MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT"

Transcriptie

1 MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

2 Nederland ICT Resultaten en initiatieven Nederland ICT op energiebesparing & milieu» MJA3 energie-efficiëntie ICT-sector» Routekaart ICT 2030» SER Energieakkoord Frank Heemskerk en Theo Rinsema bij MJA3-toetreding ICT-sector» Stichting ICT Milieu DG EZ Mark Dierikx lanceert Routekaart ICT 2030» Recycling ICT-afval» ICT Milieu Award Directeur NL ICT Van Schelven ondertekent SER Energieakkoord Jeannine Peek reikt ICT Milieu Award 2014 uit aan Open Smart Grid Platform Alliander / CGI ICT MilieuMonitor

3 MJA3 ICT-sector» In periode gemiddeld 2% energie-efficiëntie verbetering per jaar» Bedrijven in de MJA3 zijn samen goed voor 80% van het energieverbruik in de sector» Convenanten met 33 verschillende sectoren, waarin ruim bedrijven deelnemen» De ICT-sector is in 2008 toegetreden, momenteel 35 bedrijven in de MJA3-ICT» Grootste energieverbruikers uit de telecom, datacenters en ICT (intergrators/hw/sw)

4 MJA3 ICT-sector» ICT-sector is met een energieverbuik van 16,2 PJ qua omvang de vierde sector in MJA3» Hiervan is 15,8 PJ (98%) elektriciteit, ofwel GWh, een rekening van ca. 100 mln» Het absolute energieverbruik stijgt minimaal, terwijl dataverkeer enorm is toegenomen» Energieverbruik daalt absoluut bij telecom en dienstverleners, maar stijgt bij datacenters» Aandacht nu vooral op maatregelen koeling datacenters (PUE-daling op bedrijfsniveau) MJA3 ICT Sectorrapport 2014 MJA/MEE Resultatenbrocure ICT

5 MJA3 ICT-sector Resultaten Deelnemende ICT bedrijven in de MJA3 hebben aansprekend resultaat laten zien in de eerste ronde Energie Effieciency Plannen :» Gerealiseerde energiebesparing 2 PJ, waarvan >95% elektriciteit.» Structurele besparing elektriciteitsrekening ruim 200 GWh, ruim 10 mln euro/jr.» Daarnaast is ook nog 467 TJ energie bespaard in de keten.» Aandeel duurzame energie in de ICT-sector is met 71% relatief hoog. MJP ICT-sector Doelstelling Realisatie Verschil tov doel MJP (TJ) (TJ) (% EEV) (TJ) (%) Procesmaatregelen ,8 % % Ketenefficiency ,8 % % Duurzame energie ,5 % % Totaal ,1 % % MeerJarenPlan EnergyEffciency ICT-sector

6 MJA3 ICT-sector Resultaten ,8% MJA/MEE Resultatenbrochure 2012

7 MJA3 ICT-sector MeerJarenPlan Deelnemende ICT bedrijven in de MJA3 laten opnieuw een grote ambitie zien:» De MJA-deelnemers hebben in de plannen in totaal 471 maatregelen opgenomen.» De zekere en voorwaardelijke maatregelen hebben totale ambitie van 3,2 PJ.» Totaal 20,2% energie-efficiëntie verbetering t.o.v. referentiejaar 2011.» Ook 2020-doelstelling van 20% energie-efficiëntie binnen de muren binnen bereik. MJP ICT-sector Realisatie Doelstelling (TJ) (% EEV) (TJ) (% EEV) Procesmaatregelen ,8 % ,8 % Ketenefficiency 467 2,7 % 400 2,5 % Duurzame energie ,6 % 617 3,9 % Totaal ,1 % ,2 % MeerJarenPlan EnergyEffciency ICT-sector

8 MJA3 ICT-sector deelnemers» Deelnemers aan de MJA3 stellen elke 4 jaar een EnergieEfficiëntiePlan (EEP) op.» Bedrijven met meerdere lokaties kunnen één EEP opstellen ( concern-aanpak ).» Pakket maatregelen met efficiëntie verbetering van minimaal 8% (PE+KE+DE).» Het EEP geldt, na goedkeurking door RVO en bevoegd gezag, voor periode van 4 jaar.» Hiermee wordt voldaan aan energiebesparing Wet milieubeheer en energie-audit EED.» Jaarlijks wordt energieverbruik en uitvoering van maatregelen gerapporteerd in e-mjv.» Voortgangsverklaring tbv teruggave energiebelasting hoogste schaal >10 GWh *» Vanuit MJA3 worden onderzoeken en gebruikersgroepen geïniteerd en ondersteund.» Er zijn meerdere MJA3-ICT gebruikersgroepen waar peers elkaar treffen ;» KennisNetwerkGroeneSoftware #KNGS olv SIG» Datacenter koeling en monitoring olv KWA» Kwantificering keten-impact ICT olv Ecofys» Mobiliteit (ism financieële dienstverleners) olv Montefeltro» Twee jaarlijks ontmoeten de MJA3-deelnemers elkaar op MJA3-ICT bedrijvendag.» MJA3 biedt een effectief netwerk voor consultatie en kennisdeling.» MJA3 staat nog open voor nieuwe deelnemers teruggave energiebelasting MJA3

9 Highlights SER Energieakkoord voor duurzame groei Pijlers SER Energieakkoord voor duurzame groei 1. Energiebesparing 2. Opschalen hernieuwbare energieopwekking 3. Stimuleren decentrale duurzame energie 4. Energietransportnetwerk gereed maken 5. Emissiehandel 6. Kolencentrales en CCS 7. Mobiliteit en transport 8. Arbeidsmarkt arrangementen 9. Stimulering commercialisering voor groei en export 10. Financiering van duurzame investeringen Doelen SER Energieakkoord voor duurzame groei» Besparing energieverbruik gemiddeld 1,5% per jaar» Totaal besparing energieverbruik in 2020 van 100 PJ Ondertekening SER Energieakkoord 6 september 2013» Toename hernieuwbare energieopwekking van 4% naar 14% in 2020, 16% in 2023» Tenminste voltijdsbanen, komendejarente creëren

10 SER Energieakkoord Energiebesparing» Pijler 1. Energiebesparing biedt grootste potentieel in gebouwde omgeving.» Pijler 4. Energietransportnetwerk ontwikkelt naar smart grid. SER Energieakkoord - Uitvoering Wet milieubeheer (Wm) Voor de MJA3-bedrijven is het bestaande convenant en de Wet milieubeheer een adequaat regime van kracht. Voor de bedrijven die deelnemen aan de meerjarenafspraken energie-efficiëntie (MJA3 of vervolg hierop) en op grond daarvan periodiek een audit/ energie-efficiencyplan (EEP) maken met maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder, blijft het triapartite overleg functioneren tussen bedrijfsleven, bevoegd gezag en AgentschapNL. De introductie van de erkende maatregelenlijst leidt niet tot een wijziging in het functioneren van de huidige MJA-systematiek. Voor industriële MJA3-bedrijven is het bestaande MJA3-convenant en de Wet milieubeheer van kracht. Waar nodig worden de uitvoering en monitoring in lijn gebracht met de EU Energy Efficiency Directive (EED). Het eerder genoemde expertisecentrum en de Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD's) hebben hierin een belangrijke rol. -> Wm erkende maatregelen (oa datacenters, kantoren) zijn opgenomen in MJA3 maatregelenlijst. -> Eisen energie-audit verlichting EED zijn opgenomen in template MJA3 Energie Efficiency Plan.

11 SER Energieakkoord Energievoorziening ICT is enabler van de energietransitie Ontwikkeling van Smart Grids nodig voor een duurzame, betrouwbare en betaalbare energievoorziening Nederland ICT is ondermeer actief in ; - Overlegtafel duurzame energievoorziening werkgroep energie data - Topsector energie / TKI urban energy facilitering van smart grid projecten - Doorbraakproject ICT & Energie energiemanagement en vraagflexibiliteit -Kennis en Innovatie Agenda (KIA) ICT & Commit2Data thema Energy Transition -> het MJA3 netwerk wordt ieder kwartaal geïnformeerd over actuele ontwikkelingen

12 Energieverbruik blijft op de agenda» Energie- en klimaatbeleid» Klimaatakkoord Parijs» Europese Energy Union» SER Energieakkoord / Energierapport» Wet- en regelgeving» Energiebesparingverplichting Wet Milieubeheer» Energie audit uit Energie Efficiency Directive (EED)» Actualisatie Wet milieubeheer / erkende maatregelen» Duurzaam Inkopen» Nationale overheid implementatie nieuwe EU-richtlijnen GPP» Criteria documenten PIANOo en lokale initiatieven» RFPs van private opdrachtgevers EC 2012 : routekaart naar koolstof arme economie in 2050 NEV 2015 : ontwikkeling productie elektriciteit tot 2030» Publieke opinie & imago» Overheid» Media» NGO s» Kostenbeheersing» Energie groot deel van operationele kosten» Efficiency nodig om concurrerend te zijn» MJA-teruggave energiebelasting >10 mln kwh

13 Energieverbruik ICT sector stabiel, terwijl dataverkeer sterk toeneemt ICT-sector is koploper in energie-efficiëntie verbetering in de MJA3 ICT is de enabler voor energiebesparing in andere sectoren Vragen? Contact Nederland ICT : Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu T dossier duurzaamheid

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT Duurzaamheid @ Nederland ICT Initiatieven van Nederland ICT op gebied van Duurzaamheid Energie Transitie:» MJA3 convenant

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

MJA: verleden, heden en toekomst

MJA: verleden, heden en toekomst MJA: verleden, heden en toekomst Oppervlaktebehandelende industrie Jac van Trijp Achtergronden MJA Meerjarenafspraken Energie-efficiency - Overheid en bedrijfsleven maken afspraken over verbeteringen in

Nadere informatie

MJA- Sectorrapport 2013 ICT

MJA- Sectorrapport 2013 ICT MJA- Sectorrapport 2013 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring ICT Datum: 140717 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/CC/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Ir. J.M. van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016

MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016 MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016 Woerden, juli 2013 Versie: definitief Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Terugblik 2009-2012... 4 2.1 Meer Jaren Afspraken 2005-2020 (MJA3)... 4 2.2

Nadere informatie

Energieakkoorddoelstellingen. openbare verlichting: stand van zaken. Dyana Loehr 29 januari 2015 Dyana.Loehr@rws.nl

Energieakkoorddoelstellingen. openbare verlichting: stand van zaken. Dyana Loehr 29 januari 2015 Dyana.Loehr@rws.nl Energieakkoorddoelstellingen openbare verlichting: stand van zaken Dyana Loehr 29 januari 2015 Dyana.Loehr@rws.nl SER Energieakkoord voor Duurzame groei: Doelen: Gemiddeld 1,5% energiebesparing per jaar

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 ICT

MJA-Sectorrapport 2012 ICT MJA-Sectorrapport 2012 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring ICT Datum: 13 06 13 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/CC/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Hans van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

Ambities voor openbare verlichting

Ambities voor openbare verlichting Ambities voor openbare verlichting Energiebesparingsdoelstellingen Energieakkoord 5 maart 2014 SER Energieakkoord voor Duurzame groei 6 september 2013 gepresenteerd Basis voor een breed gedragen, robuust

Nadere informatie

Zeeuws Energieakkoord. Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad

Zeeuws Energieakkoord. Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad Zeeuws Energieakkoord Energiebesparing in de particuliere woningvoorraad Aanleiding SER-ENERGIEAKOORD Een besparing van het finale energieverbruik met gemiddeld 1,5 procent per jaar; 100 PJ aan energiebesparing

Nadere informatie

SER Energieakkoord voor Duurzame groei:

SER Energieakkoord voor Duurzame groei: Energieakkoorddoelstellingen openbare verlichting: stand van zaken Dyana Loehr 29 januari 2015 Dyana.Loehr@rws.nl SER Energieakkoord voor Duurzame groei: Doelen: Gemiddeld 1,5% energiebesparing per jaar

Nadere informatie

Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen

Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen Januari 15 Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen Alle bedrijven, zonder ISO 14.001 en/of ISO 50.001 en/of MJA/MEE convenant, die niet voldoen aan de definitie kleine en middelgrote ondernemingen

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013 Energieakkoord voor duurzame groei 6 september 2013 Programma perspresentatie Korte toelichting Energieakkoord voor duurzame groei Wiebe Draijer Korte toelichting doorrekeningen ECN/PBL/EIB Maarten Hajer

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Welkom. Moderator: Wietse Walinga. Op Locatie: Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch

Welkom. Moderator: Wietse Walinga. Op Locatie: Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch Welkom Moderator: Wietse Walinga Op Locatie: Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch Programma 9.40 uur Kansen voor Zorgvastgoed vanuit Nationaal Energieakkoord Door: Henk Postema & Marten Valk 10.15 uur

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2015 ICT

MJA-Sectorrapport 2015 ICT MJA-Sectorrapport 2015 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: ICT Datum: 161130 Status: Definitief Kenmerk: YC / HVDK/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: ( Yolanda Clemens-Meerhoff )

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 ICT

MJA-Sectorrapport 2014 ICT MJA-Sectorrapport 2014 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: ICT Datum: 150716 Status: definitief Kenmerk: 1235678/HVDK/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Ir J.M. van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

Energiebesparing bij bedrijven. Stimuleren en borgen toezicht en handhaving resultaten pilot

Energiebesparing bij bedrijven. Stimuleren en borgen toezicht en handhaving resultaten pilot Energiebesparing bij bedrijven Stimuleren en borgen toezicht en handhaving resultaten pilot 5/2/2016 Herkomst huidige energiedoelen 10-jarenplan Europa 2020 (EU 2010) Hoofddoelen voor onderwijs, werkgelegenheid,

Nadere informatie

Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016. Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n

Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016. Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016 Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n Context Vanaf 1992 heeft de overheid in het kader van het energiebesparingsbeleid

Nadere informatie

SER Energieakkoord voor Duurzame groei

SER Energieakkoord voor Duurzame groei Energieakkoord-doelstellingen OVL en VRI s, Dyana Loehr, 10 september 2014 1 Energieakkoorddoelstellingen openbare verlichting en verkeersregelinstallaties Dyana Loehr 10 september 2014 SER Energieakkoord

Nadere informatie

Michiel Steerneman NEN 2 juni 2017 POWERS SUSTAINABILITY

Michiel Steerneman NEN 2 juni 2017 POWERS SUSTAINABILITY Michiel Steerneman NEN 2 juni 2017 POWERS SUSTAINABILITY Diensten Energietechniek Elektrotechniek: MS, LS Power Quality Besturingstechniek Decentrale energievoorziening en noodstroom Procestechnologie

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2015 ICT

MJA-Sectorrapport 2015 ICT MJA-Sectorrapport 2015 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: ICT Datum: 30-11-2016 Status: Definitief Kenmerk: YC / HVDK/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: (Yolanda Clemens-Meerhoff)

Nadere informatie

EED energie-audit: verplichting of kans?

EED energie-audit: verplichting of kans? EED energie-audit: verplichting of kans? Ondernemen met visie op energie Enschede, 28 januari 2016 Mayke Derksen en Jorieke Rienstra Inhoud Energietaken Energie-Efficiency Directive (EED) Meerjarenafspraken

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners

MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Financiële dienstverleners Datum: 22-juni-2015 Status: Definitief Kenmerk: 22062015/WW/156015 Locatie:

Nadere informatie

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik

SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing. DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik SER Energieakkoord: prestatieafspraken en EPK handhaving Wet milieubeheer energiebesparing DGMI/KLG Afdeling Klimaat: Stef Strik Energiebesparing = winst voor de lokale groene economie beperking van woon-

Nadere informatie

Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie. Alex Ouwehand Directeur NMZH

Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie. Alex Ouwehand Directeur NMZH Praktische voorstellen voor energiebesparing in haven en industrie Alex Ouwehand Directeur NMZH CO2 emission CO2 reduction Ambities klimaat en energie EU en Rijk 2020 : 20 % CO 2 -reductie (tov 1990),

Nadere informatie

EEP-ronde Inhoud. - Belangrijke aandachtspunten - Nieuwe onderdelen in het EEP - Instrumenten en hulpmiddelen - Indiening via het e-mjv

EEP-ronde Inhoud. - Belangrijke aandachtspunten - Nieuwe onderdelen in het EEP - Instrumenten en hulpmiddelen - Indiening via het e-mjv EEP-ronde 2017-2020 Inhoud - Belangrijke aandachtspunten - Nieuwe onderdelen in het EEP - Instrumenten en hulpmiddelen - Indiening via het e-mjv Belangrijke aandachtspunten Striktere beoordeling - O.a

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen

Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen Verplichte energieaudit voor grote ondernemingen Grote ondernemingen die geen ISO 14.001 of ISO 50.001-certificaat hebben en niet zijn toegetreden tot een energiebeleidsovereenkomst (MEE / MJA3) moeten

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 16 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157005 Contactpersoon:

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V.

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2015 Genap B.V. Inhoud Inleiding... 2 1 Deelname en

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Marco van de Esschert Ministerie van BZK Energieakkoord, Bouwbesluit, Energielabel en BENG MJA Workshop 2014 Marco van de Esschert

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Cacao-industrie

MJA-Sectorrapport 2013 Cacao-industrie MJA-Sectorrapport 2013 Cacao-industrie Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Cacao-industrie Datum: 15 mei 2014 Status: definitief Kenmerk: 1235678/223/RHA/AB/158001 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Rineke

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer MJA-Sectorrapport 2015 Afvalwaterzuiveringsbeheer Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Afvalwaterzuiveringsbeheer Datum: 161017 Status: Kenmerk: Locatie: Contactpersoon: Definitief HVDK/156024

Nadere informatie

Erkende maatregelen voor Energiebesparing

Erkende maatregelen voor Energiebesparing Erkende maatregelen voor Energiebesparing s Hertogenbosch Wendy Simonse, Irma Boswijk 2 Training Toezicht op energiebesparing Indeling sessie Aan de slag met Toezicht op Energie De erkende maatregelen

Nadere informatie

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Casper Tigchelaar Marijke Menkveld Den Haag, SER 2 oktober 2013 www.ecn.nl Instrumenten gericht op eigenaar-bewoners Bewustwording en informatie

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 33 913 Wijziging van de Wet implementatie EU-richtlijnen energie-efficiëntie, de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet in verband met

Nadere informatie

b 1 27SEP. 2013 provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân Leeuwarden, 5 september 2013 Verzonden,

b 1 27SEP. 2013 provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân Leeuwarden, 5 september 2013 Verzonden, provinsje fryslân provincie fryslân b 1 Provinciale Staten van Fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 www.frys1an.n provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015

Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015 Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015 EED: Europese energie-efficiëntie richtlijn Energie-audit is onderdeel van een breder Europees kader

Nadere informatie

Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015

Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015 Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015 Energie-audit: kansen voor energie efficiency met nieuwe richtlijn (EED) Teun Bolder 6 oktober 2015 Energie-audit:

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2013 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2013 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 24 juni 2014 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/U&W/WJW/MS/157005 Locatie: Utrecht

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2015 Cacao-industrie

MJA-Sectorrapport 2015 Cacao-industrie MJA-Sectorrapport 2015 Cacao-industrie Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Cacao-industrie Datum: 01-08-2016 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/JRI/158001 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Kansrijke maatregelen energiebesparing. Frans Rooijers

Kansrijke maatregelen energiebesparing. Frans Rooijers Kansrijke maatregelen energiebesparing Frans Rooijers CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise 40 medewerkers

Nadere informatie

MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie

MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie Pagina 1 van 1 Colofon Projectnaam Locatie Contactpersoon Dit rapport is tot stand gekomen in samenwerking met Versienummer Datum Status Kenmerk Sectorrapport

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Universitair Medische Centra

MJA-Sectorrapport 2014 Universitair Medische Centra MJA-Sectorrapport 2014 Universitair Medische Centra Het AMC had in 2014 de grootste bijdrage aan de energiebesparing bij procesefficiency maatregelen in de sector. Colofon Projectnaam: MJA-monitoring

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Metallurgische industrie

MJA-Sectorrapport 2012 Metallurgische industrie MJA-Sectorrapport 2012 Metallurgische industrie Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Metallurgische industrie Datum: 13 05 31 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/JR/CC/156013 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Meerjarenplan Energiebesparing

Meerjarenplan Energiebesparing Meerjarenplan Energiebesparing 2013-2016 Vereniging van onafhankelijke tankopslagbedrijven (VOTOB) Juni 2013 Pagina 1 van 1 1 INHOUD 2 Inleiding...3 2.1 Dekkingsgraad sector...3 3 Terugblik 2009-2012...4

Nadere informatie

Normen voor energie efficiency in organisaties

Normen voor energie efficiency in organisaties Normen voor energie efficiency in organisaties Industrial Processing - FEDEC Energietheater Regelgeving - Compliance op energiegebied, 4 oktober 2016 Bert Dijkstra NEN Energie bert.dijkstra@nen.nl 1 Inhoud

Nadere informatie

13 Resultaten, financiële consequenties en dekking

13 Resultaten, financiële consequenties en dekking 13 Resultaten, financiële consequenties en dekking 13.1 Inleiding In dit hoofdstuk volgt een beknopt overzicht van de beoogde en berekende resultaten van het Energieakkoord voor duurzame groei. Voor een

Nadere informatie

2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2015D25469 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben verschillende fracties de behoefte om aanvullende vragen en opmerkingen voor te leggen

Nadere informatie

Opinievergaring jongeren Gebouwde Omgeving

Opinievergaring jongeren Gebouwde Omgeving Opinievergaring jongeren Gebouwde Omgeving THEMABIJEENKOMST G.O. 27 maart 2013 SER DIALOOGSESSIE 27 februari 2013 40 Young Professionals 50 Young Professionals ONDERWERPEN TER DISCUSSIE: 1. Energiebesparing

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio)

deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio) deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio) Programma Introductie van de aanpak van het Gelders Energieakkoord (Roy Ellenbroek,

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Energy Services Verhoef BV VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Concept, 21 mei 2013 Opgesteld door Energy Services Verhoef BV in opdracht van

Nadere informatie

MJA3-Sectorrapport 2014 Nederlandse olie- en gasproducerende industrie

MJA3-Sectorrapport 2014 Nederlandse olie- en gasproducerende industrie MJA3-Sectorrapport 2014 Nederlandse olie- en gasproducerende industrie Colofon Projectnaam: MJA3-monitoring 2014 Sector: Nederlandse olie- en gasproducerende industrie Datum: 15 mei 2015 Status: Definitief

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Profiteer van het energieakkoord. Alle besparingsmogelijkheden, subsidies en regelingen voor u op een rij.

Profiteer van het energieakkoord. Alle besparingsmogelijkheden, subsidies en regelingen voor u op een rij. Profiteer van het energieakkoord Alle besparingsmogelijkheden, subsidies en regelingen voor u op een rij. Inhoud Inleiding... 3 Waarom het energieakkoord?... 4 Doelstellingen en pijlers van het akkoord...

Nadere informatie

MJA3-Bedrijfsrapport 2013 Railsector

MJA3-Bedrijfsrapport 2013 Railsector Energieverbruik [TJ primair] MJA3-Bedrijfsrapport Railsector Opgesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) - MJA-facilitering, Toetsing & Monitoring ProRail T.a.v. Gerald Olde Monnikhof

Nadere informatie

e Sectorrapport 2015 Universitair Medische Centra

e Sectorrapport 2015 Universitair Medische Centra e Sectorrapport 2015 Universitair Medische Centra UMCG had in 2015 het beste procesefficiency besparingsproject. Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Universitair Medische Centra Datum: 1

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 30 196 Duurzame ontwikkeling en beleid Nr. 258 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

RUD Utrecht Projectplan energiebesparing bij bedrijven

RUD Utrecht Projectplan energiebesparing bij bedrijven RUD Utrecht Projectplan energiebesparing bij bedrijven februari 2015, versie 0.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Energieakkoord... 3 1.2 Energiebesparing... 3 1.3 Energieplan... 3 2 Algemene gegevens...

Nadere informatie

Werkinstructie beoordeling concern-eeps variant 2

Werkinstructie beoordeling concern-eeps variant 2 MJA3-kernteam bevoegde gezagen Bas Heerma van Voss (EZ), Marcel Verzandvoort (RVO.nl) www.rvo.nl Contactpersoon Frerik van de Pas T 088-6027886 frerik.vandepas@rvo.nl Werkinstructie beoordeling concern-eeps

Nadere informatie

Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Inleiding Jaarlijks brengt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) in opdracht van het ministerie van

Nadere informatie

Meerjarenplan (MJP) 2013-2016 Chemie MJA3 en MEE

Meerjarenplan (MJP) 2013-2016 Chemie MJA3 en MEE Meerjarenplan (MJP) 2013-2016 Chemie MJA3 en MEE A. Context Meerjarenplan Chemie Dit Meerjarenplan energie-efficiency geeft voor de periode 2013-2016 weer welke activiteiten de VNCI van plan is te ontplooien

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 133 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR

Nadere informatie

Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3

Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3 Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3 Deze folder bevat informatie over nut en noodzaak van een doordacht energie-efficiencyplan (EEP). Bovendien staat er in welke hulpmiddelen beschikbaar

Nadere informatie

MEE-Sectorrapport 2011 Papier- en Kartonindustrie

MEE-Sectorrapport 2011 Papier- en Kartonindustrie MEE-Sectorrapport 2011 Papier- en Kartonindustrie Colofon Projectnaam: MEE-monitoring Papier en Kartonindustrie Datum: 6 juni 2012 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/SR/156028 Locatie: Utrecht

Nadere informatie

MEE-Sectorrapport Papier- en kartonindustrie

MEE-Sectorrapport Papier- en kartonindustrie MEE-Sectorrapport 2014 Papier- en kartonindustrie Colofon Projectnaam: MEE-monitoring 2014 Sector: Papier- en kartonindustrie Datum: 150626 Status: Definitief Kenmerk: HVDK/156028 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Green IT in de praktijk

Green IT in de praktijk Green IT in de praktijk Naar een duurzame ICT bedrijfsvoering 2013 Invulling van MVO bij Groep ICT Beleid & Identiteit Maatschappelijke betrokkenheid Interne bedrijfsvoering 2 Beleid & identiteit MVO in

Nadere informatie

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Waarom zijn we bijeen? Verduurzaming energievoorziening Samenwerking om de NL ambitie te verwezenlijken Samenwerking vanaf de start van initiatieven Draagvlak

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2011 Railsector

MJA-Sectorrapport 2011 Railsector MJA-Sectorrapport 2011 Railsector Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Railsector Datum: 18 juni 2012 Status: Definitief, versie 1.3 Kenmerk: 1235678/223/TdL/SR/HC Locatie: Utrecht Contactpersoon: Tobias

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2015 Wetenschappelijk onderwijs. Beste energiebesparingsproject 2015 Gebouw Helix, TU Eindhoven

MJA-Sectorrapport 2015 Wetenschappelijk onderwijs. Beste energiebesparingsproject 2015 Gebouw Helix, TU Eindhoven MJA-Sectorrapport 2015 Wetenschappelijk onderwijs Beste energiebesparingsproject 2015 Gebouw Helix, TU Eindhoven Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Wetenschappelijk onderwijs Datum: 26-09-2016

Nadere informatie

Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3. Resultaten 2009

Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3. Resultaten 2009 Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3 Resultaten 2009 Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3 Resultaten 2009 Inhoudsopgave 2 mja3: relatief goed resultaat voor moeilijk jaar 5 Resultaten mja3

Nadere informatie

Bijlage bij brief De maatregel wordt hier nader uitgewerkt.

Bijlage bij brief De maatregel wordt hier nader uitgewerkt. Bijlage bij brief 17.10.304 De maatregel wordt hier nader uitgewerkt. 1. In het Energieakkoord is afgesproken dat de energie-intensieve industrie in aanvulling op de afspraken in het MEE-convenant maatregelen

Nadere informatie

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse

Energiebesparing. Erkende maatregelen. Schakeldag 25 juni 2015. Wendy Simonse Energiebesparing Erkende maatregelen Schakeldag 25 juni 2015 Wendy Simonse Opzet van de sessie Uitleg erkende maatregelen SER-akkoord, wettelijke plicht tot energiebesparing, maatregelenlijsten Vragen

Nadere informatie

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Nederlands beleid Wind op Zee Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Inhoud Beleid op Hernieuwbare energie in Europa en in Nederland Ruimtelijke planning toekomstige ontwikkelingen Green deal met de offshore

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2015 Financiële dienstverleners

MJA-Sectorrapport 2015 Financiële dienstverleners MJA-Sectorrapport 2015 Financiële dienstverleners Nationale Nederlanden, gebouw Haagse Poort. Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Financiële dienstverleners Datum: 6 juni 2016 Status: Definitief

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Textielindustrie

MJA-Sectorrapport 2014 Textielindustrie MJA-Sectorrapport 2014 Textielindustrie Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Textielindustrie Datum: 4 Juni 2015 Status: Definitief Kenmerk: LH/PB/156020 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Li

Nadere informatie

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING'

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' INHOUDSOPGAVEN INTRODUCTIE 2 BREEAM NL 3 MEERJARENAFSPRAKEN 5 ENE RGIE-AUDIT 7 ENERGIELABEL VOOR WONINGEN 9 Introductie FedEC

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer MJA-Sectorrapport 2013 Afvalwaterzuiveringsbeheer Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Afvalwaterzuiveringsbeheer Datum: 140617 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/cc/156024 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Hoger beroepsonderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Hoger beroepsonderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Hoger beroepsonderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Hoger beroepsonderwijs Datum: 14 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157002 Contactpersoon: Boudewijn

Nadere informatie

Even voorstellen. Inhoud. Energieprijzen stijgen 16-4-2014. Maatschappelijke bewustwording (video)

Even voorstellen. Inhoud. Energieprijzen stijgen 16-4-2014. Maatschappelijke bewustwording (video) Even voorstellen Opleiding Technische Universiteit Eindhoven Natuurkunde KIVI MINI seminar Energie voor verandering Nijmegen, 16 april 2014 Bruno Mulder METAbv Werk TNO Papier en Karton, Delft Energiebesparing

Nadere informatie

CO 2 prestatieladder Icopal. energiemanagement actieplan (EMAP) Version: 0.5. Date: 19 juni 2013. W.J. van den Berg

CO 2 prestatieladder Icopal. energiemanagement actieplan (EMAP) Version: 0.5. Date: 19 juni 2013. W.J. van den Berg CO 2 prestatieladder Icopal energiemanagement actieplan (EMAP) Code(s): 3.B.1, 3.B.2 Version: 0.5 Date: 19 juni 2013 Author: W.J. van den Berg Inhoud Inleiding... 3 Energie efficiency plan als basis voor

Nadere informatie

Transformatie van het Energiesysteem. Atelier Flevo-perspectieven

Transformatie van het Energiesysteem. Atelier Flevo-perspectieven Transformatie van het Energiesysteem Atelier Flevo-perspectieven NVDE NVDE Bundeling van partijen die transitie willen versnellen Hoofdpunten uit agenda Volledig duurzame energievoorziening in 2050 en

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie