Openbaar eindrapport. User Centered Energy Reduction (UCER)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Openbaar eindrapport. User Centered Energy Reduction (UCER)"

Transcriptie

1 Openbaar eindrapport User Centered Energy Reduction (UCER) Energieverbruik in utiliteitsgebouwen reduceren door het concept van een individueel comfortsysteem praktisch toepasbaar te maken en de invoering daarvan te faciliteren maart 2015

2 2 Projectgegevens Projectnummer: TKIGB01006 Projecttitel: User Centered Energy Reduction (UCER) Penvoerder: Priva BV (dhr. R. Zeelen; Projectleider mw. V.F. Couenberg Medeaanvragers: NXP Semiconductors Kropman Installatietechniek Vabi Software BV Maastricht University Technische Universiteit Delft Technische Universiteit Eindhoven TNO Projectperiode: 20 december december 2014 Contactpersoon UCER-project: Ronald Zeelen, Het project is uitgevoerd met subsidie van het Ministerie van Economische Zaken, voor het TKI EnerGO uitgevoerd door Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

3 3 Het project Energiebesparing speelt bij nieuwbouw en renovatie van utiliteitsgebouwen een prominente rol. Aanzienlijke besparingen worden al bereikt. Het accent ligt daarbij echter voornamelijk op de energetische eigenschappen van de gebouwschil en de technische installaties. Het daadwerkelijke gebruik van het gebouw of het gedrag en de wensen van de individuele gebruiker worden nauwelijks gezien als mogelijkheden om energie te besparen. Klimaatinstallaties worden overwegend ingesteld op vaste, voor het hele gebouw gelijke waarden waarbij zo min mogelijk comfortklachten worden gemeld (predicted mean vote benadering). Veelal betekent dit dat de centraal geregelde binnentemperatuur in de winter hoger en in de zomer lager wordt ingesteld dan strikt noodzakelijk is. Het UCER-project heeft tot doel het energieverbruik in utiliteitsgebouwen verder te reduceren door het concept van een individueel comfortsysteem (ICS) praktisch toepasbaar te maken. Alleen al voor Nederland wordt bij een gedeeltelijke introductie een jaarlijkse besparing van 52 miljoen m 3 gas voorzien (situatie per 2020). Dit leidt tot een CO 2-reductie van 92 duizend ton per jaar.

4 4 De doelstelling De hoofddoelstelling van het UCER-project is om aan te tonen dat onder voor de praktijk representatieve omstandigheden een significante energiebesparing en CO 2-reductie kan worden gerealiseerd door toepassing van een individueel comfortsysteem. Een afgeleide doelstelling is om de daadwerkelijke toepassing van de beoogde aanpak te bewerkstelligen door relevante partijen in de ontwerp-, realisatie- en exploitatiefase bewust te maken van de voordelen en hen te ondersteunen bij het ontwerp en de besluitvorming met een te ontwikkelen adviesondersteunend tool. De scope van het project is gericht op de thermische aspecten van een individueel comfortsysteem. De belangrijkste beoogde resultaten van het UCER-project zijn: 1. Twee varianten van een individueel comfortsysteem. Door de verschillende prijs/prestatieverhouding bestaat voor beide varianten een marktperspectief. Deze resultaten vormen de basis voor een individueel comfortsysteem als integraal product. Daarnaast zijn afgeleide deelproducten als een comfortgerelateerd monitoringsysteem en een stand-alone klimaatbureau voorstelbaar; 2. Een adviesondersteunend tool ten behoeve van een objectief inzicht in de met een individueel comfortsysteem te bereiken energiebesparing en een zorgvuldige kosten/batenanalyse. 3. Een uitgebreide rapportage waarin de resultaten van de praktijkevaluatie worden vastgelegd. Deze rapportage vormt tevens de basis voor disseminatie van kennis en resultaten. Met de resultaten van het UCER-project zijn de bedrijven in staat om een individueel comfortsysteem als integraal product in de markt te zetten. Zij vergroten daarmee hun onderscheidend vermogen en versterken daarmee hun (inter)nationale concurrentiepositie.

5 5 De focus Om de projectdoelstelling te bereiken, zijn binnen UCER twee varianten van een individueel comfortsysteem onderzocht, die onderling verschillen in de mate van gebruikersinteractie. In de eerste variant (ICS1) beïnvloedt de gebruiker de instellingen van de ICS actief, terwijl er in de tweede variant (ICS2) sprake is van human in the loop -regeling waarbij de gebruiker zich niet langer actief hoeft bezig te houden met zijn comfort, maar wel de mogelijkheid behoudt om het automatisch geregelde comfort bij te stellen. De overeenkomst tussen de varianten is de technische installatie die lokaal op de individuele werkplek het persoonlijke klimaat realiseert. Met het oog op eenvoudige toepassing in zowel nieuwbouw- en renovatieprojecten als op tijdelijke-, mobiele of flexwerkplekken is de installatie gericht op stand-alone functioneren. Hiermee wordt bedoeld dat de lokale installatie in thermische zin niet noodzakelijkerwijs fysiek is aangesloten op de centrale klimaatinstallatie.

6 6 De partners De Universiteit van Maastricht is gespecialiseerd in fysiologisch onderzoek. Zij heeft zich gericht op (fundamenteel) onderzoek onder gecontroleerde omstandigheden naar indicatoren die als signaalfunctie kunnen dienen voor optredend discomfort en naar actuatoren, lichaamszones die effectief zijn om te verwarmen of (ver)koelen om fysiek thermisch comfort te realiseren. De TU Eindhoven beproefde actuatoren voor het individueel comfortsysteem en ontwikkelde het systeemconcept in samenwerking met NXP (gespecialiseerd in sensoren, sensorfusion en meettechnieken om mens-gerelateerde parameters en relevante omgevingscondities te kunnen bepalen), Priva (expertise in signaalverwerkings-, modellerings-, optimalisatie- en simulatiemethoden om concepten voor een dynamisch meet- en regelsysteem te kunnen ontwikkelen) Kropman (samen met Priva sterk in ontwerpmethoden om systeemconcepten te kunnen omzetten naar concrete proof of concept demonstrators ten behoeve van evaluatiedoeleinden en kennisoverdracht). Voor de validatie en verificatie zijn in gezamenlijk overleg de meetprotocollen vastgesteld. De experimenten met het ontwikkelde individueel comfortsysteem zijn uitgevoerd door de TU Eindhoven (lab-experimenten) en door TU Delft en TNO (semi-lab-experimenten en praktijkproeven). De TU Delft heeft extra aandacht besteed aan het gedrag en de beleving van de proefpersonen bij het gebruik van de ICS en heeft extra onderzoek gedaan naar de effecten van dynamiek in klimaatcondities op comfortbeleving. Tot slot heeft Vabi in overleg met het consortium referentiecases opgesteld en KPI s benoemd die samen met de resultaten uit de experimenten als benchmarks inzicht geven in de meerwaarde van het toepassen van een ICS.

7 7 De resultaten Het toepassen van een ICS (individueel comfortsysteem) in kantooromgevingen realiseert comfort voor de gebruiker in een omgevingsconditie die tot 3 C verschilt ten opzichte van de gebruikelijke ingestelde centrale temperatuur (van 22 C). Het ICS stelt iedere gebruiker in staat zijn eigen thermisch comfort te realiseren waardoor het aantal comfortklachten wordt gereduceerd richting nul. Naast het realiseren van comfort blijkt dat met het inzetten van een ICS op kantoorniveau een besparing kan worden bereikt van 3-46% op energiekosten en CO 2-productie. In warme omgevingscondities (zomersituatie) wanneer de ICS voor lokale verkoeling wordt ingezet is een besparing mogelijk van 26-46% en in koude omgevingscondities (wintersituatie) wanneer de ICS voor lokale verwarming wordt ingezet is een besparing mogelijk van 3-12%. De werkelijke hoogte van de besparing is afhankelijk van de karakteristieken van het kantoorgebouw en de bestaande klimaatinstallatie. De genoemde besparingscijfers kunnen (zeker voor de ICS-verwarmen) hoger worden wanneer het concept technisch verder wordt geoptimaliseerd. Dashboard De resultaten zijn geïntegreerd in de binnen dit project ontwikkelde adviesondersteunende tool. Deze tool bevat een visualisatie in de vorm van een dashboard. Op deze wijze kunnen klimatiseringsconcepten direct met elkaar vergeleken worden. Het maken van een afweging tussen investerings-, exploitatie- kosten, comfort en milieudoelstelling blijft altijd lastig. Door gebruik te maken van een dashboard waarin scores voor de afzonderlijke onderwerpen (KPI s en hun onderliggende elementen) worden weergegeven, kunnen de concepten tegen elkaar worden afgewogen en wordt inzicht geboden. Op deze wijze kan het ICS-concept worden afgewogen tegen onder andere conventionele concepten. Het afwegen van deze facetten kan in de ontwerpfase maar ook bij renovatie een belangrijke rol spelen. Ook kunnen bestaande comfortklachten en een hoog energiegebruik met behulp van het dashboard met een opdrachtgever doorgenomen worden.

8 8 Het perspectief Het ICS-concept onderscheidt zich in twee opzichten van conventionele klimatiseringsconcepten: De omgevingstemperatuur mag afwijken van de optimale temperatuurinstellingen, én iedere gebruiker is in staat om het systeem optimaal aan zijn klimaatwensen aan te passen. Doordat de omgevingstemperatuur mag afwijken, worden energiebesparingen behaald. Als de afwijkende temperatuur lang aanhoudt of de afwijking groot is, zal de besparing het grootst zijn. In de praktijk vertaalt zich dat in gebouwen met een mindere isolatie en ruimten die zich slecht laten klimatiseren zoals een (receptie) werkplek in een atrium. De individuele aanpasbaarheid komt het best tot zijn recht in kantoortuinen met veel werkplekken. In de kantoortuin heerst één temperatuur, hierdoor kan nooit aan alle individuele wensen voldaan worden. Zelfs indien iedereen dezelfde inspanning verricht en hetzelfde gekleed is, zijn er altijd nog 5% ontevredenen als de temperatuur optimaal is ingesteld. Door toepassing van het ICS-concept is het wel mogelijk om aan alle individuele wensen te voldoen. De verwachting is dat de komende jaren in de utiliteit veel renovatie van kantoorgebouwen zal plaatsvinden en dat daarin ook behoefte is aan flexibel indeelbare en hoogwaardige werkplekken. Het ICS-concept past daar uitstekend in: individueel regelbaar, flexibel, compact, gebruiker centraal, high performance etc. Kansen worden gezien in de toepassing van het concept in bestaande bouw met sterke focus op energiereductie en indien mogelijk de koppeling met het SmartGrid om de duurzame energieopwekking en flexibiliteit in energiegebruik te kunnen communiceren met het net. De ontwikkelingen in draagbare sensoren, die allerlei biometrische parameters aan het menselijk lichaam kunnen meten, bieden mogelijkheden voor de doorontwikkeling van het ICS-concept. Dit soort sensoren kan ook gebruikt worden om comfort te meten aan de mens. Via koppeling met een smartphone en een speciaal ontwikkelde ICS App op de telefoon van de gebruiker, is de gebruiker in staat om de instellingen van de actuatoren van het ICS naar behoefte te beïnvloeden. Gebruikersintegratie Het ICS draagt bij aan het ontstaan van een nieuwe doelgroep, de mens die het klimaat ervaart en bepaalt. De eindgebruiker komt meer en meer centraler te staan. Hiermee neemt ook de verantwoordelijkheid van de gebruiker toe. Het is cruciaal dat de gebruikersinteractie in de toekomst in nieuw te ontwikkelen systemen wordt geïntegreerd. (Dit geldt niet uitsluitend voor het ICS). Conceptintegratie Het UCER concept bestaat uit twee gedeelten: De hardware om lokaal te kunnen klimatiseren en een methodiek om lokaal discomfort te kunnen waarnemen en hierop bij te kunnen sturen. Het hardware gedeelte is erop gericht zo efficiënt mogelijk de warmte en koude op de werkplek te krijgen. De huidige per ruimte regelbare systemen (klimaatplafonds, fancoil units) zijn misschien minder efficiënt maar kunnen evengoed met het in het UCER project ontwikkelde sensor- en regeltechniek worden aangestuurd. Toepassingsgebieden Gebouwen kunnen in de toekomst mogelijk anders worden ontworpen. Minder ruimte is nodig voor transport en afgifte. Lokaal klimatiseren, met een ICS, biedt kansen voor retrofit. Met name gebouwen die in eerste instantie niet zijn ontworpen naar hedendaagse kantoormaatstaven, bijvoorbeeld loodsen of fabriekshallen, kunnen daardoor als kantoor gebruikt worden. Het ICS-concept biedt kansen omdat met slim ontwerpen (van regeltechniek) en inzetten van eenvoudige middelen veel kan worden bereikt. Een succesfactor is een goede samenwerking tussen meerdere marktpartijen, in zowel de ontwerp- als de operationele fase.

9 9 Projectbijdrage aan de CO 2 -reductie, duurzaamheid in het algemeen en de economie De belangrijkste winstpunten van het project op het gebied van CO 2-reductie, duurzaamheid in het algemeen en de bijdrage aan de Nederlandse economie, zijn de volgende: Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek wordt bij de toepassing van een individueel comfortsysteem een energiebesparing van 25% mogelijk geacht. Uitgaande van het gegeven dat de gebouwde omgeving (exclusief woningbouw) ongeveer 10% van het totale energieverbruik voor haar rekening neemt, wordt bij volledige invoering op het totale Nederlands energieverbruik 2,5% bespaard. Uitgaande van een gefaseerde invoering en een toepassingsgraad van 50% in 2020, resulteert op dat moment een besparing van ongeveer 1,2% op nationaal niveau en ruim 12,5% binnen het segment utiliteitsbouw. Aangenomen mag worden dat de wereldwijde toepassing en met name die in de meer geïndustrialiseerde landen, procentueel een met de Nederlandse situatie vergelijkbare CO 2-reductie tot gevolg heeft. Dit betekent dat het UCER-concept in potentie een significante bijdrage kan leveren aan een duurzaam gebruik van energiebronnen en een substantiële reductie van CO 2-emmissie kan bewerkstelligen. Daarnaast is uit onderzoek van TNO en Halmos gebleken dat 70 tot 80% van de gebouwinstallaties niet werkt zoals oorspronkelijk ontworpen, met als gevolg energieverspilling en discomfort. In vergelijking met de nu gangbare centrale klimaatsystemen zal door het decentrale systeemconcept van UCER (tijdelijk) slechter functionerende deelinstallaties een aanzienlijk kleinere impact hebben op de totale energie-inefficiëntie in een gebouw. Binnen het decentrale systeemconcept zijn kant-en-klaar geproduceerd klimaatmodules, gericht op lokaal gerealiseerd individueel comfort uitstekend in te passen. De productie van dergelijke modules is goed beheersbaar uit te voeren waardoor voorafgaand aan montage de beoogde energieefficiënte volledig kan worden gecontroleerd en gegarandeerd. Tot slot beoogt het UCER-project door het creëren van een individueel comfort een significante reductie van het energieverbruik in utiliteitsgebouwen en een productievere werkomgeving. Enerzijds leidt dit tot producten en diensten waarmee klanten een besparing op energieverbruik kunnen realiseren. Anderzijds mag er een effect op de productiviteit van medewerkers worden verwacht: in een prettiger binnenklimaat presteren mensen beter en zijn ze bijvoorbeeld minder vaak ziek. Door de hogere energie-efficiëntie en de hogere productiviteit zal de belangstelling voor de van het UCER-project afgeleide producten groot zijn. Alleen al de besparingen op energiekosten creëren een aanzienlijke investeringsruimte voor een individueel comfortsysteem. Aangezien de beoogde producten eenvoudig en ook zonder grote aanpassingen in bestaande kantoren kunnen worden toegepast, is de huidige economische situatie van laagconjunctuur eerder een kans dan een bedreiging.

10 10 Publicaties Titel Publicatie- Naam tijdschrift, krant, Door partner datum website etc. Optimaal thermisch comfort 2013 TVVL MU Thermisch comfort onder nietuniforme 2013 Bouwfysica MU omgevingscondities The human body as its own sensor for thermal comfort 2013 Proceedings of CISBAT TU/e Process Control on Workplace Lever User Centered Energy Reduction The relation between the thermoneutral zone and thermal comfort zone Determination of the thermoneutral zone and the influence on thermal behaviour Personal heating; energy use and effectiveness Design of a Neck Heating System. Personal heating: effectiveness and energy use. Climate chamber tests for measuring performance characteristics of a personal cooling system Performance of personalized heating 2013 Proceedings of ICEBO 2013 TU/e 2014 Proceedings of Windsor 2014 Conference: Counting the cost of comfort 2014 Proceedings of Windsor 2014 Conference: Counting the cost of comfort 2014 Proceedings of Indoor Air Building Research & Information 2015 Proceedings of ASHRAE annual conference Proceedings of ASHRAE annual conference 2015 MU TU/e TU/e TU/e TU/e TU/e

UCER User Centered Energy Reduction

UCER User Centered Energy Reduction UCER User Centered Energy Reduction Ontwikkeling van een individueel comfort systeem Eric van den Ham Faculteit Bouwkunde Afdeling Architectural Engineering + Technology Sectie Climate Design & Sustainability

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Zorg voor energie en comfort

Zorg voor energie en comfort Zorg voor energie en comfort Roberto Traversari TNO Bouw en Ondergrond De symptomen De behandeling De preventie 2 Veel installaties zijn ziek! Is uw installatie een onbehandelde patiënt? 3 Uit onderzoek

Nadere informatie

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Context 40% van alle energie wordt in de westerse wereld gebruikt in gebouwen [1] Elektriciteit is een duurzame energie drager Een nieuw type elektriciteitsnet

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving Gezocht: Multifunctionele energie renovatie Multifunctionele energie renovatie kunnen we samen versnellen Programma TKI

Nadere informatie

ideego programma 2015

ideego programma 2015 ideego programma 2015 Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy TKI Solar Energy zonnestroomtechnologieën 1. Zonnestroom 2 TKI EnerGO energie in de gebouwde omgeving 2. Warmte en koude 3 TKI

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR METEOVIVA CLIMATE: MEER COMFORT VOOR MINDER GELD VLIEGVELD DÜSSELDORF 20% Naarmate gebouwen beter

Nadere informatie

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- GEBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS KANAAL UNIT UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- GEBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS KANAAL UNIT UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- KANAAL UNIT GEBRUIK. UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT LAAG GELUIDSNIVEAU GEZOND KLIMAAT LIFE S GOOD WHEN IT S GREEN Greenovation

Nadere informatie

Frank Krommenhoek. Smart LED

Frank Krommenhoek. Smart LED Frank Krommenhoek Smart LED Achtergrond Agenda Trends in (LED) verlichting Concept Smart LED Case Total Smart Building ICT neemt een steeds belangrijkere rol in als backbone van de organisatie ook voor

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw

Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Binnenklimaat in de zorg wie z n zorg?! Roberto Traversari TNO Centrum Zorg en Bouw Heeft u het warm? Wellicht wel na het beantwoorden van de volgende vragen voor uw situatie Wat is volgens U het binnenklimaat?

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie

NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie NEXT Active Façades: geeft vastgoed nieuwe energie Integrale geveloplossing Fraai en flexibel De gevelelementen van NEXT Active Façades Elementen hebben weinig profilering en zijn vrij indeelbaar. Ze zijn

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

TOTAL COST OF OWNERSHIP

TOTAL COST OF OWNERSHIP Nieuwe perspectieven op TOTAL COST OF OWNERSHIP INTELLIGENT BUILDING SPECIALS Investeren in comfort en energiebesparing loont Ondernemingen en overheidsorganisaties zijn zich er steeds meer van bewust

Nadere informatie

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw?

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Workshop Energie Besparen blok 2: 13:20 u- 14:10 u Agenda Welkom Even Voorstellen De CO 2 -ladder Verduurzaming woningbouw in de praktijk Oplossingsrichting

Nadere informatie

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten.

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Sales handleiding Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Comfortabele warmte voor iedere ruimte - gezond en milieuvriendelijk - met ThermIQ infrarood verwarmingspanelen.

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u!

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u! D. Deijs Gebouwautomatisering voor u! Agenda Introductie Regel Partners Case Hogeschool Rotterdam Applicatie software op één locatie Beheer van Software Afstandbeheer GBS optimaliseren & duurzaam automatiseren

Nadere informatie

24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES

24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES 24/7 PRESTATIEBORGING DASHBOARDS - KPI S - GRAFIEKEN - MELDINGEN - RAPPORTAGES - BENCHMARK VOLLEDIG INZICHT IN GEBOUWPRESTATIES MyBuilding biedt u de juiste tools Optimaal Comfort MyBuilding Haalt u maximaal

Nadere informatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie werken De ClimaRad Comfort Solution meet en regelt het binnenklimaat per ruimte, zonder dat uw medewerkers hier iets

Nadere informatie

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045 Energieneutraal Veranderende overheid Waarde creëren Stadhuisplein Zichtbaar maken van innovatie Als duurzame stad Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst!

Nadere informatie

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen Rabobank-Booosting, 1 BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen De rol van energiebesparing in de bouwsector 7 oktober 2008: Leeuwarden 8 oktober 2008: Doetinchem John Veeken DGMR Rabobank Westland Duurzaam

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel Als specialist werken wij samen met u als Installateur. Een logische combinatie. warmtepompen computerruimtekoeling Koeltechnisch handelen Vacumeren Luchtbehandeling DRUKPBEPROEVING vullen met koudemiddel

Nadere informatie

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing Ervaringen DBO Praktijkseminar Nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders 11 oktober 2011 Ronald van Nattem Hoofd B&O Vastgoed DH Aart de

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

KNX gebouwbesturing in utiliteitsgebouwen. KNX Nederland Casper Bontenbal Isolectra bv

KNX gebouwbesturing in utiliteitsgebouwen. KNX Nederland Casper Bontenbal Isolectra bv KNX gebouwbesturing in utiliteitsgebouwen KNX Nederland Casper Bontenbal Isolectra bv 1 Waarom gebouwautomatisering? Energiebesparing en duurzaamheid Kostenbesparing in exploitatie Flexibiliteit Comfort

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

Infrarood verwarming. Effectieve en efficiente warmtebron. Warm, comfortabel en gezond. Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis.

Infrarood verwarming. Effectieve en efficiente warmtebron. Warm, comfortabel en gezond. Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis. Infrarood verwarming Warm, comfortabel en gezond Intelligente verwarming voor zorgwoningen en thuis. Effectieve en efficiente warmtebron De innovatieve infrarood verwarmingssystemen spelen helemaal in

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias Technologische invulling energie strategie Sciencepark Jan-Maarten Elias Smartgrid warmte/koude Parkeren Sporthal Matrix IC gebouwen Lab HIER BENT U NU WKO Kantoren FNWI-fac. Kantoren Kassen Datacenter

Nadere informatie

Van meten tot weten. Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement

Van meten tot weten. Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement Van meten tot weten Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement werkplekbezettings- en ruimtebenuttings Detectie In traditionele kantoor- en schoolomgevingen, waar iedereen een eigen werkplek of

Nadere informatie

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Wim Maassen Fellow Life Cycle Performance Design CV Wim Maassen Fellow Technische Universiteit

Nadere informatie

White paper. Komt een WKO bij de dokter. Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s

White paper. Komt een WKO bij de dokter. Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s White paper Komt een WKO bij de dokter Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s Inhoud Samenvatting 3 Aanleiding 3 Overzicht klimaatsysteem met WKO 3 Basisprincipes ontwerp WKO 4

Nadere informatie

Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden

Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden 26 Hans november Scherpenzeel 2009 Hans Scherpenzeel Introductie Adviseur in Utiliteitsbouw-team SenterNovem Innovatie, Agentschap energie, van het klimaat,

Nadere informatie

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL Management 9 Kennisoverdracht d.d. 12 augustus 2015 Case-study Valkenburgerstraat Omschrijving van het project Het programma bestaat uit een driesterren- en een viersterrenhotel. Het driesterrenhotel heeft

Nadere informatie

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Project uitgevoerd door: Innuvate B.V. : R. Krijger Energy Retrofit : P.W. Rolf In opdracht van: Gemeente Den Haag Omgevingsdienst

Nadere informatie

lezing ventilatie & luchtkwaliteit

lezing ventilatie & luchtkwaliteit 902.317 lezing & luchtkwaliteit Nederlands Vlaamse Bouwfysica Vereniging elphi nelissen 30 maart 2006 nelissen ingenieursbureau bv lezing NVBV maart 2006 1 inhoudsopgave lezing & luchtkwaliteit introductie

Nadere informatie

ENERGIENEUTRALE REGIOKANTOREN ENEXIS

ENERGIENEUTRALE REGIOKANTOREN ENEXIS ENERGIENEUTRALE REGIOKANTOREN ENEXIS Regiokantoor Enexis Enexis brengt stroom en gas bij mensen en bedrijven thuis. Vandaag en morgen. Met de energie van morgen zijn we vandaag al bezig. Zo zijn we bezig

Nadere informatie

HR-isolatie. voor het hellende dak

HR-isolatie. voor het hellende dak HR-isolatie voor het hellende dak Over de noodzaak van isolatie in de bouw bestaat allang geen discussie Waarom isoleren? meer. Voor de hedendaagse nieuwbouw gelden op dit vlak allerlei wettelijke voorschriften

Nadere informatie

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN)

Smart Grids proeftuinen. Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten (IPIN) Smart Grids proeftuinen Innovatieprogramma Intelligente Netten

Nadere informatie

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten? Onze zorg! Voor de beheersing van het

Nadere informatie

Meer comfort en minder energieverbruik?

Meer comfort en minder energieverbruik? Meer comfort en minder energieverbruik? Het kan, met intelligente sturing van zonwering, HVAC en verlichting Answers for infrastructure Geïntegreerd management van verlichting, binnenklimaat én zonwering

Nadere informatie

Verbetering Thermische Omgevingskwaliteit

Verbetering Thermische Omgevingskwaliteit Verbetering Thermische Omgevingskwaliteit installatietechniek Wil Roulaux 27 juni 2013 1 Waarom? Gebouwen als productiemiddel Functionaliteiten van gebouwen o Kwaliteit o Imago o Kostenbesparing Veranderde

Nadere informatie

uw portaal voor technisch facilitair management unica online

uw portaal voor technisch facilitair management unica online uw portaal voor technisch facilitair management unica online , Altijd en overal inzicht in uw technische installaties Snel en eenvoudig een storing melden? Inzicht in het energiegebruik van uw installaties?

Nadere informatie

De Exergetische Gebouwschil

De Exergetische Gebouwschil De Exergetische Gebouwschil Promotieonderzoek Michiel Ritzen NWO presentatie Michiel Ritzen - afgestudeerd aan de TU Delft, 2004 - architectuur, specialisatie Technologie in Duurzame Ontwikkeling - docent

Nadere informatie

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies Programma EP-certificaat vs maatwerkadvies Inhoud ISSO-publicatie 75.2 Kansen/bedreigingen voor de installatiesector Kees Arkesteijn ISSO EP-certificaat vs maatwerk

Nadere informatie

Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken. Carl-peter Goossen Ontwerpmanager. 24 maart 2015

Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken. Carl-peter Goossen Ontwerpmanager. 24 maart 2015 1 Presentatie Samen Nul op de meter Veranderingen energie denken Carl-peter Goossen Ontwerpmanager 2 Samen naar Nul op de meter Veranderingen energie denken en comfort 14 regio s in 11 landen 3 DNA in

Nadere informatie

ert Harm ten Bolscher

ert Harm ten Bolscher Bent u toeschouwer of doet u mee? ert Harm ten Bolscher 21-3- Inhoud Trends voor de bouw-/ vastgoedwereld? Anders denken Aanpak vanuit F2F-/Citadel-netwerk Wat betekenen trends voor de vastgoed- en bouwwereld?

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

VTDV. Green office. Hollands Huys Hasselt

VTDV. Green office. Hollands Huys Hasselt VTDV Green office Hollands Huys Hasselt D. Vanstraelen B. Palmers 22 april 2010 VTDV Green office - Hollands Huys Hasselt 1 Profiel Imtech Geeft klanten meetbare toegevoegde waarden Hoogwaardige totaaloplossingen

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron 23-10-2009 MiddenBeemster Aanpak tussen gemeente en huurders Duurzaam Woonbron Even voorstellen Jan Willem Croon, ambassadeur duurzaamheid Woonbron Ir. Bouwkunde TU Delft 10 jaar Stork contracting. 10

Nadere informatie

Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois

Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois Agenda Inleiding Typische maatregelen voor EPC Voorbeelden Interactie met onderhoud, comfort,

Nadere informatie

Tekst: Cees van de Sande

Tekst: Cees van de Sande Het lijkt zo vanzelfsprekend als we zeggen dat klaslokalen zijn gemaakt om optimaal te kunnen leren. Helaas is dat niet altijd het geval. Het klimaat in klaslokalen kan zelfs een negatief effect op de

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

Warmtepompen bij Rik van den Bosch. C.S. Löhr

Warmtepompen bij Rik van den Bosch. C.S. Löhr Warmtepompen bij Rik van den Bosch C.S. Löhr INTRODUCTIE Introductie Carrier / UTC Rik van den Bosch warmtepompen Warmtepomptechniek en systeemkeuze Case : Smart Cities Product or service 2 UTC BUSINESSES

Nadere informatie

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE PUE Het is algemeen geaccepteerd dat er iets moet gebeuren om het energieverbruik en de CO2-uitstoot van datacenters terug te dringen. Er is immers nu al sprake van een significant energieverbruik en een

Nadere informatie

Rapport energiecijfers kantoren

Rapport energiecijfers kantoren Rapport energiecijfers kantoren Dit rapport is aangemaakt op 08/31/10 om 11:31. De website Energiecijfers van NL Energie en Klimaat levert u actuele gegevens over energieprijzen en alle aspecten van energiegebruik

Nadere informatie

Tussen creativiteit en degelijkheid

Tussen creativiteit en degelijkheid Uitnodiging Intreerede Laure Itard Lector Energie en de Gebouwde Omgeving No-nonsense energieontwerp: Tussen creativiteit en degelijkheid Dinsdag 30 november 2010 Dr. Laure Itard is per 1 januari 2010

Nadere informatie

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Sportpark Kilder Meer betrokkenheid Meer keuze Meer kwaliteit MeerWaarde Het consortium Het consortium van Campen heeft reeds meerdere energetisch hoogwaardige

Nadere informatie

Van Beek. Grip op energie

Van Beek. Grip op energie Van Beek Grip op energie Van Beek: grip op energie Van Beek is specialist in het vertalen van meetgegevens naar concrete managementinformatie en adviezen. Wij doen dit bij uiteenlopende bedrijfsprocessen,

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid.

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid. Van 0-meting tot haalbare business case Meer informatie: www.w-e.nl www.gprsoftware.nl ir. Janny Stevens (stevens@w-e.nl) ir. Saskia van Hulten (hulten@w-e.nl) Wie zijn wij? W/E adviseurs www.w-e.nl Saskia

Nadere informatie

Luchtbehandeling 39SQ

Luchtbehandeling 39SQ Luchtbehandeling 39SQ dco E F F I C I E N C Y P L U G & P L A Y L U C H T B E H A N D E L I N G S U N I T FRISSE LUCHT ESSENTIEEL VOOR EEN PRETTIG COMFORT Mensen kunnen enkele weken zonder eten, enkele

Nadere informatie

Duurzaamheid = Business

Duurzaamheid = Business installatiegroep Duurzaamheid = Business Jan Nauta 22 juni 2010 Wijers: Goed verdienen aan duurzaamheid 18-06-2010 - Duurzaamheid is een strategische kans voor Nederland en het Nederlands bedrijfsleven.

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio Presentatie Gert-Jan de Looze Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s Presentatie Stadsregio Indeling presentatie Programma Rotterdamse Groene Gebouwen (RGG) Onderhouds en energieprestatiecontract

Nadere informatie

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst De NESK scholen duurzaam opgeleverd Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst Tabel actoren Projectfase Organisatie Programma van Eisen (PvE) Ontwerp Bestek/Inkoop Realisatie Gebruik Gemeente Heerhugowaard

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2.

Nadere informatie

CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs

CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs CO2 reductie? Jan van Hout OVVIA Van Hout Adviseurs en Installateurs CO2 reductie! OVVIA is een energie diensten leverancier OVVIA investeert in CO2 reductie; oa energiebesparing, hernieuwbare energie

Nadere informatie

Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor.

Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor. Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor. Als verantwoord ondernemer wilt u zo veel mogelijk besparen op energieverbruik. Als modern ondernemer wilt u goede prestaties

Nadere informatie

Active Building Concept. Het industriële gebouw van vandaag

Active Building Concept. Het industriële gebouw van vandaag Active Building Concept Het industriële gebouw van vandaag ACTIVE BUILDING CONCEPT Een actief gebouw geeft meer dan het neemt In de wereld van vandaag werken we aan actieve gebouwen die weinig tot geen

Nadere informatie

Samenwerken, daar zijn we goed in. Met diverse andere professionals werken wij samen aan nieuwe ontwikkelingen en integrale oplossingen.

Samenwerken, daar zijn we goed in. Met diverse andere professionals werken wij samen aan nieuwe ontwikkelingen en integrale oplossingen. Vandaag de dag worden er steeds hogere eisen gesteld aan technische installaties van gebouwen. Op zich is dat niet vreemd, immers goed ontworpen installaties zorgen ervoor dat mensen zich in een gebouw

Nadere informatie

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Bijlage 1 Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Door Sunburst B.V. Ing. Joost de Roij en Ing. Joost Vermeer januari 2014 Inhoudsopgave Blz Inleiding 3 1. Van inspanningsverplichting

Nadere informatie

Voor alle vastgoedgerelateerde duurzaamheidsaspecten gebundeld in één integrale oplossing

Voor alle vastgoedgerelateerde duurzaamheidsaspecten gebundeld in één integrale oplossing Planon Sustainability Management Voor alle vastgoedgerelateerde duurzaamheidsaspecten gebundeld in één integrale oplossing Planons Sustainability Managementoplossing bevat onder andere: Dashboards Monitoring

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 16 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157005 Contactpersoon:

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Thermaflex Nederland bv Postbus 145 5140 AC Waalwijk. Tel.: 0416-744 000 Fax: 0416-652 100. E-mail: sales.nl@thermaflex.com Website: www.thermaflex.

Thermaflex Nederland bv Postbus 145 5140 AC Waalwijk. Tel.: 0416-744 000 Fax: 0416-652 100. E-mail: sales.nl@thermaflex.com Website: www.thermaflex. Thermaflex Nederland bv Postbus 145 5140 AC Waalwijk Tel.: 0416-744 000 Fax: 0416-652 100 E-mail: sales.nl@thermaflex.com Website: www.thermaflex.nl 991104/1000 industrie woningbouw utiliteit www.thermaflex.nl

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

STIL, FLEXIBEL & ENERGIE- BESPAREND

STIL, FLEXIBEL & ENERGIE- BESPAREND LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS STIL, FLEXIBEL & ENERGIE- BESPAREND MULTI SYSTEEM UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIENT LAAG GELUIDSNIVEAU GEZOND KLIMAAT LIFE S GOOD WHEN IT S GREEN Greenovation

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Beta Testbedrijf E. van Dijk 007 Kleveringweg 12 2616 LZ Delft info@vabi.nl Delft, 8 februari 2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: Opdrachtgever BV A. Bee Projectgegevens: Voorbeeldproject

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie