Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meer kansen door internationaal basisonderwijs"

Transcriptie

1 Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de ict en de modebranche. Stuk voor stuk voorbeelden van sectoren waarbij meertaligheid en voornamelijk het goed beheersen van Engels van groot belang is. Naar schatting is 1 op de 8 inwoners van Amsterdam Engelstalig ( mensen). In de internationale economie van Amsterdam is Engels een pré. Daarom deed D66 Amsterdam in 2008 het voorstel om Engels als officiële tweede taal van de hoofdstad in te voeren. Een goed aanbod van internationaal georiënteerd onderwijs is daarom van groot belang. En uit onderzoek blijkt dat vroeg beginnen loont. Dat is in Amsterdam nog lang niet het geval. Het aanbod in het basisonderwijs blijft zelfs ruim achter in vergelijking met de rest van het land. In Amsterdam zijn er slechts 12 basisscholen met vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto), 5.7% van het totaal. In Rotterdam zijn het er 32 (17% van de 188 basisscholen). Het gemiddelde van de rest van het land ligt op 12%. Vroeg beginnen met Engels of een andere moderne taal zorgt ervoor dat kinderen makkelijker aansluiting vinden op de middelbare school, en dat kinderen die nu kampen met een taalachterstand beter presteren. Uiteindelijk is het goed beheersen van moderne talen belangrijk voor het toekomstperspectief van leerlingen. Leerlingen en scholen in bijvoorbeeld het vmbo zien juist in internationale oriëntatie en tweetalig onderwijs (tto betekent 50% Nederlands en 50% Engels of een andere taal) kansen voor extra mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Amsterdam werkt hard aan de kwaliteit van het basisonderwijs. Daarbij wordt de nadruk gelegd op rekenen en taal; de basis op orde. Taalachterstand bij jonge kinderen is terecht een van de grootste zorgen. Gingen er in 2008 nog 9000 leerlingen naar een zwakke basisschool, dat zijn er in Met de kwaliteitsaanpak werkt de stad er hard aan dat alle kinderen in de stad naar een

2 goede basisschool kunnen. Vreemdetalenonderwijs dreigt daarbij achterop en uit beeld te raken. Amsterdam moet zich profileren als stad met een ruim onderwijsaanbod waar voor ieder wat wils is. Daarmee kan de stad talent aantrekken maar ook de stad zijn waar kinderen met een achterstandspositie hun voorsprong van de beheersing van een tweede taal kunnen benutten. Wat D66, de VVD en GroenLinks betreft maakt Amsterdam vanaf volgend schooljaar een inhaalslag met het aanbod op de basisschool. 2

3 Breder vroeg vreemdetalenonderwijs op de basisschool neemt de laatste jaren een grote vlucht in Nederland. 1 Voor het schooljaar zijn er 850 scholen in Nederland met een breder aanbod moderne talen dan alleen het sinds 1986 verplichte Engels in groep zeven en acht. Dat is 12% van het totaal aan basisscholen in Nederland. De gemeente Amsterdam is in samenwerking met het Europees Platform in 2009 voor de periode tot 2012 een kwaliteitstraject vvto Engels in Amsterdam gestart. Van de 208 basisscholen in Amsterdam bieden inmiddels 12 scholen een vorm van vvto aan, 5,7% van de scholen in de stad. 2 Amsterdam loopt qua aanbod hiermee ver achter op de rest van het land. Vroeg vreemde taal onderwijs (vvto) Vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) houdt in dat basisscholen hun leerlingen (meestal vanaf de kleutergroepen) extra uren Engels, Duits, Frans of Spaans geven. Deze onderwijsvernieuwing wordt in Nederland en in heel Europa sinds de laatste jaren steeds populairder. In vrijwel alle Europese landen, behalve in Nederland (pas vanaf groep 7 en 8), werd al langer vroeg begonnen met het leren van moderne talen. 3 Pas de laatste jaren maakt Nederland een inhaalslag. De Europese Unie streeft er naar om alle Europeanen op een zo vroeg mogelijke leeftijd twee talen te laten leren. 4 Het Europees Platform is verantwoordelijk voor de algehele coördinatie van vvto in Nederland. Recentelijk is ook het initiatief genomen tot een pilot tweetalig basisonderwijs, waarbij ongeveer de helft van het onderwijs (30 50%) in het Engels wordt gegeven. 5 Was tweetalig onderwijs (tto) in het vo en vroeg vreemdetalenonderwijs in het po in het begin een leerlingentrekker voor scholen; een profileringsinstrument, nu blijkt uit steeds meer onderzoeksresultaten dat internationalisering van het onderwijs 1 Waren er in 2002 nog maar 30 scholen in Nederland. In 2007 ging het om 121 scholen (1,5% van het totaal). SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, Versterking van de internationale dimensie in het onderwijs april blz 8. 2 Publicatie Europees Platform internationaliseren in onderwijs, Vvto Engels in Amsterdam, december Versterking van de internationale dimensie in het onderwijs, blz Een aanvraag vanuit het Europees Platform voor een pilot tweetalig primair onderwijs op basis van de Experimentenwet is eind januari 2013 verzonden aan het Ministerie van OCW. 3

4 leidt tot betere schoolresultaten en positieve effecten op sociale en culturele ontwikkeling van leerlingen. 6 Uit onderzoek is gebleken dat het leren van een moderne taal voordelig is voor de algemene taalontwikkeling. Daarnaast vergroot vvto het zelfvertrouwen van leerlingen doordat zij voor het eerst op gelijk niveau beginnen met hun Nederlandstalige klasgenootjes. Voor beide groepen is de Engelse taal een nieuw vakgebied, waarin niemand voorloopt. Een ander voordeel van vroeg beginnen met taalonderwijs is een betere uitspraak, een grotere woordenschat en hoe meer je met talen bezig bent, hoe beter hun inzicht in talen wordt. Kinderen met een taalachterstand zouden daarom juist kunnen profiteren van vvto. Jonge kinderen blijken goed in staat de Engelse taal te leren en kunnen daarmee makkelijker aansluiting vinden op het voortgezet onderwijs. Dat bleek uit onderzoek (2007) van de universiteiten van Utrecht en Groningen en het Europees Platform 'Internationaliseren in onderwijs'. 7 Uit het in 2009 gestarte onderzoek Foreign Languages in Primary Schools Project (FLiPP), waarvan eind 2012 de eerste resultaten bekend werden gemaakt, blijkt verder dat vier en vijfjarigen goed in staat zijn om Engels te leren en dat de ontwikkeling van het Nederlands daarnaast evengoed doorgaat. 8 Er zijn al verschillende initiatieven in Nederland voor verbreding van vroeg vreemdetalenonderwijs en tweetalig basisonderwijs. In de provincie Zeeland werken een voortgezet onderwijs school en een basisschool samen op het gebied van tweetalig onderwijs. 9 Er zijn diverse vergelijkbare samenwerkingsverbanden tussen tto scholen (vo) en vvto scholen in de rest van het land. 10 6, Versterking van de internationale dimensie in het onderwijs, blz 7. 7 Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) gaf de opdracht voor het onderzoek: 8 FLiPP is een onderzoek uitgevoerd door de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) in samenwerking met het Europees Platform internationaliseren in onderwijs. Voor meer informatie:

5 Engels op de pabo Uit het eerder genoemde FliPP onderzoek bleek dat het taalvaardigheidsniveau van de docent van groot belang is voor het niveau Engels van leerlingen. Vanaf 1986 is Engels verplicht op de pabo, maar de positie van het vak lijkt altijd zwak te zijn geweest. In 2006 bleek uit een onderzoek onder leraren dat een derde aangaf geen specifieke scholing in het Engels te hebben ontvangen. In 2010 is het Expertisecentrum mvt (ICLON, Universiteit Leiden) in opdracht van het Ministerie van OCW gestart met het ondersteunen van de implementatie van de kennisbasis Engels op de pabo. 11 Wat opvalt is dat Amsterdamse pabo opleidingen van de HvA en de academische bachelor van de UvA en de VU vvto en tweetaligheid niet of nauwelijks in het curriculum hebben opgenomen. Ook aan zogenaamde projecten als, Pabo Kenniscentra vvto om de kwaliteit van Engels op pabo instellingen en in de (na)scholing te verbeteren doen Amsterdamse pabo s niet mee. 12 Er is recent geen onderzoek gedaan of startende leerkrachten die van de Amsterdamse pabo s komen ook daadwerkelijk op basisscholen in de stad aan het werk gaan. 13 Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Het Ministerie van OCW financierde in 2011 onderzoek naar tweetalig onderwijs (Engels) in het vmbo; tvmbo. Via een literatuurstudie werd aangetoond dat leerlingen met tweetalig onderwijs de Engelse taal beter beheersen en dat de ontwikkeling van het Nederlands daar niet onder lijdt. Uit enquêtes onder docenten en leerlingen bleek dat Engelstalige programma s en meer internationale oriëntatie bijdragen aan het verhogen van de motivatie van zowel leerlingen als docenten. Uit het onderzoek bleek verder dat scholen bewust kiezen voor tweetalig onderwijs om leerlingen voor te bereiden op hun toekomstige werkplaats en voor het scheppen van meer kansen voor de leerlingen op de arbeidsmarkt. Leerlingen gaven in het 11 Expertisecentrum mvt, And yet all different, Leiden 2012 blz Expertisecentrum mvt, And yet all different, Leiden 2012 blz Blijkt uit antwoord van de HvA. De HvA heeft een partnerschap binnen het kader van Opleiden in de School met de 9 grote schoolbesturen in Amsterdam. Het is de bedoeling om vanuit deze samenwerking dit onderwerp mee te gaan nemen. 5

6 onderzoek aan dat zij kiezen voor Engelstalig onderwijs voor hun toekomst en omdat het een wereldtaal is. 14 Aan de andere kant is er vanuit de Amsterdamse arbeidsmarkt veel vraag naar werknemers die Engels of andere talen spreken, op alle opleidingniveaus. Amsterdams Kwaliteitstraject vvto Amsterdam is in 2009 in samenwerking met het Europees Platform het kwaliteitstraject vvto Engels in Amsterdam gestart. Hiermee kan de aantrekkelijkheid van de scholen voor ouders worden vergroot en via de positieve uitwerkingen van het aanbieden van vvto kan de onderwijskwaliteit worden verbeterd. Ook zouden excellente leerlingen via het leren van moderne talen extra kunnen worden uitgedaagd. Op twaalf basisscholen in Amsterdam wordt vvto Engels aangeboden. Op één basisschool ook Frans of Spaans. Om de internationale positie en de kenniseconomie van Amsterdam te versterken moet de stad meegaan in de veranderende internationale verhoudingen. De BRIC landen (Brazilië, Rusland, India en China) zijn de opkomende economieën van tegenwoordig. Amsterdam kan hierop inspelen. 14 De Universiteit Utrecht, Proud to be tvmbo, blz 13&14. Zie ook 6

7 G4 steden als voorbeeld Van de G4 steden zijn Rotterdam en Den Haag koploper in het aanbieden van vroeg vreemdetalenonderwijs op de basisschool. Het succes van Rotterdam en Den Haag is volgens het Europees Platform onder andere te danken aan de gemeentelijke contacten met de schoolbesturen. Gezamenlijke inzet op vreemdetalenonderwijs, meertaligheid en wereldburgerschap leidt tot een groter aanbod vvto in deze steden. 15 D66, de VVD en GroenLinks zien dan ook graag dat de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling (DMO) op korte termijn een conferentie organiseert over internationalisering van het onderwijs in Amsterdam. Waarbij de vraag centraal staat wat de gemeente, private partijen en scholen kunnen doen om tweetaligheid in het onderwijs te stimuleren. In 2011 is in de Tweede Kamer gesproken over vroeg vreemdetalenonderwijs; een meerderheid van de partijen is voor verbetering van Engels op de basisschool en op de pabo. De staatssecretaris van Onderwijs, Sander Dekker heeft in juli 2013 het plan van aanpak voor Engels in het basisonderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd. Basisscholen krijgen wat de staatssecretaris betreft de ruimte om 15% van de onderwijstijd in het Engels les te geven. In januari 2014 start een landelijk experiment met twintig basisscholen die tweetalig onderwijs aanbieden (tpo). Wat D66, VVD en GroenLinks betreft gaan een of meerder Amsterdamse basisscholen meedoen aan de proef. Hierbij wordt rekening gehouden met een goede spreiding over de stad. In een tweede stap wordt ingezet op de aanpak van de kwaliteit van de Engelse les op de basisschool en de aansluiting op het voortgezet onderwijs. Met een groter aanbod vvto investeert Amsterdam in de toekomst van leerlingen en het internationale profiel van de hoofdstad Publicatie Europees Platform internationaliseren in onderwijs, Vvto Engels in Amsterdam, december De gemeente Leiden heeft op 13 februari 2013 een bijeenkomst om vvto en tto te promoten in haar stad

8 Besluiten: 1) De raad spreekt de ambitie uit om voorloper te worden in Nederland op het gebied van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) op basisscholen en verzoekt het college zich hier voor in te spannen; 2) De Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling organiseert in het eerste kwartaal van 2014 een conferentie over internationalisering in het Amsterdamse onderwijs; 3) Het college zet zich ervoor in dat een of meerdere Amsterdamse basisscholen deel gaat nemen aan het nationale experiment waarbij 20 basisscholen vanaf 2014 de kans krijgen om met tweetalig onderwijs (tpo) aan de slag te gaan. Hierbij wordt rekening gehouden met een spreiding over de stad; 4) De gemeente Amsterdam geeft actief vervolg aan het kwaliteitstraject vvto Engels ; 5) Het college gaat met de pabo opleidingen in gesprek over meer ruimte en aandacht voor vroeg vreemdetalenonderwijs in het curriculum. De raadsleden, Jan Paternotte (D66) Werner Toonk (VVD) Fenna Ulichki (GroenLinks) 8

Datum 10 mei 2017 Schriftelijk overleg internationalisering van het onderwijs: nota naar aanleiding van het verslag

Datum 10 mei 2017 Schriftelijk overleg internationalisering van het onderwijs: nota naar aanleiding van het verslag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Internationaal Beleid Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 293 Primair Onderwijs Nr. 179 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid Voorstel van Wet tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.nl Betreft Reactie op schriftelijke inbreng van de vaste

Nadere informatie

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland 15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs Rick de Graaff Platform vvto Nederland Literatuurstudie ICLON Leiden Expertisecentrum MVT Wat zegt ander onderzoek over vvto?

Nadere informatie

Beroepsproducten. Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1. Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs. Media, Informatie en Communicatie

Beroepsproducten. Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1. Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs. Media, Informatie en Communicatie Beroepsproducten Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1 Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs Foto: Jacqueline van Kuler Jacqueline van Kuler Studentnummer: 500636373 Media, Informatie en Communicatie

Nadere informatie

Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie. Afschaffing loting bij opleidingen met een numerus fixus

Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie. Afschaffing loting bij opleidingen met een numerus fixus Voortgezet Onderwijs 19 februari 2016 Inhoud Algemeen Meer maatwerk voor leerlingen Overgang po-vo Spellingcontrole mag aan voor kandidaten met dyslexie Rekenresultaten 2015 per school Scholen aan de slag

Nadere informatie

De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.

De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel. TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL Vergaderjaar 2014/15 34 031 Voorstel van wet tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds?

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds? Inleiding 4 Engels in het basisonderwijs 5 Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6 Wat is Words&Birds? 6 Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van Words&Birds? 6 Met welk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT

ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT Utrecht, maart 2008 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding en probleemstelling 5 2 Resultaten basisonderwijs 7 2.1 Representativiteit

Nadere informatie

Brochure versie 1 februari 2015

Brochure versie 1 februari 2015 Brochure versie 1 februari 2015 Pilot tweetalig primair onderwijs in Nederland Op 1 januari 2014 is onder leiding van het EP Nuffic een pilot gestart voor een beperkt aantal basisscholen met als doel invoering

Nadere informatie

Onderzoek Zuid-Afrika

Onderzoek Zuid-Afrika Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S1077859 Klas: PLV3B Datum: 20-04-2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11509 24 april 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 april 2014, nr. PO/563679,

Nadere informatie

Intensivering en vroeg beginnen met Engels. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Intensivering en vroeg beginnen met Engels. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Intensivering en vroeg beginnen met Engels SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Verantwoording 2016 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, Enschede Mits de bron wordt vermeld,

Nadere informatie

Subsidiekader: Haagse aanpak (hoog)begaafdheid 2012 en 2013

Subsidiekader: Haagse aanpak (hoog)begaafdheid 2012 en 2013 Subsidiekader: Haagse aanpak (hoog)begaafdheid 2012 en 2013 1. Haagse aanpak (hoog)begaafdheid 1.1 Inleiding Alle kinderen en jongeren verdienen maximale kansen om het beste uit zich zelf te halen. Zo

Nadere informatie

Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor buitenlandse diploma s

Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor buitenlandse diploma s Beleidsregel Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Beleidsregel bevoegdheid basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor

Nadere informatie

In dit nummer. Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting. Nieuwsbrief VO nr. 18 20 mei 2008

In dit nummer. Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting. Nieuwsbrief VO nr. 18 20 mei 2008 In dit nummer Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting /1 Onderzoek naar belemmeringen bij stapelen /2 Invoering van één landelijk digitaal spijbelloket /2 Onderzoek naar efficiency in het onderwijs /2

Nadere informatie

Onderzoek Zuid-Afrika

Onderzoek Zuid-Afrika Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S1077859 Klas: PLV3B Minor: Internationalisering

Nadere informatie

Engels in het basisonderwijs:

Engels in het basisonderwijs: 39 Engels in het basisonderwijs Engels in het basisonderwijs: een vak in ontwikkeling Auteur: Annette Thijs Het vak Engels in het basisonderwijs is in ontwikkeling. Sinds de invoering in 1986 is het gegroeid

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal Taal Engels in het basisonderwijs Het belang van toetsen bij Engels Uit de verdiepingsfase van Platform Onderwijs2032 blijkt een grote behoefte aan een betere aansluiting van het vak Engels in de overgang

Nadere informatie

Thuis in de wereld! Een visie op het tweetalig onderwijs 2015-2025. 20112014_Opl.2.000_2142257

Thuis in de wereld! Een visie op het tweetalig onderwijs 2015-2025. 20112014_Opl.2.000_2142257 Thuis in de wereld! Een visie op het tweetalig onderwijs 2015-2025 20112014_Opl.2.000_2142257 Inhoud Voorwoord Voorwoord 3 Missie 4 Actuele speerpunten 5 Het tweetalig onderwijs in 2025 7 Acties op weg

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Motie van het raadslid Shahsavari-Jansen inzake de begroting voor 2015 (samenwerken met het leger tegen jeugdwerkloosheid).

Motie van het raadslid Shahsavari-Jansen inzake de begroting voor 2015 (samenwerken met het leger tegen jeugdwerkloosheid). Gemeenteraad 15 oktober 2014 1 oktober 2014 van het raadslid Shahsavari-Jansen inzake de begroting voor 2015 (samenwerken met het leger tegen jeugdwerkloosheid). Ondergetekende heeft de eer voor te stellen:

Nadere informatie

ICT in het basis- en voortgezet onderwijs. Schooljaar

ICT in het basis- en voortgezet onderwijs. Schooljaar ICT in het basis- en voortgezet onderwijs Schooljaar 2007-2008 Technisch Rapport Versie 0.1 Maart 2008 Inspectie van het Onderwijs Afdeling Kennis Wietske Idema TR ICT Maart 2008.doc Pagina 1 van 21 Gemaakt

Nadere informatie

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo)

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) (Conceptversie 3 juni 2014, Karel Philipsen, Bas Trimbos & Annette Thijs) Vooraf In augustus 2014 start een pilot tweetalig primair

Nadere informatie

Internationalisering in het onderwijs

Internationalisering in het onderwijs Internationalisering in het onderwijs Foto voorzijde: Fotolocatie: Edwin van Eis, Fotobank gemeente Amsterdam Amsterdam Zuidoost Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding 5 2. Wat is internationalisering

Nadere informatie

Datum 09 september 2014 Betreft Aanbieding OESO-rapport Education at a Glance 2014 Onze referentie 659029

Datum 09 september 2014 Betreft Aanbieding OESO-rapport Education at a Glance 2014 Onze referentie 659029 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Toezeggingen. en Pork) en de gemeente Vlagtwedde/O2SV (De Clockeslach, De Klimop, De Vlinder, Op d Esch, Plaggenborg en Willem Lodewijck).

Toezeggingen. en Pork) en de gemeente Vlagtwedde/O2SV (De Clockeslach, De Klimop, De Vlinder, Op d Esch, Plaggenborg en Willem Lodewijck). Toezeggingen Aan: Raadsleden CC: Leden van het college, DT, Manager afdeling Samenleving Van: College van burgemeester en wethouders Opsteller: Marion Prins, beleidsmedewerker Onderwijs Datum: 17 september

Nadere informatie

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 In dit nummer Onderzoek bestuurlijke verzelfstandiging /1 Conferentie verbindend leren in Eindhoven /1 Wegens succes: vierde leergang P&O /2 Bijna alle scholen zijn

Nadere informatie

2014D Inbreng verslag van een schriftelijk overleg

2014D Inbreng verslag van een schriftelijk overleg 2014D14299 Inbreng verslag van een schriftelijk overleg Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen over de

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 30234 Toekomstig sportbeleid 31293 Primair Onderwijs Nr. 143 Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 29 januari

Nadere informatie

Datum 1 november 2016 Aanpak van de motie Van Meenen/ Ypma betreffende meer tijd voor onderwijsverbetering

Datum 1 november 2016 Aanpak van de motie Van Meenen/ Ypma betreffende meer tijd voor onderwijsverbetering >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2014 Nr. 120 BRIEF

Nadere informatie

Deskresearch 6 februari Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S ENLI-CMT.XX.13. S Fedor Baarslag, versie 6 februari

Deskresearch 6 februari Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S ENLI-CMT.XX.13. S Fedor Baarslag, versie 6 februari Deskresearch 6 februari 2015 Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S962137 ENLI-CMT.XX.13 S962137 Fedor Baarslag, versie 6 februari 2015 1 Inhoudsopgave Voorblad pag. 1 Inhoud pag. 2 Inleiding en

Nadere informatie

Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff

Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff Hoogleraar Tweetalig Onderwijs Universiteit Utrecht Lector Taaldidactiek & Onderwijs Hogeschool Inholland Je eigen ervaringen Hoe werden op

Nadere informatie

Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019. Basisschool Haagsche SchoolVereeniging

Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019. Basisschool Haagsche SchoolVereeniging Pilot Tweetalig Basisonderwijs 2014-2019 Basisschool Haagsche SchoolVereeniging Basisschool HSV Nassaulaan 26 2514 JT Den Haag Projectplan TPO HSV versie 2014 06 18 Pagina 1 Inleiding De Basisschool Haagsche

Nadere informatie

Ouders & school: Samen de schouders eronder!

Ouders & school: Samen de schouders eronder! Ouders & school: Samen de schouders eronder! 14 januari 2013, Bel Air Hotel in Den Haag Op 14 januari 2013 organiseerde het ministerie van OCW de conferentie Ouders & school: Samen de schouders eronder!.

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 A. Inleiding De gedeputeerden van de 3 noordelijke provincies en de staatssecretaris voor primair onderwijs en kinderopvang hebben de Inspectie van

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Profielschets Directeur

Profielschets Directeur Profielschets Directeur Rotterdam, Juli 2017 Profielschets Directeur (1,0 fte; S14) Het in Rotterdam is op zoek naar een directeur. De Wolfert scholengroep maakt deel uit van het openbaar onderwijs Rotterdam

Nadere informatie

Actieplan Gelijke Kansen: goede intenties maar gebrek aan fundamentele bezinning en budget

Actieplan Gelijke Kansen: goede intenties maar gebrek aan fundamentele bezinning en budget 4 EMBER 2016, NUMMER 1 Actieplan Gelijke Kansen: goede intenties maar gebrek aan fundamentele bezinning en budget Hoe kunnen we kinderen van lager en hoger opgeleide ouders in het onderwijs gelijke kansen

Nadere informatie

Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam

Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam Folkert Kuiken, Afdeling Neerlandisitiek, f.kuiken@uva.nl MIME Expertmeeting Meertaligheid, Amsterdam, 11-10-2016 Inhoud 1. Inleiding:

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk BVE/IenI/2006-43667 Onderwerp Inspectierapport 'Nederlands in het mbo' Bijlage(n) Rapport

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Handelende in overeenstemming met de Minister van Economische Zaken;

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Handelende in overeenstemming met de Minister van Economische Zaken; Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van nr. IB/1159407 houdende regels voor het verstrekken van subsidie voor internationalisering in het primair en voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Engels in het Amsterdamse basisonderwijs. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Engels in het Amsterdamse basisonderwijs. Onderzoek, Informatie en Statistiek Engels in het Amsterdamse basisonderwijs In opdracht van: Onderwijs, Jeugd en Zorg Projectnummer: Lotje Cohen MSc Merel van der Wouden MSc dr. Esther Jakobs Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus,

Nadere informatie

Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO) HBO-raad, sector pedagogisch onderwijs, vaste kamercommissie OC&W

Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO) HBO-raad, sector pedagogisch onderwijs, vaste kamercommissie OC&W Betreft: Engels in po, pabo en doorlopende leerlijn Aan: Cc: Dr. R. H. A. Plasterk, Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Mevrouw J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, staatssecretaris van OC&W

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 27 923 Werken in het onderwijs Nr. 151 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015

Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015 - Missie/Visie - Succesvolle leerlingen in een kleurrijke omgeving februari 2015 Op AMS staat de leerling centraal. Dat betekent dat alles wat we doen er op gericht is om iedere leerling zo goed mogelijk

Nadere informatie

Naar een nieuwe kleuterperiode in de basisschool

Naar een nieuwe kleuterperiode in de basisschool Naar een nieuwe kleuterperiode in de basisschool Excellente leraren als inspirerend voorbeeld Ib Waterreus & Evelien Dankert (Onderwijsraad) ORD Maastricht, 9 juni 2011 Aanleiding Adviesvraag OCW: hoe

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 568 Staatkundig proces Nederlandse Antillen Nr. 145 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering

Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering Opdracht 4.2 Profielwiel; hulpmiddel voor het schrijven van een profielschets internationalisering Beantwoord de zes sleutelvragen en vul deze in onderstaand format in. Welk ideaalbeeld hebben we van een

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS PROVINCIE GRONINGEN 2010 en 2011

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS PROVINCIE GRONINGEN 2010 en 2011 KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS PROVINCIE GRONINGEN 2010 en 2011 Partijen, De schoolbesturen van de basisscholen in de provincie Groningen, hierna te noemen: de schoolbesturen. De Provincie Groningen,

Nadere informatie

ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet

ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet Wat is de voorbereiding? Vanaf eind november starten we met het oefenen van Cito-toetsen -niet te serieus -wijzen op strategieën

Nadere informatie

Het Noordelijk Onderwijs Peil wordt mogelijk gemaakt door:

Het Noordelijk Onderwijs Peil wordt mogelijk gemaakt door: Frank Smid Welkom Het Noordelijk Onderwijs Peil wordt mogelijk gemaakt door: Aanwezig namens het Organisatiecomité: Namens RBO : Tineke Arends Namens Afier Namens Stenden Namens Rietplas Namens OSGMetrium

Nadere informatie

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Uitgegeven: 3 februari 2010 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN BELEIDSREGEL voor het verkrijgen van een partiële ontheffing voor het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs in de provincie

Nadere informatie

Overzicht doorrekeningen verkiezingsprogramma s door CPB

Overzicht doorrekeningen verkiezingsprogramma s door CPB Overzicht doorrekeningen verkiezingsprogramma s door CPB Politieke partijen leveren aan het CPB gedetailleerd aan welker bedragen zijn voor ogen hebben met intensiveringen en bezuinigingen. Niet alle bedragen

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

De mavo-klas. De havo-coachklas. Een moderne school met veel. keuze aan opleidingen en extra. programma s.

De mavo-klas. De havo-coachklas. Een moderne school met veel. keuze aan opleidingen en extra. programma s. CSW Van de Perre voor mavo, havo, vwo:, en TTO Griffioenstraat 17 4334 BK Middelburg Kies voor CSW Van de Perre! 7 6 6 5 5 5 4 XL 4 XL XL 3 XL 2 1 coachklas / VWO BASISONDERWIJS GROEP 8 4 Een moderne school

Nadere informatie

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling Wethouder van Onderwijs, Jeugdzaken en Sport S. Dekker Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Commissie Jeugd en Burgerschap Uw brief van Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen

Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen BIJLAGE K: VERGELIJKING RESULTATEN TUSSEN PARTIJEN Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen Bijlage K.1 onderwijs Tabel K.1.1 Onderwijsvoorstellen verkiezingsprogramma's 2011-2015 (bedragen in

Nadere informatie

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT

SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT SURF ALLE H@NDS AAN DEK VERSLAG LIVE-EVENT 25 februari 2010 Partners: Universiteit van Amsterdam, ILO (Instituut voor de Lerarenopleiding; penvoerder); Vrije Universiteit, Onderwijscentrum VU; Universiteit

Nadere informatie

Sessie 1.1 Scholing i.v.m. taalinitiatie het vroeg leren van talen

Sessie 1.1 Scholing i.v.m. taalinitiatie het vroeg leren van talen Sessie 1.1 Scholing i.v.m. taalinitiatie het vroeg leren van talen Liesbeth Martens liesbeth.martens@ucll.be Korte kennismaking Op het menu in deze sessie Op het menu Opmerking vooraf Vroeg vreemdetaalonderwijs:

Nadere informatie

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Even voorstellen Leraar Basisonderwijs Onderwijskundige S-VIBer Supervisor Lid Kenniskring Fries en meertaligheid

Nadere informatie

Presentatie Regionale bijeenkomst Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) in Parkstad

Presentatie Regionale bijeenkomst Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) in Parkstad Presentatie Regionale bijeenkomst Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) in Parkstad 2017-2020 16 juni 2016 Femke Smeets Hoofd educatie SCHUNCK* Wat is SCHUNCK*? We schakelen over naar de film > SCHUNCK*

Nadere informatie

Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen!

Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! Ondersteuning vanuit het Expertisecentrum Wetenschap & Technologie Zuid-Holland Zuid-Holland in onderzoeken, ontwerpen en ondernemen! In 2020 moeten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 700 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009 Nr. 41 BRIEF

Nadere informatie

Subsidieregeling ontwikkeling en uitvoering doorstroomprogramma s. Veelgestelde vragen & antwoorden

Subsidieregeling ontwikkeling en uitvoering doorstroomprogramma s. Veelgestelde vragen & antwoorden Subsidieregeling ontwikkeling en uitvoering doorstroomprogramma s po-vo Veelgestelde vragen & antwoorden Algemeen Wat is de aanleiding van deze subsidieregeling? De Inspectie van Onderwijs constateert

Nadere informatie

Kiezen voor technologie. Roadmap 2015-2016. Expertisecentrum Wetenschap&Technologie Regio Noord-Holland/Flevoland

Kiezen voor technologie. Roadmap 2015-2016. Expertisecentrum Wetenschap&Technologie Regio Noord-Holland/Flevoland Kiezen voor technologie Roadmap 2015-2016 Expertisecentrum Wetenschap&Technologie Regio Noord-Holland/Flevoland December 2014 1. Inleiding Voor het primair onderwijs is een nieuw actieplan Kiezen voor

Nadere informatie

samenvatting 1. Context, opdracht en aanpak

samenvatting 1. Context, opdracht en aanpak samenvatting 1. Context, opdracht en aanpak In de afgelopen jaren zijn steeds meer opleidingen in het Nederlands hoger onderwijs geheel of gedeeltelijk Engelstalig geworden. Deze ontwikkeling is het sterkst

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA

Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA Overzicht reacties toetsingsronde Sociaaleconomische agenda Den Haag 2020 (SEA) C Toekomstfestival Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA 1 Discussiebijeenkomst Iedereen doet mee 1.

Nadere informatie

Jong geleerd, oud gedaan. Opstap W 1. Interview. Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten:

Jong geleerd, oud gedaan. Opstap W 1. Interview. Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten: Jong geleerd, oud gedaan Opstap.k v a W 1 Interview Bedenk vragen over de schooltijd van uw medecursisten: leeftijd op eerste schooldag gemengde school / jongensschool / meisjesschool aantal jaar op de

Nadere informatie

De Politieke Barometer Onderwijs 2011

De Politieke Barometer Onderwijs 2011 De Politieke Barometer Onderwijs (meting september 2011) Utrecht, september 2011 DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven drs. Marjan den Ouden Cécile Mutgeert MEd Postbus 6813 500 AR Utrecht telefoon:

Nadere informatie

MEMORIE VAN ANTWOORD. Personenregister

MEMORIE VAN ANTWOORD. Personenregister 34 195 Wijziging van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen in verband met de totstandkoming van het personenregister kinderopvang en peuterspeelzaalwerk en de mogelijkheid te komen tot

Nadere informatie