Uitvoeringsprogramma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitvoeringsprogramma Leefbaarheid@Brabant"

Transcriptie

1 Uitvoeringsprogramma Uitvoeringsprogramma Omslag Leefbaarheid.indd :17

2 Inhoudsopgave 1 Context en uitgangspunten 3 2 Perspectief (stip op de horizon) Lessen uit de beleidsevaluatie ex ante 4 3 Werkwijze en aanpak Samen met partners aan de slag Focus op leefbaarheid Zelforganiserend vermogen Provinciale rollen en bijdrage 7 4 Hoe zorgen we voor resultaten? Provincie als partner, wanneer een goede samenwerkingspartner? Kansrijke thema s en netwerken Participatie in provinciale, landelijke en Europese netwerken Inspiratie en communicatie Resultaten borgen: succes- en faalfactoren zelforganisatie / Evaluatie 10 5 Prestaties, instrumenten en middelen Provinciale instrumenten Beleidsprestaties en indicatoren uit begroting Wijzigingen en aanvullingen Voortgang 13 Bijlagen Voorbeelden van kansrijke thema s en netwerken: Coöperaties, wonen, zorg en welzijn, kleinschalige economische ontwikkeling, moderne kijk op voorzieningen Nadere informatie specialismen / kerntaken steunfuncties en netwerken Provincie Noord-Brabant s-hertogenbosch, november

3 1 Context en uitgangspunten Met dit uitvoeringsprogramma nodigen wij partners uit tot deelname aan een Brabant-lab waarin we gezamenlijk een impuls geven aan de leefbaarheid van Brabant. Afgelopen periode hebben wij geïnvesteerd in ondermeer Integrale Dorps Ontwikkelingsplannen (Idop s) van gemeenten in Brabant. Demografische ontwikkelingen vragen nu om oplossingen op bredere schaal en ook met nieuwe partijen. In de Agenda van Brabant heeft de provincie de ambitie uitgesproken om tot de Europese top van kennis en innovatieregio s te blijven behoren. Brabant wil een hoogwaardig vestigingsklimaat bieden met een aantrekkelijke woonomgeving. Zo n woonomgeving heeft voldoende groen, cultuur en sportvoorzieningen in de buurt en biedt een gezond, sociaal en veilig leefklimaat. Vanuit deze ambitie hebben Provinciale Staten in het beleidskader besloten om samen met partners te willen werken aan de leefbaarheid van Brabant (PS 45/12, 21 september 2012). Niet vanuit een eigenstandig provinciaal leefbaarheidbeleid, maar in aansluiting op initiatieven vanuit de samenleving. Uiteraard handelen we daarbij in samenhang met onze kerntaken op het terrein van Ruimtelijke Ordening, Economie en Cultuur en in lijn met de sturingsfilosofie vanuit het Koersdocument Stad en Platteland. Daarbij wordt eerst en vooral gestart vanuit het denken en handelen van burgers en ondernemers. Positieve elementen uit programma s zoals IDOP s en Slimme Zorg (burgerkracht en innovatieve samenwerkingsverbanden) geven wij een plek in de nieuwe aanpak. In het beleidskader is ervoor gekozen om leefbaarheid te stimuleren via het versterken van het zelforganiserend vermogen van bovenlokale netwerken. (Streek)netwerken, (tijdelijke) coalities van maatschappelijke organisaties, bewoners, ondernemers en (lokale) overheden worden opgeroepen tot deelname aan het platform een Brabant-lab waarin gezamenlijk innovaties zullen worden ontwikkeld en gerealiseerd. Provinciale Staten hebben daar op 21 september aan toegevoegd vooral ook op zoek te zijn naar nieuwe netwerken en partners: met name het MKB en jongeren verdienen extra aandacht. De focus ligt op leefbaarheidvraagstukken die het gevolg zijn van demografische ontwikkelingen en op innovatieve benaderingen. In dit uitvoeringsprogramma geven we aan hoe we vorm geven en wat onze rol en inzet daarbij is. 2 Perspectief (stip op de horizon) In het beleidskader hebben we aangegeven de volgende resultaten te willen boeken in 2015: De start en realisatie van projecten en programma s op een aantal van de in het beleidskader genoemde thema s. De betrokken (streek)netwerken hebben samen met ons de agenda voor leefbaarheidvraagstukken geïnventariseerd en in kaart gebracht met wie de beoogde resultaten bereikt dienen te worden. We weten welke factoren zelforganiserend vermogen stimuleren dan wel belemmeren. 3

4 We gaan er daarbij vanuit, dat we via het stimuleren van het zelforganiserend vermogen uiteindelijk bijdragen aan een verbetering van de leefbaarheid in Brabant. 2.1 Lessen uit de beleidsevaluatie ex ante Als onderdeel van het beleidskader Leefbaarheid wordt in samenwerking met het team Kennis en Onderzoek van de provincie een ex-ante beleidsevaluatie uitgevoerd. De eerste bevindingen daaruit zijn (samengevat): 1. De rollen die de provincie wil spelen, bijvoorbeeld samenwerken en faciliteren, kunnen duidelijker benoemd worden in combinatie met provinciale voorwaarden en financiële inzet. 2. Omdat er geen nulmeting is voor zelforganiserend vermogen in relatie tot leefbaarheid, wordt de suggestie gedaan deze kennis vooral te ontwikkelen in het samenspel met de partners zelf en dit te koppelen aan concrete vraagstukken, in plaats van dit in abstracto te onderzoeken. 3. Voor wat betreft de integrale aanpak wordt geadviseerd: o Overzicht te creëren in de samenhang met andere beleidsterreinen en in de uitvoeringsfase de relevante provinciale kernopgaven in de wisselwerking met partners te concretiseren. o Integraal beleid binnen de provincie goed te organiseren o Extern een goede samenwerkingsspeler zijn betekent dat de provincie vanuit één front-office een breed provinciaal palet meeneemt. 4. Werken aan de uitvoerbaarheid van minder regels / ontregelen. De bevindingen uit de beleidsevaluatie ex ante nemen wij ter harte in dit uitvoeringsprogramma. Bij de rollen, doelen en instrumenten maken we onderscheid tussen samenwerken en faciliteren (punt 1). Voor het ontwikkelen van kennis over het zelforganiserend vermogen (punt 2) gaan we een monitoring systeem hanteren dat ons in de praktijk gaat helpen initiatieven te typeren naar inhoud, proces en actoren. Daarbij leggen we de focus op maatschappelijke effecten. Zo wordt werkende weg de kennis verzameld over het zelforganiserend vermogen. De punten 3 en 4 (integrale aanpak, ontregelen) zijn een belangrijke voorwaarde om onze rol succesvol te kunnen uitvoeren. 3 Werkwijze en aanpak We kiezen bij voor een open netwerk structuur. In onderstaand schema is een praktische vertaling gemaakt van de werkwijze zoals het beleidskader beoogt. Het geeft weer wat ons doel is, hoe we resultaten willen halen, vanuit welke rollen we opereren en welke partners we willen betrekken. 3.1 Samen met partners aan de slag Het uitvoeringsprogramma is erop gericht om samen met maatschappelijke en bestuurlijke partners aan de slag te gaan en leefbaarheidsvraagstukken in Brabant op te pakken. Het gaat om partners die aansluiten bij leefbaarheidopgaven en deze werken waar zinvol, in een combinatie van: Omgeving (bewoners, eindgebruikers, maatschappelijk middenveld) Ondernemers Onderwijs en kenniscentra Overheden 4

5 We sluiten aan op bestaande netwerken bijvoorbeeld rondom IDOP s, Slimme Zorg, Streekhuizen en RO wonen. Door SER Brabant is in september 2012 advies uitgebracht over kleinschalige innovaties MKB en de leefbaarheid van het landelijk gebied. SER Brabant pleit ervoor om met het programma kleinschalige economische innovaties uit te lokken. Nadrukkelijk gaan we voor de uitvoering van dit programma dan ook op zoek naar nieuwe netwerken met nieuwe partners, ondermeer het MKB en jongeren. We zullen daarbij gebruik maken van de resultaten van het onderzoek dat vanuit het Programma Stad en Platteland wordt uitgevoerd door de adviescombinatie Flevum /Philips Innovations naar nieuwe ideeën, oplossingen en verbindingen die bijdragen aan de versterking van de wisselwerking tussen sterke steden en vitaal platteland. Hierbij worden ondermeer behoeften en ideeën in kaart gebracht van partijen (usual en unusual, known en unknown). Daarnaast zullen we via het gebruik van gerichte communicatiemiddelen nieuwe partners betrekken. We focussen op concrete initiatieven en verkennen samen met de partners de gewenste bijdrage aan leefbaarheid, de wijze waarop het zelforganiserend vermogen kan worden versterkt en de bijdrage die dan vanuit de provincie wenselijk en zinvol is. 3.2 Focus op leefbaarheid Het programma richt zich op leefbaarheidsvraagstukken als gevolg van demografische ontwikkelingen. Diverse thema s zijn dan denkbaar zoals: Wonen-zorg-welzijn / veiligheid Kleinschalige economische innovatie Innovatieve oplossingen kleinschalig vervoer Gastvrij Brabant Gezondheid Arbeidsmarkt Verdeling voorzieningen over verschillende kernen Zorgcoöperaties Digitale infrastructuur Er is veel ruimte voor de partners om te bepalen wat zij onder leefbaarheid verstaan en waarop zij met hun initiatief willen focussen. De provincie wil met initiatiefnemers het gesprek aangaan over de precieze doelstellingen rond leefbaarheid: wat zijn concrete beoogde resultaten in termen van leefbaarheid over een of meerdere jaren? Samen met de partners wordt ook een nulmeting gemaakt: wat is de situatie op dit moment. Dit maakt het ook mogelijk gezamenlijk te evalueren en bij te sturen. 5

6 6

7 3.3 Zelforganiserend vermogen Om een beeld te krijgen van het zelforganiserend vermogen van netwerken gaan we met partners na: 7 Of netwerken zelf eigenaar van initiatieven zijn Of men zelf oplossingen bedenkt en uitvoert Hoeveel massa / energie er is voor het initiatief Wat de organisatiegraad van het netwerk is Omdat we in het beleidskader als resultaat hebben geformuleerd dat we weten welke factoren het zelforganiserend vermogen stimuleren dan wel belemmeren, monitoren we parallel aan de uitvoering het zelforganiserend vermogen. Daartoe hebben we een inventarisatie gemaakt van initiatieven die ons nu bekend zijn, getypeerd naar inhoudelijke opgave, actoren en proces. Ieder initiatief is maatwerk. In het verloop van het proces wordt duidelijk of, en hoe wij als provincie onze rol kiezen, via samenwerken of faciliteren. Het is niet de bedoeling dat wij deze initiatieven naar ons toe trekken of overnemen. Ook op het punt van zelforganiserend vermogen bekijkt de provincie samen met de partners van een initiatief wat de huidige situatie is. Aansluitend bij de gesignaleerde kansen en barrières wordt vervolgens afgestemd welke bijdrage vanuit de provincie gewenst is om deze kansen te benutten en de barrières te slechten. Deze werkwijze maakt het tevens mogelijk (tussentijds) te evalueren in hoeverre de provincie bijdraagt aan het versterken van het zelforganiserend vermogen. 3.4 Provinciale rollen en bijdrage Centraal staat de aanpak van leefbaarheidvraagstukken in Brabant. Daarbij onderscheiden we twee invalshoeken: Partners bepalen zelf doel en definitie van leefbaarheid. Vertrekpunt is wat de partners willen bijdragen aan leefbaarheid, zij zijn zelf eigenaar. Het beleidskader geeft ruimte voor verschillende soorten initiatieven. De provincie ondersteunt initiatieven binnen de kaders van provinciaal beleid (faciliteren). Provincie en partners kunnen ook aan gemeenschappelijke doelen werken, beiden zijn dan eigenaar en bepalen in wisselwerking gezamenlijk doelen en beleidsplannen. Deze worden gezamenlijk uitgevoerd, op basis van gelijkwaardigheid. De provincie koppelt eigen kernopgaven aan de inzet van partners en draagt via de samenwerking bij aan de realisatie van deze kernopgaven (samenwerken) Vanuit onze samenwerkende / faciliterende rol zijn er meerdere arrangementen mogelijk, bestaande uit een mix van onze instrumenten en toegesneden op wat er nodig is: Ondersteuning en procesbegeleiding Kennisdeling / inspiratie en onderzoek Minder regels, ontregelen Inzet van provinciale instellingen en netwerken Financiële participatie in projecten en agenda s Bewustwording en communicatie In hoofdstuk 5 lichten we toe hoe instrumenten, middelen en prestaties met elkaar worden verbonden.

8 4 Hoe zorgen we voor resultaten? Het programma heeft een andere werkwijze dan voorheen. Het is niet de provincie die vooraf bepaalt wat leefbaarheid is of wat daaraan bijdraagt. Dit brengt met zich mee dat we op een andere manier omgaan met resultaten dan gebruikelijk. Als wij willen stimuleren dat burgers, ondernemers, regionale netwerken zich gaan verbinden met leefbaarheidvraagstukken, dan zullen we hen ook in staat moeten stellen om zich die aanpak toe te eigenen. Initiatieven moeten de ruimte krijgen en provinciale regelgeving moet die ruimte bieden. Onze resultaten zitten dus niet alleen in de inhoud, maar vooral ook in de mate waarin wij erin slagen deze omslag naar zelforganisatie te maken. Dit vergt een kritische houding ten aanzien van onze eigen rol als partner. 4.1 Provincie als partner, wanneer een goede samenwerkingspartner? Bij tal van kerntaken van de provincie wordt de aansluiting gezocht met initiatieven uit de samenleving. Er liggen vele kansen om combinaties (win win) te maken met natuur, landschap, leisure, cultuur, vervoer, ruimtelijke ordening en het zelforganiserend vermogen. leent zich bij uitstek voor het verbinden van initiatieven uit de samenleving met provinciale kerntaken. Omdat leefbaarheid in hoge mate samenhangt met andere provinciale programma s zien wij erop toe dat: Intern integraliteit rondom concrete opgaven en initiatieven wordt georganiseerd De relatie wordt gelegd met beschikbare instrumenten en fondsen vanuit andere provinciale opgaven Waar nodig zal worden gepleit voor ruimte in regelgeving (lokaal/landelijk) Extern in relatie tot meerdere beleidsterreinen wordt gewerkt 4.2 Kansrijke thema s en netwerken Een aantal kansrijke thema s hebben wij al omschreven in het beleidskader Leefbaarheid. Sinds de vaststelling van dit kader hebben deze zich verder ontwikkeld via ondermeer adviezen, expertmeetings, netwerkvorming rond (deel)vraagstukken en gesprekken met initiatiefnemers. Ter illustratie van de werkwijze zijn enkele thema s nader verkend in bijlage 1. Het betreft de thema s coöperaties, wonen, zorg en welzijn, kleinschalige economische ontwikkeling en moderne kijk op voorzieningen. We geven daarbij (kort) aan: wat er aan de hand is (concrete opgave) welke activiteiten er plaats vinden, zelforganiserend vermogen en wat de provincie kan bijdragen Uit deze verkenning blijkt dat er op zeer uiteenlopende terreinen initiatief genomen wordt door (netwerken van) burgers, ondernemers, overheden en maatschappelijke instellingen. Ook zijn er talloze nieuwe vormen van samenwerking ontstaan zoals bijvoorbeeld coöperaties en collectief particulier opdrachtgeverschap. Partijen pakken zaken gezamenlijk op om ze beter te organiseren, maar ook vanuit maatschappelijke betrokkenheid en om duurzame oplossingen te realiseren. Als provinciale overheid participeren we soms actief in netwerken met een gezamenlijk geformuleerd doel. Bijvoorbeeld in omvangrijke regionale gebiedsopgaven. Soms ook volstaat een faciliterende opstelling. Bijvoorbeeld door kennis te delen of partijen te verbinden met andere netwerken. 8

9 4.3 Participatie in provinciale, landelijke en Europese netwerken Wij zijn verbonden met lokale, landelijke en Europese netwerken. Zo is samen met andere regio s gebouwd aan het CORAL netwerk (Community of Regions of Assisted Living) en het Europese thema Active & Healthy Ageing. Ook investeren we samen met de Streekhuizen Kempenland en Het Groene Woud in het Interreg IVB project Rural Alliances. In dit project worden innovatieve praktijken opgezet, kennis uitgewisseld en samen wordt ontdekt hoe het landelijk gebied ook in de toekomst aantrekkelijk, vitaal en gastvrij kan blijven, hoe je deel kunt uitmaken van een actieve en creatieve gemeenschap, hoe je samen betere toekomstmogelijkheden kunt creëren voor wonen en werken op het platteland. In dit verband worden weer nieuwe verbintenissen gelegd voor andere thema's zoals gezondheid, zorg, natuur en veehouderij. Deze en andere netwerken willen we uitbouwen, delen en verbinden met 4.4 Inspiratie en communicatie Bij de gekozen werkwijze is effectieve communicatie van doorslaggevend betekenis. Als provincie willen we een platform zijn voor vernieuwing en versnelling op het terrein van zelforganisatie. Dat betekent dat we ons als zodanig ook actief zullen profileren. Burgers, ondernemers, netwerken, kunnen van ons verwachten dat we kennis verbinden, informatie geven, onderzoek (laten) doen en helpen als regels en wetten zaken blokkeren. We werken nog dit jaar in een communicatieplan uit hoe we partners uitnodigen om deel te nemen aan Daarbij zal in het bijzonder aandacht worden besteed aan het betrekken van jongeren en het MKB. Inspireren en activeren zijn belangrijke elementen in dit plan. Wij zullen hieraan ondermeer uitvoering geven via het succesvolle concept van de Brabantse Dorpen Derby. De volgende editie zal plaats vinden in Hoe gaan we van start in januari 2013? We houden een informatiebijeenkomst (provinciaal) voor initiatiefnemers die ons nu bekend zijn met aansluitend consultatie- spreekuur over de uitwerking in de komende periode Streeknetwerken/huizen organiseren regionaal in januari 2013 een informatiebijeenkomst die wordt gevolgd door consultatie- spreekuur bijeenkomsten, We openen een informatieloket en verwijzen door naar de provinciale en regionale bijeenkomsten Hiermee werken we toe naar besluitvorming over een eerste tranche 2013 in maart/april Per initiatief dat wordt aangemeld, nemen we de volgende stappen: 9 Eerste gesprek en verkenning van het initiatief Eerste beoordeling of de provincie diepergaande verkenning wenselijk en zinvol vindt. Verdiepende verkenning van het initiatief waarbij preciezer in kaart wordt gebracht o de opgave, de betrokken partijen, het proces o de voorgestelde aanpak (wie doet wat wanneer met het oog op welk resultaat?) o de huidige situatie ten aanzien van zowel leefbaarheid als zelforganiserend vermogen o de gewenste bijdrage vanuit de provincie. Beoordeling en besluitvorming over eventuele provinciale bijdrage. Aan de slag conform de afspraken die per initiatief worden gemaakt. (Tussentijdse) evaluatie - op momenten die voor de initiatiefnemers ook zinvol zijn.

10 Slot -evaluatie ten behoeve van het provinciale leefbaarheidsbeleid. 4.5 Resultaten borgen: succes- en faalfactoren zelforganisatie / Evaluatie De beleidsevaluatie bestaat uit twee onderdelen. Het eerste deel is de beoordeling van het beleidskader. De bevindingen uit deze ex ante beleidsevaluatie (hoofdstuk 2) zijn zoveel mogelijk meegenomen bij de uitwerking van dit uitvoeringsprogramma. Het tweede deel bestaat uit de monitoring van initiatieven die door samenwerkende partijen worden ingediend. Deze loopt mee gedurende de loop van het uitvoeringsprogramma en is begonnen met een inventarisatie en typering van nu bekende initiatieven. In de loop van de tijd komen daar uiteraard initiatieven bij. Het streven is om na afloop een beter beeld te hebben van zelforganiserend vermogen. De volgende vragen nemen wij daarin mee: wat zijn de kansen en barrières voor zelforganiserend vermogen? welke interventies zijn beproefd en aangewezen met het oog op het benutten van kansen en beslechten van barrières? is het mogelijk een meetlat te ontwikkelen voor zelforganiserend vermogen? Aan het eind van de projectperiode zal worden geëvalueerd of de voorgenomen resultaten zijn behaald en ontstaat een beeld van de effectiviteit en efficiency van de provinciale inzet. 5 Prestaties, instrumenten en middelen In de voorgaande hoofdstukken hebben wij beschreven hoe we voor resultaten willen zorgen en welke aanpak we daarbij gebruiken. In dit hoofdstuk geven we aan welke instrumenten en middelen wij inzetten voor de provinciale interventies met een koppeling naar de beleidsprestaties in de begroting. 5.1 Provinciale instrumenten Ondersteuning en procesbegeleiding: ambtelijke inzet, inzet steunfuncties Kennisdeling, onderzoek, expertisevorming: PON (werkplan) en ambtelijke inzet Minder regels, ontregelen: ambtelijke en bestuurlijke inzet (uit beschikbare P-budget) Inzet van provinciale instellingen en netwerken: ondersteuning van de uitvoering, begeleiding initiatieven (werkplannen), Financiële participatie in projecten en agenda s: bestuursakkoord middelen Communicatie en inspiratie: reguliere structurele middelen Samenleving 5.2 Beleidsprestaties en indicatoren uit begroting 2013 In de begroting 2013 zijn in hoofdstuk Samenleving onder leefbaarheid (06.03) de volgende relevante beleidsprestaties, indicatoren en streefwaarden opgenomen: 1. Door subsidiëring investeren in IDOPs en daarmee de IDOP inzet succesvol afronden o Indicator: uitgevoerde IDOPs o Streefwaarde: Procesondersteuning leveren aan (sub) regionale samenwerkingsverbanden gericht op een innovatieve bovenlokale aanpak van leefbaarheid in de context van de demografische ontwikkelingen en met aandacht voor kleinschalige innovatie 10

11 o Indicator: procesondersteuning in alle (sub) regio s o Streefwaarde: pm 3. Financiële participatie in projecten gericht op een innovatieve aanpak van leefbaarheid in de context van demografische ontwikkelingen en met aandacht voor kleinschalige economische innovatie o Indicator: Vast te stellen in uitvoeringsprogramma o Streefwaarde: pm 4. Kennisdeling organiseren gericht op ervaringen IDOPs en regionale aanpak o Indicator: Programma s kennisdeling per jaar én Waardering Programma door deelnemers o Streefwaarde: 2 en 7,5 5. Opdrachtverlening aan steunfuncties en netwerken ter realisatie van effectieve bijdragen aan de uitvoering van de provinciale speerpunten o Indicator: % opdrachten bijdragend aan realisatie provinciale speerpunten o Streefwaarde: 100% 6. Meten tevredenheid over inzet steunfuncties en netwerken o Indicator: Waardering inzet door partners en gebruikers o Streefwaarde: 7,5 5.3 Wijzigingen en aanvullingen Met dit uitvoeringsprogramma wordt een aantal van deze beleidsprestaties, indicatoren en streefwaarden nader uitgewerkt, aangevuld of van middelen voorzien. Bij deze wijzigingen is het uitgangspunt dat Bestuursakkoordmiddelen geheel worden besteed aan participatie aan de samenwerkingsagenda s en bijbehorende projecten en programma s Leefbaarheid. Flankerende activiteiten zoals kennisdeling en inspiratie alsmede de inzet van steunfuncties worden betaald uit reguliere budgetten. Hieronder hebben wij per beleidsprestatie aangegeven welke wijzigingen c.q. aanvullingen er zijn. Ad 1: IDOP s Geen wijzigingen/aanvullingen of extra middelen Ad 2: Procesondersteuning regionale samenwerkingsverbanden Wij gaan in de periode diverse samenwerkingsverbanden (netwerken) ondersteunen van ondermeer samenwerkende gemeenten en andere partijen, streeknetwerken, en innovatie netwerken. De streefwaarde zullen wij in de loop van 2013 concretiseren. Dit doen wij bij een bestuurlijk afweegmoment. Ad 3: Agenda s en projecten Leefbaarheid (middelen bestuursakkoord) Voor participatie in agenda s en projecten leefbaarheid stellen wij een budget van maximaal 9,6 mln beschikbaar, te investeren in 2 termijnen van ieder 4.8 mln. ( 2013 en 2014) met een looptijd tot 31 december Middelen voor leefbaarheidinitiatieven kunnen conform de nieuwe Algemene Subsidieverordening (ASV) worden ingezet in de vorm van een geldbedrag, een geldlening of in de vorm van een garantstelling. Bekostiging vindt plaats uit de Bestuursakkoordmiddelen voor leefbaarheid ( 9,6 mln). 11

12 Voor de uitvoering wordt in mandaat van GS een regeling op basis van de ASV opgesteld onder de naam Financiële bijdragen gaan altijd gepaard met verplichte deelname aan door ons te organiseren kennisuitwisseling, netwerk- en inspiratietrajecten van het platform Belangrijke elementen zijn verder: (bovenlokale) samenwerking relatie met demografie eigen bijdrage resultaat bereik kans op zelfstandige voortzetting Op basis van initiatieven die wij in de loop van 2013 zullen ontvangen en de eerste termijn vaststelling, zullen wij de streefwaarde concretiseren. Dit doen wij bij een bestuurlijk afweegmoment. Ad 4: Flankerend beleid (reguliere middelen) Voor inspiratie (Dorpen Derby s), debat, kennisdeling, uitdragen en verspreiden van succesvolle uitvoeringspraktijken en vernieuwende voorbeelden van samenwerking in netwerkverbanden zetten wij zowel menskracht als middelen in. Het maximaal beschikbaar budget per jaar hiervoor is ,--. Uit ervaringscijfers van voorgaande jaren blijkt dat voor kennisdelingstrajecten leefbaarheid nodig te zijn. Bekostiging vindt plaats uit de reguliere meerjarenbegroting. Uitvoering vindt plaats op basis van opdrachtverlening via inkoop. Ad 5: Inzet provinciale instellingen en netwerken (reguliere middelen) Voor ondersteuning van de uitvoering en begeleiding van initiatieven gebruiken wij de inzet van menskracht van de provinciale steunfunctie-instellingen Zet, Zorgbelang, K2 en de provinciale netwerken Vereniging Kleine Kernen, t Heft, BVWO, VBOB, BRIZ, KZE, PG-Raad, Trialoog, ABC, BUS, PVR en KVO (voor een beschrijving van de steunfuncties met kerntaken / specialismen per instelling zie bijlage 2). Deze steunfuncties en netwerken verrichten (met in acht neming van de nut en noodzaakheroverweging ) in de periode inhoudelijke taken en functies voor de realisatie van onze doelstellingen op het terrein van leefbaarheid, zelforganiserend vermogen, burgerparticipatie, toegankelijkheid, sociale infrastructuur, versterken van de positie van de zorgvrager, verbeteren van de kwaliteit van de zorg in het perspectief van de burger, transitie jeugdzorg en jongerenparticipatie. Concreet krijgen Zet, Zorgbelang en K2 in het kader van het uitvoeringsprogramma de opdracht om in hun provinciale werkplan in de periode nieuwe netwerkverbanden te helpen ontwikkelen, uit te dragen en te koppelen, te zorgen voor belangenbehartiging bij stake- en shareholders, projectondersteuning te leveren op inhoud en proces en hulp te bieden bij financiering door (inter) nationale fondsen en sponsoring. Bekostiging van de inzet van de steunfuncties en netwerkorganisaties/verbanden vindt plaats uit de reguliere meerjarenbegroting (bestaande budgetten). Uitvoering vindt plaats op basis van opdrachtverlening via provinciale werkplannen. Ad.6: Meten tevredenheid inzet steunfuncties Geen wijzigingen/aanvullingen of extra middelen 12

13 Wij voegen de volgende beleidsprestatie toe: 7. Monitoren zelforganiserend vermogen o Indicator: ontwikkeling onderzoeksmethode meten en monitoren zelforganiserend vermogen o Streefwaarde: 1 De inzet van menskracht van het provinciale planbureau PON leggen wij vast in het provinciaal werkplan. In aansluiting op de ambities en doelstellingen van krijgt het PON in het kader van het uitvoeringsprogramma de opdracht om in onderzoek te verrichten en een onderzoeksmethode te ontwikkelen om zelforganiserend vermogen te meten en te monitoren. Daarnaast is het PON medeverantwoordelijk voor de uitvoering van de evaluatie van het uitvoeringsprogramma (in afstemming met de Kennis en Onderzoek agenda). 5.4 Voortgang Over de voortgang en afwijkingen in de uitvoering van rapporteren wij de Commissie CS via de reguliere P- en C- cyclus. Daarnaast stellen wij één keer per jaar een voortgangsrapportage op over inzet projecten, middelen, instrumenten en monitoringresultaten. 13

14 Bijlage 1 Voorbeelden van kansrijke thema s en netwerken In het beleidskader hebben we reeds een aantal kansrijke thema s aangegeven. Na vaststelling van dit kader hebben er gesprekken plaatsgevonden met partners om deze kansrijke thema s te verdiepen en kansrijke initiatieven te benoemen. Ook zijn adviezen uitgebracht (SER Brabant, PON) en heeft een aantal expertmeetings plaatsgevonden. Ter illustratie en inspiratie lichten we er in deze bijlage enkele thema s uit: Coöperaties Kleinschalige economische ontwikkeling Wonen-zorg-welzijn Moderne kijk op voorzieningen 14

15 Coöperaties Wat is er aan de hand? Op dit moment is er sprake van een herontdekking van het coöperatieve model, zowel internationaal, in Nederland als in Noord-Brabant - van oudsher bakermat van veel coöperaties. Het PON heeft die ontwikkeling voor ons in beeld gebracht (zie grafiek). Aantal nieuwe coöperaties in Brabant Bron: KvK handelsregister In mei 2012 stonden bij de Kamer van Koophandel in Brabant 785 coöperaties ingeschreven. Nabijheid en overzichtelijkheid, verantwoordelijkheid, economische zelfbeschikking en eigen regie zijn de positieve sleutelwoorden van coöperaties. Kenmerkend voor de huidige trend is het sociaal ondernemerschap: welbegrepen eigenbelang (financieel en sociaal), gecombineerd met inzet voor de gemeenschap c.q. maatschappelijk ondernemen. Burgers en ondernemers zoeken elkaar op rondom hun werk, zorg, duurzame energie of huisvesting om gezamenlijke initiatieven te nemen. De coöperatieve samenwerking lijkt ook een bruikbaar voorbeeld voor samenwerking van de nog sterk in aantal groeiende - ZZP-ers. Welke activiteiten vinden plaats? zelforganiserend vermogen Coöperaties bieden kansen voor een nieuwe aanpak van leefbaarheidvraagstukken. Enkele voorbeelden: In Brabant (vooral Zuidoost) zijn 16 zorgcoöperaties / speciale stichtingen opgericht die gezamenlijk het platform Zorgen doe je samen hebben gevormd Morgen Groene Energie in Oost-Brabant en Energie Dongen De Coöperatie Esbeek, winnaar van de 1e Brabantse Dorpen Derby, die het oorspronkelijke coöperatieve café/gemeenschapshuis/museum uitbreidt met een energiecoöperatie; ook vindt onderzoek plaats naar het behoud van de kerk met een nieuwe functie Broodfonds, OndernemersRijk, Open Coffee en Seats2Meet, initiatieven van ZZP-ers Bij de zorgcoöperaties nemen bewoners zelf het initiatief om diensten rondom zorg en welzijn te organiseren en aan te bieden aan de gemeenschap. Zij maken het in de dorpen mogelijk dat ouderen langer zelfstandig thuis/in het dorp kunnen blijven wonen. Onder andere door op een innovatieve wijze de rol van de professional en die van de mantelzorger/vrijwilliger op elkaar af te stemmen en zorg- en welzijnsarrangementen op maat te ontwikkelen en in te richten. De glasvezelcoöperaties zijn vanuit leefbaarheidperspectief interessant in relatie tot de extra mogelijkheden die zij bieden voor zorgen welzijnsgelieerde ICT-diensten. Daarnaast zijn er voorbeelden waarbij energiecoöperaties de 15

16 behaalde winst investeren in leefbaarheidinitiatieven. De ene coöperatie kan een trigger zijn voor de andere, zoals we bijvoorbeeld zien in de Coöperatie Esbeek. Wat kan de provincie bijdragen? Het PON adviseert: Herken en erken initiatieven. Het faciliteren van de Brabantse Dag van de Coöperatie (op 31 oktober jl.) was een belangrijke stap om een podium te bieden en zicht te krijgen op ontwikkelingen die de coöperaties stimuleren. Geef hieraan continuïteit door bijvoorbeeld, met nog meer organisaties, af te spreken elke (paar) jaar zo n dag te helpen organiseren. Nodig ZZP-ers uit voor een vergelijkbare bijenkomst als de Dag van de Coöperaties Zet daarbij ook provinciale instellingen en netwerken in en leer van de ontwikkelingen van bijvoorbeeld Vlaanderen De roep om coöperatieve expertcentra is momenteel alom. De grote coöperaties zoals ZLTO, RABO en Achmea hebben de Kamer van Coöperatie opgericht. De rol van de provincie zal meer zijn om in de sectoren rondom wonen en zorg ondernemerschap en coöperaties te stimuleren Help netwerken te organiseren om economische en sociale partijen om de tafel te krijgen en eigen initiatieven te laten nemen Veel speelt zich momenteel af buiten het gezichtsveld van de overheid. Probeer daarop zicht te krijgen zonder het initiatief over te willen nemen. Neem een rol in de het monitoren: houd onder andere via Brabantse kennisinstellingen zicht op de ontwikkelingen Geef de ontwikkeling ook in de provinciale kernopgaven de ruimte. Leer van Vlaanderen. Ondersteuning Procesbege- leiding Kennisdeling Onderzoek Regelluwe ruimte Inzet provinciale instellingen en netwerken Financiële participatie Inspiratie Communicatie Economische en sociale partners samenbrengen Leer van Vlaanderen; doe samen met Vaanderen een beroep op Europese gelden Binnen provinciale kernopgaven ruimte geven aan coöperatieve ontwikkelingen VKK stimuleert dorpscoöperaties; monitoring van deontwikkelingen (PON) Startfase platform Zorgen doe je samen ondersteunen; Onderzoek naar kostenvoordelen Jaarlijkse Brabantse Coöperatiedag en andere podia faciliteren Integrale aanpak in/vanuit provinciale organisatie Coöperaties 16

17 Kleinschalige economische ontwikkeling Wat is er aan de hand? In het beleidskader heeft het stimuleren van kleinschalige economische innovatie een belangrijke plek gekregen. Uit de evaluatie door het EIM van de IDOP s is gebleken dat het stimuleren van goed zichtbare kleinschalige bedrijvigheid kan bijdragen aan behoud en versterking van leefbaarheid en dat we hieraan in de provinciale inzet meer aandacht zouden moeten geven. SER Brabant heeft in september 2012 advies uitgebracht over Kleinschalige innovaties MKB en de leefbaarheid van het landelijk gebied. SER Brabant pleit ervoor om met het programma kleinschalige economische innovaties uit te lokken. Het advies signaleert dat op dit terrein tal van nieuwe initiatieven ontstaan. Ook de leegstand op bedrijventerreinen en van kantoor- en winkelpanden is een nieuwe realiteit, die naast bedreigingen kansen biedt aan bewoners en ondernemers om aan de slag te gaan met hun omgeving in samenhang met de versterking van leefbaarheid. SER Brabant adviseert om de provinciale inzet als versneller te laten werken, daartoe te kiezen voor een sterk interdisciplinaire aanpak en in lichtvoetige constructies slimme verbindingen te leggen met initiatiefnemers en andere partijen. Welke activiteiten vinden plaats/zelforganiserend vermogen Het advies van SER-Brabant signaleert tal van initiatieven in Brabant. Waaronder Starters centrum West-Brabant, en de hiervoor vermelde coöperatieve ontwikkeling. Het werkgebied is breed: van jongerenhuisvesting, ruimte voor werk en ondernemerschap tot recreatie. SER-Brabant ziet initiatieven voor nieuwe bestemmingen van leegstaande (agrarische) bedrijfsgebouwen. Enkele voorbeelden van actuele initiatieven: Midpoint Brabant wil een activerend participatief onderzoek (LAB) opzetten, waarin de mogelijkheden worden verkend om de ambities van de Leisure Boulevard te verbinden met de opgaven van leefbaarheid: subregionale samenwerking in netwerken gericht op de vraagstukken als gevolg van vergrijzing, ontgroening en bevolkingsdaling. Daarbij denkt Midpoint aan: te verkennen of en hoe de recreatieve voorzieningen ook gebruikt kunnen worden als welzijnsvoorziening en voor dagbesteding te verkennen welke betekenis een themapark voor ouderen kan hebben voor de werkgelegenheid voor ouderen, vrijwilligerswerk en dagbesteding hoe de ontwikkelingen in de schoenenregio (van musea tot winkels) bij kunnen dragen aan de leefbaarheid van de kernen in de regio. verbinden van Leisure aan lokale gebiedsontwikkelingen vanuit de dorpen en de groene ruimte daar om heen (de Groene Kamers) Komt naar of Blijf in Brabant. Een bottom-up idee om pilots te starten waarin partners (ondernemers, erfgoed, maatschappelijke organisaties) uit 3-4 naburige kleine kernen samen arrangementen samenstellen en een gezamenlijk programma ontwikkelen die bezoekers naar de kernen trekken. Doel is daarmee de leefbaarheid te vergroten, economische activiteiten te stimuleren en de betrokken kleine kernen zich toeristisch/recreatief op de kaart te laten zetten. Een pilot kan nadien uitrolbaar voor alle kleine kernen gemaakt worden. Een mes dus dat maar liefst aan 3 kanten snijdt. AlteNU in het Land van Heusden en Altena is een jongereninvesteringsmaatschappij. Hoofdsponsor zijn woningcorporatie Meander en de 3 gemeenten. Doel van de investeringsmaatschappij is om de 17

18 subregio aantrekkelijk te maken zodat jongeren zich (weer) vestigen of blijven wonen in de regio. Inmiddels wordt gewerkt aan een aantal deelprojecten: een werkgeversbeurs voor jongeren (werkgelegenheid) onderzoek realiseren naar goedkope huurwoningen voor jongeren een Altena App waarmee te achterhalen is waar voorzieningen zijn en wat het vervoersaanbod is een Seats2Meet waar bedrijven en jongeren elkaar ontmoeten Betrokken partners zijn gemeenten, woningcorporatie, bedrijven en een jongerenorganisatie AlteNU is in de beginfase. De organisatie staat, maar moet nog verder tot ontwikkeling komen en bekendheid krijgen. Wat kan de provincie doen? Met SER-Brabant kiezen we voor een rol als versneller van zelforganiserend vermogen en slimme cross-overs: het stimuleren van kleinschalige economische innovaties die tegelijkertijd een bijdrage leveren aan de oplossing van leefbaarheidvraagstukken. Dit is in lijn met Stad en Platteland, een nieuwe koers en de Economische Agenda, waar op grootschaliger niveau economische innovaties worden gekoppeld aan maatschappelijke opgaven. We zien goede mogelijkheden voor cross-overs met zowel zorgeconomie als vrijetijdseconomie. Vanuit de provincie pakken we dit interdisciplinair aan. In januari 2013 zullen we met de alliantiemakelaars in de streekhuizen/netwerken informatiebijeenkomsten organiseren. We nodigen provinciale en regionale partners uit om met ons tot een operationalisering te komen. Daarbij maken we gebruik van bestaande netwerken van Kamers van Koophandel en gemeenten, streeknetwerken en streekmanagers en anderen die in het kader van Stad en Platteland actief zijn. Wij nodigen ook nieuwe initiatiefnemers en maatschappelijke ondernemers uit. En we zorgen ervoor dat economische, ruimtelijke en sociale faciliteiten op elkaar aansluiten. Bedrijfsfinanciering is niet aan de orde, daarvoor moeten initiatiefnemers aansluiten bij reeds bestaande financieringsmogelijkheden in de markt. We werken nauw samen met en in andere provinciale programma s, zoals Brabant, Region of Smart Health en het programma vrijetijdseconomie. Ondersteuning Procesbege- leiding Kennisdeling Onderzoek Regelluwe ruimte Inzet provinciale instellingen en netwerken Financiële participatie Inspiratie Communicatie (Sub)regionale agenda s en intergemeentelijke samenwerking gericht op slimme combinaties Best practices (sub)regio s delen; onderzoek best practices leegstand Expertise EIM gebruiken voor handelingsruimte gemeenten SER-Brabant, Zet, PON, VKK en IDOPnetwerken inzetten bij operationalisering Start platforms, business cases gericht op nieuwe verdienmodellen, geen bedrijfsfinanciering Website, podia bieden en anderen in staat stellen het verhaal te vertellen Aansluiten op andere provinciale programma s zoals vrijetijdseconomie en Brabant, Region of Smart Health Kleinschalige economische ontwikkeling 18

19 Wonen-zorg-welzijn Wat is er aan de hand? Uit de bevolkings- en woningbouwprognoses Noord-Brabant blijkt dat het aantal ouderen en alleenstaanden zal toenemen. Brabant heeft de komende jaren een forse opgave op het terrein van beschermd en verzorgd wonen. Ook voor het geschikt wonen ligt er een opgave, zowel kwantitatief als kwalitatief. Op 30 oktober jl. spraken wij in een expertmeeting met vertegenwoordigers van woningcorporaties, gemeenten, ouderen- en andere maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven over de kansen en bedreigingen, op basis van onderzoek van SOAB, adviesbureau voor woning en leefomgeving, en het PON. Expertmeeting SOAB/PON oktober 2012: Provincie, -Durf na Slimme Zorg verder aan de slag te gaan -Verzamel kennis en verspreid die -Ga na welke wet- en regelgeving belemmerend is -Zorg dat de burger betrokken is & bekend is wat burgers willen Demografie: vergrijzing, ontgroening, sterke toename eenpersoonshuishoudens Mensen willen langer thuiswonen met kwaliteit van leven Financiële middelen minder Woningmarkt opslot Partijen niet gewend om samen te werken Innovatie vs oude gewoonten en regelgeving Wat wil de burger? Inspireren Communiceren Investeren Realiseren Kennisdelen Onderzoeken Kansen op win-winsituaties door slimme verbindingen (bv met energie) Mensen willen zich zelf inzetten en verantwoordelijkheid nemen ICT-biedt ondersteuning en besparen kosten Pilots met nieuwe dienstverlening zijn beschikbaar Kennisdelen informele zorg, dementieondersteuning Urgentie wordt gevoeld bij alle partijen Wonen met kwaliteit en (zorg)dienstverlening Welke initiatieven zijn er? Zelforganiserend vermogen We zien in Brabant een groot aantal initiatieven. Belangrijke actoren zijn: ouderenorganisaties, woningcorporaties, welzijnsorganisaties, zorgverleners, gemeenten. Deze organisaties stellen zich de vraag: hoe kunnen we meer inzetten op het zelforganiserend vermogen van burgers om inzicht te krijgen in tot bundeling te komen van wensen met betrekking tot wonen met welzijn en zorg? In de initiatieven gaat het om zelforganisatie (zie bij Coöperaties ). We signaleren Brabantbreed de doorwerking van de Slimme Zorg-aanpak. En uiteraard ook aan de huisvestingskant worden er nieuwe ontwikkelingen en concepten in praktijk gebracht die leiden naar nieuwe oplossingen, zoals levensloopbestendige woningen/wijken, 3-generatiewoningen, functiedeling en collectief particulier opdrachtgeverschapinitiatieven. Uit het grote aantal enkele voorbeelden: De regio Zuidoost Brabant heeft de Digitale Agenda 2020 opgesteld, waarvan het doel is opschaling en verbreding van de nieuwe vormen van dienstverlening. Uitvoering zal o.a. plaatsvinden door de Coöperatie Slimmer Leven (61 organisaties). In de regio West-Brabant is de ambitie van Zorgstad Roosendaal om zorg toegankelijker en gemakkelijker te maken voor klanten. Waar een klant nu te maken kan hebben met meerdere zorgaanbieders, wil men een centraal punt creëren. Ook werken in deze regio Thebe, Surplus, Connect en andere partners aan de implementatie van de maatschappelijke service provider. Een vergelijkbare ontwikkeling vindt plaats in de regio Noordoost- 19

20 Brabant onder de titel Lekker Langer Thuis. Midpoint heeft een dynamische cluster (een virtuele campus) in voorbereiding, gericht op nieuwe vormen van zorg voor en met chronisch zieken. De Stichting Elkrijk, een initiatief van ouders van kinderen met een beperking, wil een (nieuwe) woon- /werkwijk opzetten waar mensen met en zonder beperkingen op grond van handicap, ziekte of ouderdom samenleven op basis van gelijkwaardigheid en gedeelde verantwoordelijkheid. Bewoners ondersteunen elkaar. De wijk kent, aansluitend op ieders woonwensen, verschillende woonvormen en een gebouw voor gemeenschappelijk gebruik, waar ook dagbesteding georganiseerd kan worden. De initiatiefnemers zien mogelijkheden voor leer- en arbeidsplaatsen voor mensen met een arbeidshandicap en voor het aantrekken van kleine bedrijfjes. Zorgvoorelkaar.com en ShareCare (onderdeel van Simac) hebben de handen ineengeslagen om de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers te ondersteunen. Met deze aanpak kunnen burgers en organisaties gemakkelijker vrijwilligers vinden en informele zorg gezamenlijk organiseren via internet. Met het programma Dementievriendelijke gemeenten opgezet naar Vlaams voorbeeld - heeft Zet tot op heden vooral in en met de Kempengemeenten positieve ervaringen opgedaan. Dit wordt voortgezet en als best practice ook in andere delen van Brabant geïntroduceerd. CSO, een landelijke organisatie van senioren overlegt met ouderenbonden in Brabant en zorgverzekeraars over het actieplan Voorsorteren op de toekomst. Dit plan heeft tot doel in de huursector meer seniorwoningen te realiseren. Een woonconcept is ontwikkeld met als kenmerken: stabiele woonlasten, betaalbaarheid en decentrale energieopwekking. CSO wil in Brabant een voorbeeldproject realiseren, met financiering door pensioenfondsen. Wat kan de provincie doen? Voor de provincie zijn er vele aanknopingspunten. Van inspireren, best practices verspreiden, partijen bij elkaar brengen, succesvolle samenwerkingsmodellen een podium geven tot het verrichten van onderzoek (business cases) naar bestaande en nieuwe concepten (kostenvoordelen en verbetering Kwaliteit van Leven. Wij wachten nog op het advies van SOAB en PON op basis van de voornoemde expertmeeting. Veel is maatwerk. Daarom is hieronder de mogelijke provinciale rol en inzet in relatie tot de Digitale Agenda 2020 van Zuidoost Brabant in beeld gebracht. Empowerment, Eigen kracht Regionale Strategie Voor uitrol Regelluwe zones Opschaling best practices Evidence based Praktijk- onderzoek Makelen en Schakelen met Netwerk- partners Organisatie en coördinatie VBOB, VKK, BRIZ ondersteunen lokaal en regionaal Samenwerkingsagenda Slimmer Leven SRE Andere partijen 1e pilot start in ZO proeftuinen overleg met VWS Slimmer leven met Zorg Videonetwerk mantelzorg en informele zorg datacentra voor zorgpartijen Onderzoek obv zorgcoöperatie Elsendorp Nieuwe samenwerkingsmodellen uitdragen Inspireren en comuniceren Aansluiten bij events en bijeenkomsten (oa provincie) Leven met kwaliteit Zuidoost 20

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 BEÏNVLOEDING TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID In maart 2014 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Het is daarom van belang dat u nu al begint met het uitoefenen van belangenbehartiging

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 AANDACHT VOOR VITALE KLEINE KERNEN IN TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 AANDACHT VOOR VITALE KLEINE KERNEN IN TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 AANDACHT VOOR VITALE KLEINE KERNEN IN TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID In maart 2014 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Politieke partijen schrijven daarvoor hun verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Manifest. Input voor het coalitieakkoord. Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie

Manifest. Input voor het coalitieakkoord. Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie Manifest Input voor het coalitieakkoord Gebaseerd op speerpunten vanuit het Gelderse platteland en de kleine kernen in onze provincie Maart 2015 Geachte heer, mevrouw, Op het PlattelandsParlement Gelderland

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Stellingen Provinciale Staten

Stellingen Provinciale Staten Stellingen Provinciale Staten Thema s en onderwerpen Toelichting... 2 Algemene informatie... 3 Thema: Economie... 3 1.1 Samenwerking Duitsland *... 3 2.1 Landbouw... 3 3.1 Recreatie en toerisme... 4 Thema

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Samenvatting reactienota

Samenvatting reactienota Samenvatting reactienota 1. De provincie concentreert zich op bovenlokale schaal op de ontwikkeling van de regio. De provincie draagt dus financieel niet meer bij in lokale projecten. - het onderscheid

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID.

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID. MIDDEN TUSSEN DE MENSEN De uitgangspunten van het CDA Koggenland zijn helder: je wilt werken voor je brood, je ziet om naar elkaar en je laat de wereld knap achter voor je kinderen. Het CDA staat voor

Nadere informatie

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid

Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Toepassing van het provinciaal detailhandelsbeleid Uitwerking Ruimte voor vernieuwing in de detailhandel Inleiding Deze notitie is aanvullend op eerder door Gedeputeerde Staten vastgestelde notities: -

Nadere informatie

PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2015

PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2015 PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2015 AANDACHT VOOR VITALE KLEINE KERNEN IN TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID In maart 2015 zijn er provinciale verkiezingen. In de provinciale verkiezingsprogramma s mogen de speerpunten

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie. Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020

Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie. Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020 Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020 Aanleiding Agenda van Brabant Topregio kennis en innovatie Leef- en vestigingsklimaat

Nadere informatie

Beleidsplan 2014-2018

Beleidsplan 2014-2018 Beleidsplan 2014-2018 (versie 20 oktober 2014) INLEIDING Wooninitiatief Plu-S is een stichting waarvan het bestuur wordt gevormd door ouders of de wettelijke vertegenwoordigers van mensen met een beperking.

Nadere informatie

Zorgsteunpunt Heusden

Zorgsteunpunt Heusden Zorgsteunpunt Heusden Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant 2011 Zorgsteunpunt Heusden Inleiding Bij het opzetten van een Platform Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant behoort de omschrijving van

Nadere informatie

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst.

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst. WMO raad Haarlem op nota Welzijnswerk klaar voor toekomst. Inleiding De Wmo-raad Haarlem heeft met belangstelling kennis genomen van de nota Welzijnswerk klaar voor de toekomst. De Wmo-raad adviseert positief

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers

WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers 05.12.2011 In de WMO-beleidsnotitie van Land van Cuijk is het volgende in hoofdstuk 6 opgenomen: 6.3.2 Vrijwilligers in de zorg Voor

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : nvt DIS-stuknummer : 1259265 Behandelend ambtenaar : E.C.M. Mermans Directie/afdeling : SCO/ZW Nummer commissiestuk : ZWC-0526 Datum

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Vervolg 2016 2017 Platform31 In samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Den Haag, 21 maart 2016 Inhoudsopgave Langer Thuis in eigen buurt: activiteiten

Nadere informatie

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie.

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Auteur: H.W. (Hein) van der Meer beleidsmedewerker Leefmilieu Werkveld Beleid

Nadere informatie

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht 13.30 - Opening danielle@digitalestedenagenda.nl h.haveman@enschede.nl www.twitter.com/dezorgendestad 1 Digitale

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland

LEADER Kempenland. Samen investeren in een leefbaar platteland LEADER Kempenland Samen investeren in een leefbaar platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling; Europa investeert in zijn platteland Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling;

Nadere informatie

Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06

Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06 Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06 Inleiding 2 februari 2015 is de eerste bijeenkomst van de stuurgroep passend onderwijs regio 30.06 geweest. Doel van deze bijeenkomst

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015 Echt thuis Ondernemingsplan 2011-2015 2 INLEIDING Mooiland is een woningcorporatie met circa 27.000 woningen verspreid over ruim 150 gemeenten in heel Nederland. Daarmee zijn wij een van de twintig grootste

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl DE CONSUMENT AAN HET STUUR Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl www.sir-55.nl www.sir-55.nl SIR-55 CREËERT BETROKKEN BEWONERS Wie zijn medioren? Medioren zijn actieve, vitale en maatschappelijk

Nadere informatie

Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen

Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen procesverantw.-. S/Tl To INGEKOMEN Initiatiefvoorstel 1 2 DEC. 20" PSPMEENT^ NIJMEGEN da38.nr.: o}..st Verbeter de positie van ZZP'ers in Nijmegen Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinks

Nadere informatie

Belanghoudersbijeenkomst

Belanghoudersbijeenkomst V e r s l a g Belanghoudersbijeenkomst Donderdag 17 november was u met ruim 30 andere genodigden aanwezig bij de belanghoudersbijeenkomst van Woningstichting Bergh. Een bijeenkomst waarbij wij graag twee

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

Provinciaal blad van Noord-Brabant

Provinciaal blad van Noord-Brabant Provinciaal blad van Noord-Brabant ISSN: 0920-1408 Onderwerp Subsidieregeling leefbaarheid@brabant Noord-Brabant Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Gelet op artikel 2 van de Algemene subsidieverordening

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Agenderen, profileren en kennisdelen Publiciteit voor leefbaarheid.

Agenderen, profileren en kennisdelen Publiciteit voor leefbaarheid. Verkort Jaarverslag 2012 Leefbaarheid Lokale ondersteuning bij idop s Bijeenkomsten met planbegeleiders Aanbod (bijvoorbeeld menukaart) voor idop s in uitvoeringsfase Intervisiebijeenkomsten Masterclass/debat/bijeenkomst

Nadere informatie

Bestuursconvenant samenwerking U10-gemeenten

Bestuursconvenant samenwerking U10-gemeenten Bestuursconvenant samenwerking U10-gemeenten De colleges van Burgemeester en Wethouders van de gemeenten Bunnik, De Bilt, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Utrecht, Stichtse Vecht, Vianen, Woerden en Zeist

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Wij zijn Brabantse Waard

Wij zijn Brabantse Waard Wij zijn Brabantse Waard Gastvrij wonen Inhoudsopgave 3 Wie is Brabantse Waard 4 Een organisatie met een transparante structuur 5 Onze missie en visie 5 Doelstellingen waarin de gast centraal staat 6 Onze

Nadere informatie

Langer zelfstandig wonen

Langer zelfstandig wonen Langer zelfstandig wonen Inspiratiedag 5 oktober 2013 Kenniscentrum Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen HAN Centre of Expertise Krachtige Kernen Martha van Biene, martha.vanbiene@han.nl Daniëlle

Nadere informatie

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland Projectenformulier Regiocontract 20122015 Regio Rivierenland 1. Naam Project Geef de volledige en correcte naam waaronder het project geregistreerd dient te worden Professionalisering Evenementen Rivierenland

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij.

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij. Datum: Onderwerp Toekomstagenda Vijf van de Meierij Status Besluitvormend Voorstel 1. De Toekomstvisie Vijf van de Meierij als vertrekpunt te hanteren voor verdere samenwerking op subregionaal niveau,

Nadere informatie

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch 21 juni 2013 Onze samenwerking Vijftien organisaties doen de gemeente s-hertogenbosch op 28 juni 2013 tijdens de jaarlijkse Godshuizenlezing een aanbieding in het kader

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Auteur(s) Datum MOVISIE Wendy Stubbe, Koos Berkelaar, Hanneke Mateman

Nadere informatie

SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS

SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS PILOTPROJECT > Nieuwe gebiedsontwikkeling > Regels loslaten > Slimme combinaties van samenwerking en financiering > Meerwaarde creëren WAAROM EEN PILOTPROJECT?

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Amerstreek. Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën.

Samen werken aan een duurzame Amerstreek. Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën. Samen werken aan een duurzame Amerstreek Rabobank Amerstreek. Een bank met ideeën. Samen werken aan een duurzame Amerstreek Rabobank Amerstreek heeft in dit VN Jaar van de Coöperatie 2012 het economisch

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort

GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI 2015 & de werkgemeenschappen in het kort GLOEI = sociale duurzaamheid, van A naar anders. Anders denken, nieuwe wegen bewandelen en nieuwe, niet voor de hand liggende samenwerking tot stand brengen

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA BEOORDELINGSKADER REGIONALE EN INNOVATIEVE PROJECTEN 1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA De regionale samenwerking Groningen-Assen is ontstaan om economische kansen te benutten

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Opdrachten. Werkplaats Wonen Doel Een evenwichtige en toekomstbestendige woningmarkt.

Opdrachten. Werkplaats Wonen Doel Een evenwichtige en toekomstbestendige woningmarkt. 3 Opdrachten Werkplaats Wonen Doel Een evenwichtige en toekomstbestendige woningmarkt. Opdracht Opstellen van een regionale visie op en regionaal programma voor de woningmarkt. Maken van een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011 Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn Werkplan 2011 Haarlem, 11 juni 2010 Net-Werk Vrijwilligershulp Zuid-Kennemerland Wilhelminastraat 23 2011 VJ Haarlem telefoon:

Nadere informatie

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Programma / Projectenagenda Stadskanaal Noord 2014-2015 Dit stuk beschrijft het programma en de projectenagenda van Stadskanaal Noord. Het programma vloeit voort

Nadere informatie

Het Participatiebudget

Het Participatiebudget Het Participatiebudget Communicatieplan Het Participatiebudget: communiceren doen we zo! Gemeente Leeuwarden April 2009 Annette Geurden, invoering budget 1 INHOUDSOPGAVE 1. Aanleiding 3 2. Waarom een communicatieplan?

Nadere informatie

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt:

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt: 15 april 2009 - zaaknummer 2008-011526 Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op artikel 1.2, derde lid, van de Subsidieregeling

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1 LEKKER BETROKKEN! Projectvoorstel voor het verduurzamen van de zorgsector wat betreft het aanbod van duurzame producten alsmede verduurzaming van de processen en de mens daarbinnen, uitgaande van het brede

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017 Beleidsspeerpunt Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen en wie Cultuureducatie Meer kinderen maken kennis met amateurkunst/ kunsteducatie en worden lid van een amateurkunstvereniging Verbetering

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Zorg om het Dorp Mariahout

Zorg om het Dorp Mariahout Zorg om het Dorp Mariahout Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant 2011 Zorg om het Dorp Mariahout Inleiding Bij het uitwerken van het opzetten van een koepel Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant behoort

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Verslag discussies denktankbijeenkomst

Verslag discussies denktankbijeenkomst Verslag discussies denktankbijeenkomst 'Samen of liever alleen? Samenwerking tussen burgerinitiatieven en zorgorganisaties Tijdens de denktankbijeenkomst op 10 juni 2015 werd in groepjes gediscussieerd.

Nadere informatie