pril 2013 Kempen Insight Rendementsverwachtingen De kracht van beleggingsovertuigingen en waardering: kwartaalupdate 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "pril 2013 Kempen Insight Rendementsverwachtingen De kracht van beleggingsovertuigingen en waardering: kwartaalupdate 2013"

Transcriptie

1 Kempen Insight pril 2013 De kracht van beleggingsovertuigingen Tactische allocatie naar hedgefondsstrategieën: wees selectief 2 7 Rendementsverwachtingen en waardering: kwartaalupdate Zijn investment grade bedrijfsleningen te duur geworden? 12

2 2 De kracht van beleggingsovertuigingen Kempen Capital Management (KCM) heeft de vaste overtuiging dat onderscheidende beleggingsovertuigingen essentieel zijn om succesvol te kunnen beleggen. Dat kunnen we zelfs nog stelliger formuleren: klanten hoeven van vermogensbeheerders zonder duidelijk omschreven beleggingsovertuigingen geen toegevoegde waarde te verwachten. Dat geldt niet alleen bij het succesvol beheren van een bottom-up beleggingsfonds, maar ook bij de assetallocatie. Des te beter beleggers in staat zijn om op basis van teamwork en een lange beleggingshorizon een krachtige beleggingscultuur te creëren, des te succesvoller zullen zij voor klanten waarde kunnen toevoegen. Dat is in ons vak essentieel. Risico kan gemeten worden, onzekerheid niet, zo wist Keynes het fundamentele verschil tussen risico en onzekerheid treffend uit te leggen. Daarom trachten wij onzekerheden in te schatten en daarmee om te gaan op basis van vooruitblikkende scenario-analyses en niet van historische risicoparameters. Naar onze overtuiging is het essentieel om een gedisciplineerd raamwerk te hebben waarin deze overtuigingen consistent toegepast worden. Wij besteden bij KCM veel tijd aan het voortdurend verbeteren van die elementen. Wij menen dat de prijsvorming op de financiële markten niet efficiënt plaatsvindt. Dat was vroeger al niet het geval en dat zal evenmin in de toekomst het geval zijn. Beleggingszeepbellen zijn al zo oud als de weg naar Rome en wij geloven niet dat dat in de toekomst gaat veranderen, eenvoudigweg omdat mensen gevoelig zijn voor tijden van euforie en paniek. Daarom zijn er ook conjunctuurcycli en de financiële markten weten die meesterlijk uit te vergroten. Wij zijn zowel qua strategische als tactische assetallocatie dan ook sterke aanhangers van het mean reversion principe (terugkeer naar het gemiddelde). Mean reversion betekent dat rendementen voorspelbaar zijn. Daarom is het lonend om de assetallocatie dynamisch toe te passen.

3 3 Financiële markten hebben de gewoonte om naar boven of naar beneden door te schieten rond wat wij de intrinsieke waarde noemen. Mean reversion kent drie verschillende tijdshorizons: Lange termijn: mean reversion in de waardering. Dit is qua mean reversion de krachtigste factor. Wij vragen onszelf altijd af: is het lonend om risico s te nemen? We nemen risico als we ervan overtuigd zijn dat we daarvoor ook beloond worden. Een aantrekkelijke waardering is een noodzakelijke voorwaarde voor een belegging. Wij geloven bovendien in het belang van een veiligheidsmarge. Wij richten onze aandacht vooral op situaties waarin de koers van een belegging al aanzienlijk is afgeweken van onze beste schatting van de intrinsieke waarde. Want dan is de kans heel groot dat we een bovengemiddeld rendement kunnen behalen tegen een lager verwacht risico. De aantrekkelijkste verwachte risicopremies van de afgelopen 20 jaar hebben we voor aandelen begin 2009 gemeten. Toen waren de verwachte risicopremies op bedrijfsleningen van investment grade kwaliteit en op high yield obligaties eveneens uitermate aantrekkelijk. Het tegenovergestelde was in de zomer van 2007 het geval. waarna wij onze exposure in bedrijfsleningen van investment grade kwaliteit, high yield obligaties en aandelen gedurende een aantal maanden aanzienlijk hebben vergroot. Korte termijn: mean reversion in het sentiment. Alhoewel we verschillende maatstaven voor het marktsentiment gebruiken, hebben we het meeste vertrouwen in onze contraire kortetermijnindicator, de wereldwijde risicobereidheid. Als de wereldwijde risicobereidheid op de financiële markten op euforie of paniek wijst, dan is dat meestal een betrouwbaar contrair signaal. Als beleggers in paniek raken, loont het om risico toe te voegen. En als beleggers euforisch zijn, loont het om winst te nemen. Natuurlijk komt dit vaak overeen met onze waarderingsmodellen. En onze convictie neemt toe als dat signaal bevestigd wordt. Zo kregen wij begin 2000 en 2007 een euforiesignaal en gaf het model begin 2003 en 2009 een panieksignaal af. Tezamen verschaffen de drie verschillende tijdshorizons voor mean reversion ons een gedisciplineerd en krachtig raamwerk voor de dynamische assetallocatie. Middellange termijn: mean reversion in de conjunctuurcyclus. Een belangrijke karaktereigenschap van een ervaren belegger is dat hij/zij bescheiden is. De ervaring leert ons dat een goedkope beleggingswaarde altijd nóg goedkoper kan worden. Niet alleen is het van belang om belangrijke assetallocatiebesluiten met een zeer grote veiligheidsmarge te nemen, ook willen we graag een catalysator voor de mean reversion zien. Heel vaak is de conjunctuurcyclus die aanjager; dat fenomeen draait van nature om de trendmatige terugkeer naar het historische gemiddelde. Begin 2009 gaven de aantrekkende voorlopende indicatoren ons voldoende vertrouwen in de Amerikaanse conjunctuurcyclus, u Actuele assetallocatie We verwachten op middellange tot lange termijn beloond te worden voor het nemen van risico. Op basis van relatief aantrekkelijke waarderingen bij een wereldwijde aandelenrisicopremie van 6,5% zijn we overwogen aandelen. Verder zijn we onderwogen Duitse en Nederlandse staatsobligaties; die beschouwen we als zeer duur. Het sterke herstel van de Amerikaanse conjunctuurcyclus en een niet verder verslechterende situatie in Europa zetten deze allocatie kracht bij. Om nog positiever te worden over de Europese conjunctuurcyclus, willen we eerst de industriële productie, de dienstensector en de werkgelegenheid zien herstellen. Ook wordt van

4 4 beleidsmakers het een en ander verwacht. Politici dienen meer duidelijkheid te verschaffen over de weg naar een bankunie en een begrotingsunie. Ook dienen zij meer vooruitgang te boeken met structurele hervormingen en op de korte termijn minder te leunen op belastingverhogingen en bezuinigingen. De ECB dient haar accommoderende monetaire beleid te handhaven. Wat het sentiment betreft, is de risicobereidheid niet extreem positief of negatief. In de volgende hoofdstukken vindt u nadere informatie over de waardering van de financiële markten en over mogelijke prijsinefficiënties waar langetermijnbeleggers op kunnen inspelen. Wij zullen deze gegevens voortaan ieder kwartaal in de Kempen Insight actualiseren. Lars Dijkstra Chief Investment Officer Reageren?

5 5 Rendementsverwachtingen en waardering: kwartaalupdate 2013 Dynamische assetallocatie kan naar onze overtuiging het beste plaatsvinden vanuit een focus op de waardering, de conjunctuurcyclus en het sentiment. Daarbij vormt de waardering op lange termijn de voornaamste bepalende factor voor het rendement, terwijl de conjunctuurcyclus het rendement op middellange termijn beïnvloedt en het sentiment de juiste timing voor allocatiewijzigingen helpt bepalen, met name wanneer de risicobereidheid onder beleggers extreme waardes aanneemt. We kunnen de meeste waarde toevoegen door goedkope beleggingen op te sporen en - wellicht net zo belangrijk - door dure beleggingen te vermijden. De waardering staat met andere woorden in de vooruitzichten voor onze assetallocatie centraal. In onze strategische vooruitzichten voor 2013 hadden wij onze rendementsverwachtingen voor de lange termijn al geactualiseerd, uitgaande van veronderstellingen die uit onze jaarlijkse scenario-analyse volgden. Ons centrale scenario gaat uit van een gematigde groei in de ontwikkelde wereld onder invloed van structurele schuldafbouw. In beide stressscenario s (inflatie en deflatie) is het staartrisico afgenomen. Toch verwachten wij dat de structureel hogere onzekerheid in de wereld nog niet verdwijnt. Daarom blijven wij conservatief in onze veronderstellingen en verlangen we meer veiligheidsmarge. Deze kwartaalupdate geeft een overzicht van de waarderingen en geeft de impact hiervan op onze vooruitzichten op de financiële markten weer. Ondanks de goede rendementen van de afgelopen maanden lijken de aandelenwaarderingen in ons centrale scenario op basis van een wereldwijde aandelenrisicopremie van 6,5% nog steeds aantrekkelijk. Tussen regio s bestaan er echter aanzienlijke verschillen en wij vinden aandelen uit Europa en de opkomende markten aantrekkelijker gewaardeerd dan aandelen uit de VS en Japan. Wanneer de Bank of Japan succesvol is in haar

6 6 nieuw aangekondigde beleid, kan dat leiden tot positievere vooruitzichten voor Japanse aandelen op de lange termijn. bedrijfsleningen geven wij er de voorkeur aan om in bedrijfsleningen overwogen en in staatsobligaties onderwogen te blijven. Staatsobligaties uit de ontwikkelde wereld zijn momenteel zeer duur. Het effectief rendement op 10-jaars obligaties uit de VS en Duitsland bedraagt respectievelijk 1,8% en 1,3% en ligt daarmee duidelijk onder ons evenwichtsniveau voor de lange termijn van 4,0% en 3,0%. Het opwaarts/neerwaarts potentieel van staatsobligaties is zeer asymmetrisch. Toch denken we dat de obligatierente alleen oploopt als de economie een aanzienlijk herstel laat zien. Ten opzichte van Duitse In het hoogrentende obligatiesegment vinden wij high yield bedrijfsleningen duur. De actuele creditspreads bieden nauwelijks nog compensatie voor het default risico. De zoektocht naar rendement kan de spreads de komende tijd echter op gematigde niveaus houden. Schuldpapier uit opkomende landen is momenteel redelijk gewaardeerd. Onze portefeuille heeft hierin een neutrale weging, waarbij obligaties in lokale valuta onze voorkeur hebben. staatsobligaties zijn staatsobligaties uit de overige eurolanden (EMU) weliswaar minder duur, maar toch vinden we die nog steeds relatief onaantrekkelijk gezien de hogere risico s en volatiliteit aldaar. Tot slot achten wij Europees beursgenoteerd vastgoed bij een risicopremie van 4,5% redelijk gewaardeerd. De zoektocht naar rendement drukt ook het rendement op vastgoed, maar we zien hier nog steeds voldoende opwaarts potentieel. Europese bedrijfsleningen van investment grade kwaliteit blijven aantrekkelijk ten opzichte van staatsobligaties. Wel Tabel 1 geeft onze actuele visie op de waardering van beleggingscategorieën uit onze portefeuilles weer. zijn de spreads in fundamenteel opzicht krap. Ook hier zien we voor 2013 beperkt opwaarts potentieel. Uitgaande van een risicopremie van 1,5% voor Europese Roelof Salomons Chief strategist Tabel 1 Waardering beleggingscategorieën centraal scenario (ultimo maart 2013) Overgewaardeerd Ondergewaardeerd Verwacht nominaal rendement 10-jaars horizon Vastrentende waarden EU kernlanden 0,5% investment grade EMU 1,0% Credits 2,0% Wereldwijd high yield 2,0% Vastrentende waarden Emerging market debt USD 4,0% high yield Emerging market debt lokaal 5,0% Aandelen EU 7,5% VS 4,0% Japan 0,5% Azië ex Japan 14,0% Opkomende markten 14,0% Alternatives Beursgenoteerd Europees onroerend goed 5,0% Grondstoffen 4,0% Funds of hedge funds 5,5% Bron: KCM Reageren?

7 7 Tactische allocatie naar hedgefondsstrategieën: wees selectief Theoretisch kunnen multi-strategy fondsen die in hedgefondsen beleggen (funds of hedge funds, FoHFs) aanzienlijke waarde toevoegen door gebruik te maken van tactische strategieallocatie. In de praktijk zijn er echter obstakels bij de implementatie, en de geschiedenis wijst uit dat de visie van FoHFs ten aanzien van tactische strategieallocatie tot wisselende resultaten leidt. Wij zijn van mening dat FoHFs managerselectievaardigheden slechts dan met een uitgesproken tactische strategieallocatie moeten combineren wanneer er sprake is van een duidelijke asymmetrie in de verwachte verhouding tussen risico en rendement bij verschillende strategieën. Als een dergelijke asymmetrie niet gevonden kan worden, zijn FoHFs doorgaans beter af door een portefeuille van hedgefondsen van hoge kwaliteit goed te spreiden over economisch rendabele strategieën.

8 8 Afgaande op cijfers uit de branche die gerapporteerd u Praktische beperkingen werden door Dow Jones/Credit Suisse, bedroeg het gemiddelde jaarlijkse verschil tussen de best en de slechtst presterende hedgefondsstrategie 23% in de jaren Eliminatie van de uitzonderlijke jaren 2008 en 2009, toen het verschil in rendement tussen managed futures en convertible arbitrage ongeveer 50% bedroeg (in 2008 in het voordeel van managed futures en het omgekeerde in 2009) brengt het gemiddelde jaarlijkse verschil terug tot 18%. Praktische beperkingen doen zich in verschillende vormen voor. De belangrijkste hindernis is de frequentie waarmee beleggingen uit een hedgefonds onttrokken kunnen worden. Gemiddeld zijn onttrekkingen bij hedgefondsen eenmaal per maand of per kwartaal mogelijk met een opzegtermijn van 30 tot 90 dagen. Bij sommige minder liquide strategieën, zoals distressed debt, wordt soms een lock-up van een jaar of langer gehanteerd. Na het moment Verschillen in jaarlijkse rendementen per strategie Figuur 1 van onttrekking moeten beleggers gewoonlijk nog 20 tot 30 dagen wachten alvorens zij hun geld uitgekeerd krijgen. Op deze manier kan een visie ten aanzien van tactische strategieallocatie al door de markt achterhaald zijn voordat deze is uitgevoerd. De standaarddeviatie op kwartaalbasis van de rendementen van hedgefondsstrategieën varieert van 2% (risk arbitrage) tot 6% (managed futures en opkomende markten), wat inhoudt dat een vertraging van een kwartaal bij de uitvoering van een besluit tot tactische strategieallocatie van beleggingen een aanzienlijk effect op het rendement kan hebben. Beperkte mogelijkheden om te onttrekken lijken echter niet de enige oorzaak te zijn van het negatieve effect voor FoHFs bij tactische strategieallocatie, aangezien Theoretisch zou dit verschil voldoende mogelijkheden moeten bieden aan multi-strategy FoHFs om waarde toe te voegen met een tactische strategieallocatie. Wetenschappelijk onderzoek 2, waarbij de rendementen van 184 FoHFs gedurende de periode van januari 2000 tot juli 2009 werden geanalyseerd, heeft echter aangetoond dat er in de praktijk bij FoHFs sprake was van een licht negatief effect als gevolg van tactische strategieallocatie van 0,4% per jaar. Zowel obstakels bij de uitvoering als een gebrek aan deskundigheid ten aanzien van tactische strategieallocatie lijken hierbij een rol te spelen. hetzelfde wetenschappelijke onderzoek aantoont dat zelfs voor de FoHFs die het grootste deel van hun vermogen beleggen in liquide hedgefondsen het effect van tactische strategieallocatie 0,1% per jaar negatief was. Verder hebben we de afgelopen jaren gezien dat FoHFs die uitsluitend beleggen in liquide beheerde fondsen achterblijven bij vergelijkbare fondsen die beleggen in gemengde strategieën. Andere zaken die van invloed kunnen zijn, betreffen hogere prestatievergoedingen (regelmatig van strategie en daarmee van hedgefondsen veranderen kan leiden tot het missen van high water marks) en een kleiner beschikbaar spectrum van 1 In deze analyse zijn alleen de meest gebruikte strategieën meegenomen: long/short equity, global macro, managed futures, fixed income arbitrage, risk arbitrage, convertible arbitrage, distressed debt en emerging markets. Dow Jones/Credit Suisse indices kunnen worden gevonden op 2 Do Funds of Hedge Funds Really Add Value? A Post-Crisis Analysis, EDHEC-Risk Institute, September 2010.

9 9 hedgefondsen (sommige hedgefondsen laten geen beleggers toe waarvan ze weten dat zij een actief tactisch allocatiebeleid hebben). hedgefondsen die dezelfde strategie hanteren consistent hoog is, zowel in de tijd gezien als naar strategie. Gegevens van Dow Jones/Credit Suisse wijzen uit dat het verschil in rendement tussen hedgefondsen die dezelfde strategie u Deskundigheid bij tactische strategieallocatie hanteren hoog is, zelfs als de extreme resultaten worden geëlimineerd. Hieronder tonen wij de verschillen tussen de prestaties van het gemiddelde hedgefonds dat zich bij de 50% beste fondsen bevindt in een vergelijkingsgroep met De gemiddelde deskundigheid van FoHFs over tactische strategieallocatie kan worden geanalyseerd door te kijken naar de resultaten van onderzoeken die jaarlijks door alle grote investeringsbanken worden uitgevoerd. Bij deze onderzoeken wordt een grote groep beleggers in hedgefondsen (niet alleen FoHFs) ondervraagd, en één van de vragen die elk jaar worden gesteld, is de voorgenomen verandering in strategieallocatie in het komende jaar. De resultaten van het jaarlijkse onderzoek van één van die investeringsbanken over de periode van 2006 tot met respondenten die verantwoordelijk waren voor een bedrag van meer dan $1 biljoen aan beleggingen in hedgefondsen - gaven aan dat deze tactische visies in het algemeen niet werkten. In vier van de zeven jaren bleven de resultaten van de geprefereerde strategieën (de twee strategieën waarbij respondenten hun allocatie het meest verhoogden) achter bij die van de strategieën met de minste tactische voorkeur (de twee strategieën waarbij respondenten hun allocatie het meest verlaagden). Gemiddeld bleven over de zeven jaren de strategieën met tactische voorkeur 1,1% achter bij de DJ/CS Hedge Fund Index (4,9% tegen 6,0%), terwijl de strategieën dezelfde strategie, en van het gemiddelde hedgefonds in de onderste helft. In andere woorden, de grafiek laat het verschil zien tussen het 25e en het 75e percentiel. We geven alleen de drie meest gebruikte hedgefondsstrategieën weer, maar voor de andere strategieën geldt hetzelfde: het verschil bedroeg gedurende de periode 2005 tot 2012 gemiddeld 20% bij de verschillende strategieën, en 16% als de uitzonderlijke jaren 2008 en 2009 buiten beschouwing worden gelaten. Uit theoretisch oogpunt kan er dus bijna evenveel waarde worden toegevoegd door de juiste beheerders te kiezen binnen een bepaalde strategie, als door tactische veranderingen in de strategieallocatie door te voeren. In de praktijk toont het eerder aangehaalde wetenschappelijke onderzoek aan dat, terwijl het gemiddelde FoHF niet succesvol was bij tactische strategieallocatie, dit wel het geval was bij de keuze van beheerders, met een waardetoevoeging van 2,7% per jaar. Figuur 2 Jaarlijks rendementsverschil tussen het 25e en 75e percentiel per strategie met de minste tactische voorkeur het 1,0% beter deden dan de index (7,0% tegen 6,0%). u Selectie van hedgefondsen van hoge kwaliteit Gelukkig zijn er voor multi-strategy FoHFs andere mogelijkheden om waarde toe te voegen. Het belangrijkste is dat het verschil in rendement tussen

10 10 u Waardetoevoeging door tactische strategieallocatie Verdeling over strategieën over tijd Figuur 3 Het is duidelijk dat een multi-strategy FoHF zich eerst en vooral zou moeten richten op de selectie van hedgefondsen van hoge kwaliteit. Bij KCM streven wij daarnaar door een grondige due diligence uit te voeren bij hedgefondsen met hulp van een ervaren groep professionals. Wij hebben ook de voorkeur voor het werken met een beperkte groep beheerders, omdat we hierdoor de lat van de kwaliteit hoog kunnen leggen, we dieper kunnen graven en de beheerders beter leren kennen. Betekent dat dat een multi-strategy FoHF zich uitsluitend zou moeten richten op de selectie van beheerders en niet op strategieallocatie? Wij denken van niet. 2. In de tweede plaats zijn er strategieën waarin wij niet hebben belegd, hetzij omdat wij geen beheerders van hoge kwaliteit hebben kunnen vinden die deze strategie hanteren, hetzij omdat wij van mening zijn dat deze Er zijn enkele elementen die naar onze mening van belang zijn om te overwegen en die waarde kunnen toevoegen als het om strategieallocatie gaat: strategieën structurele onvolkomenheden bevatten, waardoor zij ongeschikt zijn voor gebruik door hedgefondsen. Een voorbeeld van een strategie waarvoor wij geen beheerder van hoge kwaliteit hebben 1. In de eerste plaats, hoewel wij menen dat het de juiste benadering is om te werken met geconcentreerde portefeuilles en een beperkt aantal beheerders, denken wij ook dat het belangrijk is om een portefeuille te hebben die gediversifieerd is qua strategieallocatie. Het draagt bij aan een verlaging van de volatiliteit als gevolg van de lagere correlatie, en zolang wij in staat zijn beheerders van hoge kwaliteit te selecteren, zou het opwaartse potentieel er niet veel door worden beperkt. Op basis van die overtuiging hanteren wij een evenwichtige portefeuille, verdeeld over aandelengerelateerde beheerders (26-34%), (structured) credit/distressed beheerders (22-36%), global macro beheerders (11-17%), multi-strategy beheerders (11-24%) en andere niet-gecorreleerde strategieën (7-15%); dit wordt weergegeven in onderstaande grafiek, die de strategische allocatie toont gedurende de afgelopen drie jaar. kunnen vinden, ondanks het feit dat wij alle grote spelers hebben gesproken, is discretionary commodity trading. Hoewel wij theoretisch van mening zijn dat deze strategie aantrekkelijk zou kunnen zijn, beleggen wij ondanks deze top-down inschatting niet in een strategie als wij niet de juiste beheerders vinden om deze uit te voeren. Wat betreft structurele onvolkomenheden, een voorbeeld daarvan is de asset based lending (ABL) strategie. Hoewel ABL zeer populair was onder FoHFs in de jaren 2006 en 2007 vanwege de hoge Sharpe-ratio (leningen werden gewaardeerd tegen kostprijs en maandelijks werd de rente bijgeschreven, wat tot een minimale volatiliteit leidde) hebben wij nooit volgens deze strategie belegd vanwege het gebrek aan onderliggende liquiditeit, waardoor deze ongeschikt was om via een hedgefonds aan te bieden. De crisis van 2008 leidde tot de teloorgang van de meeste van de betrokken beheerders.

11 11 3. In de derde plaats zijn er enkele strategieën waarvan wij denken dat zij (a) alleen op bepaalde momenten aantrekkelijk zijn, d.w.z. zij dienen tactisch te worden ingezet en/of (b) behoefte hebben aan een zodanig niveau van leverage dat het voor gespecialiseerde spelers moeilijk is om in de markt te blijven in tijden van grote spanningen. Voorbeelden hiervan zijn convertible arbitrage en risk arbitrage. Bij deze strategieën maken wij gebruik van multi-strategy beheerders die bewezen deskundigheid op deze terreinen hebben en in staat zijn kapitaal te verplaatsen zonder obstakels bij de uitvoering, en ook belegd hebben in andere strategieën met minder leverage, waardoor zij meer uithoudingsvermogen hebben. inspelen op deze thema s alleen mogelijk was bij die FoHFs die een juiste kapitaalbasis hadden om deze in te zetten in de minder liquide, maar kansrijke categorieën. Michiel Meeuwissen Senior Portfolio Manager 4. In de vierde plaats menen wij dat er momenten zijn waarop een tactische strategieallocatievisie op middellange termijn kan werken. Wij hebben daarvan twee voorbeelden gezien in de afgelopen vijf jaar. In beide gevallen ging het om meer directionele, op kredietverlening georiënteerde strategieën: leningen aan bedrijven die in problemen verkeren (vooral bankleningen - leningen van banken aan ondernemingen) in 2009 en gestructureerde leningen (vooral effecten met woningen als onderpand (residential mortgage backed securities [RMBS]) in In beide gevallen was er sprake van rendementen van tegen de 10% met een hoge veiligheidsmarge, zelfs bij depressie-achtige veronderstellingen ten aanzien van wanbetalingspercentages, verhaalsmogelijkheden en - in het geval van RMBS - een sterke daling van de huizenprijzen. Een zekere mate van normalisering zou kunnen leiden tot rendementen van meer dan 20%. Een dergelijke asymmetrie stak gunstig af tegen andere beleggingscategorieën, en daarom verhoogden we onze blootstelling aan hedgefondsen die actief zijn in leningen aan bedrijven in problemen in 2009 (van 11% tot 20%) en in gestructureerde kredieten in 2012 (van 4% tot 15%). Merk op dat in beide gevallen het Reageren?

12 12 Zijn investment grade bedrijfsleningen te duur geworden? Biedt het huidige rendement op bedrijfsleningen voldoende compensatie voor het risico dat aan een dergelijke belegging verbonden is? We bevinden ons aan het einde van een extreem lange hausseperiode in staatsleningen, wat tot uitdrukking komt in een obligatierente van bijna 0% in AAA-landen als Duitsland. Deze situatie komt ook in de rentevergoeding op bedrijfsleningen tot uitdrukking. Die bestaat immers uit de rentevergoeding op staatsleningen plus een risico-opslag (spread), die de belegger compensatie voor het extra default risico (wanbetalingsrisico) biedt. Vergeleken met 2012 zullen we in 2013 met lagere rendementen genoegen moeten nemen. Naar onze overtuiging zijn bedrijfsleningen, met uitzondering van senior bankobligaties, op dit moment neutraal gewaardeerd. Houders van bedrijfsleningen ontvangen een juiste compensatie voor het default risico dat aan dit soort beleggingen verbonden is. Dat betekent dat we geen sterke stijging van het aantal wanbetalingen verwachten. En wat nog belangrijker is, we gaan evenmin uit van het uiteenvallen van de eurozone. Al met al zijn bedrijfsleningen nog steeds aantrekkelijk ten opzichte van Duitse staatsleningen, maar beleggers moeten hun kapitaal wel wat kritischer aan het werk zetten.

13 13 Het aanhouden van Europese bedrijfsleningen van investment grade kwaliteit levert momenteel 2,1% op. Dan mogen we ons toch in alle redelijkheid afvragen of dit rendement nog wel voldoende compensatie biedt voor het risico dat aan een dergelijke belegging verbonden is. Het juiste antwoord op die vraag dient te worden geformuleerd in de context van de algemene marktomstandigheden. We bevinden ons aan het einde van een extreem lange hausseperiode in staatsleningen, wat tot uitdrukking komt in een obligatierente van bijna 0% in AAA-landen als Duitsland. Dat betekent, met andere woorden, dat beleggers een negatief rendement na inflatie ontvangen. Deze situatie komt ook in de rentevergoeding op bedrijfsleningen tot uitdrukking. Die bestaat immers uit de rentevergoeding op staatsleningen plus een risicoopslag (spread), die de belegger compensatie voor het extra default risico biedt. De spread tussen investment grade bedrijfsleningen en Duitse staatsleningen bedraagt momenteel ongeveer 1,6%. Dat is in historisch opzicht een redelijk niveau: de afgelopen 10 jaar bedroeg deze opslag gemiddeld 1,5%. Dat betekent dat de vergoeding voor het extra risico dat met investment grade bedrijfsleningen ten opzichte van staatsleningen wordt gelopen, in historisch opzicht heel redelijk is. De extreem lage rentevergoeding op staatsleningen vormt de werkelijke reden voor het lage rendement op bedrijfsleningen. Laten we investment grade bedrijfsleningen eens nader bekijken om meer inzicht te krijgen in de mogelijkheden en risico s van deze beleggingscategorie. We richten ons daarbij op het verwachte rendement en op de creditspread, het verschil in rentevergoeding tussen euro investment grade bedrijfsleningen en Duitse staatsleningen. Is die spread aantrekkelijk als vergoeding voor het default risico? Welke ratingcategorieën zijn bij investment grade bedrijfsleningen goedkoop of duur? We zullen proberen om die vragen te beantwoorden, kijkend naar historische spreads en wanbetalingspercentages. u Verwacht rendement voor 2013 Het verleden leert ons dat we bij het maken van prognoses bescheiden moeten zijn. Economen en analisten hebben wat de nauwkeurigheid van hun voorspellingen betreft geen goede staat van dienst. Desalniettemin willen we graag onze visie geven op de vraag of we in 2013 voor de risico s op de eurocreditmarkt adequaat beloond worden. In 2012 boekten investment grade bedrijfsleningen een rendement van 13,6%. Het effectief rendement op 5-jaars Duitse staatsleningen daalde dat jaar van 0,8% naar 0,3%, terwijl de risico-opslag op de swapcurve eind 2012 zo n 135 basispunten (bp) bedroeg tegen 290 bp aan het begin van Een herhaling van die performance is in spreadtermen onmogelijk; we moeten dus in 2013 met een lager rendement genoegen nemen. Gezien de ultra lage rente op staatsleningen van AAA-kwaliteit zullen beleggers op zoek gaan naar aantrekkelijke mogelijkheden in papier met een hogere rentevergoeding, zoals bedrijfsleningen, asset-backed securities, schuldpapier uit opkomende markten, credit default swaps (CDS) en structured notes. Aan het begin van 2013 bood de iboxx Euro Investment Grade Corporate Index een marktgewogen effectief rendement van 2,0%. De rolldown bedraagt voor 2013 ongeveer 0,8%, dus het verwachte 1-jaars rendement komt uit op 2,8%, ervan uitgaande dat de rente niet verandert. De creditspreads zijn op zijn best reëel te noemen, maar blijven in de huidige omgeving van lage rentes nog steeds aantrekkelijk. In ons basisscenario kunnen de spreads een verkrapping van nog eens 20 bp laten zien ten opzichte van Duitse staatsleningen. Wij verwachten voor de benchmark van investment grade bedrijfsleningen een totaalrendement van

14 14 zo n 3,5%, wat neerkomt op een rendement van 2,2% voor de rest van het jaar, omdat er tot dusverre al een rendement van 1,3% behaald is. Totdat het tumult rond Cyprus losbarstte, verliep het eerste kwartaal van 2013 wat de creditspread betreft in lijn met onze verwachtingen. De creditspread liet aan het begin van het jaar een verkrapping zien van 1,6% naar 1,5%. Aan het einde van het kwartaal liep deze echter weer op naar 1,7%, in reactie op de Italiaanse verkiezingen en de onzekerheid rond de bankensector na de gebeurtenissen op Cyprus. Ons basisscenario gaat uit van een trage groei in Europa als gevolg van bezuinigingen en schuldafbouw door banken en consumenten. De ECB zal de deflatoire krachten te lijf gaan en zich wellicht wat agressiever opstellen zoals we in 2012 gezien hebben. De herfinanciering van Italiaanse en Spaanse schuld zal op een ordelijke manier kunnen plaatsvinden. De vraag van binnenlandse beleggers zal aangemoedigd worden, terwijl ook de ECB staatsleningen kan kopen (in het kader van het OMT-programma) en daarnaast via de EFSF/ ESM-programma s steun kan bieden. Banken zullen van de ECB de benodigde financiering ontvangen. In dit scenario voorzien wij geen wanbetalingsproblemen bij landen of banken. Dit is in feite een doormodderscenario waarin de creditspreads ten opzichte van Duitse staatsleningen nog eens 20 bp kunnen verkrappen tot 1,4%. Cyprus is weliswaar klein, maar het vertrouwen is geschaad door de wanordelijke wijze waarop de politici deze crisis hebben aangepakt en daarmee is een precedent geschapen. Daar komt bij dat in Europa nog steeds het risico bestaat dat het vertrouwen weer omslaat. Toch verwachten wij dat de politici uiteindelijk zullen doen wat noodzakelijk is en derhalve is onze centrale scenario momenteel nog steeds valide. In de onderstaande grafiek zien we de spreadontwikkeling voor beide categorieën in de afgelopen 10 jaar. We zien hier heel duidelijk hoe stabiel de spreads op senior obligaties van financiële instellingen tot de zomer van 2007 waren en hoe volatiel die daarna zijn geweest. De spread op euro investment grade bedrijfsleningen van niet-financiële bedrijven bedroeg gemiddeld 1,3% en de mediane spread was 1,1%. Dat betekent dat 50% van de dagelijkse waarnemingen gedurende de afgelopen 10 jaar onder de 1,1% lag. De huidige spread bedraagt voor bedrijfsleningen van niet-financiële bedrijven 1,4%, wat iets aantrekkelijker is dan het historische spreadniveau. Voor senior papier van financiële instellingen kwam zowel de gemiddelde spread als de mediane spread uit op 1,2%. Op het huidige spreadniveau van 1,3% denken we niet dat we gecompenseerd worden voor de afnemende steun van overheden. Daarom geven we de voorkeur aan obligaties van niet-financiële bedrijven en gaan we op zoek naar achtergestelde obligaties van financiële instellingen van hogere kwaliteit omdat de spreads daar mogelijke verliezen beter weerspiegelen. Figuur 1 Creditspread (in bp) Er dient een belangrijk onderscheid te worden gemaakt tussen senior financiële en niet-financiële bedrijfsobligaties.

15 15 u Financiële instellingen De afgelopen jaren zaten er veel financiële instellingen zoals Lehman, AIG, Royal Bank of Scotland, Commerzbank, Fortis, ING en Spaanse spaarbanken in de problemen. Dankzij overheidssteun deden zich tot op heden weinig gevallen van wanbetaling voor. Maar in de toekomst zal dat anders zijn. Er hangen diverse belangrijke veranderingen in de lucht, vooral voor senior bankobligaties. In het geval van SNS Bank was er al bijna sprake van afstempeling op senior obligaties. En in Cyprus waren de problemen zo ernstig, dat de houders van senior obligaties daar in de verliezen moesten delen. Vanaf 2018, of mogelijk al eerder, worden houders van bankobligaties verplicht om mee te betalen als een bank met staatssteun gered moet worden (de zgn. bail-in). Ook krijgen depositohouders mogelijk voorrang bij wanbetaling. Als gevolg hiervan moeten we op structureel hogere spreads rekenen: de kans op wanbetaling neemt immers toe. Banken zullen niet langer gesteund worden met geld van de belastingbetaler. In plaats daarvan worden de verliezen op de obligatiehouders afgewenteld. Wij verwachten dat de ratings van senior bankobligaties hierdoor verder onder druk komen. Zelfs grote rekeninghouders (> ), zoals bedrijven of families, moeten zich meer zorgen gaan maken over de financiële situatie van hun banken: de afloop in Cyprus geeft aan dat zij, als dat nodig is, ook moeten meebetalen. De EU is momenteel heel onduidelijk en dat leidt tot onzekerheid. Het zou echter zeer onverstandig zijn om ook kleine rekeninghouders ( ) te laten meebetalen, omdat daardoor de onzekerheid toeneemt of hun geld wel veilig is bij de bank. De beleidsmakers lijken opportunistisch bezig te zijn; het principe van depositogarantie tot wordt ter discussie gesteld. Kleine rekeninghouders zijn echter niet in staat om complexe balansen te controleren; zij moeten kunnen vertrouwen op de toezichthouder. Voorts leidt een hogere onzekerheid tot een lager vertrouwen, wat weer drukt op de economische groei. De banken in het Europese investment grade universum hebben de afgelopen vier jaar hun Tier 1-kapitaalratio opgehoogd naar gemiddeld meer dan 12%, terwijl het balanstotaal is gestabiliseerd. Toch worden er de komende jaren nog meer eisen qua kapitaal- en verliesbuffers verwacht die een belemmering vormen voor de bancaire kredietverlening. In het verleden werd de conjunctuurcyclus grotendeels gedreven door de kredietgroei. De bezorgdheid is groot dat het midden- en kleinbedrijf (MKB) onder de kredietkrimp gebukt gaat, aangezien die ondernemingen maar beperkt toegang hebben tot de wereldwijde kapitaalmarkten en veel meer afhankelijk zijn van bankfinanciering. Figuur 2 Uitstaand krediet bij bedrijven en consumenten, niet-financiële bedrijven (linkeras: groei op jaarbasis) jan-03 jan-05 jan-07 jan-09 jan-11 jan-13 Bron: Datastream Uit bancaire kredietverleningsenquêtes blijkt dat de kredietvoorwaarden in Europa nog steeds worden aangescherpt, terwijl de kredietvraag ondertussen zwak is. De bovenstaande grafiek laat zien hoe de uitstaande kredieten bij bedrijven en consumenten zich in de eurozone jaar-op-jaar hebben ontwikkeld. De huidige krimp in het uitstaande krediet heeft een duidelijk negatieve invloed op de economische groei

16 16 u Niet-financiële bedrijven Niet-financiële bedrijven kennen gewoonlijk een grote diversiteit en hun creditspreads vertonen meestal een minder sterke correlatie met de spreads op staatsleningen (behalve bij telecom- en nutsbedrijven). Niet-financiële bedrijven vormen een veilige haven in tijden waarin veel landen kampen met een zwakke economische groei, een hoge schuld als percentage van het bbp en hardnekkige begrotingstekorten. In deze categorie is het selecteren van obligaties van financieel gezonde bedrijven tegen aantrekkelijke spreadniveaus naar onze overtuiging een waardevolle strategie. Figuur 3 Mediane netto schuld / EBITDA voor bedrijven van investment grade kwaliteit uit verschillende niet-financiële sectoren mrt-03 jun-04 nov-05 mrt-07 nov-09 mrt-11 jul-12 Consumentengoederen Telecom- en nutsbedrijven Industrie Bron: Bloomberg In ons basisscenario verwachten we dat het fundamentele plaatje voor niet-financiële bedrijven licht zal verzwakken als gevolg van lagere winstmarges en een hogere leverage van de balans. Niet-financiële bedrijven van investment grade kwaliteit hebben sterke balansen, maar de lagere actuele rentevergoeding en de goedkope financieringsmogelijkheden vormen voor het management een impuls om kasmiddelen efficiënter in te zetten en meer schuld aan te trekken. In de volgende grafiek zien we de ontwikkeling van de verhouding netto schuld/ebitda voor bedrijven uit het Europese investment grade universum. We zien bij telecom- en nutsbedrijven een duidelijke verslechtering gedurende het afgelopen jaar, terwijl bedrijven uit de sectoren industrie en consumentengoederen een stabiele ontwikkeling laten zien. Onze voorkeur gaat uit naar goed geleide bedrijven met een solide marktpositie, een breed gespreide inkomstenstroom en commitment om hun sterke kredietratio s te handhaven. u Creditspread en default rate In de volgende grafiek tonen we voor obligaties met kredietstatus Aa, A en Baa vanaf 2003 de actuele en gemiddelde spreads en het percentage wanbetalingen. Figuur 4 Creditspread en default rate De spread op Aa-obligaties bedroeg gemiddeld 1,0%, terwijl de gemiddelde default rate over een 5-jaars periode 0,2% per jaar bedroeg. De 5-jaars en 10-jaars default rates zijn gebaseerd op gegevens van Moody s gedurende de periode Aa- en Baa-obligaties lijken goedkoper

17 17 dan A-obligaties. De default rate bedroeg in de 5-jaars periode ,4% per jaar voor Aa-obligaties, 0,5% voor A-obligaties en 0,3% voor Baa-obligaties. Vergeleken met Duitse staatsleningen, die als risicovrij beschouwd mogen worden, lijken bedrijfsleningen in de loop der tijd waarde toe te voegen, zelfs als we daarbij geen rekening met verhaalsmogelijkheden houden. Aangezien er geen duidelijke signalen zijn dat het aantal wanbetalingen in de huidige omgeving van lagere rentes sterk gaat stijgen, en wij evenmin verwachten dat de eurozone uiteen gaat vallen, blijven investment grade bedrijfsleningen een aantrekkelijke beleggingscategorie. Dat geldt des te meer als we de creditspread als percentage van de huidige lage Duitse obligatierente weergeven: dan komt zo n 80% van de rentevergoeding van de creditspread. De Duitse staatsobligatierente is zeer laag: deze is niet hoog genoeg om de inflatie goed te maken of om een fatsoenlijk beleggingsrendement te bieden. Figuur 5 u Tot slot Naar onze overtuiging zijn bedrijfsleningen, met uitzondering van senior bankobligaties, op dit moment redelijk gewaardeerd. Houders van bedrijfsleningen ontvangen een juiste compensatie voor het default risico dat aan dit soort beleggingen verbonden is. Dat betekent dat we geen sterke stijging van het aantal wanbetalingen verwachten. En wat nog belangrijker is, we gaan evenmin uit van het uiteenvallen van de eurozone. Wij vinden echter wel dat beleggers selectiever moeten worden: de meeste waarde kan toegevoegd worden door een gespreide portefeuille actief te beheren, rekening houdend met een voortdurend veranderende marktlandschap en politiek klimaat. Al met al zijn bedrijfsleningen nog steeds aantrekkelijk ten opzichte van Duitse staatsleningen, maar beleggers moeten hun kapitaal wel wat kritischer aan het werk zetten. Richard Klijnstra Hoofd van Euro Investment Grade Credit Team Creditspread als % van de totale rentevergoeding jan-03 jan-05 jan-07 jan-09 jan-11 jan-13 Bron: Bloomberg Reageren?

18 Contact u Redactieadres Kempen Capital Management t.a.v. Secretariaat KCM Postbus AR Amsterdam Telefoon u Auteurs Lars Dijkstra Roelof Salomons Ivo Kuiper Luuk Jagtenberg Michiel Meeuwissen Richard Klijnstra Kempen Capital Management N.V. (KCM) is een beleggingsonderneming en heeft in die hoedanigheid een vergunning. KCM staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze informatie mag niet worden opgevat als een aanbod en biedt onvoldoende basis voor een beleggingsbeslissing.

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Go with the flow. 2 April 2015

Go with the flow. 2 April 2015 2 April 2015 Go with the flow De financiële markten hebben een bewogen 1 e kwartaal achter de rug. Met name Centrale Bank acties hebben grote geldstromen ( flows ) op gang gebracht die tot sterke marktbewegingen

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 26 augustus 2014 Rentevisie Update augustus 2014 Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Tegenvallende groei in de VS in het eerste kwartaal,

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen?

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? 1. Precies een jaar geleden schreven we over het inflatiefenomeen dat altijd zijn kop opsteekt na periodes van recessie. Onze conclusie was dat nieuwe

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2016

Maandbericht Beleggen Maart 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 17 februari 2016 Maandbericht Beleggen Maart 2016 Februari Maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 14 april 2015 Update Rentevisie Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Na een voor obligatiebeleggers heel goed 2014 zijn de eerste

Nadere informatie

ING Maandbericht Beleggen April 2014

ING Maandbericht Beleggen April 2014 ING Investment Office Publicatiedatum: 23 april 2014 ING Maandbericht Beleggen April 2014 Maart April + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

LONG/SHORT TRADING FUND

LONG/SHORT TRADING FUND LONG/SHORT TRADING FUND Frog Capital Management B.V. Van Weedestraat 3 3761 CA Soest +31 (0)35 6039201 info@frogfund.nl www.frogcapitalmanagement.com Frog Capital Management B.V. Opgericht maart 2002 Tot

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen September 2015

Maandbericht Beleggen September 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 26 augustus 2015 Maandbericht Beleggen September 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2008 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk april 2016 Welkom! Wij heten u van harte welkom 2 Programma 19.00 uur - Ontvangst 19.30 uur - Opening 19.40 uur - Impact lage olieprijs 20.00 uur - Pauze 20.10

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen December 2015

Maandbericht Beleggen December 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 november 2015 Maandbericht Beleggen December 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Theta Legends Fund is een fund of hedge funds met de volgende kenmerken: Toegang. Theta Capital geeft toegang tot

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties.

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Nieuwsbrief Vooruitzichten obligaties In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Sinds begin dit jaar zijn obligaties

Nadere informatie

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties Nieuwsbrief High Yield Obligaties Een onderdeel binnen de categorie obligaties waar men relatief weinig over hoort, is de high yield obligatie. High yield betekent niets anders dan hoog rendement. Hoewel

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Tactische Asset Allocatie

Tactische Asset Allocatie Tactische Asset Allocatie Enno Veerman Volendam, 2 maart 2012 Tactische Asset Allocatie (TAA) Strategische Asset Allocatie (SAA): portefeuille samenstellen op basis van lange-termijn voorspellingen TAA:

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Peter Vlaar Hoofd ALM modellering APG VBA ALM congres 5 november 2009 Agenda Karakteristieken van de kredietcrisis? Hoe kunnen we

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015)

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) 17 December 2015 Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) Gisteravond heeft de Centrale Bank van de VS eindelijk een renteverhoging aangekondigd. Dit was slechts één van

Nadere informatie

Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid. van. LG Partners BV. De vragen èn antwoorden op een rijtje

Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid. van. LG Partners BV. De vragen èn antwoorden op een rijtje Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid van LG Partners BV De vragen èn antwoorden op een rijtje April 2015 Introductie. In 2014 is een groot aantal brancheorganisaties het initiatief genomen om een Consumentenbrief

Nadere informatie

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015

Doelbeleggen. Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 Doelbeleggen Dirk van Ommeren, 5 maart 2015 I 09/03/2015 I 2 Mijn financiële tijdslijn Doelbeleggen of doelsparen? 2025 2030 2035 EUR 15.000? EUR 25.000? EUR 35.000? I 09/03/2015 I 3 Doelbeleggen of doelsparen

Nadere informatie

Grondstoffen en beleggingsportefeuilles

Grondstoffen en beleggingsportefeuilles 30 Oktober 2015 Grondstoffen en beleggingsportefeuilles Door de marktomstandigheden tijdens de zomer hadden we een publicatie over het onderwerp grondstoffen even geparkeerd. Het marktherstel van oktober

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

ING Maandvisie ING Investment Management

ING Maandvisie ING Investment Management ING Maandvisie ING Investment Management Augustus - September 2009 Nieuwsbrief Kernpunten Risicorally heeft veel veerkracht Wij verhogen groeiramingen voor 2009 Wij zijn positiever voor aandelen Waardering

Nadere informatie

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp.

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp. NOTULEN van de jaarlijkse algemene vergadering van Participanten van Steady Growth Fund, gevestigd en kantoorhoudende te Polarisavenue 97, 2132 JH Hoofddorp (de vennootschap) gehouden te Hoofddorp op 28

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Index Garantie Notes

Index Garantie Notes Structured products Januari 2015 Index Garantie Notes 2 De voorwaarden van de VL Index Garantie Note Wereld 15-20 (de Note ) zijn vermeld in de Definitieve Voorwaarden (de Final Terms ). De Final Terms

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC Beleggingsdoelstelling Het interne beleggingsfonds belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A EUR acc (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd

Nadere informatie

Alles wat je moet weten over de rentestijging

Alles wat je moet weten over de rentestijging ARTIKEL 17 december 2015 Alles wat je moet weten over de rentestijging In eerste de maanden na een rentestijging neemt bij aandelen de volatiliteit vaak toe De impact van de renteverhoging op obligaties

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 17 september 2009 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie