TRAJECTEN VAN GEZINNEN IN ARMOEDE IN RELATIE TOT SOCIAAL WERKINTERVENTIES: WAT ERVAREN OUDERS EN SOCIAAL WERKERS ALS ONDERSTEUNEND?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRAJECTEN VAN GEZINNEN IN ARMOEDE IN RELATIE TOT SOCIAAL WERKINTERVENTIES: WAT ERVAREN OUDERS EN SOCIAAL WERKERS ALS ONDERSTEUNEND?"

Transcriptie

1 TRAJECTEN VAN GEZINNEN IN ARMOEDE IN RELATIE TOT SOCIAAL WERKINTERVENTIES: WAT ERVAREN OUDERS EN SOCIAAL WERKERS ALS ONDERSTEUNEND? VAKGROEP SOCIAAL WERK EN SOCIALE PEDAGOGIEK (UGent) Onderzoeker: Tineke Schiettecat Promotoren: Prof. Michel Vandenbroeck en Prof. Griet Roets

2 CONTEXT BELEID, PRAKTIJK EN ONDERZOEK METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF EN PRAKTIJKPERSPECTIEF RESULTATEN WAT GEZINNEN EN PRAKTIJKWERKERS ALS ONDERSTEUNEND ERVAREN DISCUSSIE

3 CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S

4 CONTEXT HUIDIGE CONTEXT Laatste decennium: Opvallende verschuivingen op het vlak van armoedebestrijdingsbeleid en -praktijken DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX

5 CONTEXT HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Laatste decennium: Opvallende verschuivingen op het vlak van armoedebestrijdingsbeleid en -praktijken Impact en aanpak van kinderarmoede Europese Raad (2006) Nationale strategische rapporten ( ) Kernthema Open Coördinatiemethode (2007) Nationale hervormingsplannen (cf. Europa 2020) Beleidsnota Armoedebestrijding ( )

6 CONTEXT HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Laatste decennium: Opvallende verschuivingen op het vlak van armoedebestrijdingsbeleid en -praktijken Focus op educatie Voorschoolse voorzieningen Gelijke ontwikkelingskansen Opvoedingsondersteuning Focus op arbeidsmarktactivering

7 CONTEXT HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S Laatste decennium: Opvallende verschuivingen op het vlak van armoedebestrijdingsbeleid en -praktijken Managerialistische logica Efficiënte, effectieve, voorspelbare zorg (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Vlaanderen: Evidence-based programma s Modulering en standardisering Registratie en administratie

8 CONTEXT Onderliggende constructieprocessen? (Maeseele, 2012) HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Liefdadigheidsparadigma Civilisatiestrategieën als sociaal beleidsinstrument Model van het burgerlijk kerngezin Welzijnsrechtenparadigma Focus op welzijnsrechten volwassenen en kinderen Uitbouw sociale zekerheid en sociale voorzieningen Sociaal investeringsparadigma Focus op menselijk kapitaal i.f.v. economische groei Investeren in kinderen, responsabiliseren van ouders

9 CONTEXT Implicaties HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Armoedeonderzoek neutraal Ingebed in een dominant discours dat ook door het onderzoek zelf mee gevoed wordt Situeren ten aanzien van heersende sociale probleemdefinities Huidige context (sociaal investeringsparadigma) Overwicht aan effectstudies (zie Peeters et al., 2014)

10 CONTEXT Lacunes in armoedeonderzoek HUIDIGE CONTEXT DE WALS VAN WELZIJNSPARADIGMA S (KINDER)ARMOEDE- ONDERZOEK BLACK BOX Wat werkt? op basis van institutionele probleemdefinities vs. Brede variëteit aan betekenisconstructies Perspectief van betrokken actoren: gezinnen in armoede Intergerelateerde welzijnsrechten en bekommernissen van kinderen én volwassenen die zich in dezelfde armoedesituatie bevinden

11 METHODOLOGIE (1) OUDERPERSPECTIEF

12 METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING Onder welke condities worden interventies in de opvoedingspraktijk beschouwd als ondersteunend en hoe verhoudt zich dit tot de mobiliteit van gezinnen uit de armoede? DATA-ANALYSE

13 METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING DATA-ANALYSE Retrospectief biografisch onderzoek Met wie? 14 ouders (10 moeders, 4 vaders, 9 gezinnen) Met jonge kinderen (bij voorkeur één tussen 0-3 jaar) Financiële moeilijkheden op één of meerdere momenten in hun leven Contact met sociaal werkpraktijken, o.a. voorschoolse voorzieningen opvoedingsondersteuning Hoe? 2 à 4 Open diepte-interviews (1 tot 5 u.) (Re)constructie van levenstrajecten Aandacht voor transitieprocessen en critical incidents Focus op de rol van sociaal werkinterventies Ondersteuning en mobiliteit als sensitizing concepts

14 METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING

15 METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG Ruth Lister (2004): Taxonomie van welzijnsstrategieën ( forms of agency) in contexten van armoede DATA-VERZAMELING DATA-ANALYSE

16 METHODOLOGIE OUDERPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG Ons onderzoek: Welzijnsstrategieën bestuderen in interactie met sociaal werkinterventies DATA-VERZAMELING DATA-ANALYSE

17 RESULTATEN (1) WAT GEZINNEN IN ARMOEDE ALS ONDERSTEUNEND ERVAREN

18 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TUSSENTIJDSE REFLECTIES ANNA: Ge zijt zo bezig met uw kind verder te helpen en met zelf te overleven dat ge eigenlijk niet ziet dat ge wel wat hulp kunt gebruiken rond het financiële. [ ] Allez, wij zagen dat wel, maar wij hadden zoiets van: wij kunnen dat wel. Zo een beetje uwe trots zo [ ] en ook een stukske schrik om uw zelfstandigheid te verliezen en om de extra s kwijt te spelen waar ge eigenlijk nood aan hebt voor verder te kunnen gaan. [ ] Hadden wij vroeger in schuldbemiddeling gegaan ik weet niet of het goed was gekomen. Omdat ge dan die opstekers niet meer had gehad. Want het was uiteindelijk van die kleine dingen zoals op uitstap gaan of gaan shoppen dat ge wel zoiets had van oké, we hebben weer ne leuken dag gehad. Het geld is op, maar uiteindelijk, we hebben een leuke dag gehad en we kunnen er weer tegen.

19 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED Aandacht voor de welzijnsstrategieën van ouders Maar ook: verandering mogelijk maken MARIE: Bijvoorbeeld als wij vroegen van: Kunnen wij ne keer geld krijgen voor dat? Awel ja, dat lag daar. [ ] Sofie heeft overgepakt en dan bleek daar in ene keer voorbij de 700 à 800 euro betalingen nog in onze map te zitten. Dus Sofie heeft dat allemaal moeten rechttrekken. [ ] Hier was de overschakeling moeilijk, maar als ik dan besefte dat Sofie werkte en waarom dat zij nee zei of stel het een beetje uit, dan wist ik ook van oké, ik weet waarom. [ ] Hadden we bij haar [de vorige praktijkwerker] blijven zitten, we hadden misschien nog jaren bezig geweest. TUSSENTIJDSE REFLECTIES

20 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TUSSENTIJDSE REFLECTIES Ondersteuning Mobiliteit uit de armoede Economische mobiliteit: waardig inkomen èn een goed leven EMILIE: Ik ben ingeschreven voor een sociale woning. Al meer dan 6 jaar. k Heb al eens een aanbieding gehad voor een appartement dat ze dan een jaar later gingen afbreken. [ ] Maar met wat ge nu weet over mij Mijn kleintjes zijn niet gemakkelijk, ge hebt ze nog niet in actie gezien. Mijn grote hebt ge ook nog niet bezig gezien. En met zo 3 kinderen in een appartement gaan zitten? Binnen de paar maand zit ge daar buiten. Ze peinzen zij daar ook Ze hebben een tuin nodig, ze hebben ruimte nodig. Waarom denkt ge, ja, ik geef 750 euro in de maand en mijn maand is rapper om of in een sociale woning hé. Maar k heb wel op een bepaalde manier wat meer vrijheid.

21 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT Ondersteuning Mobiliteit uit de armoede Economische mobiliteit: waardig inkomen èn een goed leven Materiële en immateriële condities zijn niet van elkaar te onderscheiden, maar onlosmakelijk met elkaar vervlochten ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TUSSENTIJDSE REFLECTIES

22 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TOM: Voeding en al komt niet in aanmerking, pampers ook niet. Kledij, speelgoed, schoolmateriaal, uitstappen, dat komt allemaal wel in aanmerking. [ ] Mijn ma, mijn zus en mijn tante gaan geld geven voor kleren. Als we die kleren gehaald hebben, houden we die kastickets, we steken dat dan binnen en we krijgen dat geld dan nog ne keer terug. We kunnen dat dan nog ne keer gebruiken. Ja, dat is wel schoon meegenomen. [ ] Dat is toch een lichtpuntje. TUSSENTIJDSE REFLECTIES

23 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT Weerstand bieden, niet meewerken, liegen, foute keuzes van onverantwoordelijke cliënten Alternatieve interpretatie: overlevingsstrategieën om welzijn mogelijk te maken in een context die weinig keuze toelaat en niet altijd voldoende resoneert met de eigen welzijnsstrategieën. ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TUSSENTIJDSE REFLECTIES

24 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY Moeten mensen zich het label van armoede toekennen om zo zelf voor sociale verandering te zorgen? ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT JIMMY: Als je ginder gaat word je niet zo bekeken van Ah dat zijn mensen die niet veel hebben. Ge wordt aanvaard gelijk hoe dat ge zijt en dat vind ik wel belangrijk. ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED TUSSENTIJDSE REFLECTIES

25 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED Moeten mensen zich het label van armoede toekennen om zo zelf voor sociale verandering te zorgen? Risico: Ongelijke machtsverhoudingen worden niet doorbroken, maar eerder gemaskeerd Alternatieve interpratatie: Sociale verandering vraagt een breder draagvlak en gedeeld engagement. TUSSENTIJDSE REFLECTIES

26 RESULTATEN (1) OVERLEVEN GETTING BY ERUIT GERAKEN GETTING OUT ZICH VERZETTEN GETTING (BACK) AT ZICH ORGANISEREN GETTING ORGANIZED Wat ervaren ouders met jonge kinderen in armoedesituaties als ondersteunend? Dominante route uit (kinder)armoede dient genuanceerd te worden Ondersteuning definitief, universeel of te vatten in methoden = iets wat voortdurende onderhandeling vraagt Praktijkwerkers moeten kunnen werken in en met complexe, meerlagige en vaak paradoxale situaties TUSSENTIJDSE REFLECTIES

27 METHODOLOGIE (2) PERSPECTIEF VAN PRAKTIJKWERKERS

28 METHODOLOGIE PRAKTIJKPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING Welke strategieën hanteren praktijkwerkers om een engagement te ontwikkelen ten aanzien van enerzijds complexe ondersteuningsvragen en anderzijds de (daarnet geschetste) politieke context waarmee het in wisselwerking staat? DATA-ANALYSE Wat zijn de systemische condities (op organisatorisch, interorganisatorisch en overheidsniveau) die deze strategieën mogelijk maken/verhinderen?

29 METHODOLOGIE PRAKTIJKPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING Met wie? 13 betekenisvolle praktijkwerkers Selectie door ouders zelf, op basis van levenstraject Brede variatie (Gezinsondersteuning, opvangcentrum, budgetbegeleiding, schuldbemiddeling, woonbegeleiding, daklozenopvang, begeleid wonen, opvoeder leefgroep bijzondere jeugdzorg, ) DATA-ANALYSE Hoe? 1 Open diepte-interview (1 tot 2,5 u.) Focus op structurele, organisationele en individuele condities die het mogelijk maken om ondersteunend te zijn voor gezinnen in armoede

30 METHODOLOGIE PRAKTIJKPERSPECTIEF ONDERZOEKSVRAAG DATA-VERZAMELING DATA-ANALYSE GETTING BY overlevingsstrategieën GETTING (BACK) AT ondergronds gaan GETTING OUT openlijke acties op organisatorisch niveau GETTING ORGANIZED publiek forum voor politiek debat

31 RESULTATEN (2) WAT PRAKTIJKWERKERS ALS ONDERSTEUNEND ERVAREN

32 RESULTATEN (2) Alle praktijkwerkers: strategieën in meerdere kwadranten BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS Vaakst: getting by (persoonlijk-dagelijks) Belang van zoeken, struikelen en oog kunnen hebben voor de particuliere leefwereld van mensen Beperkter ervaren ruimte geeft aanleiding tot: Een verborgen indruisen tegen regels (verzet) Frustraties, burn-out, ontslag Terugplooien op regels

33 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS KAREN (woonbegleiding): Het zou leuker zijn om af en toe uitzonderingen te maken op bepaalde regeltjes. Voor mensen die goed bezig zijn. Het is vooral dat Je ziet mensen zo hard werken en niemand die het ziet. Allez, dat is voor ons ook heel frustrerend dan zo, want dan sta je echt naast uw jongere en dan zit je mee van: Ja, ik weet het, maar het is zo, ja ( ) [Organisaties die er] eigenlijk gewoon geen rekening mee houden. Ja, die, zelfs al zou je het goed uitleggen, nog altijd bij de conclusie komen: je moet nog altijd dat doen, want dat is de regel hier intern.

34 RESULTATEN (2) Voldoende vrijheid: op het niveau van de interacties met hulpvragers BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP Kanttekening: vrijheid van wat? ondanks/dankzij structuren? met welk doel? altijd positief? BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS

35 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP SOFIE (collectieve schuldbemiddeling): Hij had zoiets van: 'die moet in budgetbeheer en ik zal ik daar wel voor zorgen'. Toen was ik echt zo kwaad. ( ) Budgetbeheer, dat is wettelijk gezien zelfs een vrijwillige hulpverlening, dus je kan dat al niet dwingen. Eigenlijk was dat wel vrij grof, hij was een chantagespelleke aan het spelen: 'als gij niet in budgetbeheer komt, dan zorg ik dat gij geen steun meer kunt krijgen'. BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS

36 RESULTATEN (2) Voldoende vrijheid: op het niveau van de interacties met hulpvragers BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS Kanttekening: vrijheid van wat? ondanks/dankzij structuren? met welk doel? altijd positief? Systemische condities Belang van het team (organisatieniveau)

37 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS DANNY (opvangcentrum): Ge had eigenlijk heel veel vrijheid binnen de werking. Het was niet zo, gelijk dat ge soms in hele grote instellingen hebt van de Bijzondere Jeugdzorg, dat de teamleider of de psycholoog of de therapeut, dat die zeggen van we gaan die lijn aanhouden en dat ge dat dan op uw bord krijgt en dat ge dat dan zo moest gaan doen. Eigenlijk had ge zelf een hele grote vrijheid. Als ge zegt van ik wil dat zo en zo doen, dan was dat in orde, tenzij dat die op voorhand wisten, uw collega s van hier gaat ge op een muur lopen, en zelfs dan nog, dan lieten die u soms eerst op die muur lopen, hé. Dat was wel de sterkte van het team.

38 RESULTATEN (2) Voldoende vrijheid: op het niveau van de interacties met hulpvragers BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS Kanttekening: vrijheid van wat? ondanks/dankzij structuren? met welk doel? altijd positief? Systemische condities Belang van het team (organisatieniveau) Belang van experimenteerruimte (overheidsniveau)

39 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS KRIS (gezinsondersteuning): Er bestond geen andere vergelijkbare werkvorm in de hulpverlening als dit. Dit was een project van Kind en Gezin ook. ( ) Eigenlijk was het heel hard de bedoeling om dingen uit te proberen hé. ( ) Nu, dat was ook het toffe en het uitdagende voor mij om hier te komen werken, omdat ge moogt experimenteren. Het was vaak op een team dat werd nagedacht: 'goh, wat is er nu nodig, voor deze groep'. Ge kon gewoon fantaseren en zeggen 'laat ons dat eens proberen, laat ons dat eens proberen'. Dat kan allemaal in het project, ge hebt veel minder regeltjes te volgen dan dat ge echt in een reguliere vorm zit, hé.

40 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP Getting organized/politiek actorschap Macro-politics: Signaleren (+ frustraties) ELS (daklozenopvang): Wij hadden natuurlijk een soort van signaalfunctie ook, wij gingen ook dingen gaan signaleren hé. ( ) Dat gaat effectief, er wordt iets mee gedaan, in de zin, het wordt echt doorgegeven. Of er dan effectief iets aan verandert, dat is iets anders. BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS

41 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN Getting organized/politiek actorschap Macro-politics: Signaleren Micro-politics: Concrete werken met hulpvragers BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS SOFIE (collectieve schuldbemiddeling): Ik weet nog ( ) dat de voorzitter zei: 'als die persoon niet op de afspraak is, dan schrappen wij het leefloon'. En oké, die mevrouw is drie keer niet op haar afspraak geweest, maar voor mij was ze drie keer aanwezig. ( ) Ga ik dan mijn boekje te buiten? ( ) Ik denk dat dat wel belangrijk is, als je ergens voor wil gaan en wil voor staan, dat je dat dan ook doet. ( ) Plus, als mensen niet op hun afspraak komen, is daar ook wel een reden voor. Daar zit ook wel een ingang. Het feit dat ze er niet geraken, dat weerspiegelt vaak iets anders.

42 RESULTATEN (2) IS GEZIEN BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID Wat niet zichtbaar wordt gemaakt, kan ook niet besproken worden Wat zichtbaar wordt gemaakt, kan ook ongewenste consequenties hebben BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS

43 RESULTATEN (2) BEVINDING 1 STRATEGIEËN BEVINDING 2 VRIJHEID BEVINDING 3 POLITIEK ACTORSCHAP BEVINDING 4 WIE NIET WEG IS PETER (collectieve schuldbemiddeling): Daarom denk ik dat, onder andere hetgeen dat jij doet, wel heel belangrijk kan zijn om dat te laten zien van wat dat er effectief gedaan wordt. En dat is inderdaad ook moeilijk vast te doen, maar dat dat wel oh zo belangrijk is voor die mensen. Want het is ook een beetje typisch aan maatschappelijk werkers: wij lopen er ook niet mee te koop, in de zin van we doen dat misschien eigenlijk te weinig, zeggen wat dat we juist doen of hoeveel wij wel betekenen voor mensen. Dat is misschien stoeferig wat ik zeg, maar eigenlijk zeggen we dat te weinig. We zijn gewend van met onze cliënt te werken en that s it, maar er komt daar veel te weinig van naar de buitenwereld, juist omdat we dat ook allemaal een beetje willen beschermen, om die privacy en zo een beetje te doen. Maar het is wel heel belangrijk dat we dat laten zien wat dat wij doen, want als wij opgeslokt worden door de gemeente en we laten dat niet zien, dan gaan we minder middelen hebben en gaan we minder mensen kunnen helpen of mensen niet meer kunnen helpen op de manier waarop we het nu doen en dat zou wel heel jammer zijn, denk ik.

44 DISCUSSIE

45 EVER TRIED. EVER FAILED. NO MATTER. TRY AGAIN. FAIL AGAIN. FAIL BETTER. Samuel Beckett

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS

GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS GEKLEURDE ARMOEDE BEA VAN ROBAEYS De opbouw van het verhaal Gekleurde armoede Een maatschappelijke uitdaging Leefwereld: het leven zoals het is Gekleurde armoede en hulpverlening Het perspectief van de

Nadere informatie

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief

Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Omwille van het verschil. De Huizen van het Kind vanuit een kinderrechtenperspectief Studiedag EXPOO 10 december 2015 Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Er steekt zoveel in de Huizen van het Kind

Nadere informatie

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015

Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning. Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Prof. Dr. Rudi Roose Universiteit Gent Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek Senaat - 6 juli 2015 Kinderarmoede en opvoedingsondersteuning Enkele aandachtspunten

Nadere informatie

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN GEZIN EN SCHOOL-SAMEN OPVOEDEN IN VERSCHIL-Vlor-16 mei 2012 Workshop 1 Een gedeelde en gedragen visie over de relatie gezin-school REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN door Hilde Lauwers

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

BULLETIN VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN VRAGENUURTJE VAN SEPTEMBER 2012. 2012/009 Stand van zaken schoolpremie 09/2012

BULLETIN VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN VRAGENUURTJE VAN SEPTEMBER 2012. 2012/009 Stand van zaken schoolpremie 09/2012 9 BULLETIN VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN VRAGENUURTJE VAN SEPTEMBER 2012 2012/009 Stand van zaken schoolpremie 09/2012 2012/009 Stand van zaken schoolpremie SD Mevrouw Evita Willaert, OCMW-raadslid

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Focusgroepen met geadopteerden

Focusgroepen met geadopteerden Focusgroepen met geadopteerden Een onderzoek in opdracht van het Steunpunt Adoptie Ann Buysse, Vakgroep Experimenteel-Klinische en Gezondheidspsychologie Michel Vandenbroeck, Vakgroep Sociaal Werk en Sociale

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Filip Coussee & Griet Roets Vakgroep Sociale Agogiek, Universiteit Gent 28 juni 2011 Wat is het probleem? Jeugdwerk en culturele

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede Groeiactieplan kinderarmoede Overzicht 1. Algemeen kader 2. Greep uit de acties in Gent 3. Succesfactoren/knelpunten à Debat Psychologische Dienst - OCMW Gent 2 1. Algemeen

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

http://toelatingsexamen.110mb.com

http://toelatingsexamen.110mb.com Arts-patiëntgesprek Dit onderdeel bestaat uit meerkeuzevragen met 4 antwoordmogelijkheden, waarvan je er meestal al meteen 2 kan elimineren omdat ze te extreem zijn. Je moet eigenlijk op je gevoel afgaan

Nadere informatie

25/04/2014. Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren. Kinderen en media: vele gezichten

25/04/2014. Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren. Kinderen en media: vele gezichten Zorgzaam omgaan met kinderen in de media Balanceren tussen beschermen en participeren Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Kinderen en media: vele gezichten Deelname aan amusementsprogramma s Deelname

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Netwerkdag kinderarmoede Antwerpen Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris 24 november 2015 Bouwstenen van mijn verhaal Kinderrechten: wat ze (niet) zijn Kinderrechtencommissariaat

Nadere informatie

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips VoorleesExpress Samen met ouders aan de slag Praktische tips Samen met ouders aan de slag Ouders betrekken bij het voorlezen Je gaat straks via de VoorleesExpress twintig weken voorlezen bij een of meerdere

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons juni 2012. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons juni 2012. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons juni 2012 Luc Timmers Alle cartoons mogen gratis gekopieerd en verspreid worden Gratis? Jazeker! Tegenprestatie? De Lijnmanager Gratis is voor bijna niks Volg @Delijnmanager op Twitter

Nadere informatie

Progressief universalisme in een ruimer kader: Inzichten uit het INCh-project

Progressief universalisme in een ruimer kader: Inzichten uit het INCh-project Progressief universalisme in een ruimer kader: Inzichten uit het INCh-project Dorien Van Haute UGent Caroline Vermeiren UAntwerpen EXPOO-congres 2017 INCh-project Integrated Networks to combat Child poverty

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16

Toegankelijkheid van de CAW s volgens de verenigingen waar armen het woord nemen. April 16 Netwerk tegen Armoede Vooruitgangstraat 323 bus 6-1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@netwerktegenarmoede.be / www.netwerktegenarmoede.be Toegankelijkheid van de CAW s volgens de

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Vanmiddag. Play Games Leren Iedereen, overal Waanzinnige voorbeelden Spelletje! Fail better! Astrid Poot / astrid@youngworks.

Vanmiddag. Play Games Leren Iedereen, overal Waanzinnige voorbeelden Spelletje! Fail better! Astrid Poot / astrid@youngworks. Vanmiddag Play Games Leren Iedereen, overal Waanzinnige voorbeelden Spelletje! Astrid Poot / astrid@youngworks.nl / @astridpoot Senior adviseur hoofd YoungWorks LIVE bij YoungWorks/ blogger over jongeren,

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Scène 1: Ik ging juist een ei bakken.

Scène 1: Ik ging juist een ei bakken. Scène 1: ( Een man en een vrouw komen de scène op. De man blijft ergens midden op de toneelvloer staan. De vrouw zet zich neer op een stoel achterin de ruimte.) HELP!!! Ik wil hier niet zijn. Geweldig!

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Hoe denken zelfstandigen over een arbeidsongeschiktheidsverzekering?

Hoe denken zelfstandigen over een arbeidsongeschiktheidsverzekering? Hoe denken zelfstandigen over een arbeidsongeschiktheidsverzekering? Rapportage Kenmerk: 20107 Juni 2015 Inhoudsopgave Geschreven voor Inleiding 3 Conclusies 5 Resultaten Huidige voorziening 7 Verplichtstelling

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN.

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN. HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE EMAILADRES DOOR TE GEVEN. ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER JEZELF OP MSN TE ZETTEN. IK ZOU, NAAST MIJN NAAM OOK DE STRAAT WAAR IK WOON DOORGEVEN. DAT IS GEEN GEHEIM! IK VIND

Nadere informatie

Sociale steun en sociale cohesie

Sociale steun en sociale cohesie 15-12-2016 Sociale steun en sociale cohesie in voorzieningen voor jonge kinderen Naomi Geens Doctoraatsonderzoek gerealiseerd onder begeleiding van Prof. Michel Vandenbroeck Sociale steun en sociale cohesie

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

De cel als barometer voor armoede in Gent

De cel als barometer voor armoede in Gent Spirit wil oprichting stedelijke cel armoedebestrijding. De cel als barometer voor armoede in Gent Spirit wil binnen de stedelijke structuren een cel armoedebestrijding oprichten om een gecoördineerde

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 1 Je ouders zijn ook maar mensen 11 2 Eerst ruzies, nu ook nog de scheiding 21 3 Dit is niet eerlijk! 31 4 Wat cijfers ons leren 41 5 En toen veranderde mijn wereld 51 6 Bij wie

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 3)

Luisteren: muziek (A2 nr. 3) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

The Turn to Parenting in Four European Welfare States

The Turn to Parenting in Four European Welfare States The Turn to Parenting in Four European Welfare States Parenting support in professional practice Dr. Marit Hopman Prof. Trudie Knijn Universiteit Utrecht, Nederland Achtergrond Vier betrokken landen: Duitsland,

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Boris van Norren TI1A. Reflectieverslag. Boris van Norren 0835560 TI1A

Boris van Norren TI1A. Reflectieverslag. Boris van Norren 0835560 TI1A Reflectieverslag Boris van Norren 0835560 1 Inhoudsopgave Zelfreflectie week 1... 3 Zelfreflectie week 2... 4 Zelfreflectie week 3... 5 Zelfreflectie week 4... 6 Zelfreflectie week 5... 7 Zelfreflectie

Nadere informatie

PATIËNTENPARTICIPATIE IN EEN PSYCHIATRISCH ZIEKENHUIS Betekenisgevende processen

PATIËNTENPARTICIPATIE IN EEN PSYCHIATRISCH ZIEKENHUIS Betekenisgevende processen PATIËNTENPARTICIPATIE IN EEN PSYCHIATRISCH ZIEKENHUIS Betekenisgevende processen Door Annelies Verkest Verpleegkundig specialist Kliniek Sint-Jozef Pittem Inhoud van de presentatie 1. Totstandkoming 2.

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Geluk en politiek Een pleidooi voor helder denken. Frank Vandenbroucke Itinera,

Geluk en politiek Een pleidooi voor helder denken. Frank Vandenbroucke Itinera, Geluk en politiek Een pleidooi voor helder denken Frank Vandenbroucke Itinera, 25.1.2012 Bevrijd het geluk van de politiek? 1. economische groei > economische groei 2. BBP-groei = beste objectieve en globale

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning 1. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent

Opvoedingsondersteuning 1. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent Opvoedingsondersteuning 1 Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale Agogiek UGent Opvoedingsondersteuning? Deel 1: Enkele definities om tot een visie te komen Deel 2 Beleid en praktijk in Vlaanderen Wat is

Nadere informatie

Nulmeting 2.0 Tim Tegelaar Projectleider techniek 14-01-2013. Simpel 1 2 3 nu Lastig 2 3 4 eind van de opleiding Complex 3 4 5

Nulmeting 2.0 Tim Tegelaar Projectleider techniek 14-01-2013. Simpel 1 2 3 nu Lastig 2 3 4 eind van de opleiding Complex 3 4 5 Nulmeting competenties: Voor mijn opleiding AD Projectleider techniek heb ik aan het begin van het schooljaar een nulmeting gedaan voor de negen competenties waar aan je moet voldoen als projectleider

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Een ruime invulling van EBP als opportuniteit Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Evidence-based practice EBP: één van de belangrijkste

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014 Intercultureel leren Workshop Studievoormiddag 6 juni 2014 Aan de slag Hoeveel procent van mijn vrije tijd breng ik door met mensen van mijn eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele

Nadere informatie

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië

Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië Het taalconflict in België Vlamingen gedropt in Wallonië België is officieel tweetalig, maar de Vlamingen en Walen gaan niet altijd goed samen. Je kunt spreken van een taalconflict. Hoe kijken Vlaamse

Nadere informatie

Actieonderzoek: wat?

Actieonderzoek: wat? PRAKTIJKVERHAAL OVER ACTIEONDERZOEK VOOR LERAREN Gilbert Deketelaere Sint-Godelievecollege Gistel-Eernegem Actieonderzoek: wat? Groot onderhoud van zelfevaluatie op microniveau Cyclisch proces Reflectie

Nadere informatie

Een verhaal van Femke

Een verhaal van Femke Wordt u geprikkeld door deze afbeelding en wilt u graag te weten komen wat er achter schuilt? Lees dan... Een verhaal van Femke Ik ben Jasmien en vertel u een verhaal. Het is geen verhaal over, maar een

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg 4-06-13 Inhoud - In welke mantelzorgsituaties kom je eenzaamheid tegen? - Welke drie stappen kun je zetten om eenzaamheid te

Nadere informatie

Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak

Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Kinderarmoede bestrijden: een strategische aanpak Ides Nicaise HIVA / PPW (KU Leuven) Vooraf Vooraf België Was mede-initiator van EU-aanbeveling 2012 inzake

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN

VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN 12 BULLETIN VAN MONDELINGE VRAGEN EN ANTWOORDEN EXTRA VRAGENUURTJE VAN DECEMBER 2011 2011/16 Aanpassing BCSD-verslag in functie van kinderarmoede 12/2011 2011/016 Aanpassing BCSD-verslag in functie van

Nadere informatie

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis GUERNICA Jo Van Damme GUERNICA Een zoon, een vader, een reis Voor mijn eigen vader 2013 Jo Van Damme & Uitgeverij Vrijdag Jodenstraat 16, 2000 Antwerpen www.uitgeverijvrijdag.be Omslagontwerp en illustraties:

Nadere informatie

Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners.

Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners. Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners. Auteur: Sofie Maes i.s.m. Prof. A. Buysse en Prof. P. Rober Onderzoeksvraag

Nadere informatie

Goederenbank De Baronie is op de volgende manieren te bereiken. Website http://www.stillearmoede.org. E-mail gb@stillearmoede.org

Goederenbank De Baronie is op de volgende manieren te bereiken. Website http://www.stillearmoede.org. E-mail gb@stillearmoede.org Goederenbank De Baronie is een particulier initiatief van Jan en Annita Kooijman uit Oosterhout. De status van eind december 2004 is dat er 6 vrijwilligers zijn en 40 à 50 deelnemers. De hele organisatie

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

HC zd. 42 nr. 31. dia 1

HC zd. 42 nr. 31. dia 1 HC zd. 42 nr. 31 weinig mensen zullen zeggen dat ze leven voor het geld geld maakt niet gelukkig toch zeggen we er graag achteraan: wel handig als je het hebt want waar leef ik voor? een christen mag zeggen:

Nadere informatie

Kinderarmoede en materiële hulp. Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede?

Kinderarmoede en materiële hulp. Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede? Kinderarmoede en materiële hulp Hoe kan materiële hulp bijdragen in de strijd tegen kinderarmoede? 2 perspectieven Onderzoeker (UA, Ugent) deskundige lokale overlegplatforms gelijke onderwijskansen (ministerie

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Bijlage 3: Interview cliënt

Bijlage 3: Interview cliënt Bijlage 3: Interview cliënt Zowel cliënt als een vader Hoeveel kinderen heb je? 3 kinderen. 1 zoontje en 2 dochters En hoeveel jaar zijn ze? Mijn dochters zijn 11 en 8 jaar. En mijn zoontje is 5 jaar.

Nadere informatie

Light up your fire voordat burnout toeslaat. Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent

Light up your fire voordat burnout toeslaat. Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent Light up your fire voordat burnout toeslaat Muriël Van Langenhove Psycholoog Coach Dienst Welzijn Personeel UZ Gent Wat is jouw droom? Vuur - energie Waarden, zaken die voor jou belangrijk zijn in je leven

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België?

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? 4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? Sinds 12 januari 2007 is in België de 'opvangwet' van kracht. Dit is een bundel van bepalingen die de asielopvang regelen. De opvangwet

Nadere informatie

Sociaal werk en politie: een moeilijke ontmoeting?

Sociaal werk en politie: een moeilijke ontmoeting? Sociaal werk en politie: een moeilijke ontmoeting? ONDERZOEKER: TIJS VAN STEENBERGHE PROMOTOREN: DIDIER REYNAERT, MARLEEN EASTON & RUDI ROOSE Overzicht 1. Inleiding 2. Een (historisch) moeilijke ontmoeting?

Nadere informatie

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Dit portret gaat over H., een vrouw die met een evoluerende spierziekte nog lang voor de klas heeft gestaan in het lager

Nadere informatie

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin

Het Groeipakket. voor elk kind in elk gezin Het Groeipakket voor elk kind in elk gezin Een stevige start voor jonge gezinnen (Kinder)armoede bestrijden Vereenvoudiging Recht van het kind Gelijkwaardig: want niet alle kinderen starten gelijk Zorgzame

Nadere informatie

Hoe gaat het in z n werk daar? Wat is er anders dan een gewone poli?

Hoe gaat het in z n werk daar? Wat is er anders dan een gewone poli? INTERVIEW d.d. 28 december 2009 Coeliakiepoli Op het interview-wenslijstje van Nynke en Zara staat Dr. Luisa Mearin. Zij is kinderarts MDL in het LUMC te Leiden en heeft als eerste met haar collega s in

Nadere informatie

Hoorzitting de Commissie voor de Transversale Aangelegenheden - Gemeenschapsbevoegdheden van de Senaat. 11 mei 2015 Julien Van Geertsom

Hoorzitting de Commissie voor de Transversale Aangelegenheden - Gemeenschapsbevoegdheden van de Senaat. 11 mei 2015 Julien Van Geertsom Hoorzitting de Commissie voor de Transversale Aangelegenheden - Gemeenschapsbevoegdheden van de Senaat 11 mei 2015 Julien Van Geertsom Inhoud Kinderarmoede: focus op gezinnen die steun krijgen van OCMW

Nadere informatie

Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie

Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie De collegezaal zat 31 januari vol met zo n 55 geïnteresseerden die benieuwd zijn naar de voorlopige resultaten van SPOT-NF1.

Nadere informatie

Samenwerken rond zorgcontinuïteit: Een waardevolle en moeilijke zoektocht

Samenwerken rond zorgcontinuïteit: Een waardevolle en moeilijke zoektocht Samenwerken rond zorgcontinuïteit: Een waardevolle en moeilijke zoektocht RUDI ROOSE UGENT, VAKGROEP SOCIAAL WERK EN SOCIALE PEDAGOGIEK NETWERKMOMENT VRIJDAG 17 MAART 2017 BRUGGE Netwerkvorming als aandachtspunt

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken

Nypels Speelt. 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Nypels Speelt 8 ingrediënten voor verbindend samenwerken Inleiding Het Nypels wordt steeds leuker, doe jij ook mee? Nypels Speelt, onder die titel wordt op een nieuwe manier gewerkt aan de betrokkenheid

Nadere informatie

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt.

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. VRAGENLIJST Quickscan voorbereiding decentralisatie begeleiding Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. Vraag

Nadere informatie

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr.

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Judith Wolf Jongeren aan het woord Dit is juist volk dat het overleefd

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Meneer (ome Jan) Mevrouw Lieselot Jeffrey Kind 1 t/m 4. Wat krijgen we nou, Sinterklaas? Tekst en muziek: Marjon Dobbe

Meneer (ome Jan) Mevrouw Lieselot Jeffrey Kind 1 t/m 4. Wat krijgen we nou, Sinterklaas? Tekst en muziek: Marjon Dobbe Wat krijgen we nou, Sinterklaas? Tekst en muziek: Marjon Dobbe We zijn in de kamer van Sinterklaas in Nederland. Sint zit er wat sip bij. Het boek van Sint is verdwenen! Wie moet nou welk cadeautje? Sint

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan?

Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan? Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan? Jolanda gaat op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Jolanda (33) werkt als hypotheekadviseur in het bankwezen.

Nadere informatie

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Katrien Steenssens & Barbara Demeyer 24 maart 2009 Activering: wortels van het discours Sociale argumenten wegwerken sociale ongelijkheden

Nadere informatie

Kinderen in Afrika, die zijn arm!

Kinderen in Afrika, die zijn arm! Kinderen in Afrika, die zijn arm! Kinderen en jongeren die in armoede leven aan het woord Onderzoek gefinancierd door - UNICEF België - Min. Vlaamse Gemeenschap Departement Welzijn, Volksgezondheid en

Nadere informatie

De jeugddienst als sociaalpedagogische. Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011

De jeugddienst als sociaalpedagogische. Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011 De jeugddienst als sociaalpedagogische dienst Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011 Stelling Jeugddiensten nemen een belangrijke positie in tussen kind en samenleving indien ze verder durven springen

Nadere informatie