innovatieve hondenbotje ter wereld 24 Financiële slagkracht én een management voor Tecnovia Group 26

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "innovatieve hondenbotje ter wereld 24 Financiële slagkracht én een management voor Tecnovia Group 26"

Transcriptie

1 In dit nummer o.a. Siem Jansen loopt echt hard 2 Genoeg kansen voor ondernemers in Water, Energie, Agro & Food en Chemie 5 Mobiel bestel- en betaalgemak met MyOrder 12 Paragon maakt het meest innovatieve hondenbotje ter wereld 24 Financiële slagkracht én een management voor Tecnovia Group 26

2 I N H O U D Samen met een aantal collega s liep ik ook dit jaar de 4 Mijl van Groningen. En daar hoort toch een competitie bij wie de snelste tijd neerzet. Dat maakt het voor bedrijventeams extra leuk om deel te nemen. Een stukje onderlinge competitie waar je na het weekend nog even op terug kunt komen, zeker wanneer je een goede prestatie neerzet. Training, voeding, begeleiding Siem Jansen Prestatie 2 Siem Jansen daagt ondernemers uit Topsectoren 5 Ruimte voor Water, Energie, Agro & Food en Chemie Spotlicht 12 Straks is pinnen uit en MyOrder in In die zin laat deze NOMMER zich daarmee vergelijken. Een nummer vol goede prestaties waar we trots op zijn en dus be good en tell it. Er zijn nog andere vergelijkingen mogelijk. Een goede prestatie is het resultaat Congres Modern Ter lering ende vermaak: het OndernemersCongres 2011 Social media, onderzoek het lekker zelf van meerdere factoren. Trainen, voeding, begeleiding. Elementen die ook in het werk van de Nommers herkenbaar zijn. Trainen in de vorm Innovatie 24 Paragon, hondenbotjes voor meer dan 40 landen van samenwerking om een project verder te brengen. Voeding door het leggen van contacten waar ideeën uit ontstaan of financieringen, zoals bij Paragon en Tecnovia. Begeleiding van klanten bij vestigingsvragen. Unicum Starten NOM en Tecnovia Group, een bijzondere combinatie Flinc doen in Drenthe Tijdens de wedstrijd kun je je optrekken aan medelopers, de hazen. Ook in dat opzicht zijn Nommers vaak hazen die vooroplopen door kennis en netwerken te koppelen om daarmee ondernemers te ondersteunen om Bio O&I Een nieuwe economie, maar dan wel groen Samen het noorden sterker maken (nieuwe) markten te veroveren. Dit alles vindt u terug in deze NOMMER en terugkomend op de 4 Mijl van Groningen, mijn tijd van dit jaar was 27,24. Misschien op een andere manier een uitdaging die u met mij of met andere Nommers wilt aangaan voor het komende jaar. En verder NPAL Jaarcongres 4 Kwetters 11 Participaties 16 De week van... Hans Praat 18 Blikvanger Bert Barelds 21 Ondernemer Thom Sijs 22 NOM Finance 23 Kwetters 29 Nieuws uit INVESTEREN IN ONTWIKKELING de regio 35 Nu is het tijd voor de NOM 36

3 NOMMER is een magazine van N.V. NOM en speciaal bedoeld voor relaties en iedereen die geïnteresseerd is in de activiteiten van de investerings- en ontwikkelingsmaatschappij voor het Noorden. NOMMER is open, toekomst- en resultaatgericht en beschrijft de economische ontwikkelingen, de ondernemingsgeest, en het leven en werken in Groningen, Friesland en Drenthe. Topsectoren Verspreiding: gratis onder alle relaties van N.V. NOM. Redactie: Communicatie N.V. NOM, Manisch Creatief. Eindredactie: Annemarie Atema, Idee, art direction en realisatie: Manisch Creatief. DTP/pre-press: SYL dtp & vormgeving. Tekstbijdragen: Annemarie Atema, Mark Bosma, Manisch Creatief, Folkert van der Glas, Diederik van der Hoeven, Siem Jansen, Kor van der Meulen, Hans Praat, Willem van Reijendam, Paul Reinshagen, Thom Sijs, Ferry de Vries, Lykle de Vries. NPAL Jaarcongres 8 december 2011 Op 8 december organiseert de NOM het NPAL jaarcongres. NPAL: de Noordelijke ProductiviteitsAlliantie. Hét netwerk voor noordelijke bedrijven die continu hun productiviteit willen 4 verbeteren. De NPAL-clusters presenteren hun resultaten op basis 5 Fotografie: Hans van Dijk, Sight-by-Site Fotomarketing van de NPAL-werkwijze: Leren door te doen! Van elkaar leren, van (finishfoto Siem Jansen), Bert Barelds, archief NOM, experts en van voorbeeldbedrijven. De clusters zetten deze aanpak kracht bij en ondersteunen ondernemingen in het continu stock. verbeteren van de productiviteit. De presentaties zullen u aan het Drukwerk: Grafische Industrie De Marne. denken zetten en stimuleren om daadwerkelijk verbeteringen binnen uw bedrijf te realiseren. Oplage: exemplaren. Ook wordt de NPAL Industrieagenda gepresenteerd. Rechten: Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, Waar gaat ondernemend Noord-Nederland zich volgens de NPALdeelnemers in op richten? Waar liggen mogelijke vermenigvuldigd of geproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de N.V. NOM of andere auteursrechthebbenden. Alle gegevens zijn onder voorbehoud, en er is ontstaan op basis van input van ondernemers die deelnemer verbeterpunten en hoe worden die gerealiseerd? Deze agenda kunnen geen rechten aan worden ontleend. zijn van NPAL en geven een goed beeld van prioriteiten van het noordelijke bedrijfsleven in de komende vijf jaren. NOMMER is een uitgave van N.V. NOM, Investeringsen Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland. Wilt u hierbij zijn? Paterswoldseweg 810, Groningen. Dat kan! U kunt zich aanmelden via Telefoon (050) , Het laatste nieuws vindt u op en Cover: Marathon man Siem Jansen bewijst dat de NOM voorop loopt en een lange adem heeft. Fotografie: Hans van Dijk November 2011 bieden kansen en die moeten we grijpen Een half jaar geleden benoemde het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 9 topsectoren die kunnen rekenen op extra steun en aandacht van het rijk. Vier daarvan hebben speciaal betekenis voor Noord Nederland: Water, Energie, Agro/Food en Chemie. In deze NOMMER belichten we deze vier vanuit het perspectief van de ondernemer: Wat is er gaande in die sector en wat schiet het bedrijfsleven op met deze status? Conclusie: die biedt kansen, en het is aan de ondernemers om ze ook te benutten. VEEL RUIMTE VOOR NIEUWE INITIATIEVEN Water: vele kleintjes maken één grote Waterhub Waterbehandeling is een tak van sport met zoveel zijtakken dat hij interessant kan zijn voor een keur aan kleine, nemingen die op nieuwe kennis gebaseerd zijn. Onderzoek en De NOM zet in op het internationaal aantrekken van onder- initiatiefrijke ondernemers. Of het nu om zuivering gaat, investeringen moeten elkaar aanjagen. Het noorden moet de om productie van drinkwater, het opschonen van proceswater of zout water zoet maken, het gaat steeds om nationaal een waterhub te worden waar dat proces zichzelf komende jaren voldoende kritische massa krijgen om inter- het ontwikkelen en benutten van nieuwe technologie. gaande houdt. De ambitie is om in 2020 in het noorden Dat in de topsector water het noorden een belangrijke kenniswerkers in de watertechnologie aan het werk te hebben. status heeft gekregen hangt nauw samen met waterinstituut Wetsus in Leeuwarden. Dat staat model voor de en de relatief lage arbeidskosten ook interessant te zijn voor Daarnaast blijkt Noord Nederland door zijn arbeidsmentaliteit grote kennisconcentratie die in het noorden plaatsvindt. productie. Daarmee zijn nog meer nieuwe banen gemoeid.

4 Wateralliance Verder brengt de NOM alle regionale waterpartners bijeen om ook de bestaande bedrijven te ondersteunen en van extra groeimogelijkheden te voorzien. De partijen zijn gebundeld in de Wateralliance, gevestigd in Leeuwarden. Mail Alex Berhitu via of bel (050) Momenteel zijn in Noord-Nederland zo n 50 watergerelateerde bedrijven actief, met een gezamenlijke omzet van enkele honderden miljoenen. Er zijn banen mee gemoeid. waarvan HBO-plus. Dat aantal wordt naar verwachting binnen tien jaar verdubbeld. KENNISINTENSIEF ÉN ARBEIDSINTENSIEF Veel werk in Energie Als het gaat om energie-investeringen in het noorden komen altijd astronomische bedragen ter tafel die worden geïnvesteerd. De NOM denkt daarnaast in termen van (het behoud van) banen door innovatie en start ups, vooral ook in duurzame energie. Nu werken er zo n mensen in de energiesector. Die zijn nog voor een groot deel actief in de gas- en oliebranche. Dat houdt ooit op, als de velden helemaal zijn leeggepompt. Het is van belang dat bedrijven als Gasunie, Gasterra, Stork en de NAM ook dan in het noorden blijven, bijvoorbeeld door vanuit de regio te opereren als leverancier van kennis en werk elders. Voor energietransitie is de bij hen opgebouwde expertise broodnodig, net als voor de ambitie rondom de gas- en elektriciteitrotonde. De NOM organiseert ontwikkel- en experimenteergebieden voor bedrijven (ook buitenlandse) en overheden. Ideaal voor het toetsen van techniek en bedrijfsmodellen om de energiehuishouding te verduurzamen, te decentraliseren en lokaal te optimaliseren. Interessant voor fabrikanten van consumentenproducten die energie verbruiken, opwekken of besparen. De NOM, met zijn fijnmazige netwerk in al deze geledingen, is daarom nauw betrokken bij de New Energy Business Community die hiervoor in het leven is geroepen. Neem voor meer informatie contact op met: Allard van Dijk via of (050) belangrijke clusters in het brede spectrum van energiegerelateerde Het overgrote deel werkt nu in de regio Emmen en 7 bedrijvigheid. Eén daarvan zijn de intelligente Coevorden, en rond de gasvelden van de NAM. en China. Inclusief de uitbestede productie biedt DMT werk aan energienetwerken, ook wel Smart Grids genoemd. Dat is Er wordt de komende jaren voor minimaal 20 miljard Focus op water biedt zo n 100 man. bij uitstek een terrein waar het benoemen van energie als in geïnvesteerd. Water als topsector is een kans, maar die moet dan wel benut topsector toegevoegde waarde heeft. meer marge worden, vindt Dirkse: Nu is het nog erg versnipperd, net als de bedrijvigheid in de watertechnologie. Het zou beter zijn om in Dirkse MilieuTechniek, DMT, uit Joure bestaat al sinds 1987, maar te zetten op producten die ook beantwoorden aan de vraag van pas de afgelopen 8 jaar focust het bedrijf op energie en water. de markt, in plaats van het ontwikkelen van concepten waar Daar blijkt meer winst te boeken met innovatieve oplossingen niemand om vraagt. Nu krijgen alle niches een beetje en dus te dan met het te brede pakket van alle vormen van de milieutechnologie. weinig. Toen eigenaar/directeur Erwin Dirkse het bedrijf van zijn vader overnam, stootte hij daarom een belangrijk deel van de Launching customer werkzaamheden van DMT af: We waren alleen maar bezig met Hij hoopt dat de status van topsector in elk geval leidt tot meer maatwerk. Het was echt U vraagt, wij draaien. Dat was qua marge hooggeschoold personeel, en tot een overheid die durft op te niet interessant. Nu we focussen op 7 à 8 productlijnen krijgen treden als launching customer. Van de NOM verwacht hij dat die we referenties en kunnen we eindelijk in serie produceren. erin zal slagen om ook in het buitenland exportmogelijkheden te vinden. Zuiveringsinstallaties Netwerkinitiatieven zoals de Wateralliance juicht hij toe. Het DMT verkoopt technische oplossingen, die door productiebedrijven is altijd nuttig om te kijken hoe je kunt samenwerken. Maar uit de regio worden omgezet in bijvoorbeeld filters, netwerk of niet, we moeten ons wel realiseren dat we maar een zuiveringsinstallaties voor lucht en water en behandelingsinstallaties piepklein stukje zijn. Wel met groeipotentie, maar laten we eer- voor biogas. Het grootste deel van de 6 miljoen omzet lijk zijn: tegenover het grote buitenland stellen we nog weinig komt uit export naar een aantal West-Europese landen, Rusland voor. Smart Grids Vanuit de NOM is bijzondere aandacht voor een aantal Er zijn in het noorden 300 á 400 bedrijven actief in de energiesector, met zo n mensen.

5 Freelux bedient energiebewuste consument De cashcow van Freelux uit Nuis is de draadloze bediening van lampen die automatisch aangaan als het begint te schemeren en weer uitgaan aan het einde van de avond. s Nachts problemen voor een kleine prijs. En gebruiksvriendelijk, want veel initiatieven stranden in complexiteit. Daar botsen techniek en commercie nu eenmaal vaak. branden ze op willekeurige momenten. Dat is een vinding die voor veel mensen interessant is als inbraakpreventie, en die ook energiebesparend is. Het is bovendien een heel eenvoudig product, dat iedereen had kunnen bedenken. Het is geen toeval dat de ontwikkeling ervan ontsproten is uit een op consumenten georiënteerd Philips-brein. Energiebesparing Hoewel zijn eersteling nog altijd in trek is, moest Pasma zijn palet wel verbreden met nieuwe vindingen om daadwerkelijk als groeiend bedrijf op de markt te komen. Zo bedacht en produceert hij een eenvoudig testapparaatje dat razendsnel meet hoeveel een apparaat, al dan niet in de standbystand, Gebruiksvriendelijk Andries Pasma (54) begon als ondernemende ingenieur bij Philips in Drachten, maar werd al snel wegens zijn management-kwaliteiten naar het Groningse kantoor van domestic appliances gehaald. Van daaruit bereisde hij de hele wereld om tot de ontdekking te komen dat er ook buiten Philips veel bedacht wordt waar consumenten behoefte aan hebben. Dus begint hij voor zichzelf. De draadloze tijd- en schemerschakelaar is maar een voorbeeld van wat hij intussen heeft verbruikt. Grootste gemene deler van zijn producten is energiebesparing. Daarom is hij wel blij met Energie als topsector. Nu is er bijvoorbeeld budget om een netwerk van op energie gerichte bedrijven in stand te houden. Kijk naar Silicon Valley. Dat concept van bevruchting op een paar vierkante kilometer werkt. Een opdracht voor ons allemaal is om nieuwe initiatieven ook vanuit de markt gefinancierd te krijgen. Als je zo n sector hebt, moet je ook zorgen voor bovengemiddelde bedacht: Ik heb me gericht op het oplossen van kleine aandacht bij investeerders. De voedingsmiddelenindustrie in Noord-Nederland heeft bedrijven. Een toegevoegde waarde van 6 miljard omzet (12% van Nederland) arbeidsplaatsen (13% van Nederland). Daarnaast zijn er in de primaire sector zo n bedrijven en schept dit additioneel arbeidsplaatsen. De agrifood-sector bepaalt daarmee in belangrijke mate de economische structuur in de regio. 8 9 MEER HALEN UIT KOOLHYDRATEN Avebe op snijvlak Agro en Food Agro & Food verbinden Dat Noord Nederland zowel een agro- als een food-regio is, weten we al eeuwen. Dat de twee tot één gecombineerde topsector zijn benoemd, schetst de opgave waar het noorden, en dus ook de NOM, voor staat. Want in de verbinding tussen die twee valt veel te winnen, omdat het primaire product er waardevoller van wordt. Bijvoorbeeld door de hoogwaardige zetmeelmoleculen en eiwitten uit aard appelen te gebruiken voor toepassingen die een veel grotere toegevoegde waarde hebben. Of datzelfde te doen met bietenblad, dat nu als afval op het land blijft liggen. De NOM is daarom een van de aanjagers van het Carbohydrate Competence Center (CCC), waar kennisinstellingen en industrie samenwerken om méér te halen uit koolhydraten. Omdat de NOM verbonden is met bedrijven van het begin tot aan het eind van die keten is de ontwikkelingsmaatschappij goed uitgerust om nog betere verbindingen te maken tussen de primaire sector en de verwerkende industrie. Rugwind Nu Agro Food als topsector door het leven gaat, komen er middelen vrij die dat proces versoepelen. Het levert naast financieringsmogelijkheden voor research en samenwerking, vooral beleidsmatige rugwind op. Afvalwetgeving die zodanig wordt aangepast, dat weg te gooien bietenstaartjes de status van grondstof krijgen. Scholingsmogelijkheden om het benodigde personeel op te leiden. Projecten om het kleinere MKB over de financiële drempel heen te helpen om toch te blijven innoveren. Juist de combinatie van financiering en wet- en regelgeving moet de agrarische sector en de voedingsmiddelenindustrie hand in hand gereed maken voor de komende eeuw. Neem voor meer informatie contact op met: Eisse Luitjes, via of (050) Aardappelzetmeelconcern Avebe in Foxhol is bijna de belichaming van het snijvlak van Agro en Food. Eigendom van de boeren, en dus gebonden aan Noord Nederland, maar met voedselproducten die wereldwijd worden verkocht. Het bedrijf, met circa werknemers, waarvan circa in Noord-Nederland, en een omzet van een kleine 600 miljoen, ontwikkelt zich van een commodity-boer, die zetmeel verkoopt aan bijvoorbeeld de papierindustrie, tot producent van specialties met een hoge toegevoegde waarde. Zo werkt het samen met DSM bij het modificeren van zetmeel voor zuivel en bakery-markt en is ook Solanic, de eiwitfabriek in Gasselternijveen, veelbelovend. Kosten Daarnaast let Avebe op de kosten, en dat is nodig ook, gezien het feit dat de Europese subsidies voor zetmeelaardappelen in 2012 beëindigd worden, waarna een vrije markt overblijft. Wij spelen daarop in door te investeren in kostprijsverlagende projecten en door flexibel om te gaan met het volume van jaar tot jaar. Dat volume hangt af van de specifieke marktomstandigheden in een bepaald jaar, vertelt Avebe-woordvoerder Johan Russchen. Hij juicht het aanwijzen van Agro Food als topsector in het noorden toe: Het is de bevestiging van een aantal zaken waar we al mee bezig zijn. Het gaat om het stimuleren van duurzaamheid, innovatie en werkgelegenheid. Die thema s herkennen wij zeker en ondersteunen wij ook. We hebben een unieke positie en ook een unieke technologie. Voor de continuïteit van de coöperatie is het van levensbelang dat we daar maximaal gebruik van maken. CCC Avebe is vanzelfsprekend één van de partners in het CCC. Dat Agro Food zich topsector mag noemen, bevestigt volgens Russchen dat dit instituut op de goede weg is: Het past naadloos bij wat men binnen Agro Food als kernpunt heeft gedefinieerd, het delen van kennis en het versterken van de posities van de Agro Food-bedrijven.

6 INZET OP BIOBASED ECONOMY Chemie: tal van innovatieve kansen Het is niet verwonderlijk dat chemie een van de topsectoren in Noord Nederland is. Niet alleen herbergt het noorden 10% van de nationale chemie, het is ook een sector met tal van innovatieve kansen. Zo heeft de NOM de ambitie om biobased economy een impuls te geven, deels door nieuwe syntheses van biologische grondstoffen, deels door het grootschalige gebruik van biomassa als brandstof of grondstof daarvoor. Biobased economy Biobased economy staat extra hoog in het vaandel, omdat het ook de topsectoren agro en energie betreft. Zetmeelverwerker Avebe is bijvoorbeeld een hoogwaardig chemisch bedrijf geworden en BioMCN maakt de brandstof methanol van biomassa. Voor de komende jaren mikt de NOM op investeringen uit binnen- en buitenland in deze hoek en op het uitbouwen van een kenniscluster om voorop te blijven lopen in de groene chemie. Dat betekent veel aandacht voor scholing en het aantrekken van hooggeschoold personeel uit het buitenland. Bestaande chemie Daarnaast blijft ook de bestaande chemie van belang. Veel werkgelegenheid ontstaat door uitbreiding van bestaande bedrijven. De werkgelegenheid in de clusters in Delfzijl en Emmen groeit weer gestaag. Als bedrijven onder druk staan assisteert de NOM om de bestaande locatie zo sterk mogelijk te profileren en daarmee het hoofdkantoor te beïnvloeden in het voordeel van de hier gevestigde fabrieken. Mail Sietse Wiersma via of bel (050) In Noord Nederland is 10% van de chemische industrie gevestigd. Totale omzet: zo n 4,5 miljard en arbeidsplaatsen. De bedrijvigheid concentreert zich in Delfzijl (1.000 arbeidsplaatsen), waar chloorgerelateerde bedrijven zitten en in Emmen (2.000 arbeidsplaatsen), waar kunststof wordt gemaakt. Kwetters! Op zoek naar de beste vliegtuigstoel Check voor je op reis gaat De site biedt vliegtuigstoeladvies en stoelindelingen voor circa 700 vliegtuigen en ongeveer gebruikersbeoordelingen. Ook vind je er informatie over service aan boord en vliegmaatschappijen. Met deze service zit je goed! Bron. Twitter Seatguro.com Blues Festival Hoogeveen 3 december 2011 Hoogeveen, Drenthe Internationale en nationale bluesbands staan op het podium tijdens de 7e editie van het Blues Festival in Hoogeveen. Op verschillende podia in Theater De Tamboer treden op: Ronnie Baker Brooks, Buddy Whittington, Dede Priest, Oli Brown, King King, Jon Amor, Kellie Rucker en Maurizio Pugno Organ Trio. De Drentse Greyhound Blues Band begeleidt Julius E. Green, Jay Bailey en Harriet Lewis. Het festival behoort inmiddels tot de grootste indoor bluesfestivals van Nederland. Kijk voor nóg meer informatie op Geld verdienen met chemische knowhow De ene vezel is de andere niet. Dat blijkt wel uit de ontwikkelingen van twee Akzo-dochters uit Emmen. De aramidevezel was een special, die onder de vleugels van Tejin Twaron helemaal opbloeit, terwijl de polyestervezel van Diolen, een commodity, in 2008 na een kwakkelend bestaan ter ziele ging. Maar het lot van een enkel product zegt nog niets over de potentie van het bedrijf erachter. De opgebouwde kennis bij Diolen wordt sinds 2008 rendabel geëxploiteerd door API Institute, een met durfkapitaal gefinancierde researchorganisatie die de boedel en, belangrijker, de hoogopgeleide chemici en ingenieurs overnam. Veiligheidsgordels en bankbiljetten Wij zouden graag de vrijwel nieuwe productielijn in gebruik nemen die hier al stond, want elke dag dat hij hier ongebruikt staat kost dat geld, vertelt directeur Onno Lint van API Institute, maar dat zou voor standaardproducten met de felle concurrentie uit Azië op dit moment waanzin zijn. Grondstoffen, lonen, maar vooral energie- en milieulasten liggen daar veel lager. Dat weerhoudt API er niet van zwarte cijfers te schrijven. Het bedrijf doet research op aanvraag en stapt zelf in joint ventures voor de ontwikkeling van nieuwe producten. Ook in huis wordt op kleine schaal geproduceerd: vezeltjes bijvoorbeeld die in waardepapier worden verwerkt om onder een UV-lamp de echtheid te bewijzen. En hippe, grondstofgekleurde veiligheidsgordels voor de door modehuis Gucci ontworpen Fiat 500 in de Verenigde Staten. Het bedrijf groeide in 3 jaar tijd van 10 naar 20 hoogopgeleide werknemers en heeft een omzet van ruim 1,5 miljoen. Biobased Dat Chemie nu een topsector is in het noorden komt Lint goed uit: Het betekent veel aandacht voor innovatie en voor biobased economy. Wat innovatie betreft, in de praktijk is lang niet alle kennis vrij voorhanden, maar er zijn wel meer mogelijkheden om met kenniscentra in consortia te werken. En biobased economy wordt steeds belangrijker, ook voor ons bedrijf. Je kunt uit suikerbieten en maïs polymelkzuur maken als grondstof voor flessen, garens en andere toepassingen. Het feit dat daar indirect de spotlight op staat, kunnen we benutten, al was het maar omdat dit voor iedereen nieuw is en makkelijker tot consortia en open innovaties leidt. Kunstmaand Ameland 1 november t/m 30 november 2011 Ameland, Friesland Tijdens Kunstmaand Ameland kom je werkelijk over het hele eiland kunst in al zijn vormen tegen. Ongeveer 70 nationale en internationale kunstenaars tonen hun schilderijen, keramiek, foto s, beeldhouwwerk, textielkunst, keramiek en video-art. Ook worden er door de kunstenaars workshops georganiseerd. Daarnaast vinden er uiteenlopende concerten plaats in de Grote Kerk in Hollum. Tip: bezoek het prachtige Ameland voor een (korte) vakantie en combineer het met waar cultuurgenot. Alle exposities zijn gratis toegankelijk. Bron: Clear Fotofestival Groningen 3 november t/m 27 november 2011 Groningen De reizende World Press Photo-tentoonstelling die in 90 steden wereldwijd te zien is, toont de winnende foto s van de 54ste editie van de World Press Photo-wedstrijd. De tentoonstelling is te zien in de der Aa-kerk in Groningen en is een onderdeel van het Clear Fotofestival Groningen. Het festival heeft nog veel meer te bieden. Er zijn nog meer exposities, o.a. de Zilveren Camera 2011, er worden bijzondere activiteiten georganiseerd, er zijn themarondleidingen, er is een educatieproject en een lezingenavond. Bron:

7 SPOTLICHT EEN ONDERNEMER UITGELICHT Al tijdens zijn studie human technology schreef Thomas Brinkman het businessplan voor MyOrder. Hij heeft nooit getwijfeld en wist dat zijn idee kans van slagen had. Zijn mobiele bestel- en betaalconcept is nu, vier jaar later, bezig Nederland te veroveren. En het buitenland lonkt Nu zijn we eraan gewend, maar zo n vijf jaar geleden was de mobiele telefoon nog upcoming. Er waren nog geen smartphones met internet, geen apps. Pas de afgelopen jaren heeft dat een vlucht genomen. Toch deed Thomas Brinkman in die tijd, als student, al onderzoek naar de mogelijkheden van de mobiele telefoon. Als goed student zit je natuurlijk vaak bier te drinken. Ik dus ook. Bij café De Drie Gezusters (in Groningen) duurt het vaak wat langer voor je kunt bestellen en ze hebben hun telefoonnummer op de gevel staan. Het lag dan ook voor de hand dat ik ging bellen: Hallo, ik zit hier op het terras aan baar over en dat is nogal belangrijk bij een product als MyOrder. Gratis en voor iedereen Daarna is het snel gegaan. MyOrder ging zich richten op de ontwikkeling van de gratis applicatie, voor iedereen en voor elk toestel. Vooral het concurrenten gewoon niet meer in te halen. Niet meer weg te denken Hoe de toekomst eruitziet? De ontwikkelingen gaan nu heel snel. We willen een groot deel van het pinverkeer overnemen door mobiele Netwerken is het allerbelangri jkst als je wilt ondernemen tafel 100 en wil graag 2 bier. Ideaal koppelen met kassasystemen was betalingen. Daar zitten echt voor- natuurlijk, met je telefoon een biertje een technisch intensieve klus. Dit delen aan: niet meer wachten op de bestellen. Het idee liet me daarna niet leidde er overigens toe dat ook een ober of in de rij staan bij de bioscoop, meer los. van de grootste kassaleveranciers van MyOrder neemt een hoop ergernissen Al pratend steeds beter Nederland, Eijsink Afrekensystemen, aandeelhouder werd. Inmiddels kun- weg. En bovendien: als je al zoveel met je telefoon kunt doen, wil je er Eigenlijk ben ik dat direct verder uit nen veel verschillende sectoren hun ook mee kunnen betalen toch? Straks gaan werken, vervolgt Thomas. Ik content in het systeem kwijt: horeca, is MyOrder niet meer weg te denken. heb een businessplan geschreven, een parkeergelegenheden, evenementen, 12 app bedacht, een site ontwikkeld en ben met het totaalconcept op zoek ticketservices, bioscopen, bezorgrestaurants De lijst zal alleen nog Bij de opstart van MyOrder heb ik erg veel gehad aan het netwerk 13 gegaan naar investeerders. Zo kwam ik maar langer worden. En de consument? van de NOM. Ook nu blijven we in contact met een ict-bedrijf dat zich Die profiteert ervan. Zij kunnen bij al in gesprek. MyOrder blijft volop in graag meer innovatief wilde profileren. deze bedrijven producten en diensten ontwikkeling. Samen hebben we de MyOrder bv op- bestellen én betalen. We zijn echt gericht. Met hun ict-expertise konden we de app echt gaan bouwen. Goed binnenkomen nog maar net begonnen. Op zoek naar een pilot kwam Thomas Een goed netwerk is het allerbelang- terecht bij Kaap Hoorn. Ik kende de rijkst, weet Thomas uit ervaring. eigenaar, Robert Adams, nog van een Dat je binnenkomt via een netwerk bijbaantje. Hij was direct enthousiast. en je verhaal mag doen zorgt ervoor Al pratend concludeerden we dat dat ook weer andere mensen je ver- bestellen alleen niet voldoende was, trouwen. Doordat ik als eerste met maar dat er ook een betaalcomponent Rabobank aan tafel zat kreeg ik meteen bij zou moeten. Toen heb ik contact mooie klanten. Huis ter Duin bijvoor- gezocht met Rabobank die toevallig beeld, in Noordwijk, en vervolgens de net bezig waren met een pilot voor een mobiele betaaloplossing, dus dat sloot perfect aan. Ze wilden graag samenwerken. Prachtig natuurlijk, want een naam als Rabobank komt erg betrouw- hotels van Oranje en de strandtenten daar En via De Ondernemersclub Noordwijk Marketing raakten steeds meer bedrijven enthousiast. Op een gegeven moment was ik voor de Ook MyOrder downloaden? Rechts onderin op staan de downloadopties voor alle toestellen. Thomas Brinkman (rechts) demonstreert MyOrder. Facts & figures MyOrder +++ Opgericht in: Personeel: Totaal aantal merchants: Gebruikers:

8 Workshop NOM: De Onzin van social media Social media lijken erg in te zijn. Of is het toch een hype? Maar... er zit natuurlijk ook een andere kant aan. Be- Zin of onzin? De NOM vroeg het zich af en vond het een kend zijn de cases van Youp van t Hek die ageert tegen Kennis goed onderwerp om aandacht aan te besteden tijdens het OndernemersCongres. We vroegen Lykle de Vries van De Ondernemers om de ins en outs en kansen en gevaren van social media aan ondernemers uit te leggen. T-Mobile, de Dell Hell-campagne waarin consumenten op het web laten weten wat ze van het merk Dell vinden (op dat moment niet zo goed), de rol van de sociale media bij de Arabische lente en niet te vergeten Wikipedia. inspiratie Lykle de Vries? Op deondernemers.nl noemt Lykle zichzelf een Web 2.0 evangelist. En we lezen er dat De Ondernemers zijn Lykle s tips voor ondernemers Het is wel duidelijk: als je je begeeft op een van de platforms moet je van tevoren goed weten met wie je waar- gespecialiseerd in alles wat nodig is om iets van idee over in gesprek wilt en waar je je doelgroep kunt vinden. tot business te ontwikkelen. Lykle is de bedenker van Dat bepaalt onder andere de keuze voor het medium netwerken de Twitterfountain. waarop je je wilt profileren. Je hebt snel en gemakkelijk contact, maar je moet wel weten waar je aan begint. Do s Begin met lezen en luisteren naar wat mensen online zeggen over je merk, product en/of markt. Neem de tijd om te luisteren en leren, een on line profiel bouw je in stapjes op. 14 ONDERNEMERSCONGRES 2011 Ga in gesprek over onderwerpen waar je aan kunt bijdragen, deel je kennis, stel vragen. Wees persoonlijk. 15 Op 5 en 6 oktober vond in Martiniplaza in Groningen het jaarlijkse OndernemersCongres plaats. Natuurlijk opnieuw met de prettige bedoeling ondernemers te inspireren, te motiveren en met elkaar kennis te laten maken. Prikkelend was zeker het dagvoorzitterschap van Jort Kelder. Scherp, helder en snel praatte hij in het plenaire ochtendprogramma de sprekers en onderwerpen aan elkaar. georganiseerde workshops en themasessies nog meer inspiratie voor succes. Aan het eind van de dag konden ondernemers met elkaar onder het genot van enzovoort verder praten, ideeën uitwisselen en nieuwe contacten leggen. Met fluitende oren, schor gepraat en boordevol plannen ging iedereen eind van de dag weer huiswaarts. Het waren twee fantastische dagen. De stand van zaken Op dit moment zijn wereldwijd maar liefst zo n 600 miljoen mensen actief op sociale netwerken. Hiervan houden in Europa de meeste het bij één netwerk: Facebook. En kijkt het overgrote deel hoe het eraan toe gaat zonder actief te zijn. Populaire platforms in Nederland Voeg mensen toe, follow of invite mensen die jouw merk en/of product interessant vinden. Laat de buitenwereld weten waar je mee bezig bent. Wees open. Don ts Doen alsof social media niet bestaan. Ze worden massaal gebruikt en dat beïnvloedt het gedrag Zo luisterden we onder andere naar topsprekers als zijn LinkedIn, Twitter, Facebook en Hyves. van je klanten, medewerkers en toeleveranciers. René Boender, Marc Lammers, Annemarie van Gaal Eenvoudige conclusie? Met zoveel gebruikers kunnen we Bang zijn om online in gesprek te gaan. Deel en Remco Claassen. Er waren ook indrukwekkende nauwelijks meer spreken van een hype. Onze manier van alleen wat je wilt delen (wees eerlijk!). verhalen uit onze eigen regio, van Janneke Harders, communiceren is definitief veranderd. Het is goed om Op alle kanalen tegelijk los gaan. Gun jezelf directeur van Dacom, de meest innovatieve onder- hiervan kennis te nemen. de tijd om te ervaren hoe verschillend Twitter, neming uit het Nederlandse MKB en winnaar van de landelijke duurzaamheidsprijs, Thecla Bodewes, directeur van Scheepswerven Bodewes, Scheepswerf Meedoen? Het begrip netwerken heeft een andere lading gekregen. Facebook, LinkedIn, Hyves en Google+ werken. Direct massaal mensen volgen. Een goed netwerk bouw je langzaam op. De Kaap en Maritima Green Technology en Zaken- Als we meedoen volgen we mensen en bedrijven en vrouw van het jaar 2011, de Friese detacheringsmiljonair Romke Kooyenga van Kooyenga Groep en Egon Diekstra van Hamilton Bright, retail- en field- worden we zelf gevolgd. Daarmee hebben we een machtig communicatiekanaal in handen. Makkelijk en snel kunnen we een hulpvraag uitzetten: wie weet er nog wie heeft Leestip Groundswell: Winning in a World Transformed by Social managementspecialist. s Middags boden wat kleiner er nog wie vindt wat van ons idee van ons product? Technologies, Charlene Li en Josh Bernoff

9 Bosma Logistiek, chemical logistics Participaties aan het woord Prodist mixt uitstraling met software Bosma Logistiek uit het Friese Nijehaske is logistiek dienstverlener met als specialisme het transporteren, opslaan en handlen van gevaarlijke stoffen. Voor dit doel beschikt Bosma over een moderne op- en overslaglocatie die aan alle wet- en regelgeving voor de opslag van gevaarlijke stoffen voldoet. Hoewel kleinschalig van aard kan Bosma haar klanten een totaalpakket bieden binnen de complexe wereld van chemical logistics. Workcity, alles voor de goede match via eigen Vacat ure internetsite Voor expertise op het gebied van bedrijfssoftware kun je bijvoorbeeld afreizen naar Leeuwarden. Daar heeft Kor van der Meulen samen met broer Jan en Steven Jansen Prodist Business Solutions. en displaywereld is een groeimarkt. Wij scoren daar goed met onze flexibele calculatiemethode. Met deze zogenaamde Precal Business Components zijn we tegenwoordig in staat om elk bedrijf in Dit betreft niet alleen het fysiek in beheer nemen en behandelen van de goederen van Zet uw vacatures snel, simpel en goed- Met het basisprogramma Precal bouwen de maakindustrie te automatiseren. Veel de opdrachtgever maar ook het meedenken over logistiek en veiligheidsaspecten. koop online via uw eigen Vacature ze de bedrijfssoftware steeds verder uit. bedrijven werken met Excel om voorcalcu- internetsite Let s Work! Met dit motto We maken een product waar ook in de laties te berekenen. Maar het nacalculeren Van oudsher was Bosma een transport- en bestaande opdrachtgevers voldoende onderstreept Workcity de ambitie om toekomst nog geld mee te verdienen is. is lastiger: prijzen kloppen niet altijd of er bedrijf met wisselende specialismen en ruimte te kunnen blijven bieden. De fysieke via de juiste match iedereen, en hoger is geen koppeling met andere systemen. klanten. Toch heeft de onderneming zich opslag van gevaarlijke stoffen is door alle opgeleid personeel in het bijzonder, snel Kor van der Meulen vertelt enthousiast Veel specialisten pleiten ervoor om te cal- het afgelopen decennium voornamelijk veiligheidseisen zeer kapitaalintensief, aan het werk te krijgen en het dreigend over zijn investeringen in de bedrijfs- culeren in een ERP-systeem, maar men wil gericht op dit specifieke logistieke segment. zonder de inbreng van de NOM zou de ab- tekort aan personeel in Nederland actief software bij Prodist. Wie er over vijf jaar wel snel een prijs kunnen afgeven. Met de Hoewel Noord-Nederland traditioneel geen soluut noodzakelijke capaciteitsvergroting en transparant te bestrijden. nog bij wil zijn moet investeren. Het is door Prodist Software ontwikkelde Precal regio is met veel grootschalige chemische in 2008 niet mogelijk zijn geweest. vervolgens net zo belangrijk om hiermee Business Components hoef je deze keuze industrie (en daardoor ook vrijwel geen Deze relatief hoge investeringen, gecom- Workcity richt zich op iedereen die zich op te vallen. Ons systeem moet lopen als niet meer te maken. We leggen een ERP- logistieke specialisten op dit gebied kent) bineerd met de omvangrijke en complexe oriënteert op een andere baan. Dat doen een Zwitsers uurwerk, maar dit promoten schil om Excel heen zodat men het beste durfde Bosma het in 2005 toch aan te wet- en regelgeving die een hoog ken- ze door social media en vernieuwende we met een rock n roll uitstraling! van twee werelden kan gebruiken. starten met het aanbieden van diensten op het gebied van opslag en handling van gevaarlijke stoffen, als aanvulling op de nis- en bewustzijnsniveau van betrokken medewerkers vereisen, doet veel bedrijven besluiten tot het (gedeeltelijk) outsourcen online mogelijkheden aan uw website te koppelen met een high tech Vacature internetsite. Sinds januari 2008 is er hard Voorsprong Precal bestond eerst alleen uit een calcu- Uitbouwen Met de investering van de NOM kunnen 16 reeds bestaande transportactiviteiten: In september 2005 gingen we van start van chemicaliënlogistiek. Hoewel het woord chemie een negatieve klank heeft, gewerkt aan deze bijzondere vacaturesite. Dankzij de unieke techniek en grote kan- latiemodule. Snel daarna volgden additionele modules, zoals voor voorraadbeheer we sneller bouwen aan het horizontaal in de markt zetten van onze software. Dit 17 vanuit onze gloednieuwe locatie in zijn chemicaliën bij veel bedrijven en pro- sen vonden de oprichters in de NOM een of tracking and tracing. De nacalculatie vergt een andere werkwijze dan we tot Nijehaske, onder de rook van Heeren- cessen onmisbaar. Het type bedrijven dat perfecte derde partner om de ambities te behoort absoluut ook tot de formule. nu toe gewend zijn. Er moet veel meer veen. Hoewel we zelf vooraf goed hadden onderzocht in hoeverre er vraag naar dit specialisme was te verwachten, was de Bosma tot zijn (potentiële) klantenkring kan rekenen is dan ook zeer divers: van chemiereuzen tot handelsondernemingen verwezenlijken. Om succesvol te zijn moet je alles goed Links: Martijn de Vries, rechts: Ferry de Vries Precal biedt een goed inzicht in wat je daadwerkelijk verdient aan een klant. Het is onder Windows ontwikkeld. Daar had- geadverteerd worden en we investeren meer in social media en Google Adwordscampagnes. En natuurlijk doen we wat we aanloop naar de uiteindelijke opening zeer en lokale productiebedrijven. doen. Van website tot het daadwerkelijk den we vroeger een voorsprong mee, maar afspreken. We zeggen niet voor niets: Aan spannend. Echter, al na een paar jaar bleek matchen. Altijd goede kwaliteit leveren in binnenkort meer producten en diensten. zijn daar nu niet meer uniek in. Doordat de buitenkant zijn we rock n roll, aan de dat we moesten uitbreiden om nieuwe Mark Bosma je gehele dienstverlening. Dat is precies Dit zijn onder andere een matchingtool, we vijftien jaar geleden al zijn begonnen binnenkant een Zwitsers uurwerk. wat wij met de vacaturesites aan onze een app voor de iphone of ipad en video- met bouwen onder Windows hebben we klanten bieden, aldus Ferry de Vries, di- recruitment. Workcity heeft alles in huis veel uitdagingen die leveranciers op dit recteur van Workcity. Helemaal als je ziet om vraag naar en aanbod van werk op een moment nog ervaren al opgelost. Zoals bij- dat wij tegen heel scherpe tarieven ieder moderne manier te matchen en hiermee voorbeeld een uitstekende integratie met bedrijf van een high tech vacaturesite kun- het dreigend tekort aan personeel in Neder- Microsoft Office en dan met name met nen voorzien met doorplaatsingsmogelijk- land transparant en actief te bestrijden. Microsoft Outlook. Alle uitgaande mail heden naar andere jobportals en wordt automatisch in gekoppelde klanten- in het bijzonder. Met haar portfolio aan producten en dien- mappen opgeslagen en is op deze manier sten is Workcity grossier in matchingtools. voor iedereen direct beschikbaar. Naast de Vacature internetsite en het matchen van werkzoekenden en werkgevers via biedt Workcity Voor het matchen van vacatures met profielen moet je voortaan dus bij Workcity zijn, sluit Ferry de Vries enthousiast af. Nieuwe markten De klanten waar Prodist veel voor werkt zijn in te delen in een vrij brede grafische groep; offset, sign, direct mail, verpakkingen, display. Met name de verpakkings- Op de foto: Steven Jansen (roze overhemd) Jan van der Meulen (in pak) Kor van der Meulen (hangend)

10 DEWEEKVAN NOMMER HANS PRAAT SEPTEMBER (Projectontwikkelaar innovatieprojecten High Tech systems, afdeling O& I ) Maandag Maandag kantoordag dus afdelingsoverleg. Het zijn Donderdag Bijzondere dag. Met een high-level Philips-delegatie op turbulente tijden, dus er valt veel te bespreken. Dan naar bezoek bij Stork (dat tegenwoordig weer Fokker heet) in Kuipers Woudsend, fabrikant van procesapparatuur van RVS Hoogeveen. Daar draait mijn Smart Factory-project waarin zoals sproeidrogers. Prachtbedrijf, Friese glorie en gelukkig vier MKB-ers werken aan de foutloze fabriek, met Fokker als nauwelijks last van de crisis. Met Arco Biesheuvel praat ik proeftuin. Na bijna twee jaar kunnen we concluderen dat over de betrokkenheid van de Friese maakindustrie bij het het project meer dan aan ieders verwachtingen voldoet. Dutch Drying Institute (DDI) dat hopelijk in Leeuwarden Ook voor Philips is zero-defect de toekomst en we praten wordt gevestigd - tegen Wetsus aan. Als internationale bedrijven over een Zero Defect Competence Center in het Noorden en straks in het DDI samenwerken aan de ontwikkeling over een gezamenlijk KP7-project in Met de grootste van nieuwe droogtechnieken, zullen Friese toeleveranciers en één na grootste maakindustrie uit het Noorden. Dat wil zoals Kuipers als eerste worden ingeschakeld bij het maken ik wel op mijn kerfstok hebben. Afgesloten met een rondleiding daarvan. Dat is de gedachte. Het enthousiasme van Kuipers door Ben Geerts van Fokker, projectleider Smart Woudsend motiveert mij om nog harder aan het DDI te Factory. Na afloop nog snel even naar VWDTP aan het mooie trekken. Paterswoldsemeer, waar de kinderen van ons Optiteam nog hard aan het trainen zijn terwijl het al bijna donker is. Niks Eind van de middag overleg met de Werkgroep Ecostructuur mooiers dan jonge wedstrijdzeilertjes die er vol voor gaan. Philips in Noord-Nederland. We zijn te gast bij Meine van Dam van de Provincie Fryslân. Meine en ik delen de passie 18 voor de maakindustrie als onmisbare pijler van de economie. Vrijdag 19 Vroeger, nu en ook in de toekomst. De Werkgroep heeft Vandaag eerst Variass in Veendam. Variass zit in veel van de opdracht om tenminste vijf nieuwe innovatieprojecten onze innovatieprojecten en bijpraten met Henk Smid is op de rails te zetten om de samenwerking tussen Philips en altijd inspirerend. Henk is betrokken bij de plannenmakerij de Noordelijke regio te versterken. Jan Post van Philips en rond de Hightech campus in Drachten. Standpunt: als je ikzelf trekken de kar, maar we worden daarbij fantastisch iets wil met Hightech in het Noorden moet je bedrijven bij ondersteund door clubs als de TLG, de Noordelijke hogescholen, elkaar zetten, in projecten maar ook fysiek. s Middags de Syntens, de Provincie en gemeente Smallingerland. werkweek passend afgesloten met een spoedje. Er dreigt Dit project is mijn snoepwinkel. Er kan veel meer in de relatie een mooi hightech-bedrijf in de problemen te komen en Philips en het Noorden en we sleuren alles eruit wat erin zit. dat laten we niet zomaar over onze kant gaan. De typische Na gedane arbeid is het goed zeilen. Jan Post (Philips) met Hans Praat NOM-formule (financiering koppelen aan innovatie) biedt aan het roer op het IJsselmeer. gelukkig genoeg houvast voor een goed gesprek en wie Dinsdag weet voor een nieuwe toekomst. Thuisgekomen is zoon Gijs Om 7h10 zoon Gijs afgezet op school. Hij is net begonnen weer terug van kamp. Je kan hem opvegen. aan groep 8 en gaat op kamp naar Ameland. Ook nu is Woensdag het rotweer maar daar merken ze helemaal niks van. Drie hun huishoudelijke apparaten. We praten over gezonde ijsjes, Jan Coumans opgepikt bij het hotel en door naar Phoenix nachten van huis, als Paps dat maar overleeft! Qua werk vetvrije chips en thuisdrogertjes. Mijn inzet is om Feyecon te in Scharsterbrug. Daar worden melkpoeders gemaakt. Met Weekend vandaag drie partijen op bezoek die elkaar in wisselende samenstelling spreken: Philips, Feyecon en Jan Coumans. Jan Coumans is de drooggoeroe van Nederland en helpt bij het onderzoek naar de haalbaarheid van het DDI. We bespreken de voortgang met chef-staf Eisse Luitjens - altijd goed voor bruikbare tips. In het gesprek tussen Feyecon en Philips wordt duidelijk dat de CO2-technologie die Feyecon ontwikkelt heel goed door Philips kan worden toegepast in laten landen op de Hightech Campus die we willen opzetten rond Philips Drachten als onderdeel van het Ecostructuurproject. Dat zie ik wel gebeuren. s Avond eet Jan Coumans bij ons thuis. We zijn soortgenoten (hij Limburger en ik Brabander) en dat schakelt makkelijk. Zoon Pim is hobbykok en maakt van de gelegenheid gebruik om zijn kunsten te tonen. Lekker en handig! locatiedirecteur Wouter Leijen bespreken we op welke manier we vanuit het Friese de positie van Phoenix binnen het moederbedrijf Vreugdenhil kunnen versterken. Vroeger werden er subsidies ingezet om nieuwe investeringen aan te trekken - nu proberen we met innovaties het verschil te maken. Is leuker en nuttiger. Jan Coumans op de trein gezet en snel naar de fameuze NOM-familiedag op het Leekstermeer. Lekker zeilen en eten met collega s en de NOM-kids. Elke week heeft gelukkig ook een weekend. Zaterdag is een kadootje. Zeilen op de Alde Feanen met de historische Boeier van Philips en aan boord een aantal sleutelfiguren uit ons Philips-project. Prachtig weer en dikke lol, zelfs vóór de Berenburger. Zondag alweer op het water, maar nu als begeleider van zeiljeugd bij de clubkampioenschappen. Wat is het Noorden toch af en toe om je vingers bij af te likken.

11 Social media tips & tricks BLIKVANGER EEN FOTOGRAFISCHE KIJK OP HET NOORDEN Door Lykle de Vries (De 20 Harry Mulisch verzweeg lidmaatschap TROS Eén van de moeilijkste aspecten van de moderne tijd is de snelheid waarmee informatie rond gaat. Soms gaat het zelfs zo snel, dat men niet in de gelegenheid is om de feiten te controleren. Hoe los je dat op? Door zelf je bronnen te leren kennen. Door in kaart te brengen wie waar verstand van heeft, en niet alles voor zoete koek aan te nemen. Twitter en Twitter-lists 1. Maak een account aan voor jezelf op Twitter. 2. Zoek vervolgens naar de namen van mensen in het vakgebied waarin je interesse hebt en volg hun Twitter-accounts. Hetzelfde kun je doen met onderwerpen die je interesseren. 3. Kijk bij mensen waarvan je weet wat ze waard zijn eens naar wie zíj volgen: dat zijn ook interessante bronnen! Ga die ook volgen. 4. Maak vervolgens aan je Twitter-account één of meer Twitter-lists, waarin je mensen bijvoorbeeld per onderwerp op vakgebied bij elkaar zet. Zo n list kun je openbaar maken, maar ook private houden, lekker voor jezelf. Blogs en RSS-feeds Steeds meer professionals houden een weblog bij waarin ze hun expertise delen, maar ook reageren op het nieuws in de wereld. Die weblogs zijn vaak ook een goede bron van informatie. Je vindt ze door te googlen of doordat er in tweets naar verwezen wordt. Natuurlijk is het niet raar om te vertrouwen op de kwaliteiten van professionele redacties. Maar een eigen verzameling kwalitatief goede bronnen is steeds makkelijker samen te stellen. Daarmee maak je jezelf onafhankelijker van de traditionele media, en wordt het makkelijker om zelf snel en tijdig nieuws op te pikken. 1. Neem een Google Reader account (ga naar google.nl, log in en klik op Meer en selecteer vervolgens Reader ). 2. Links bovenin het scherm van Google Reader zie je een knop Een abonnement toevoegen. Door op die knop te klikken en de url in te voeren van het weblog dat je interessant vindt, voeg je het weblog toe. 3. Wanneer je een weblog bezoekt dat je graag zou willen toevoegen, kun je ook uitkijken naar het RSS-logo: wanneer je daarop klikt, voeg je het blog ook toe aan Google Reader. Het wad bij Nieuw-Statenzijl Fotograaf: Bert Barelds Fotografie

12 De NOM als financier Wat was uw grootste ondernemerssucces? In mijn professionele leven zijn er veel dingen waar ik trots op ben en twee wil ik er van noemen. Een uit het begin van mijn carrière (begin jaren 80) en een van een later tijdstip (midden jaren 00). NOM Finance wil bedrijven laten groeien. Ze doet dat door Begin jaren 80 werkte ik bij een groot bedrijf waar door de vakbonden een staking was uitgeroepen, inclusief een blokkade van de poort. Als enig leidinggevende is het financiering te verstrekken aan kansrijke ondernemingen in Noord-Nederland in de vorm van aandelenkapitaal Wat wordt van u verwacht? mij destijds gelukt om mijn volledige ploeg (25 man) binnen te krijgen en te motiveren en/of achtergestelde leningen. NOM Finance verschaft het om aan het werk te gaan. kapitaal waarmee ondernemers kansen kunnen benutten. Wilt u in aanmerking komen voor een financiering, dan In de jaren 00 ben ik aangesteld als directeur van een verlieslatend bedrijf met 100% NOM Finance verleent bovendien vermogen in figuurlijke moet u in ieder geval voldoen aan de volgende criteria. Hemd van t lijf VRAGEN AAN EEN ONDERNEMER omzet in loonproductie. Hier is het gelukt om binnen 2 jaar de turn around te maken naar zwarte cijfers en, wereldwijd, nieuwe markten aan te boren waardoor uiteindelijk driekwart van de omzet werd gerealiseerd uit private label activiteiten. Wat is uw grootste mislukking cq fout? En wat heeft u daarvan geleerd? Gelukkig maak ik nog iedere dag fouten en leer ook nog iedere dag. Maar een van de belangrijke lessen is voor mij geweest dat ik niet tegen mijn intuïtie in moet gaan. Ik heb eens een baan geaccepteerd waarbij mijn intuïtie zei dat het niet goed was, maar zin: ze denkt mee en ondersteunt waar nodig. Wat kun u van NOM Finance verwachten? Ruud van Dijk: Wij bieden meer dan geld alleen. We helpen graag de onderneming verder te professionaliseren met als doel groei van omzet, winst en werkgelegenheid. Snelle winst is geen doel, een actieve participatie en een bedrijfsspecifieke aanpak daarentegen wel. We streven Uw onderneming* is gevestigd in Groningen, Fryslân of Drenthe is landelijk of internationaal actief heeft bij voorkeur een innovatief karakter is in de kern gezond heeft een sterk management heeft een realistisch en goed onderbouwd bedrijfsplan heeft een aantoonbaar groeipotentieel de positie, het geld en de auto trokken me over de streep. Dit ging dus mis. Hoe ziet uw bedrijf er over 5 jaar uit? ernaar partner te zijn voor een langere periode. De duur van een participatie ligt daarom meestal rond de vijf jaar. En last but not least, we nemen altijd deel als minder- * NOM Finance participeert niet in de primaire landbouw, detailhandel, vastgoed en horeca. Over 5 jaar zal het bedrijf een significant deel van het resultaat halen uit niches in de heidsaandeelhouder, hierdoor blijft de zeggenschap bij 22 markt waarbij het bedrijf herkend en erkend zal worden voor haar servicegerichtheid in combinatie met de juiste kwaliteit voor de toepassingen van haar klanten. Dat betekent dat er geïnvesteerd wordt in opleiding van personeel, productontwikkeling en de ondernemer zelf liggen! In onderstaande tabel ziet u voor welke vorm van financiering u in aanmerking komt. 23 klantrelatie. Wat is het mooiste aspect van ondernemerschap? Het mooie aan ondernemerschap is dat je samen met partners richting kunt geven aan ideeën om het bedrijf op een hoger plan te brengen. Vervolgens om de ideeën verdere vorm en inhoud te geven met het team binnen het bedrijf en deze te implementeren in Wie MKB ondernemingen Startende en jonge ondernemingen Bedrag t tot Doel Start, doorstart, groei, overname Financieringsvorm Achtergestelde lening met eventueel een optie op aandelenkapitaal Thom Sijs de markten waarin het bedrijf actief is of actief wil zijn. En het mooiste aspect van het ondernemerschap is natuurlijk als het dan lukt en succesvol is. Wat valt tegen? Bestaande ondernemingen tot Start, groei, overname, MBO/MBI, opvolging Aandelenkapitaal, eventueel in combinatie met een achtergestelde lening General Manager Jellice Pioneer Europe B.V. Ik wil altijd sneller dan de rest. Wat maakt ondernemen in Noord-Nederland speciaal? Wilt u contact met onze investmentmanagers? Bel of mail: De intrinsieke kracht van Noord-Nederland maakt het ondernemen speciaal want er is een goede arbeidsmoraal, er is kennis aanwezig en er kan kennis gegenereerd worden door de opleidingsinstituten. Bovendien is er een infrastructuur met havens, een vliegveld en wordt er gewerkt aan betere rail- en wegverbindingen met het achterland. Het ondernemen in Noord-Nederland zal nog specialer worden als bestuurders, opleidingsinstituten en ondernemers, ieder vanuit hun eigen achtergrond en specialisme, in staat zijn krachten en doelstellingen te bundelen voor een betere positie van dit landsdeel. Ruud van Dijk Koen Poppema Jan Martin Timmer Chantal Leijendekker T T T (050) T (050) E E E E

13 Paragon Products en de NOM passen bij elkaar NOM participeert in succesvol Petfood-bedrijf Paragon Products ontwikkelt en produceert het meest innovatieve hondenbotje ter wereld. De mogelijkheid om een aandeelhouder uit te kopen in combinatie met de behoefte aan financiële slagkracht om het concept internationaal versneld uit te rollen, bracht het Veendammer bedrijf Paragon Products en NOM bij elkaar. granulaatkorreltje wordt via aangepaste kunststoftechnologie verwerkt in het meest innovatieve hondenbotje ter wereld. Concept Het is snel gegaan met het bedrijf dat in 2008 de Groninger Ondernemingsprijs won. In meer dan 40 landen worden vanuit Veendam de gezonde hondenkauwproducten verkocht aan tal van toonaangevende groothandels. Paragon is momenteel bezig met een grootschalige uitrol in Amerika. Noem het gerust een jongensdroom, zegt Pater, met vallen en opstaan gerealiseerd. Voor de buitenwacht lijkt alles Het klikte direct tussen beide partijen. Samen hebben we gekeken hoe we een goede structuur neer konden zetten, hoe we de aandeelhouder konden uitkopen en op welke wijze de gewenste groei kon worden gerealiseerd, licht Ruud van Dijk toe. Een quick scan volgde om een goed beeld van Paragon te krijgen. Waar staat het bedrijf? En waar wil het naartoe? Wat kan NOM daarin betekenen? Al snel kwam ik erachter dat de ambities binnen Paragon en de financieringsmogelijkheden vanuit de NOM goed op elkaar aansluiten. NOM heeft daarnaast veel vertrouwen in het concept. Een concept dat overigens door iedereen binnen het bedrijf wordt uitgedragen. Letter of Intent Wat volgde was een Letter of Intent (LOI), waarin de uitgangspunten van financiering stonden geformuleerd. De door de NOM opgestelde LOI sprak Paragon aan. Of zoals Pater het omschrijft: De NOM gaf ons het gevoel dat ze echt samen met ons iets wilden opbouwen. Daarbij werd Financieringsklimaat Paragon laat ook zien dat er nog wel degelijk financieringsmogelijkheden bestaan voor bedrijven die fors willen investeren en groeien, aldus Ruud van Dijk. Vaak hoor je dat bedrijven momenteel onvoldoende ruimte krijgen, van bijvoorbeeld banken of andere financiers, om hun plannen te realiseren. Door slimme combinaties te maken tussen bancaire faciliteiten, financieringsfaciliteiten vanuit de Staat der Nederlanden (o.a. de Go faciliteit) en risicodragend kapitaal zoals de NOM dat beschikbaar stelt, is het Paragon gelukt om voldoende kapitaal uit de markt te halen. 24 Ik heb wel een leuke suggestie voor de kop van het artikel, glimlacht Wim Pater: Van stoffige onderneming tot aandeelhouder. De grootaandeelhouder en directeur van Paragon Products uit Veendam doelt op het beeld dat hij lange tijd van de NOM had. Een enigszins ambtelijk aandoende organisatie met een trage, stroperige besluitvorming, was zijn gevoelsmatige indruk. Inmiddels weet onderzoeksinstituut uit Wageningen. Doel was om van aardappelzetmeel biologisch afbreekbare kunststoffen te maken. Het bleek echter een moeizame weg om tot een commercieel te vermarkten product te komen. Wim Pater, die in 1997 als projectleider bij Avebe aan de slag ging, ontdekte een nieuwe toepassing voor de bioplastics: plantaardige hondenbotten. probleemloos te verlopen, maar er is natuurlijk een hoop energie nodig om de juiste voorwaarden te creëren waarbinnen het bedrijf goed kan opereren. Vertrouwen In de zoektocht naar financieringsmogelijkheden raakte Pater in gesprek met een aantal banken. Deze waren onder de indruk van de plannen van Paragon. De banken wilden dan ook in de opzet van de dealstructuur ook rekening gehouden met mijn wens om mijn managementteamleden mee te kunnen laten participeren. Een volgende stap was het vormen van een team bestaande uit Paragon, de banken, een adviseur, een notaris en de NOM. Drie maanden lang trokken de teamleden intensief met elkaar op om het proces goed te 25 hij beter. Maar daarover straks meer. In goed overleg met Avebe kreeg Pater met zijn toenmalige compagnon Chiel Ribbens, de mogelijkheid om deze activiteiten van Avebe over te nemen. graag financieren, maar alleen wanneer er ook een andere partij bij werd gezocht die een deel van het risico op zich wilde nemen. Gezien het huidige economische klimaat bleek een financiering zonder risicokapitaal dan ook stroomlijnen. Een van hen was Auke Doornbosch van Rein Advocaten & Adviseurs uit Assen. Met oog voor ieders belangen zijn we tot zeer creatieve oplossingen gekomen, blikt hij tevreden terug. Snelheid van handelen Een openbaring, noemt Wim Pater tenslotte nog de manier waarop is samengewerkt met de NOM en het proces is verlopen. Zijn eerdere beeld van, en terughoudendheid over de Directeur Wim Pater van Paragon Products met Benji, een tevreden eindgebruiker Paragon Products komt voort uit een In 2004 werd het eerste hondenbotje door Paragon op de markt gebracht. Sindsdien heeft het bedrijf zich ontwikkeld tot een klein en slim bedrijf dat zich tussen een aantal grote spelers in de mondiale markt voor hondenbotten beweegt, legt Pater uit. Van plantaardige levensmiddelengrondstoffen maken we een korreltje, net een stap te ver. Vanaf dat moment kwam de NOM in beeld. Na een eerste bezoek keerde Wim A,B, projectmanager Groninger Bedrijfslocaties, laaiend enthousiast terug naar het kantoor van de NOM. Niet veel later zat investmentmanager Ruud van Dijk met Wim Pater aan tafel Ook Ruud van Dijk is positief gestemd over de samenwerking. Als investmentmanager ben ik grotendeels afhankelijk van de informatie die ik krijg. Die informatievoorziening had Paragon uitstekend voor elkaar. Er is vrijwel geen vraag onbeantwoord gebleven. We konden uiterst snel activiteiten van de NOM heeft dan ook plaatsgemaakt voor enthousiasme, vertelt hij. Ik heb de NOM ervaren als een dynamisch bedrijf dat ten gunste van Noord-Nederland en de regionale werkgelegenheid in bedrijven participeert. En dan ook nog eens met een snelheid van handelen die gelijk is aan die in het bedrijfsleven. Soms zelfs nog onderzoeksproject van Avebe en een dat granulaat heet. Dat biologische voor een eerste kennismakingsgesprek. schakelen. sneller.

14 Nieuwe topman als voorwaarde voor participatie NOM investeert in toekomst Tecnovia Group nium voor onder meer vliegtuigen, bewezen dat hij bedrijven succesvol nooit eerder gedaan. Maar als de mo- Onlangs nam de NOM een groot deel van de aandelen over van de Tecnovia Group, een innovatieve subcontractor voor de medische sector, de analytische industrie en de civiele luchtvaart. Maar ook werd René Pol naar voren geschoven als nieuwe directeur/eigenaar. Naast financiële slagkracht leveren we Tecnovia dus ook een solide management. Een unicum voor de NOM. helikopters en satellieten. Manarme productie, een wapen bij uitstek in de concurrentiestrijd tegen de lagelonen-landen. En dus toog Koen korte tijd later naar Foxhol om te praten met Sijbren Zandstra, de man die Tecnovia in 1992 oprichtte. Ook hij raakte onder de indruk van het vooruitstrevende karakter van het bedrijf. Toen Zandstra vertelde dat Tecnovia op zoek was naar financiering voor een tweede straat in de productielijn, in de markt kan zetten en flink kan laten groeien. Bovendien zetten we als NOM zwaar in op hands-on managers, mensen die de mouwen opstropen en weten wat er op de werkvloer leeft en speelt. Zij verdienen de voorkeur boven corporate mensen, die vaak op een meer bestuurlijke manier een bedrijf aanpakken. Na een telefoontje van Koen verdiepte René zich kortstondig in Tecnovia. Hij gaf te kennen geïnteresseerd te gelijkheid zich voordoet gaan we het ongetwijfeld vaker doen. In het geval van Tecnovia participeren we in meerdere delen. Een deel aandelenkapitaal, een deel achtergestelde lening en een deel voor toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld een investering in de tweede straat van de productielijn in Foxhol. Daarnaast hebben we natuurlijk nog onze begeleidende rol, het beheer. Na het zetten van een handtekening draag ik het dossier Tecnovia zag Koen zeker mogelijkheden voor zijn om verder te praten. Het was het over aan mijn collega Annemieke participatie. Maar niet voordat hij de begin van een proces waarin René Wouterse, eveneens Investmentman- beschikking kreeg over alle relevante uiteindelijk het jawoord gaf. Vooral ger. Zij is dan het eerste aanspreekpunt informatie zoals een businessplan, de knowhow die binnen de poorten voor René. een goede onderbouwing en een overzicht van de bedrijfsresultaten. aanwezig was en de gedetailleerde manier van werken spraken naar Snel succes 26 Inschattingsfout eigen zeggen aan. Tecnovia is een bedrijf met een innovatief karakter en René kijkt zichtbaar uit naar zijn werkzaamheden voor Tecnovia. Wat 27 De resultaten van een door UNO, met enorm veel potentie, zegt René, mogen we in de nabije toekomst van een onafhankelijk bedrijfskundig vanuit het kantoor van Precision hem verwachten? Allereerst moeten adviesbureau, verricht onderzoek Sheet Metal (PSM), een onderdeel de interne processen nauwkeuriger wierpen een nieuw licht op de zaak. van de Tecnovia Group, in Hengelo. worden neergezet, betoogt hij. En er Want wat bleek: er was in Foxhol Ook de samenwerking met de NOM moet natuurlijk meer omzet worden ge- het voorgaande jaar een fors ver- ontmoeting. René had hem destijds verloopt tot dusver erg plezierig en draaid. We zullen proactiever moeten lies geleden. Sterker nog, er was op te kennen gegeven dat wanneer hij constructief. We zijn heel intensief handelen. Onder meer door nieuwe de machines nauwelijks productie een kandidaat zocht hij daar wel voor met elkaar opgetrokken. Over primaire opdrachtgevers te verwerven. Onlangs gerealiseerd. De machines waren nog in zou zijn. Wel had René een aantal zaken zoals de aandelenverdeling is aan Tecnovia, als een van de eerste onvoldoende operationeel en ook voorwaarden gedefinieerd. Zo moest en het salaris waren al in een vroeg Nederlandse toeleveranciers, het AS was de benodigde certificering nog het een technologisch bedrijf betref- stadium heldere afspraken gemaakt certificaat verleend, dé inter- Directeur /eigenaar René Pol houdt vinger aan de pols. niet officieel toegekend. Er was door Tecnovia helaas een inschattings fout fen, opererend in een nichemarkt. En ook moest het een stevige uitdaging De kaders waren gezet, met als gevolg dat je gedurende het onderhandelings- nationale standaard in de aerospaceindustrie. De komende jaren zal dat Het was ergens in september 2010 ganisatie die geïntegreerde systemen gemaakt, benadrukt Koen. Dat deed betreffen en de mogelijkheid bieden traject met de adviseurs van de heer certificaat door alle Amerikaanse en toen Projectmanager Compensatie- levert aan de defensie - en medische ons besluiten om alleen te parti- om te participeren. Zandstra precies wist wat je aan Europese ruimte- en vliegtuigbouwers orders Wubbo Everts zijn collega Koen Poppema, Investmentmanager van de NOM, aan zijn jasje trok. sector, de analytische industrie en de civiele luchtvaart. Wubbo was vooral enthousiast geraakt door de volauto- ciperen wanneer er een nieuw en stevig management kwam. Dat was de eis, anders zou de deal worden Constructieve samenwerking Hoewel er diverse kandidaten wer- elkaar had. Bijzondere combinatie worden vereist van haar subcontractors. De voordelen van het certificaat moeten we ook daadwerkelijk ten Koen, ik ben bij een geweldig bedrijf matische productielijn in de fabriek afgeblazen. Daar is men uiteinde- den aangedragen was René voor mij De NOM biedt Tecnovia dus niet al- gelde maken. Ik zie veel mogelijk- geweest dat geïnteresseerd is in par- van Tecnovia Axxion in Foxhol. lijk mee akkoord gegaan. De NOM de enige die voldeed aan het profiel, leen financiële slagkracht, maar ook heden, daarom ben ik er ook ingestapt. ticipatie door de NOM. Je moet daar zeker eens gaan kijken! Het bleek om Zeven dagen in de week, vierentwintig uur per dag maken robots hier schoof vervolgens René Pol naar voren als nieuwe directeur/eigenaar. vertelt Koen. Bij Visser Leeuwarden en Ziegler Brandweertechniek uit een solide management. Een bijzondere combinatie, noemt Koen het. Naar mijn idee kunnen we relatief snel succes boeken. de Tecnovia Group te gaan, een or- onderdelen van aluminium of tita- Koen kende René al van een eerdere Winschoten heeft hij overduidelijk Op deze wijze heeft de NOM dat nog

15 Flinc werkt! Top 10 Meest gebruikte clichéwoorden in LinkedIn-profielen Koen van den Berg Doe Flinc! Bel me op De zakelijke netwerksite LinkedIn met meer dan 85 miljoen leden wereldwijd, heeft een top 10 samengesteld van meest gebruikte woorden in LinkedIn-profielen. Daardoor zijn ze volgens de experts niet meer origineel en onderscheidend. In Nederland worden de volgende Engelse termen het meest gebruikt: 1. Innovative 2. Dynamic 3. Team player 4. Extensive experience 5. Motivated 6. Entrepreneurial 7. Proven track record 8. Out-of-the box 9. Proactive 10. Value Add Bron: TomTom Places is een app voor de iphone, waarmee je winkels, bedrijven en restaurants, geldautomaten, parkeergelegenheid en supermarkten in de omgeving kunt vinden. Mooie toevoeging van deze app ten opzichte van concurrerende toepassingen is de actuele verkeersinformatie. TomTom Places bekijkt de snelste route op dat moment. Bron: 28 Alweer sinds 2008 is Flinc dé link voor startende en bestaande ondernemers die nieuwe activiteiten willen ontwikkelen en op zoek Een pen met geheugen: de smart pen 29 zijn naar startkapitaal. Door steun van de Provincie Drenthe werkt DIT PROJECT IS MOGELIJK GEMAAKT DOOR DE PROVINCIE DRENTHE Flinc Drenthe wordt uitgevoerd door Flinc voor Drentse Ondernemers. Koen van den Berg is als manager al sinds de start bij Flinc betrokken. Het is voor een startende ondernemer vaak moeilijk om de juiste paden te bewandelen. Soms maakt aanscherping van het businessplan en de presentatie net het verschil om financiering voor elkaar te krijgen. Flinc kan daarbij helpen. Ook kunnen we door het vinden van goede partners, het juiste netwerk en het wijzen op subsidiemogelijkheden, zorgen voor een versnelling van de businesscase. Flinc is echt een effectieve aanjager van nieuwe bedrijvigheid gebleken. Ik daag Drentse ondernemers met nieuwe ideeën dan ook graag uit om Flinc gebruik van ons te maken. Flinc geïnteresseerd? Neem contact op met Koen van den Berg. Of lees eerst de verhalen van ondernemers die al Flinc deden op Dé weg naar startkapitaal De Livescribe Pulse smartpen neemt audio op en linkt dit aan wat je schrijft of tekent. Heb je iets gemist? Tik op de aantekeningen of tekeningen met de punt van de smartpen om te horen wat er is gezegd terwijl je aan het schrijven was. De Livescribe Pulse smartpen slaat alles op wat je schrijft en tekent. Handig: sla de bestanden op op je computer. Als je vervolgens op zoek bent naar woorden in je aantekeningen, dan heb je ze zo gevonden. Met 4GB geheugen kun je meer dan 400 uur opnemen, afhankelijk van de kwaliteitsinstellingen. Bron: Voor winners only: een afstandbestuurbare golfbal Deze golfbal is een perfecte gadget voor de ware golffan. Kunt u er niet tegen om altijd ingemaakt te worden of zeggen uw vrienden dat u het nooit van hen kunt winnen? Dan is er nu een oplossing. Laat ze kennismaken met de afstandbestuurbare golfbal. U bepaalt zelf de richting met behulp van de afstandsbediening. De bal heeft een kleine gyroscoop en een ingebouwd motortje om hem te laten draaien. Succes verzekerd, dat wordt lachen! Bron: Kwetters!

16 De crux van de biobased economy is een veel nauwere samenwerking tussen de agrarische en de chemische bedrijfstakken. Een samenwerking en wederzijdse afhankelijkheid zoals die lang heeft bestaan tussen de aardolieindustrie en de petrochemie. Alle producten die we uit olie kunnen maken, kunnen we ook isoleren uit groene grondstoffen. Beter zelfs, want waar je uit olie de chemische producten vanaf de meest simpele bouwstenen moet opbouwen - iets wat meestal onder vrij extreme omstandigheden plaatsvindt - met organische oplosmiddelen en hoge temperatuur en druk, en met veel afvalproducten, maakt de natuur in de plant al heel veel Inderdaad. En waarom hebben we dat dan niet al veel eerder gedaan? Twee redenen: de eerste is de almachtige positie van aardolie, die in al onze behoeften aan chemische producten, materialen en energie kon voorzien. Kon, want dat tijdperk begint langzaam af te lopen en daarom is het goed om nu al de bakens te gaan verzetten. De tweede reden is dat er flink wat nieuwe technologie voor nodig is, biokatalyse met enzymen om de reacties goed te laten verlopen en scheidingstechnologie om de gevormde mengsels weer uit elkaar te halen en de gewenste producten te isoleren. De NOM neemt het voortouw 30 Noord Nederland is een bij uitstek agrarisch gebied. Aardappelen, suikerbieten en koeien. En gras tot zover het oog reikt. Gras? Ja, gras is uitermate geschikt als grondstof voor een biobased aanpak. Net zoals bietenbladeren en maisstengels. De biobased economy komt op gang. Ook in Noord Nederland. Half december is de aftrap in Heerenveen. Door de NOM, die daar een roadmap voor de biobased economy in het Noorden presenteert. Het gaat snel, eind maart was de eerste verkenning in Leek en nu ligt er een plan, ontwikkeld en gedragen door een groot aantal partijen. 31 chemische producten die we, na isolatie en zuivering, zo kunnen inzetten voor verdere verwerking tot nuttige producten. In principe kunnen we zo alles maken wat we nodig hebben aan chemische producten en materialen, zoals kunststoffen. Maar dan wel groen. Groen betekent duurzaam. En duurzaam betekent van alles: geen afval, dat wordt allemaal gebruikt. Geen chemisch geweld, maar milde technologie met behulp van enzymen. Geen extra kooldioxide-uitstoot, maar klimaatneutrale productie. Minder importen van grondstoffen omdat we veel ter plekke maken en gebruiken. Lager energiegebruik omdat de boeren de allerlaatste resten van hun productie kunnen inzetten voor het maken van eigen energie door vergisting van wat we vroeger afval noemden. Ideaal dus? Ja. Zonder negatieve kanten? Met die beide technologieën zijn we ondertussen een flink stuk op weg. En wat meer zegt, we zijn er goed in. Nederland heeft een hoop kennis over procestechnologie en een hoop kennis over katalyse en over de groene varianten daarvan. Zelfs zoveel dat we op dat gebied misschien wel het voortouw in de wereld kunnen nemen en daarop een nieuwe economie en een nieuwe samenleving kunnen gaan bouwen. Een nieuwe economie die hard nodig is gezien de concurrentie van de rest van de wereld, de concurrentie van lage lonen, van grote thuismarkten en van goedkope grondstoffen. Daar moeten we iets tegenover kunnen stellen, en dat iets heeft de vorm van technische kennis en groene producten. Dat is de enige manier. De tijd is er rijp voor. Consumenten willen groene producten, bedrijven staan te trappelen om ze te maken. De overheid zal belemmerende regels

17 moeten opruimen, en de kennisinstellingen moeten met de bedrijven gaan samenwerken om nieuwe producten te ontwikkelen. En de agrarische sector moet veel meer gaan samenwerken met de chemie. Ook in Noord Nederland. Noord Nederland Is Noord Nederland wel zo geschikt voor de biobased economy? Zijn er ook zwakke punten? Het antwoord is ja op beide vragen. Eerst maar de positieve punten. Een grote agrarische bedrijfstak, goed georganiseerd via coöperaties. Een steeds belangrijker wordende energiehaven, een grote, zware chemische industrie en een behoorlijk stevige kennisinfrastructuur. Nu de minder goede punten. Een beperkt midden- en kleinbedrijf dat in het geval van nieuwe industriële ontwikkelingen voor de stoot naar innovatie en de vernieuwingen moet zorgen, nog te weinig affiniteit tussen de agrarische sector en de chemie en te weinig goedopgeleide medewerkers Een voorbeeld? Gras. Eind september presenteerde Grassa in Appelscha de eerste mobiele grasraffinage-installatie. We hebben in het Noorden meer gras dan de koeien op kunnen eten. Bovendien kunnen we er andere producten van maken. Dat doet Grassa, een conglomeraat van veel spelers en geïnteresseerden uit het Noorden. Ooit ontstaan als idee om de lege tijd tussen de aardappelzetmeelcampagnes op te vullen. Het bedrijf isoleert grasvezels die geschikt zijn voor gebruik in de papier- en kartonindustrie en haalt de eiwitten, die in flinke hoeveelheden in het gras aanwezig zijn, voor menselijke en dierlijke consumptie uit het geraffineerde sap. Dankzij het feit dat de installatie mobiel is - en je dus geen grote hoeveelheden water in het gras naar de fabriek hoeft te transporteren - kan de rest van het sap gelijk terug naar het land. Dat levert een sluitende business case op die later nog beter kan worden door andere waardevolle stoffen uit dat sap te halen. Het is maar een voorbeeld, maar het toont wat er allemaal mogelijk is in de nieuwe economie waar wordt nagedacht over kringlopen, INNOVATIES met impact Innovatie is van groot belang. Nieuwe ideeën zijn de wapens waarmee een onderneming de concurrentie-oorlog in haar voordeel kan beslissen. Nieuwe ontwikkelingen kunnen de economie als geheel sterker maken. NOM-O&I is de motor achter belangrijke innovatieve projecten in Noord Nederland. Vanuit de hoofdtaak van de NOM - het versterken en stimuleren van de noordelijke economie - zoekt NOM O&I actief naar kansrijke en vernieuwende projecten om ze te stimuleren en ze te helpen verder te ontwikkelen. Voorbeelden? Laat u inspireren door de volgende cases. 32 Project in ontwikkeling Energie van... zet de energiewereld op zijn kop Energie van is een nieuw bedrijfsmodel voor een integraal back office-concept dat lokale, duurzame energiebedrijven (bijv. coöperaties) volledig ontzorgt (meten, 33 billing, administratie, diensten, vergunningen, etc.) bij het bedienen van hun klanten. Energie van... kan zowel front office als back office diensten beschikbaar maken, waarbij het front altijd het lokale gezicht heeft. Daar zit de kracht: lokaal, kleinschalig, herkenbaar en dichtbij. Een geïntegreerde webportal maakt de dienstverlening volledig financieel transparant voor de eindklant (consument), waardoor het Energie van mijzelf en mijn buren wordt. en technici om het Noorden in deze richting vooruit te brengen. Maar deze mindere punten kunnen in hun tegendeel gaan verkeren als de boeren de mogelijkheden het sluiten van ketens, het gebruiken van afval en het op elkaar afstemmen van producties. Peter Breithaupt, eigenaar Biobench, adviseur Grunneger Power (jonge, duurzame energiecoöperatie uit Haren) over Energie van Energie van speelt in op de snelle opkomst van LDEB s (Lokaal Duurzaam zien van de biobased economy, als kennisinstellingen Die veelheid van de ontwikkelingen komt aan bod op Energie Bedrijf), decentralisatie van de energievoorziening en de nog noodzakelijke gericht gaan samenwerken met elkaar en met bedrij- 15 december in Heerenveen (in het Abe Lenstra Stadion) integratie daarvan met de complexe juridische kaders en de ICT-omgeving van ven, als het onderwijs ziet welke kant het op moet, als waar, na de eerste verkenning in Leek van een half jaar de traditionele energiespelers. De NOM steunt de ondernemers met de uitontwik- kleinere en grotere bedrijven nieuwe kansen zien en zich geleden, de NOM de aftrap voor de biobased economy in keling en marktintroductie van het bedrijfsmodel, met oog voor de huidige en in Noord Nederland komen vestigen, en als de overheid het Noorden zal geven met de presentatie van een boek toekomstige complexiteit en marktkansen van de energiemarkt. helpt met de juiste steun en de juiste wetten en regels. Dan groeit er in het Noorden een nieuwe, duurzame agrochemische bedrijfstak, die alles haalt uit de biomassa over de sterke en zwakke punten en vooral met de onthulling van een roadmap voor de komende jaren. Zo gaan we het doen in Noord Nederland. Ontwikkeld project Smart Factory - De route naar een foutloze fabriek De Smart Factory draait om het ontwikkelen van nieuwe (inline en realtime) en die de ketens van productieprocessen met elkaar weet meet- en regeltechnieken waarmee de industrie foutloos (en dus duurzamer) te sluiten. Niet alleen binnen het eigen bedrijf, maar ook kan produceren. De inzet is om het Noorden tot een hotspot van geavanceerde onderling. productietechnologie te maken. Eén van de Smart Factory-projecten loopt bij Fokker in Hoogeveen, waar vier Noordelijke MKB-bedrijven met succes een deel van de composieten-fabricage zelflerend en dus foutloos aan het maken zijn.

18 34 35 Rob Goossens, vestigingsdirecteur Stork (Hoogeveen) over Smart Factory: We zijn ongelooflijk blij met dit project. De NOM heeft hiermee voor ons de weg geëffend om te experimenteren met nieuwe besturingstechnieken, zodat we onze voorsprong in deze markt kunnen vasthouden. De betrokken MKB-bedrijven kunnen zich kwalificeren om straks met deze technieken naar buiten te gaan. Dat is een grote kans voor Noord-Nederland. Waterplein - Watervraagstukken vertaald naar businessopportunity (www.wateralliance.nl) Onder de vlag van de WaterAlliance modereert NOM O&I de vraaggestuurde Waterplein-sessies. Het Waterplein biedt zowel de technologieleverende bedrijven als wel de technologiegebruikende bedrijven een unieke kans om gezamenlijk te werken aan het oplossen van actuele complexe watervraagstukken. Hein Molenkamp, directeur WaterAlliance ( Leeuwarden) over het Waterplein: Het voorwerk dat O&I in een Waterplein-casus steekt, houdt ons scherp en zorgt ervoor dat het Waterplein exclusief blijft voor complexe watervraagstukken met een zwaarwegende economische drive. Op deze manier wordt tevens de kans vergroot dat deelnemende bedrijven er aan het eind ook zakelijk iets aan overhouden. O&I Netwerken U bent geïnteresseerd en wilt meer weten? Neem dan contact met ons op: telefoon (050)

19 Tijd voor de NOM De NOM investeert in de ontwikkeling van Noord-Nederland. En daar kunt u, als ondernemer goed gebruik van maken. Juist nu! We nemen graag de tijd om u te helpen uw ideeën van de grond te krijgen, uw ambities waar te maken en groei te realiseren. Bijvoorbeeld door u in contact te brengen met 36 partners, leveranciers of klanten. Door u een financiering te verstrekken, kansen te vertalen naar concrete mogelijkheden of u te helpen met het vinden van een geschikte locatie. Of door aandeelhouder in uw bedrijf te worden en u met raad en daad terzijde te staan. Gaat er bij u een belletje rinkelen? U kunt in alle fasen van uw bedrijf een beroep op ons doen. Vanaf de start totdat uw organisatie zo goed als volgroeid is. En zelfs nog verder: tot opvolging of overname. Neem nú contact met ons op. Het is tijd voor de NOM. INVESTEREN IN ONTWIKKELING Paterswoldseweg 810 Postbus AK Groningen T (050) F (050) E I N.V. NOM Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie

Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes!

Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes! Klanten vinden, binden, boeien en behouden Realiseer, optimaliseer en registreer uw Social Media succes! Social Media Ontzorging voor bedrijven en ondernemers MKB-ers met ambitie zien hun kans: social

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Training Social Media optimaal gebruiken

Training Social Media optimaal gebruiken Training Social Media optimaal gebruiken Wat levert deze training voor u op? U heeft de zaak al aardig voor elkaar en als ondernemer bent u op zoek naar een manier om meer omzet te genereren. Door social

Nadere informatie

Score Ram Mobile Data BV

Score Ram Mobile Data BV Score Ram Mobile Data BV Visie Missie Strategie Doelen: financieel Doelen: organisatieontwikkeling Doelen: marktbenadering Doelen: producten en dienst-ontwikkeling Rendementsverbetering Versterken en uitbouwen

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan:

SNN <communicatie=snn.eu@mail203.atl81.rsgsv.net> namens SNN <communicatie@snn.eu> Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Rienks, Diane Van: SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Waar verdient

Nadere informatie

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING ONLINE MARKETING ANGELCOACHING MARCA VAN DEN BROEK Met mijn bedrijf AngelCoaching zet ik me in voor succesvol ondernemen als kunstenaar//creatief. WAAR GAAT HET OM? Zichtbaarheid Onderscheidend (en authentiek)

Nadere informatie

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 14. Een app voor medewerkers

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 14. Een app voor medewerkers WHITEPAPER IN 5 MINUTEN M A A R T 2 0 1 5 14. Een app voor medewerkers Introductie Vrijwel alle grote merken zijn inmiddels vertegenwoordigd in de App Store. Het aanbod van apps voor de consument groeide

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

17 omzetverhogende marketing tips

17 omzetverhogende marketing tips 17 omzetverhogende marketing tips 1. Creëer je eigen youtube kanaal en gebruik het om je producten aan te kondigen, een aanbieding te doen of tips te geven. Kijk maar als voorbeeld naar het succes van

Nadere informatie

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab Ctylab zoekt aanjager(s) Je hebt misschien al eens van ons gehoord. Een online platform voor klein nieuws en frisse ideeën uit je eigen omgeving. Nu doen we dat nog op Facebook met een kleine groep. Maar

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Een beter imago begint bij jezelf

Een beter imago begint bij jezelf Een beter imago begint bij jezelf David Kok in gesprek met Thomas Marzano Gemeenten, ambtenaren, de politiek, de overheid als geheel: we kampen met een imagoprobleem. We doen ons werk (vaak) niet goed,

Nadere informatie

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Private equity/investeringsfonds Ampere Equity Fonds Aandeelhouders zijn APG, PGGM, Delta Lloyd and Rabobank. Focus op productie duurzame

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Bijeenkomst Rabobank Noord- en Oost- Achterhoek Monique van Plateringen & Annemarie Kuijer 9 februari 2015 Introductie Sprekers Annemarie Kuijer, sectormanager

Nadere informatie

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Case 2 start-ups 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13 Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Inhoud Interne analyse... 3 Peerby... 3 Over Peerby... 3 Lean

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet Exact Online Uw financiële cockpit op internet Eenvoudig online boekhouden Een onderneming staat of valt met haar financiële beleid. Met inzicht in de omzet, winst en cashflow nu en in de toekomst. Een

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Zelfstandig ondernemen met T-Mobile.

Zelfstandig ondernemen met T-Mobile. Zelfstandig ondernemen met T-Mobile. Ik kan toch niet nu al weten of ik 2 jaar lang dezelfde bundel nodig heb? Daar moet iets aan te doen zijn. Edwin van Arkel, zelfstandig ondernemer, nog geen klant bij

Nadere informatie

LinkedIn handleiding voor de Groenteman

LinkedIn handleiding voor de Groenteman LinkedIn handleiding voor de Groenteman In deze speciale LinkedIn handleiding voor de groenteman leest u informatie wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist LinkedIn

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant

Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013. Provincie Noord-Brabant Detailhandel in Brabant: Werk aan de winkel Sfeerbeeld symposium 16 januari 2013 Provincie Noord-Brabant Volle bak, dat was het in de Bois le Duczaal van het provinciehuis op 16 januari 2013. Van begin

Nadere informatie

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS.

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. Er zijn te veel communicatiekanalen. Een normaal mens kan al die digitale input niet meer doeltreffend verwerken. Het slechte nieuws is: het wordt alleen maar meer.

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet!

30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet! 30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet! Auteur: Copyright 2011, Alle rechten voorbehouden www.tomdehaan.nl 1 Voordat je de tips gaat lezen Dit ebook is een verzameling van tips voor je Facebook

Nadere informatie

Google AdWords Tips Stefan Rooyackers

Google AdWords Tips Stefan Rooyackers Google AdWords Tips Stefan Rooyackers Aan de inhoud van dit document kunnen geen rechten worden ontleend. Dit document is met grote zorg samengesteld door Stershop BV. Incidentele onvolkomenheden kunnen

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Succesvol campagne voeren

Succesvol campagne voeren Succesvol campagne voeren Spread the word, spread the feeling! Campagne voeren: íedereen kan het! In deze toolkit vind je tips voor het campagne voeren. Dit is gegarandeerd het leukste onderdeel van jouw

Nadere informatie

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Insurance Government Automotive Finance Energy Healthcare Logistics Mobiliteit van

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Voortaan kun je appels met appels vergelijken

Voortaan kun je appels met appels vergelijken 38 Nieuwe benchmark Fysiotherapie focust op bedrijfseconomische resultaten Voortaan kun je appels met appels vergelijken In veel branches komt benchmarken op grote schaal voor. Het proces van voortdurend

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Sociale media en Sociale innovatie

Sociale media en Sociale innovatie 1 Sociale media en Sociale innovatie Een innovatief duo Ivo van Ham Syntens 11-5-2011 2 Veranderingen in onze arbeidsmarkt de afgelopen 50 jaar Typering van werk: Transformatie: omzetten van grondstoffen

Nadere informatie

Spoedklussers.nl 2013 Alle rechten voorbehouden www.spoedklussers.nl 1

Spoedklussers.nl 2013 Alle rechten voorbehouden www.spoedklussers.nl 1 Spoedklussers.nl 2013 Alle rechten voorbehouden www.spoedklussers.nl 1 Disclaimer Bij het samenstellen van 5 Manieren om meer klanten te vinden via internet is grote zorg besteed aan de juistheid van de

Nadere informatie

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013

FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING. 14 november 2013 FOOD2MARKET INNOVATIE TRAINING 14 november 2013 Edwin Palsma The Food Agency Specialisten in food marketing Wij verbinden voedingskennis, technologie, marketing en sales om de marktpositie van agro & food

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy The perfect match is our standard Burdock is de verbindende factor tussen opdrachtgevers en technische specialisten in de procesindustrie.

Nadere informatie

Rabobank & MyOrder. Bestellen en betalen met je smartphone. Presentatie voor intern gebruik Rabobank, september 2012.

Rabobank & MyOrder. Bestellen en betalen met je smartphone. Presentatie voor intern gebruik Rabobank, september 2012. Rabobank & MyOrder Bestellen en betalen met je smartphone 25 september 2012 Presentatie voor intern gebruik Rabobank, september 2012 Hoe ziet onze toekomst eruit? De wereld wordt steeds 'mobieler' Nu al

Nadere informatie

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps Workshop Communicatie Hans Donkers CEO Concapps Intro Communicatie in Sport Wat gaan we doen komende uur? Workshop Communicatie Wat is communicatie? Voorstel rondje Wie ben je? Welke vereniging vertegenwoordig

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen internationale spelers in de energie branche. Kavels te koop tussen 2.000 en 27.000 vierkante

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Netwerken vanuit je hart

Netwerken vanuit je hart LinkedIn Tips: Zorg voor een optimaal goed professioneel uitziend profiel Kies voor een duidelijke professionele foto Ben je op zoek naar werk? Laat dat duidelijk zien in je profiel door woorden te gebruiken

Nadere informatie

Slim werken met de ipad

Slim werken met de ipad 12 november / 25 november 2015 - Postillion Hotel Utrecht Bunnik Secretaresseworkshop Slim werken met de ipad Papierloos vergaderen, notuleren, presentaties maken en nog veel meer! Ook als incompany-training:

Nadere informatie

Social media checklist

Social media checklist Social media checklist In 15 minuten klaar om klanten te benaderen Sociale media audit? Elk bedrijf weet wel dat ze iets met sociale media moeten doen en hebben daarom ook (toen ze wat tijd over hadden)

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Wat zijn de doelstellingen van uw. actief zijn? 28-10-2014. Online marketing: het belang van internet en je website. TenZer niet het eerste idee

Wat zijn de doelstellingen van uw. actief zijn? 28-10-2014. Online marketing: het belang van internet en je website. TenZer niet het eerste idee TenZer niet het eerste idee Online marketing: het belang van internet en je website Workshop 27 oktober 2014 Lead to Sale Creative Photostudio Vallen en opstaan En toen.. TenZer Probeer ervaren ondernemers

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier!

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier! Waarom dit e-book Breng jezelf en je bedrijf onder de aandacht bij LinkedIn. LinkedIn is voor iedereen die zichzelf, product of dienst en bedrijf onder de aandacht wilt brengen. Met dit e-book laat ik

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie

WERVEN MET WOVOX BEGINT VANDAAG!

WERVEN MET WOVOX BEGINT VANDAAG! WERVEN MET WOVOX BEGINT VANDAAG! Binnenlands Bestuur en WOVOX Voeg sfeer toe aan uw vacatures: Lees hoe u WOVOX kunt inzetten voor de werving van nieuwe kandidaten en hoe u stap voor stap een werkplek

Nadere informatie

Vrijwilligers en social media

Vrijwilligers en social media Inspiratiesessie Welkom! Introductie Agenda voor vandaag Vrijwilligers & social media De cijfers Facebook LinkedIn De verschillen In de praktijk Randvoorwaarden Ken uzelf! Thema s Vacaturetekst Vrijwilligers

Nadere informatie

Innoveren met sociale netwerken

Innoveren met sociale netwerken Sociale media Bedrijvenvereniging Leek Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innoveren met sociale netwerken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten. Arjan Dogterom Head of IT. Vast Mobiel VastMobiel

Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten. Arjan Dogterom Head of IT. Vast Mobiel VastMobiel Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten Arjan Dogterom Head of IT Partner Logistics is altijd bereikbaar en bespaart op telefoonkosten met Intercity Zakelijk Partner Logistics is een bedrijf

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten ter info buro70 De uitgeverij - handelend onder de naam BURO70 / Uitgeverij Neuféglise - werd opgericht in september 2006. Het eerste nummer van Hap&Tap Magazine verscheen begin december dat jaar. Nog

Nadere informatie

Nieuwe kansen in roerige tijden!

Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe klanten? Omzet vergroten? Winstgevendheid vergroten? Samen de regio en het MKB versterken? Banken verstrekken steeds moeilijker werkkapitaal. Het risico van ondernemers

Nadere informatie

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Dit stappenplan voor het organiseren van een buurtbijeenkomst is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld

Nadere informatie

Zo ondersteun je jouw business met Facebook

Zo ondersteun je jouw business met Facebook Zo ondersteun je jouw business met Facebook Een goed begin is het halve resultaat! Graag willen wij je laten profiteren van enkele eenvoudige stappen die je kunt zetten, zodat jouw activiteiten op Facebook

Nadere informatie

Extra Maak een Twitter zoekprofiel

Extra Maak een Twitter zoekprofiel Extra Maak een Twitter zoekprofiel De youtube links in deze workshop zijn openbare youtube video s en kunnen misschien niet meer werken als de eigenaar de video heeft verwijderd. De verdere inhoud van

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Innoveren maakt het verschil

Innoveren maakt het verschil Innoveren maakt het verschil De logistieke dienstverlener van vandaag bestaat niet meer in 2020! Pascal van Beek Supply chain strategie ontwikkeling & implementatie Business development Customer focussed

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ Disclaimer: Bij het samenstellen van deze 47 tips is

Nadere informatie

Waarom telefonie via je ICT-partner?

Waarom telefonie via je ICT-partner? Waarom telefonie via je ICT-partner? De toekomst is begonnen. Iedereen - je concurrent ook - maakt telefonie onderdeel van de totale ICT-infrastructuur. Daarmee ontstaan eindeloze mogelijkheden om de kracht

Nadere informatie