Zelf bewust docent zijn, Alphen aan den Rijn W. Pols, Voorbij de pedagogiek van de regel. Over de pedagogische opdracht van het onderwijs, Pedagogiek in Praktijk 2001, p N. Postman, Wij voeden op tot niets, Amsterdam Procesmanagement Lerarenopleiding, Gemeenschappelijk curriculum PABO, Den Haag Procesmanagement Lerarenopleiding, Gemeenschappelijk curriculum NLO, Den Haag Q-Vijver Rabelais, Pantagrue (1522), via Wikipedia op internet 299. H. Read, De kunst in haar educatieve functie, Utrecht E. Reimer, School is dood, Alternatieven in opvoeding en onderwijs, Meppel P. J. van Rietbergen, Dromen van Europa. Een cultuurgeschiedenis, Amersfoort J. Rispens e.a., Opvoeden in Nederland, Assen R. Ritzen, Deugt ons onderwijs? Over rechtvaardigingen, Best Bert Roebben, Een tijd van opvoeden. Moraalpedagogiek in christelijk perspectief, Leuven-Amersfoort P. Roeders, Samen leren, Begeleidend onderwijs in kleine groepen, Leuven- Apeldoorn F. Roels, De psychologie van den Wil, hs. De beteekenis van het nieuwere onderzoek naar de wilsverschijnselen voor de pedagogie, Nijmegen S. Roes, Anima cultura. Een pleidooi voor de veredeling van de ziel, Nijmegen C. Rogers, On becoming a person, London M. de Ronde, Hoe of Wat? Pleidooi voor zinvolle kennis, Vakwerk december A. Roobeek, Netwerklandschap. Een routeplanner voor transformaties naar netwerkorganisaties, Amsterdam 2006 (3) 311. Henk Roosenboom De dorpsschool in de Meierij van s-hertogenbosch van 1648 tot 1795, Tilburg E. van Rooijen e.a., School als kennisonderneming, Den Haag Th. Roszak, De informatiecultus. Computerfolklore en de kunst van het denken, Amsterdam J.J. Rousseau, Emile of over de opvoeding (1762), Amsterdam-Meppel J.J. Rousseau, Het maatschappelijk contract, Utrecht-Antwerpen R. Safranski, Hoeveel globalisering verdraagt een mens?, Amsterdam M. Santema (red), Commentaren rond de Contourennota, Groningen C.G. Salzmann, Het mierenboekje (1806), Amsterdam S. Samson, De toekomst wordt anders, Amsterdam J. Scheerens, Wat maakt scholen effectief?, Den Haag J. Scheerens (red), Kwaliteitszorg in het onderwijs, Alphen aan den Rijn Eric-Emannuel Schmitt, Het evangelie naar Pilatus, Amsterdam H.-J. Schoeps, Over de mens, Beschouwingen van de moderne filosofen, Utrecht-Antwerpen H. Schofield, The Philosophy of Education, London 1973 (3) 325. SER, Arbeid in de toekomst. Een Caleidoscopisch Perspectief, Den Haag J. Servaes, De nieuwsmakers, Informatie in de media, Antwerpen-Amsterdam D. Schiffer, Het labyrint van de wereld. Leven en werk van Umberto Eco, Amsterdam G. Schrauwers (e.a.), Pedagogische platenatlas, Den Haag-Breda-Antwerpen z.j Erwin Schrödinger, grondlegger van de quantummechanica, geciteerd door Cees Dekker, Bionanoscience, internet (NRC ) 330. E. Silvius, De coöperatie als samenwerkingsvorm in het onderwijs. Georganiseerd vertrouwen en ruimte voor ondernemerschap, Basisschoolmanagement november 2003

10 331. P. Simons, Digitale didactiek: hoe (kunnen) academici leren ICT te gebruiken in hun onderwijs?, Utrecht J. Slavenburg en T. Peters, Het project Onderwijs en Sociaal Milieu: een eindbalans, Rotterrdam H. Slings, Toekomst voor de Middeleeuwen. Middelnederlandse literatuur in het Voortgezet Onderwijs, Leiden M. Slors, Vrije wil, Filosofie Magazine november J. Snijders, J. Tóth, E. Tóth-de Knegt en F.P. W. van Zaalen, Cultuurpatronen en opvoeding, Baarn 1975, p J. Stappers (red), Massa-communicatie en samenleving, Assen J. Steutel (red), Morele opvoeding, Amsterdam L. Stevens, Over denken en doen, een pedagogische bijdrage aan adaptief onderwijs, Utrecht L. Stevens, Leer- en gedragsproblemen in school. Van een klinisch probleem naar een probleem van de school, Pedagogisch Tijdschrift 1999, p J. Stam, Het verbindende veld, Groningen B. Stilma, Van kloosterschool tot basisschool. Een historisch overzicht van opvoeding en onderwijs in Nederland, Nijkerk S. Strasser, Opvoedingswetenschap en opvoedingswijsheid, s-hertogenbosch S. Strasser, Waarom geschiedenis der opvoeding?, in: Pedagogisch Mozaïek. Opstellen aangeboden aan Prof. Dr. Jos Gielen bij zijn afscheid als hoogleraar aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen, s- Hertogenbosch S. Strasser en A. Monshouwer, Herbart als opvoedkundig denker, Den Bosch 1969 (2) 345. P. van Strien, Maslow s halve humanisme, Heymans Bulletins, Groningen F. Struik, Taalgericht zaakvakkenonderwijs, Basisschoolmanagement 2002, p M. van Strydonck., Relieken. Echt of vals?, Leuven T. Tak (red.), Moed tot zelfstandigheid, Inleidende opstellen over emancipatie en opvoeding, vooral : L. Dasberg, Kinderwereld of kind van de wereld, Meppel P. Teilhard de Chardin, Het verschijnsel mens, Utrecht-Antwerpen E. Tiggeler en M. Vuijk, De zwarte Woordenlijst. Lexicon voor modern taalgebruik, Den Haag H. Tillema, Leerstofanalyse door leerkrachten, Pedagogische Studiën 1984, p H. Tillema, Leerkrachten als ontwerpers, Utrecht D. van Toren, De vertelling gaat door, Wannes Records P. van Tongeren en G. Steunebrink, Vreemde verwanten. Overeenkomsten en verschillen tussen islam en christendom, Nijmegen E. van Tongeren, Competenties en communicatie inzake waarden in het onderwijs, Nijmegen E. Tonkens, Mondige burgers en getemde professionals, Utrecht: NIZW S. Toonen, Het kleinschalig organiseren van het onderwijs levert een betere onderwijsmanager op, Vakwerk december 2009, BON 358. Tijdschrift voor filosofie, november G. Vattimo, Het woord is vlees geworden. Filosofie van de secularisatie, Amsterdam T. van der Veen, De school: een kwestie van overleven. Schoolbeleving van leraren en leerlingen, Leiden Th. Veld, Volksonderwijs en leerplicht, Delft R. in t Veld, Toekomsten voor funderend onderwijs, Den Haag J. van der Ven, Kritische godsdienstdidactiek, Kampen E. Verbeek en M. Das, Sprong naar kwaliteit, Bunnik E. Verbiest, De schoolleider in beweging. Veranderingen in visie en praktijk van het primair onderwijs, Alphen aan den Rijn E. Verbiest, De schoolleider als leraar. De kern van onderwijskundig leiderschap, Deventer E. Verbiest en R. Vandenberghe, Professionele leergemeenschappen. Een nieuwe kijk op permanente onderwijsvernieuwing en ontwikkeling van leraren, in: School en Organisatie, 2002 nr A. Verbrugge, De verwaarlozing van het zijnde. Een ethologische kritiek op Heideggers Sein und Zeit, Nijmegen A. Verbrugge, Zinloos geweld, in: Rechtvaardigheid en Verzoening, Best Erica Verdegaal, Alles voor je kind. Hoe financiële opvoeding loont, Amsterdam P. Verhoeven, Leszek Kolakowski, José Saramago, Het evangelie volgens Jezus Christus, Amsterdam Raf Vermeulen, Over Bach en kookkunst, DIROO-forum-internet S. Vestdijk, De toekomst van de religie, Amsterdam 1947

11 374. Francis Vestin, Kinderindoctrinatieboek, Amsterdam Vierteljahrschrift für wissenschaftliche Pädagogik 1/2006, p Vierteljahrschrift für wissenschaftliche Pädagogik 3/2010, gehele nummer 377. A. Vloemans, Politeia, Geschiedenis van de sociaal-politieke filosofie, Den Haag J. de Vosch, Het zal je manager maar wezen!, Amsterdam-Brussel L. Vriens, Pedagogiek tussen vrees en vrede, Utrecht-Antwerpen G. de Vries, Het pedagogisch regiem. Groei en grenzen van de geschoolde samenleving, Amsterdam G. Vrieze e.a., De leraar als poortwachter, Nijmegen L. Vygotski, Thought and language, Cambridge / Massachusetts, 1979 (14) 383. F. de Vijlder, Natiestaat en onderwijs, Den Haag F. de Vijlder, Scenario s in meervoud, Amsterdam K. Waalwijk, Janus Korczak over klein zijn en groot worden, Utrecht M. Wagenschein, Verstehen lehren. Zum begriff des Exemplarischen Lehrens, Basel 1970 (3) 387. Wachttoren, Het geheim van het gezinsgeluk, Watch Tower Bible, 1996, p P. Watzlawick, Het kan anders, Deventer W. Wayson e.a., Up from excellence. The impact of the excellence movement on schools, Bloomington Mathieu Weggeman, Leidinggeven aan professionals? Niet doen!, Amsterdam A. Wellmer, Kritische Gesellschaftstheorie und Positivismus, Frankfurt A. van Wieringen, Autonomievergroting en deregulering in het onderwijs, Alphen aan den Rijn A. van Wieringen, Onderwijsbeleid in Nederland, Amsterdam H. van der Weijden, Samenleven moet je leren. Een sociokratische werkwijze voor basisscholen, Zwolle W. Wielemans, Opvoeding en onderwijs onder maatschappelijke druk, Leuven B. Williams, Truth and Thruthfulness, Princeton M. de Winter, Democratie-opvoeding versus de code van de straat, Utrecht M. Wintershoff und I. Thielen, Persönlichkeiten statt Tyrannen, Paderborn C. de Wit, Opvoeden doe je samen. Werken aan een inspirerend pedagogisch klimaat, Den Haag L. Wittgenstein, Tractatus Logico Philosophicus, Oxford H. Woldring, Westerse waarden door Shakespeare belicht, Nijmegen M. van Wijk e.a., Het primair onderwijs gaat ook internationaal, Utrecht-Den Haag J. Wijnberg, In de diepte van de ziel, Amsterdam R.Wijnberg en St. Jensen NRC A. Wunsch, Abschied von der Spasspädagogik Für einen Kurswechsel in der Erziehung, München L. Zonneveld (red), De school in het kapitalisme, Amsterdam M. van Zuijlen, Doodgewoon digitaal. Over nieuwe media en politiek, Amsterdam 1997

Inhoud. Voorwoord. 5. Het Integrale KinderdagCentrum als ideaal

Inhoud. Voorwoord. 5. Het Integrale KinderdagCentrum als ideaal Scholen op weg naar Integrale KinderdagCentra Een veilig en creatief tweede thuis Rob van de Biggelaar, Nanne Boonstra, Henk Derks, Hans Fuchs, Niels Hermens, Martien van Litsenburg, Ad Maas (redactie),

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 INHOUD VOORWOORD 11 INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 HOOFDSTUK 1. Op zoek naar een stabiele werkelijkheid. De Oudheid (6 de eeuw v.c. 6 de eeuw n.c.) 25 1. Het ontstaan

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

Laat idealen de lesinhoud bepalen

Laat idealen de lesinhoud bepalen Laat idealen de lesinhoud bepalen Laura Boele-de Bruin Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar

Nadere informatie

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 I Inhoudsopgave Vak:

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Doelstelling en opbrengst van onderwijskunde

Doelstelling en opbrengst van onderwijskunde Faculteit Sociale Wetenschappen Doelstelling en opbrengst van onderwijskunde Prof. Dr. Bert Creemers Inleiding op het thema Onderwijsonderzoek op de reünie van Onderwijskunde Utrecht op 12-11-2013 Doelstelling

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

Een gesprek met Ad Verbrugge. 96 TvC maart nr. 1 2013

Een gesprek met Ad Verbrugge. 96 TvC maart nr. 1 2013 96 TvC maart nr. 1 2013 Een gesprek met Ad Verbrugge ONDERWIJS Is een leraar een coach? MAATSCHAPPIJ De klassieke manier van lesgeven heeft vijftig jaar geleden afgedaan. De leraar als begeleider of coach

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie Geloven en redeneren Religie en filosofie Historisch overzicht Pantheïsme en polytheïsme De spiltijd Het oosten Boeddhisme Confucianisme Taoïsme Het westen Jodendom, christendom, islam Filosofie Het begin

Nadere informatie

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Schoolleiderschap en kwaliteitszorg Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inhoud I. De begrippen II. III. IV. Het kader De onderdelen De integratie

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd Deel III B Cursusaanbod Deeltijd 1. Verplichte vakken 05/06 2. Keuzevakken majortraject 05/06 3. Keuzevakken Academische context en Profileringsruimte 05/06 4. Verplichte vakken 06/07* 5. Keuzevakken majortraject

Nadere informatie

Besluit referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen (2010). Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, 265.

Besluit referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen (2010). Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, 265. 176 Literatuur Allemeersch, I. van & Drunen, R. van (2008). Actief personeelsbeleid in de school. Handboek voor leiders. Alphen, H. van, Drunen, R. van, Hendriks, I. & Veltkamp, C. (2010). Functiemix in

Nadere informatie

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 3. Deel 1

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 3. Deel 1 Rekenpuzzels & Breinkrakers Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO Deel 2 Deel 1 Deel 3 Deel 1 Voorwoord Aan de leerlingen en leerkrachten van alle basisscholen in Nederland! Dit boekje

Nadere informatie

Canon en kerndoelen geschiedenis PO

Canon en kerndoelen geschiedenis PO Canon en kerndoelen geschiedenis PO bron: http://www.entoen.nu/primair-onderwijs/didactisch-concept/leerplan-(slo)/geschiedenis In dit hoofdstuk over canon en geschiedenis wordt eerst ingegaan op de recente

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1. BSL - ACA_BK_1KZM - 2148_Kvde9789031361380 005

Inhoud. Voorwoord 1. BSL - ACA_BK_1KZM - 2148_Kvde9789031361380 005 Voorwoord 1 1 Het pedagogisch quotiënt 3 Hilda Amsing, Henk lutje Spelberg, Alexander Minnaert en Linda Greveling 1.1 Inleiding 3 1.2 Wat is pedagogisch? 4 1.3 Opvattingen over pedagogische kwaliteit 4

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences)

Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences) Raad van decanen U2011/00106 Onderwijs- en examenregeling 2011-2012 WO bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences) Omvang: 180 studiepunten Propedeuse verplichte

Nadere informatie

Het begrip natuur in techniek, filosofie en religie. Deel I: Van voormodern naar modern denken

Het begrip natuur in techniek, filosofie en religie. Deel I: Van voormodern naar modern denken Het begrip natuur in techniek, filosofie en religie Deel I: Van voormodern naar modern denken 1. Inleiding 2. Franciscus 3. Descartes 4. Pascal 5. Conclusies Inleiding Lynn White in Science (1967): Christendom

Nadere informatie

Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde. 14 november 2015

Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde. 14 november 2015 Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde 14 november 2015 Onderwijskunde Presentatie: Prof. dr. Monique Volman Nina van der Brug Kilian Geryszewski Marielle van Tulder www.uva.nl/ma-onderwijskunde

Nadere informatie

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Studienamiddag Informaticawetenschappen in het leerplichtonderwijs Paleis der Academiën, Brussel, 2015-04-29 Bern Martens Lerarenopleiding Sec. Onderwijs

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Ter inleiding (tot een inleiding)

Ter inleiding (tot een inleiding) Inhoud Voorwoord 3 Aanvullende lectuur 4 Ter inleiding (tot een inleiding) 1. Wijsbegeerte, haar begin(sel) en doelstelling 5 2. Waarom filosofie altijd een inleiding blijft 7 3. Waarom een historische

Nadere informatie

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 3. Deel 1. Deel 2

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 3. Deel 1. Deel 2 Rekenpuzzels & Breinkrakers Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO Deel 1 Deel 2 Deel 3 Deel 2 Voorwoord Aan de leerlingen en leerkrachten van alle basisscholen in Nederland! Dit boekje

Nadere informatie

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 1. Deel 3. Deel 2

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 1. Deel 3. Deel 2 Rekenpuzzels & Breinkrakers Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO Deel 1 Deel 2 Deel 3 Deel 2 Voorwoord Aan de leerlingen en leerkrachten van alle basisscholen in Nederland! Dit boekje

Nadere informatie

Inhoud. Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11

Inhoud. Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11 Inhoud Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11 Leidinggevende wie ben je? Inleiding op het centrale thema 13 Dolf van den Berg, namens alle auteurs en andere betrokkenen Wie is het die

Nadere informatie

LEOZ Project 1D. Referentiekaders Taal en Rekenen voor cluster 3 en 4 leerlingen in relatie tot bevordering handelingsbekwaamheden

LEOZ Project 1D. Referentiekaders Taal en Rekenen voor cluster 3 en 4 leerlingen in relatie tot bevordering handelingsbekwaamheden LEOZ Project 1D Referentiekaders Taal en Rekenen voor cluster 3 en 4 leerlingen in relatie tot bevordering handelingsbekwaamheden Doelen LEOZ 1D Onderzoeksdoelen: 1. Definiëren referentiekaders Taal en

Nadere informatie

Humanisme en het Avondland

Humanisme en het Avondland bw Vanheste, humanisme hd 18-12-2007 13:53 Pagina 3 Humanisme en het Avondland De Europese humanistische traditie Jeroen Vanheste DAMON bw Vanheste, humanisme hd 18-12-2007 13:53 Pagina 5 Inhoud Woord

Nadere informatie

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 3. Deel 1

Rekenpuzzels. Breinkrakers. Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO. Deel 2. Deel 3. Deel 1 Rekenpuzzels & Breinkrakers Verzameld uit het reken-wiskundeonderwijs door de NVORWO Deel 2 Deel 1 Deel 3 Deel 1 Voorwoord Aan de leerlingen en leerkrachten van alle basisscholen in Nederland! Dit boekje

Nadere informatie

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen: 1 Transculturele pedagogiek Inhoudsopgave: 1 TRANSCULTUREEL DENKEN EN HANDELEN...1 1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:...1 1.2 Modellen en een metafoor:...2 1.3 Videotrainingsband:

Nadere informatie

http://www.balansdigitaal.nl/producten/artikelen-balans-magazine/ Na inloggen zijn de artikelen vanaf 2008 fulltext te downloaden.

http://www.balansdigitaal.nl/producten/artikelen-balans-magazine/ Na inloggen zijn de artikelen vanaf 2008 fulltext te downloaden. Balans magazine tijdschrift voor ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag Informatie over allerlei stoornissen, passend onderwijs e.d. Aandacht voor actualiteiten, verzekeringen en meer. http://www.balansdigitaal.nl/producten/artikelen-balans-magazine/

Nadere informatie

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel?

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Onderwijs-seminar De Leraar van de Toekomst Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Even voorstellen Anne Looijenga, directeur Centrum voor Ontwikkeling Katholieke Pabo Zwolle En jullie zijn.? 2 De of een

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben?

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? Inhoud Voorwoord 4 Leeswijzer 6 Inleiding 8 1. Focus op leren: een helder en overtuigend doel 13 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? 29 3. Wat

Nadere informatie

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl Utrecht, 16-6-2006 1. Is het waar, dat recente vondsten in de wetenschap Godsgeloof verzwakken?

Nadere informatie

Visie op het leren van het jonge kind

Visie op het leren van het jonge kind ebook Visie op het leren van het jonge kind Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig, van meet af aan uit op sociale binding en op het verwerven van kennis en vaardigheden. In de motivatieliteratuur

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Werkplekleren Werkplekleren: het han Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Miranda Timmermans en Bas van Lanen Beide auteurs zijn verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Faculteit

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Algemene economie 3 Economische inzichten Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Bedrijfseconomie 3 Economische inzichten

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie ONDERWIJS, EEN PRACHTIG RISICO? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten NLA Høgskolen, Norway Onderwijsraad RvT Thomas Moore Hogeschool Rotterdam dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie

Ruimte Scheppen. Filosofie, Fontys en het hbo. Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke. Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie Ruimte Scheppen Filosofie, Fontys en het hbo Redactie: Peter van Zilfhout Charles Vergeer Niek Wiskerke Fontys Hogescholen Lectoraat Filosofie bw ruimte scheppen 22-1-2010.indd 3 22-1-10 10:48 Inhoud Voorwoord

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE LKCA-conferentie, Utrecht, 24 november 2014 Lode Vermeersch, Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Kim Tintel contact: lode.vermeersch@kuleuven.be

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - P Letterkunde - 2012-2013

Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - P Letterkunde - 2012-2013 Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - - P Letterkunde - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Letterkunde - 2012-2013 I Inhoudsopgave

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo-bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences)

Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo-bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences) 1 Faculteit Cultuur- en rechtswetenschappen Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo-bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen (Bachelor of Arts Cultural Sciences) U2014/02458 Omvang: 180 studiepunten

Nadere informatie

Recensie: Henk Sissing (red.) - 3000 jaar denkers over onderwijs #3000doo

Recensie: Henk Sissing (red.) - 3000 jaar denkers over onderwijs #3000doo Recensie: Henk Sissing (red.) - 3000 jaar denkers over onderwijs #3000doo Op verzoek van onderwijsfilosofie.nl schreef Henk Ter Haar, leraar Nederlands op de Guido de Brès scholengemeenschap, de onderstaande

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Religieuze Waarden, Onderwijs en Doel van deze workshop 1. 2. 3. Inzicht krijgen in religie als drijfveer voor sociaalmaatschappelijk handelen; Verkennen van morele

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dartel, Hans van Title: Naar een handelingsgericht ethiekbeleid voor zorgorganisaties

Nadere informatie

Vragen voor reflectie en discussie

Vragen voor reflectie en discussie Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt Auteur: Joop Berding. Een uitgave van Uitgeverij Phronese, Culemborg, 2016. Vragen voor reflectie en discussie Vragen

Nadere informatie

Brochure Montessori Academie 2015-2016

Brochure Montessori Academie 2015-2016 Brochure Montessori Academie 2015-2016 De Montessori Academie is een onderdeel van het Montessori Kenniscentrum. Vanuit de Montessori Academie wordt jaarlijks een aantal cursussen aangeboden. In deze brochure

Nadere informatie

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit? VIRTUOOS ONDERWIJS EN VIRTUOOS ONDERWIJZEN: WAT BETEKENT DAT CONCREET & IN DE PRAKTIJK? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Institute of the Arts Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Nadere informatie

Ontdekkingstocht naar de wereld van creativiteit en innovatie

Ontdekkingstocht naar de wereld van creativiteit en innovatie Ontdekkingstocht naar de wereld van creativiteit en innovatie CF 2015/16 ONTDEKKINGSTOCHT NAAR DE WERELD VAN CREATIVITEIT EN INNOVATIE Leer kinderen creatiever te denken, aldus Juliette Walma- van der

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

ACADEMISCHE VRIJHEID NU

ACADEMISCHE VRIJHEID NU De Leidse Studenten Ekklesia en het Studium Generale Universiteit Leiden organiseren het symposium: ACADEMISCHE VRIJHEID NU Wat is academische vrijheid en waar en hoe wordt die gerealiseerd? Geen discussie

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Trees Pels Vrije Universiteit/Verwey-Jonker Instituut MBO-raad Platformdag Sociale Veiligheid; Veiligheid Verbinden

Nadere informatie

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg?

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Competenties en skills Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Taxonomie van Benjamin Bloom (1956) Paradigmawisseling Onderwijs in een industriële samenleving Gericht op kennisoverdracht Leerkracht

Nadere informatie

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht Economie en Recht Bedrijfskunde Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Wageningen University 238 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Erasmus Universiteit Rotterdam 2.204 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Maastricht University**

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Chronologisch overzicht van publicaties enz. over John Dewey Dr. JWA (Joop) Berding, 25 april 2015

Chronologisch overzicht van publicaties enz. over John Dewey Dr. JWA (Joop) Berding, 25 april 2015 Chronologisch overzicht van publicaties enz. over John Dewey Dr. JWA (Joop) Berding, 25 april 2015 Indeling: - Boeken - Artikelen en hoofdstukken in boeken - Vakpublicaties - Lezingen en presentaties -

Nadere informatie

BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA²

BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA² leer-kracht voor de toekomst BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA² PERFECTE COMBINATIE: LESGEVEN ÉN ONDERZOEKEN Je wilt graag lesgeven in het basisonderwijs. Dat kan met een hbo-diploma. Maar met jouw vwo-diploma

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek

Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek Conferentie Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek Vrijdag 6 oktober 2006 Haagse Hogeschool Conferentie Harmonie in Gedrag. De maatschappelijke en pedagogische betekenis

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Talenten beter ontwikkelen SUCCESVOL DIFFERENTIËREN. Een open oog voor verschillen. mei 2015

Talenten beter ontwikkelen SUCCESVOL DIFFERENTIËREN. Een open oog voor verschillen. mei 2015 SUCCESVOL DIFFERENTIËREN Een open oog voor verschillen Auteurs Hanneke van Middendorp, Horizon College Alkmaar, sector gezondheidszorg mei 2015 Soms verlies je studenten omdat ze de les niet kunnen bijbenen.

Nadere informatie

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR 80 GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR Bram de Muynck 81 Hoe staat het met de CITO-isering van het onderwijs en hoe kun je hier vanuit christelijk perspectief tegen aan kijken? 82 Discussies over het onderwijs

Nadere informatie

Er gaat niets boven een goede theorie!

Er gaat niets boven een goede theorie! Er gaat niets boven een goede theorie! Over onderzoek naar effecten van toezicht Prof dr Frans J.G. Janssens Universiteit Twente Lezing ten behoeve van het Symposium Handhaving en Toezicht: een kwestie

Nadere informatie

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk 36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk DE MASTERLERAAR ALS BRUGGENBOUWER Marco Snoek en Gonny Farley-Reijnen DE LERAAR ALS SLEUTEL Lerarenbeurs, Masterambitie OCW, Initiatieven

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de Oudheid vandaag 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 95180_Oud maar niet out_vw.indd 2 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de oudheid

Nadere informatie

Cursusaanbod Montessori Academie 2012-2013

Cursusaanbod Montessori Academie 2012-2013 Cursusaanbod Montessori Academie 2012-2013 De Montessori Academie is een onderdeel van het Montessori Kenniscentrum. Vanuit de Montessori Academie wordt jaarlijks een aantal cursussen aangeboden. Hieronder

Nadere informatie

KINDVAK 2016 info@expertisepuntkindcentra.nl

KINDVAK 2016 info@expertisepuntkindcentra.nl Agenda Voorzieningen voor kinderen Een IKC en de te doorlopen stappen KINDVAK Den Bosch 29-1-2016 Welkom Vragen inventariseren Theorie en visie op de ontwikkelingen, pleidooi voor het kind Inzicht in de

Nadere informatie

PostHBO CultuurBegeleider

PostHBO CultuurBegeleider PostHBO CultuurBegeleider Vervolg op ICC en CQ / ICQ; Functiemix: 2014: 40% LB schaal; Doorlopende lijn professionalisering leraren: bachelor Post HBO master Verbinding kunst- en cultuurinstellingen en

Nadere informatie

Pedagogisch management in de kinderopvang. Michel Vandenbroeck (red.)

Pedagogisch management in de kinderopvang. Michel Vandenbroeck (red.) Pedagogisch management in de kinderopvang Michel Vandenbroeck (red.) Inhoudsopgave Inleiding 9 Deel 1 Pedagogische reflectie Inleiding 15 1. Een stapje terug: historische perspectieven Michel Vandenbroeck

Nadere informatie

Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde

Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde Onderwijskunde Presentatie: Prof. dr. Monique Volman Femke Algra Erik van der Zande www.studeren.uva.nl/ma-onderwijskunde 2 Onderwijskunde aan

Nadere informatie

Archivalia T.H.M. Akerboom

Archivalia T.H.M. Akerboom Plaatsingslijst Archivalia T.H.M. Akerboom Archiefnummer: 572 Archiefnaam: AKER Sector: Kerkelijk en godsdienstig leven Soort archief: Archivalia van persoon Datering: 1967-1985 Katholiek Documentatie

Nadere informatie

Vitale idealen, voorbeeldige praktijken II

Vitale idealen, voorbeeldige praktijken II Vitale idealen, voorbeeldige praktijken II Grote pedagogen over opvoeding en onderwijs Piet Murre, Bram de Muynck & Henk Vermeulen (redactie) Een publicatie verzorgd door de lerarenopleiding voortgezet

Nadere informatie

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK:

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK: In de Review Wat Werkt? van Kim Bellens en Bieke De Fraine (2012) lezen we in verband met de CIPO Proces Instructiestijl dat het vooropstellen van duidelijke doelen door de leerkracht en deze communiceren

Nadere informatie

MODERN WERKNEMERSCHAP

MODERN WERKNEMERSCHAP STECR Werkwijzer MODERN WERKNEMERSCHAP Een actuele kijk op werknemerschap 2 stecr WerkWijzer stecr WerkWijzer 3 - - - stecr WerkWijzer 4 5 stecr WerkWijzer 1 stecr WerkWijzer 2 1 Evers, G. en T. Wilthagen

Nadere informatie

1ste Modeltraject (60 sp verplicht) CALI-ID Naam OO Sem SP Prerequisite Corequisite Bijkomende vereisten

1ste Modeltraject (60 sp verplicht) CALI-ID Naam OO Sem SP Prerequisite Corequisite Bijkomende vereisten Overzicht inschrijvingsvereisten Politieke Wetenschappen 2016-2017 voor studenten die in 13-14 (of eerder) in BA1 zijn gestart - uitdovend minortraject Bachelor of Science in de Politieke Wetenschappen

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie