Persoonlijk Informatie Dossier. Prostaatkanker: behandelingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Persoonlijk Informatie Dossier. Prostaatkanker: behandelingen"

Transcriptie

1 Persoonlijk Informatie Dossier Prostaatkanker: behandelingen (2 januari 2016

2 5. Uw behandeling Actief volgen bij prostaatkanker Operatief verwijderen van de prostaat met behulp van Da Vincirobot via open procedure Uitwendige bestraling, eventueel in combinatie met adjuvante hormonale therapie Inwendige bestraling Hormonale therapie Cryotherapie Klachtenverlichtende behandeling (palliatieve zorg) Actief volgen bij prostaatkanker Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij oudere mannen. Doordat prostaatkanker tegenwoordig vaak in een vroeg stadium wordt ontdekt en meestal langzaam groeit, zal niet iedere patiënt eraan overlijden. In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat de patiënt helemaal geen klachten krijgt. Deze patiënten komen in aanmerking voor het Active Surveillance beleid (actief volgen). In dit hoofdstuk leest u hier meer over. Prostaatkanker is een langzaam groeiende kanker. Bij 30% van de mannen blijkt de tumor zelfs niet of nauwelijks te groeien en ook geen klachten te veroorzaken. Het is daarom niet altijd zinvol om prostaatkanker direct actief te behandelen. Dit geldt voor: oudere mannen met een zeer langzaam groeiende prostaatkanker zonder klachten. mannen met een lage of stabiele PSA-waarde bij wie slechts in enkele biopten tumorcellen zijn gevonden en die verder gezond zijn. Als u en uw artsen na zorgvuldig overleg besluiten om (nog) niet direct actief te behandelen, wordt het verloop van uw ziekte nauwkeurig gevolgd met controleonderzoeken. Deze vorm van behandeling heet actief volgen. Dit houdt in dat de uroloog elke drie tot zes maanden een PSA-test bij u uitvoert, en soms een rectaal toucher herhaalt. Als de situatie langere tijd (twee jaar) stabiel blijft, kunnen de controles eens per zes maanden of eens per jaar plaatsvinden. Als de PSA- waarde toeneemt, krijgt u ongeveer eens per jaar ook een echografie en een biopsie. Als er

3 aanwijzingen zijn dat de tumor groeit, volgt meestal alsnog een curatieve behandeling (bestraling of operatie). Voordelen Het grote voordeel van actief volgen is dat zolang er niet tot behandeling wordt overgegaan er ook geen bijwerkingen zoals incontinentie (ongewild urine- en/ of ontlastingverlies) of impotentie (onvermogen om een erectie te krijgen of te behouden) kunnen optreden. Bovendien worden met actief volgen onnodige behandelingen voorkomen. Nadelen Wanneer u het besluit neemt het actief volgen beleid te volgen betekent dit dat u verder leeft met het feit dat u prostaatkanker heeft die nog niet wordt behandeld. Deze wetenschap kan voor sommige patiënten emotioneel belastend zijn. Operatief verwijderen van de prostaat (radicale prostatectomie) Als u prostaatkanker heeft en er zijn geen uitzaaiingen gevonden, dan kan de uroloog de hele prostaat met zaadblaasjes verwijderen. Ook wordt het eerste deel van de plasbuis verwijderd omdat deze door de prostaat loopt. Er wordt weer een nieuwe verbinding gemaakt tussen de blaas en het overgebleven deel van de plasbuis. De medische term voor deze operatie is een radicale prostatectomie. Als er wel uitzaaiingen zijn, komt u in aanmerking voor een andere behandeling. De operatie kan op verschillende manieren worden uitgevoerd: De radicale prostatectomie kan plaatsvinden via een kijkoperatie met behulp van een robot (Da Vincirobot). De opname duurt dan ongeveer 3dagen. De open procedure. Dit is een operatie via een snede in de onderbuik. De opname duurt ongeveer 5-7 dagen. De voorkeur gaat uit naar de operatie met behulp van een robot. Als dit om een bepaalde reden niet kan zal de uroloog dit met u bespreken.

4 De gevolgen van een radicale prostatectomie: Erectieproblemen. Afhankelijk van de grootte en de plaats van de tumor is het vaak onvermijdelijk dat de zenuwen die zorgen voor een erectie, beschadigd worden. Dit betekent dat het niet altijd meer (goed) mogelijk is een erectie te krijgen. Geen zaadlozingen. Dit wordt ook wel droog klaarkomen genoemd. U komt klaar met alle daarbij behorende gevoelens maar zonder zaadlozing. Urineverlies (incontinentie). De eerste tijd na de operatie hebben veel mannen last van urineverlies. Meestal stopt dit na een paar maanden. Sommige mannen blijven er last van houden, vooral bij drukverhogende momenten zoals hoesten of zware dingen tillen. Het kan dan een oplossing zijn om incontinentiemateriaal te gebruiken. Volledige en blijvende urine-incontinentie komt bij ongeveer vijf procent van de mannen voor. Bij een radicale prostatectomie krijgt u begeleiding en advies van de bekkenbodemfysiotherapeut om incontinentie te behandelen en/of te voorkomen. Brochure In de brochure Operatie voor het verwijderen van de prostaat staat de ingreep uitgebreid beschreven. U kunt hierin lezen over de voorbereiding op de operatie en over de operatie zelf. Ook wordt de nazorg en leefregels beschreven. Uitwendige bestraling (radiotherapie) bij prostaatkanker Een mogelijke behandeling bij prostaatkanker is radiotherapie. Dit wordt ook wel bestraling genoemd. Als bestraling voor u een mogelijkheid is kunt u voor een gesprek verwezen worden naar de radiotherapeut-oncoloog die u meer specifieke informatie hierover kan geven. Bij uitwendige bestraling wordt de prostaat uit verschillende richtingen bestraald. Door iedere dag een kleine hoeveelheid bestraling te geven, kan schade aan gezonde organen voorkomen worden. Dit betekent wel dat een patiënt gedurende een aantal weken dagelijks bestraald moet worden. De behandeling vindt poliklinisch plaats. Tijdelijke bijwerkingen zijn: vaker moeten plassen met een branderig gevoel en vaker aandrang voor ontlasting. En soms bloed en/of slijm bij de ontlasting. Bij uitwendige bestraling is de kans op impotentie kleiner dan na een operatie. Toch wordt na verloop van jaren een deel van de patiënten impotent. De kans op incontinentie is klein. Een deel van de patiënten heeft blijvend een frequentere stoelgang. Tijdens de behandeling bent u onder controle van de radiotherapeut-oncoloog van het Radiotherapeutisch Instituut Friesland (RIF). Als u lichamelijke klachten heeft kunt u die het beste met een medewerker van het RIF bespreken. Zij kunnen u adviseren en begeleiden in de behandeling van uw klachten. U kunt ook contact opnemen met uw eigen uroloog of de verpleegkundig consulent.

5 Meer informatie over bestraling vindt u op de site van het Radiologisch Instituut Friesland Aanvullende hormoontherapie (adjuvante hormoontherapie) Afhankelijk van het stadium van de tumor en de agressiviteit bespreekt de uroloog of radiotherapeut-oncoloog hormoontherapie met u. Hormoontherapie kan als aanvullende behandeling rondom en na de bestraling worden gegeven. Deze combinatie van behandelingen is vooral geschikt voor patiënten met een gevorderde tumor (Gleason-score 7-10). De hormoontherapie krijgt u in de vorm van medicijnen (tabletten en/of injecties). Meer informatie over de hormoontherapie vindt u verderop in dit PID. Inwendige bestraling (brachytherapie) bij prostaatkanker Een mogelijke behandeling bij prostaatkanker is inwendige bestraling, ook wel brachytherapie genoemd. Deze genezende behandeling is voor sommige patiënten geschikt, namelijk bij patiënten met een tumor in een vroeg stadium, lage PSA waarde (< 15) en een gleasonsomscore gelijk of lager dan 6. Voor meer informatie over deze behandeling verwijzen we u naar de website van het Radiotherapeutisch Instituut Friesland. Hier kunt u ook een folder vinden over deze ingreep. Tijdens de behandeling bent u onder controle van de radiotherapeut-oncoloog van het Radiotherapeutisch Instituut Friesland (RIF). Als u lichamelijke klachten heeft kunt u die het best met de radiotherapeut-oncoloog van het RIF bespreken. Hij/zij kan u adviseren en begeleiden in de behandeling van uw klachten. U kunt ook contact opnemen met uw eigen uroloog of de verpleegkundig consulent. Meer informatie over bestraling vindt u op de site van het Radiologisch Instituut Friesland

6 Hormoontherapie bij prostaatkanker Als u prostaatkanker heeft, kunt u als aanvullende (adjuvante) behandeling in combinatie met de uitwendige radiotherapie of als klachtenverlichtende behandeling hormoontherapie krijgen. Op deze pagina leest u informatie over deze behandeling. Hormonen en prostaatkanker Hormonen zijn stoffen die het lichaam zelf maakt. Hormonen worden uitgescheiden in het bloed en beïnvloeden een aantal processen of organen in het lichaam. Een belangrijke groep hormonen zijn de geslachtshormonen. De groei van prostaatkankercellen wordt gestimuleerd door het mannelijke geslachtshormoon testosteron. Werking hormoontherapie Hormoontherapie is erop gericht de stimulerende werking van testosteron te stoppen. Het ontstaan en de woekering van kankercellen kan zo (tijdelijk) worden stop gezet. Het gevolg is dat de groei van de kankercellen wordt geremd, het aantal kankercellen afneemt en dat eventuele klachten verminderen. Adjuvante hormoon therapie Soms wordt hormonale therapie als aanvullende behandeling geadviseerd aan mannen met niet-uitgezaaide prostaatkanker. Door de hormonale therapie toe te voegen aan radiotherapie hoopt men de kans op uitzaaiingen of terugkeer van de ziekte te verkleinen. Palliatieve hormoontherapie (klachtenverlichtende hormoontherapie) Hormoon therapie wordt meestal als klachtenverlichtende behandeling gegeven. Doel is dan om de ziekte te remmen en klachten te voorkomen of te verminderen. Er zijn twee mogelijkheden om de invloed van de geslachtshormonen op de groei van de tumorcellen te verkleinen: Orchidectomie; dit is een operatie waarbij het zaad- en hormoonproducerend weefsel wordt verwijderd (castratie). Hierdoor wordt de belangrijkste productiebron van het mannelijke geslachtshormoon weggenomen. Een deel van de zaadbal blijft zitten. Hormoonpreparaten; een andere mogelijkheid om een castratie te bewerkstelligen, is het gebruik van bepaalde hormoonpreparaten (de LH-RH analogen). Deze medicijnen blokkeren de hormonen die vanuit de hersenen de zaadballen stimuleren tot productie van testosteron. Zo n behandeling wordt wel een chemische castratie genoemd. De hormoonpreparaten worden via een onderhuidse injectie toegediend. Bijwerkingen van de hormoontherapie zijn: Minder zin in vrijen (libidoverlies) Impotentie (door sterk verminderde productie testosteron) Stemmingsveranderingen Opvliegers, dat wil zeggen, aanvallen van roodheid, warm worden en zweterigheid Verandering van lichaamsbeharing/lichaamsgewicht Op langere termijn verhoogde kans op botontkalking (osteoporose)

7 Gewrichtsklachten Moeheid Soms lichte zwelling en/of pijnlijkheid van de borsten en tepels Cryotherapie bij prostaatkanker Bij cryotherapie worden prostaatkankercellen vernietigd door ze te bevriezen. De behandeling is vooral geschikt voor patiënten die al bestraald zijn en die vermoedelijk opnieuw prostaatkanker hebben (recidief). Ook als u een niet-uitgezaaide prostaatkanker heeft en geen operatie kunt of wilt ondergaan, is cryotherapie misschien geschikt. Als u in aanmerking komt voor cryotherapie bespreekt uw uroloog dit met u. Deze behandeling wordt onder meer in het UMCG gegeven. Onder narcose worden een aantal naalden via het perineum (huid tussen anus en balzak) in de prostaat geplaatst waarna de naalden worden bevroren. Door de bevriezing van het weefsel die hierbij optreed wordt het prostaatweefsel gedood. Het is belangrijk dat u weet dat deze methode nog niet lang wordt uitgevoerd en daarom volgens velen tot de meer experimentele behandelingen wordt gerekend.

8 Klachtenverlichtende behandeling (palliatieve zorg) bij prostaatkanker Het is mogelijk dat uw prostaatkanker niet te genezen is. Dit betekent dat er geen behandelingen zijn die u kunnen genezen. Wel kunt u behandelingen krijgen die uw klachten verlichten. De medische naam voor deze zorg is palliatieve zorg. De uroloog informeert u over mogelijke palliatieve behandelingen. De palliatieve zorg die hier beschreven staat is onder andere gericht op het bestrijden van pijn bij prostaatkanker. Die pijn wordt meestal veroorzaakt door uitzaaiingen in het skelet. Als uw pijnklachten toenemen zijn onderstaande behandelingen mogelijk: Pijnstilling Uitwendige bestraling Radioactieve isotopenbehandelingen (bijvoorbeeld Strontium, Samarium) Chemotherapie Bifosfonaten Bloedtransfusie Pijnstilling De ervaring is dat een goede pijnstiller u kan helpen om het leven wat dragelijker te maken. Het is belangrijk een pijnbehandeling te vinden die uw pijn onderdrukt en zo weinig mogelijk bijwerkingen geeft. Pijnstillers werken het best wanneer hiervan steeds een bepaalde hoeveelheid in het bloed aanwezig is. U hoeft niet bang te zijn om verslaafd te raken aan pijnstillers. Ook hoeft u het slikken van pijnstillers niet uit te stellen uit angst dat ze dan niet meer voldoende helpen als de pijn toeneemt. Meer informatie over pijnbestrijding bij kanker kunt u vragen bij de verpleegkundig consulent. Uitwendige bestraling Als u door uitzaaiingen pijn in de botten heeft kan de uroloog u adviseren deze plek te laten bestralen. Meestal kunt u de plek waar de pijn zit goed aanwijzen. Met een foto of botscan kan de plaats van de bestraling precies worden vastgesteld. De bestraling vermindert de aanwezige ontsteking en laat de tumor verschrompelen. Direct na de bestraling kunt u tijdelijk meer pijn hebben doordat er vocht ophoopt rond de tumor. Soms is er een aantal dagen extra pijnmedicatie nodig. Daarna neemt de pijn af. Dit effect is in veel gevallen langdurig. Meer informatie over bestraling vindt u op de site van het Radiologisch Instituut Friesland (RIF) Radioactieve isotopen pijnbehandeling Als er op meerdere plaatsen in uw lichaam uitzaaiingen in het skelet zijn kan de uroloog u een behandeling met een radioactief isotoop adviseren. Bijvoorbeeld een behandeling met Strontium of Samarium. Deze middelen worden met een injectie of infuus door uw lichaam verspreid. Het radioactieve middel hoopt zich op in de uitzaaiingen die hierdoor worden vernietigd. Direct na de behandeling neemt de pijn meestal toe. Dit kan een tot twee weken duren. Daarna geeft de behandeling vaak enige tijd een vermindering van de pijnklachten. Deze behandeling kan de aanmaak van bloedlichaampjes verstoren. Dit kan leiden tot bloedarmoede, infecties of bloedingen. Vandaar dat uw bloed regelmatig wordt gecontroleerd.

9 Chemotherapie Chemotherapie is de behandeling van kanker met celdodende of celdelingremmende medicijnen. Deze medicijnen worden cytostatica genoemd. Er zijn verschillende soorten cytostatica, elk met een eigen werking. De medicijnen kunnen op verschillende manieren worden toegediend, bijvoorbeeld per infuus, als tablet of per injectie. Via het bloed verspreiden zij zich door uw lichaam en kunnen op vrijwel alle plaatsen kankercellen bereiken. Pas sinds enkele jaren komen sommige patiënten met uitgezaaide prostaatkanker, bij wie hormoonbehandeling geen effect (meer) heeft, in aanmerking voor chemotherapie. Als de behandeling aanslaat, leidt dat tot een iets langere levensduur en een betere kwaliteit van leven. Of u in aanmerking komt voor deze palliatieve behandeling kunt u het beste bespreken met uw uroloog. Bifosfonaten Als de tumor is uitgezaaid naar de botten, kan het skelet verzwakken. Dit kan pijn veroorzaken en de kans op botbreuken neemt toe. Bifosfonaten zijn stoffen die dit proces kunnen vertragen, doordat zij de verzwakking van het skelet kunnen tegengaan. Als u bloedarmoede heeft, kunt u klachten hebben als: vermoeidheid kortademigheid hartkloppingen bleekheid in het gezicht koud gevoel Als u deze klachten heeft, kan de huisarts of de uroloog uw bloed controleren. Als er sprake is van bloedarmoede kan de arts u doorsturen naar de verpleegafdeling Urologie voor een bloedtransfusie. U ontvangt dan een hoeveelheid donorbloed. Hierdoor wordt u een dag en soms ook een nacht opgenomen. Na de bloedtransfusie voelt u zich vaak wat beter. Het effect van een bloedtransfusie is tijdelijk. In de praktijk betekent dit dat na een aantal weken tot een maand het aantal rode bloedcellen weer zal dalen. U kunt meerdere bloedtransfusies achter elkaar ontvangen. Deze medicijnen worden via een infuus gegeven, tijdens een korte opname. Meestal duurt het toedienen twee of drie uur. Daarna kunt u weer naar huis. Het ontvangen van bloed (bloedtransfusie) Als prostaatkanker zich in het lichaam uitzaait, dan tast het vooral de botten aan. Dit betekent dat de botstructuur zwakker wordt. Ook wordt op sommige plaatsen de aanmaak van (rode)bloedcellen minder. De meest voorkomende klacht die hierdoor ontstaat is bloedarmoede (anemie).

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel HORMONALE THERAPIE PROSTAATKANKER Hormonale therapie INHOUD Inleiding... 3 Hoe werkt hormonale therapie?... 3 Wanneer hormonale behandeling?...

Nadere informatie

Prostaatkanker, informatie over de behandeling

Prostaatkanker, informatie over de behandeling Afdeling: Onderwerp: Urologie Prostaatkanker, informatie over de behandeling 1 Informatie over de behandeling van prostaatkanker De meest toegepaste behandelingen bij prostaatkanker zijn: waakzaam wachten;

Nadere informatie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Inleiding Bij u is een kwaadaardig gezwel in de prostaat aangetroffen (prostaatkanker). De uroloog heeft er samen met u voor gekozen om de prostaatkanker

Nadere informatie

Hormonale behandeling van prostaatkanker

Hormonale behandeling van prostaatkanker Hormonale behandeling van prostaatkanker 2 Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw behandelend uroloog met u besproken dat de resultaten van de onderzoeken definitief bevestigen dat u in

Nadere informatie

Hormonale behandeling van prostaatkanker

Hormonale behandeling van prostaatkanker Hormonale behandeling van prostaatkanker Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw behandelend uroloog met u besproken dat de resultaten van de onderzoeken definitief bevestigen dat u prostaatkanker

Nadere informatie

PSA Vlaanderen vzw. psavlaanderen@hotmail.com www.psa-vlaanderen.be. Prostaatkanker. Omdat weten belangrijk is!

PSA Vlaanderen vzw. psavlaanderen@hotmail.com www.psa-vlaanderen.be. Prostaatkanker. Omdat weten belangrijk is! PSA Vlaanderen vzw psavlaanderen@hotmail.com www.psa-vlaanderen.be Prostaatkanker Omdat weten belangrijk is! Informatie over de prostaat Informatie over de prostaat Wat is de prostaat? De prostaat is

Nadere informatie

OPERATIE AAN TEELBALLEN VOOR DE BEHANDELING VAN PROSTAATKANKER ORCHIDECTOMIE

OPERATIE AAN TEELBALLEN VOOR DE BEHANDELING VAN PROSTAATKANKER ORCHIDECTOMIE OPERATIE AAN TEELBALLEN VOOR DE BEHANDELING VAN PROSTAATKANKER ORCHIDECTOMIE 362 Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan de teelballen voor het behandelen van prostaatkanker. Deze ingreep wordt

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map

Patiënten Informatie Map Patiënten Informatie Map Prostaatkanker Deze Patiënten Informatie Map is eigendom van: Naam: De vinder van deze map wordt dringend verzocht contact op te nemen met de polikliniek urologie van ZGT ziekenhuislocatie

Nadere informatie

PROSTAATKANKER. Welke behandeling past het best bij u?

PROSTAATKANKER. Welke behandeling past het best bij u? PROSTAATKANKER Welke behandeling past het best bij u? Inhoud Waarom dit boekje?... 2 1. Wat is lokaal beperkte prostaatkanker?... 3 2. Welke behandelopties zijn er?... 4-8 3. Bijwerkingen en risico s...

Nadere informatie

PROSTAATKANKER.... Hoe nu verder? Alvast wat eerste antwoorden op uw talrijke vragen

PROSTAATKANKER.... Hoe nu verder? Alvast wat eerste antwoorden op uw talrijke vragen PROSTAATKANKER... Hoe nu verder? Alvast wat eerste antwoorden op uw talrijke vragen PROSTAATKANKER Hoe nu verder? Een korte uitleg voor mannen die te horen hebben gekregen dat ze mogelijk prostaatkanker

Nadere informatie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie

Infoblad KANKER ALGEMEEN. Hormonale therapie Infoblad KANKER ALGEMEEN Hormonale therapie HORMONALE THERAPIE Hormonale therapie is de behandeling van kanker met hormonen. Artsen noemen het ook: hormoontherapie, hormonale behandeling of hormoonbehandeling.

Nadere informatie

Prostaatkanker U kreeg van uw uroloog de diagnose van prostaatkanker. De informatie die de arts u mondeling gegeven heeft, wordt in deze brochure herhaald en aangevuld. U vindt hier meer informatie over

Nadere informatie

Prostaatkanker - afwachtend beleid

Prostaatkanker - afwachtend beleid Patiënteninformatie Prostaatkanker - afwachtend beleid rkz.nl Inleiding Bij oudere Nederlandse mannen is prostaatkanker de meest voorkomende vorm van kanker. Echter niet elke man bij wie prostaatkanker

Nadere informatie

MOGELIJKE BEHANDELINGEN

MOGELIJKE BEHANDELINGEN Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel MOGELIJKE BEHANDELINGEN PROSTAATKANKER 2 Inhoud Behandelingen bij prostaatkanker... 4 Curatieve behandelingen... 4 Active surveillance... 4 Operatie...

Nadere informatie

Afwachten bij prostaatkanker

Afwachten bij prostaatkanker Afwachten bij prostaatkanker Inleiding De arts heeft met u besproken dat u prostaatkanker heeft. In dat gesprek is ook gesproken over de verschillende manieren waarop we prostaatkanker kunnen behandelen.

Nadere informatie

Prostaatimplantatie met radioactief jodium

Prostaatimplantatie met radioactief jodium Prostaatimplantatie met radioactief jodium RADIOTHERAPEUTISCH INSTITUUT FRIESLAND Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 3 De prostaat 4 Het vaststellen van prostaatkanker 6 Prostaatkanker komt vaak voor. In

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel RADIOTHERAPIE PROSTAATKANKER INHOUD Wat is radiotherapie eigenlijk?...3 Uitwendige bestraling...3 Inwendige bestraling...5 Gang van zaken...7 Eerste

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud. Deze brochure is bedoeld voor mensen die onderzocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk) prostaatkanker hebben.

Voor wie is deze brochure? Inhoud. Deze brochure is bedoeld voor mensen die onderzocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk) prostaatkanker hebben. Prostaatkanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Prostaatkanker 4 Vroege ontdekking 5 Symptomen 7 Onderzoek voor de diagnose 8 Onderzoek na de diagnose 11 Behandeling 16 Overleving en gevolgen 32 Seksualiteit

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Radicale prostatectomie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Radicale prostatectomie Radicale prostatectomie RADICALE PROSTATECTOMIE INLEIDING Bij u is onlangs kanker in de prostaat geconstateerd. Uw behandelend specialist heeft met u de chirurgische ingreep besproken, waarbij de gehele

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat met de Da Vinci-operatierobot

Verwijderen van de prostaat met de Da Vinci-operatierobot De uroloog heeft met u besproken dat uw prostaat verwijderd moet worden. Dit wordt een radicale prostatectomie genoemd. De uroloog heeft met u besproken dat hij/zij de operatie met behulp van de Da Vinci

Nadere informatie

STRONTIUM-89 THERAPIE BIJ PIJNLIJKE SKELETMETASTASEN

STRONTIUM-89 THERAPIE BIJ PIJNLIJKE SKELETMETASTASEN STRONTIUM-89 THERAPIE BIJ PIJNLIJKE SKELETMETASTASEN 618 Afspraak afdeling Nucleaire Geneeskunde Mevrouw/meneer Dag Datum Tijdstip Wij willen u vragen uw recente jaarkaart van het Sint Franciscus Gasthuis

Nadere informatie

Behandelingen bij prostaatkanker

Behandelingen bij prostaatkanker Behandelingen bij prostaatkanker Deze folder geeft u informatie over mogelijke behandelingen bij prostaatkanker in het Antoni van Leeuwenhoek. Deze folder dient als ondersteuning en aanvulling op mondelinge

Nadere informatie

Behandelingen bij prostaatkanker

Behandelingen bij prostaatkanker Behandelingen bij prostaatkanker Deze folder geeft u informatie over mogelijke behandelingen bij prostaatkanker in het Antoni van Leeuwenhoek. Deze informatie dient als ondersteuning en aanvulling op de

Nadere informatie

C. 1. Hormoonbehandeling

C. 1. Hormoonbehandeling C. 1. Hormoonbehandeling Heeft u een hormoongevoelige tumor? Dan krijgt u in overleg met uw oncoloog zo nodig een hormoonbehandeling. Een hormoonbehandeling is de behandeling van kanker met hormonen. Dit

Nadere informatie

Prostaatkanker: algemene info

Prostaatkanker: algemene info Prostaatkanker: algemene info Vernemen van de diagnose Op het moment dat u deze informatie in handen krijgt heeft je arts je de vermoedelijke diagnose van kanker of een kwaadaardig proces in de prostaat

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen)

Maatschap Urologie. Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen) Maatschap Urologie Orchidectomie (chirurgische verwijdering van één of beide teelballen) Datum en tijd U wordt (dag), (datum) om uur verwacht. Plaats U meldt zich op de afgesproken tijd bij de receptie

Nadere informatie

Urologie. Richard van der Linden Thijn de Vocht

Urologie. Richard van der Linden Thijn de Vocht Urologie Richard van der Linden Thijn de Vocht Qais Niemer Laurens Donkers Richard van der Linden Thijn de Vocht 2 John Verhulst Urologie? Urologie is het vakgebied dat zich bezighoudt met ziekten in de

Nadere informatie

Bestraling prostaatkanker

Bestraling prostaatkanker Bestraling prostaatkanker Informatie voor patiënten Zoals u van uw uroloog heeft vernomen, is bij u prostaatkanker ontdekt. Het vooronderzoek heeft gelukkig geen afwijkingen getoond die op uitzaaiingen

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker

voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker voor verwijzing naar het UMCG te Groningen, de afdeling Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker Inleiding U heeft prostaatkanker en bent onder behandeling van de afdeling Urologie van

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker onderdeel ZIEKTEBEELD PROSTAATKANKER 2 Inhoud Prostaatkanker... 4 De prostaat... 4 Hoe werkt de prostaat?... 5 Wat is kanker?... 7 Onderzoeken... 7 Bloedonderzoek...

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP)

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Gefinancierd door: 2014 en Borstkankervereniging Nederland Hoe werkt deze Keuzehulp voor uitgezaaide borstkanker? Informatiekaart

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale laparoscopische

Robot-geassisteerde radicale laparoscopische Robot-geassisteerde radicale laparoscopische prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten

Nadere informatie

Kwaadaardige prostaatgezwellen

Kwaadaardige prostaatgezwellen Kwaadaardige prostaatgezwellen 1 Wanneer aan denken? Vanaf 50 jaar Vanaf 40 jaar als er familie is met prostaatkanker 2 Wat moet ik doen? Ga jaarlijks op raadpleging wij uw huisarts. Deze zal een prostaatonderzoek

Nadere informatie

Prostaatkanker. 07 september 2011. De Prostaat

Prostaatkanker. 07 september 2011. De Prostaat Prostaatkanker 07 september 2011 De Prostaat Prostaat Veranderingen aan de prostaat Prostaat wordt groter Soms plasklachten. Goedaardige of kwaadaardig veranderingen. Prostaatvergroting Prostaatkanker

Nadere informatie

Verwijderen van prostaat weefsel via de buik (Millin)

Verwijderen van prostaat weefsel via de buik (Millin) Verwijderen van prostaat weefsel via de buik (Millin) Informatie voor patiënten F0208-3415 oktober 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Radicale prostatectomie Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Na onderzoek door de uroloog is er bij u prostaatkanker geconstateerd. In deze folder geven wij informatie over de prostaat,

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Financieel mogelijk gemaakt door: 2015 De ArgumentenFabriek en borstkankervereniging nederland FAS799.014.011/exp. juli 2017 Hoe

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map Prostaatkanker

Patiënten Informatie Map Prostaatkanker Patiënten Informatie Map Prostaatkanker Deze Patiënten Informatie Map is eigendom van: Naam: De vinder van deze map wordt dringend verzocht contact op te nemen met de polikliniek urologie van ZGT Almelo

Nadere informatie

Leefregels na prostaatverwijdering. Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RARP)

Leefregels na prostaatverwijdering. Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RARP) Leefregels na prostaatverwijdering met de robot Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RARP) 2 U heeft een robot geassisteerde radicale prostatectomie (RARP) ondergaan. In deze folder krijgt u uitleg

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure?

Voor wie is deze brochure? Prostaatkanker Inhoud Voor wie is deze brochure? Voor wie is deze brochure? 3 Prostaatkanker 4 Symptomen 6 Onderzoek voor de diagnose 7 Onderzoek na de diagnose 10 Behandeling van prostaatkanker 14 Actief

Nadere informatie

Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker

Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker 2 Uw uroloog heeft met u besproken dat de resultaten van de onderzoeken helaas bevestigen dat u prostaatkanker heeft. Ook is besproken of er

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud. Deze brochure is bedoeld voor mannen die onderzocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk) prostaatkanker

Voor wie is deze brochure? Inhoud. Deze brochure is bedoeld voor mannen die onderzocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk) prostaatkanker Prostaatkanker Inhoud Voor wie is deze brochure? Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Het lymfestelsel 6 De prostaat 8 Prostaatkanker 10 Oorzaken 11 Vroege ontdekking 12 Klachten 14 Onderzoek

Nadere informatie

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker Informatie over het verwijderen van de prostaat vanwege kanker INFORMATIE OVER HET VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT VANWEGE KANKER De folder geeft u informatie over de volledige verwijdering van de prostaat

Nadere informatie

RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven. Dienst Urologie. Informatie voor patiënten. De brachytherapie

RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven. Dienst Urologie. Informatie voor patiënten. De brachytherapie RZ Heilig Hart Leuven Naamsestraat 105 3000 Leuven Dienst Urologie Informatie voor patiënten De brachytherapie UROLOGIE De brachytherapie Geachte heer, In deze brochure vindt u informatie over de behandeling

Nadere informatie

Hormoon remmende injecties bij prostaatkanker

Hormoon remmende injecties bij prostaatkanker Hormoon remmende injecties bij prostaatkanker Inleiding U heeft zojuist van uw uroloog gehoord dat uit de onderzoeken is gebleken dat u prostaatkanker heeft. De arts heeft met u besproken welke gevolgen

Nadere informatie

Urologie. Prostaatkanker. Persoonlijke Informatie Map. www.catharinaziekenhuis.nl

Urologie. Prostaatkanker. Persoonlijke Informatie Map. www.catharinaziekenhuis.nl Urologie Prostaatkanker Persoonlijke Informatie Map www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud 1.1 Inleiding... 4 1.2 Vragen en/of opmerkingen... 7 1.3 Aantekeningen... 8 1.4 Urologisch oncologieverpleegkundige...

Nadere informatie

Prostaatkanker: verwijdering van de teelballen (subcapsulaire orchidectomie)

Prostaatkanker: verwijdering van de teelballen (subcapsulaire orchidectomie) Prostaatkanker: verwijdering van de teelballen (subcapsulaire orchidectomie) In overleg met uw behandelend uroloog heeft u besloten een gedeelte van de zaadballen te laten verwijderen (subcapsulaire orchidectomie).

Nadere informatie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Beter voor elkaar 2 In Nederland wordt per jaar in totaal bij ongeveer 5.200 mensen blaaskanker vastgesteld. Daarvan hebben circa 2.600 mensen een spierinvasief

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT Laparoscopische prostatectomie met behulp van robotchirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT Laparoscopische prostatectomie met behulp van robotchirurgie PATIËNTENINFORMATIE VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT Laparoscopische prostatectomie met behulp van robotchirurgie 2 VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT Laparoscopische prostatectomie met behulp van robotchirurgie Door

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker

Patiënteninformatie. Brachytherapie bij prostaatkanker Patiënteninformatie Brachytherapie bij prostaatkanker Inhoud Inleiding... 3 Wat is brachytherapie?... 3 Hoe verloopt de behandeling?... 3 Bijwerkingen... 4 Regels en richtlijnen na de bestraling... 5 Controles

Nadere informatie

Prostaatcarcinoom. Urologie

Prostaatcarcinoom. Urologie Prostaatcarcinoom Urologie Inhoudsopgave 1. Inleiding...5 2. De prostaat...6 2.1 Functie... 7 2.2 Goedaardige en/ of kwaadaardige vergroting...8 3. Wat is kanker?...10 4. Praten over prostaatproblemen...11

Nadere informatie

Prostaatoperatie via de buik

Prostaatoperatie via de buik Prostaatoperatie via de buik Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0138 Inleiding Binnenkort wordt u aan uw prostaat geopereerd. In deze folder leest u meer over de voorbereidingen op de operatie,

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Urologie Brachytherapie bij prostaatkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Behandeling... 3 Na de behandeling... 4 Mogelijke risico s, complicaties en bijwerkingen... 5 Algemene richtlijnen na uw opname...

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde

Nucleaire Geneeskunde Nucleaire Geneeskunde Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radium-223 (Xofigo) Inleiding Met radium wordt bij deze behandeling de radioactieve stof radium-223 bedoeld. Xofigo is de merknaam

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde

Nucleaire Geneeskunde Nucleaire Geneeskunde Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radium-223 (Xofigo) Inleiding Het doel van deze folder is om u te informeren over de werking en het te verwachten beloop van een

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Inleiding Na verschillende onderzoeken

Nadere informatie

Keuzehulp voor mannen met gelokaliseerde prostaatkanker

Keuzehulp voor mannen met gelokaliseerde prostaatkanker Keuzehulp voor mannen met gelokaliseerde prostaatkanker In te vullen door de arts Mogelijke behandelingen die voor u geschikt zijn: Actief volgen Operatie Uitwendige bestraling Inwendige bestraling (=brachytherapie)

Nadere informatie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie Verwijderen van een zaadbal via de lies Inguinale orchidectomie Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Na de operatie... 2 Bloedverdunners... 2 Ontslag... 3 Tot slot... 4 Ruimte voor vragen... 5

Nadere informatie

Oncologie Wegname van teelballen ivm prostaatkanker / subcapsulaire orchiectomie

Oncologie Wegname van teelballen ivm prostaatkanker / subcapsulaire orchiectomie Oncologie Wegname van teelballen ivm prostaatkanker / subcapsulaire orchiectomie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft de uroloog met u besproken dat u een operatie aan de teelballen

Nadere informatie

Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radium-223

Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radium-223 Nucleaire geneeskunde Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radium-223 www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Doel van de behandeling... 3 Hoe werkt radium?... 4 Behandelteam... 4 Voorbespreking...

Nadere informatie

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser In overleg met uw uroloog heeft u besloten tot een prostaatoperatie: de zogenaamde Green Light Laser verdamping (vaporisatie) van de prostaat. Het doel van deze operatie is het verwijderen van weefsel

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel. OPERATIE (het verwijderen van de prostaat) PROSTAATKANKER Operatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel. OPERATIE (het verwijderen van de prostaat) PROSTAATKANKER Operatie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel OPERATIE (het verwijderen van de prostaat) PROSTAATKANKER 2 INHOUD Inleiding... 4 De operatie... 5 Voor de operatie... 6 Na de operatie... 7 Follow

Nadere informatie

Verwijderen zaadbal (Orchidectomie)

Verwijderen zaadbal (Orchidectomie) Verwijderen zaadbal (Orchidectomie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het laten verwijderen van een zaadbal, een zogeheten orchidectomie. In deze folder leest u meer over deze operatie

Nadere informatie

Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radioactief radium-223

Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radioactief radium-223 Behandeling van botmetastasen van prostaatkanker met radioactief radium-223 Nucleaire Geneeskunde Inleiding Het doel van deze folder is om u te informeren over de werking en het te verwachten beloop van

Nadere informatie

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4 TURP Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Voorbereiding... 1 De operatie... 2 Na de operatie... 3 Bloedverdunners... 4 Mogelijke bijwerkingen van de operatie... 4 Ontslag... 5 Tot slot... 6 Inleiding

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker. Urologie

Brachytherapie bij prostaatkanker. Urologie Brachytherapie bij prostaatkanker Urologie Inleiding Prostaatkanker is, net als andere vormen van kanker, een ziekte van de lichaamscellen. Kanker wordt gekarakteriseerd door de ongecontroleerde groei

Nadere informatie

Screening op prostaatkanker

Screening op prostaatkanker Screening op prostaatkanker Informatie voor mannen die een PSA-test overwegen of aanvragen. Wat we weten en wat we niet weten: zaken om over na te denken alvorens te besluiten een PSA-test te laten uitvoeren.

Nadere informatie

Radicale prostatectomie

Radicale prostatectomie Radicale prostatectomie De arts heeft na onderzoek geconstateerd dat u een gezwel in de prostaat heeft. In overleg met uw arts heeft u besloten dat u binnenkort een operatie ondergaat, waarbij de prostaat

Nadere informatie

Deel 8. Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker

Deel 8. Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker . Bijwerkingen van de bestraling van prostaatkanker In dit deel kunt u meer lezen over de mogelijke bijwerkingen van de bestraling. Mogelijke bijwerkingen tijdens of enkele weken na de bestraling Mogelijke

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Brachytherapie bij prostaatkanker In deze folder vindt u informatie over de inwendige bestraling van de prostaat (brachytherapie). Wat is brachytherapie? Bij deze vorm van inwendige bestraling brengt

Nadere informatie

Behandeling met Strontium-89-chloride of Samarium-153-lexidronam

Behandeling met Strontium-89-chloride of Samarium-153-lexidronam NUCLEAIRE GENEESKUNDE Behandeling met Strontium-89-chloride of Samarium-153-lexidronam BEHANDELING U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden

Nadere informatie

Infobrochure. Brachytherapie. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Brachytherapie. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Brachytherapie mensen zorgen voor mensen 2 Beste patiënt, U werd op onze afdeling opgenomen voor de behandeling van een prostaataandoening door middel van brachytherapie. In deze brochure

Nadere informatie

Urologie. Prostaatklachten

Urologie. Prostaatklachten Urologie Prostaatklachten Urologie Inleiding In deze folder vindt u informatie over prostaatklachten. Deze informatie is bedoeld om u inzicht te geven in de oorzaak van de klachten en de mogelijkheden

Nadere informatie

Verwijdering van een zaadbal

Verwijdering van een zaadbal Verwijdering van een zaadbal In overleg met uw uroloog is besloten om bij u één of beide zaadballen te verwijderen. Dit heet een orchidectomie. Voor deze ingreep wordt u een à twee dagen opgenomen. In

Nadere informatie

Uitzaaiingen in de wervelkolom

Uitzaaiingen in de wervelkolom Oncologie Uitzaaiingen in de wervelkolom Inleiding Kwaadaardige gezwellen (tumoren) kunnen soms uitzaaien naar andere delen van het lichaam. We spreken dan van uitzaaiingen of metastasen. Uitzaaiingen

Nadere informatie

Prostaatoperatie via de buik

Prostaatoperatie via de buik Prostaatoperatie via de buik Inleiding Binnenkort wordt u aan uw prostaat geopereerd. In deze folder leest u meer over de voorbereidingen op de operatie, de opname in het ziekenhuis en de periode na de

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Brachytherapie bij prostaatkanker Inleiding Prostaatkanker is, net als andere vormen van kanker, een ziekte van de lichaamscellen. Kanker wordt gekarakteriseerd door ongecontroleerde groei van abnormale

Nadere informatie

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal Prostaatoperatie Inleiding Een aantal mannen krijgt op latere leeftijd klachten van de prostaat. De prostaat is een klier die zich onder de blaas bevindt, rondom het begin van de plasbuis. Deze klier heeft

Nadere informatie

Urologie Cryotherapie

Urologie Cryotherapie Urologie Cryotherapie als behandeling van prostaatkanker Urologie Inleiding U heeft prostaatkanker en bent onder behandeling van de afdeling Urologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Nadere informatie

Passant tarief vanaf 01-01-2016 t/m 31-12-2016 Declaratiecode Zorgproduct Omschrijving Tarieven

Passant tarief vanaf 01-01-2016 t/m 31-12-2016 Declaratiecode Zorgproduct Omschrijving Tarieven 15B903 010501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 1.577,89 15B904 010501003 Lasertherapie bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 333,91

Nadere informatie

Prostaatkanker. Supplement informatiewijzer oncologie. Inhoudsopgave. 1. Wat is prostaatkanker? 2. Behandelingsmogelijkheden

Prostaatkanker. Supplement informatiewijzer oncologie. Inhoudsopgave. 1. Wat is prostaatkanker? 2. Behandelingsmogelijkheden Supplement informatiewijzer oncologie Prostaatkanker Inhoudsopgave 1. Wat is prostaatkanker? 2. Behandelingsmogelijkheden 3. Prostaatkanker en seksualiteit 4. Meer informatie over prostaatkanker Deze informatie

Nadere informatie

Zaadbalkanker. Urologie

Zaadbalkanker. Urologie Zaadbalkanker Urologie Inhoudsopgave 1. Inleiding...4 2. Wat is kanker?...5 3. Risicofactoren...6 4. Misverstanden...7 5. Stellen van de diagnose...9 6. Operatie... 10 7. Verder onderzoek... 12 9. Verloop

Nadere informatie

Borstkanker en hormoontherapie

Borstkanker en hormoontherapie Chirurgie Borstkanker en hormoontherapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is hormoontherapie?... 3 Vrouwelijke geslachtshormonen... 3 Wanneer komt u in aanmerking voor een hormoonbehandeling?... 4

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

H Hormonale therapie bij borstkanker

H Hormonale therapie bij borstkanker H.40017.0316 Hormonale therapie bij borstkanker Inleiding Hormonen zijn stoffen die ons lichaam zelf maakt en deze stoffen regelen een groot aantal lichaamsfuncties. Hormonen worden in een aantal klieren,

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Radiotherapie Brachytherapie bij prostaatkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Pre-operatieve screening en anesthesie... 3 De opname... 4 De behandeling... 4 Na de behandeling... 5 Controleafspraken...

Nadere informatie

Intra-Operatieve Radiotherapie bij endeldarmkanker

Intra-Operatieve Radiotherapie bij endeldarmkanker Intra-Operatieve Radiotherapie bij endeldarmkanker Deze folder gaat over een eenmalige bestraling tijdens een operatie bij endeldarmkanker. Deze vorm van bestraling heet intra-operatieve radiotherapie

Nadere informatie

Informatie voor patiënten

Informatie voor patiënten De prostaatkliniek Informatie voor patiënten Prostaatkanker en seksualiteit UROLOGIE Prostaatkanker en seksualiteit Voor wie is deze brochure? Deze brochure is in de eerste plaats bedoeld voor kankerpatiënten

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Radicale Prostatectomie. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Radicale Prostatectomie. rkz.nl Patiënteninformatie Radicale Prostatectomie rkz.nl Geachte heer, U wordt in het ziekenhuis opgenomen, voor een operatie waarbij de gehele prostaat wordt weggenomen. Dit is nodig omdat bij u prostaatkanker

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

UMCG Passantenprijzen 2016 DBC zorgproducten verzekerde zorg per

UMCG Passantenprijzen 2016 DBC zorgproducten verzekerde zorg per 010501002 15B903 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 1.457,67 010501003 15B904 Lasertherapie bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 297,80

Nadere informatie

Prostaatkanker Afdeling Urologie

Prostaatkanker Afdeling Urologie Prostaatkanker Afdeling Urologie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 02-2015-6680 Inhoud Persoonlijke gegevens Voorwoord 1. Radboudumc Centrum voor Oncologie

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat bij prostaatkanker

Verwijderen van de prostaat bij prostaatkanker Verwijderen van de prostaat bij prostaatkanker Hoofddorp U heeft een kwaadaardige prostaattumor (prostaatkanker) zonder uitzaaiingen. Uw uroloog heeft de verschillende behandelingen met u besproken. Met

Nadere informatie

010501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 15B903 2.147,72

010501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 15B903 2.147,72 010501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 15B903 2.147,72 010501003 Lasertherapie bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 15B904 378,92

Nadere informatie

Declaratie Zorg code product Omschrijving Tarief

Declaratie Zorg code product Omschrijving Tarief Declaratie code Zorg product Omschrijving Tarief 15B903 10501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 3.060,92 15B904 10501003 Lasertherapie bij

Nadere informatie

Standaard prijslijst DBC-zorgproducten

Standaard prijslijst DBC-zorgproducten Standaard prijslijst DBC-zorgproducten DBCzorgproductcode 010501002 Ziekenhuisopname met maximaal 5 verpleegdagen bij een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) 15B903 20160101 20161231 1.575,28 010501003

Nadere informatie

Cryotherapie bij prostaatkanker

Cryotherapie bij prostaatkanker UROLOGIE Cryotherapie bij prostaatkanker BEHANDELING Cryotherapie bij prostaatkanker Uw uroloog heeft verteld dat hij uw prostaattumor met cryotherapie zal behandelen. Dit is een behandeling waarbij de

Nadere informatie