IEXProfs. De vette jaren liggen achter ons. Lukas Daalder (Robeco) voorziet meerdere jaren van magere rendementen voor beleggers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IEXProfs. De vette jaren liggen achter ons. Lukas Daalder (Robeco) voorziet meerdere jaren van magere rendementen voor beleggers"

Transcriptie

1 jaargang 7 nummer VAN PROFESSIONALS VOOR PROFESSIONALS De vette jaren liggen achter ons Lukas Daalder (Robeco) voorziet meerdere jaren van magere rendementen voor beleggers DOE HET ZELF Beleggers eindigen tegen wil en dank in execution only DIVIDEND Trend is niet stuk te krijgen FIXED INCOME Alternatieven voor obligaties zijn verdraaid schaars SMART BETA: HOE SLIM IS DIE SLIMME INDEX EIGENLIJK?

2 Asset Management Wealth Management Asset Services Zouden trends die de wereld veranderen ook uw beleggingen niet moeten veranderen? Pictet Themafondsen. Meer informatie kunt u vinden op of neem contact op met uw bank of financieel adviseur. Dit document wordt uitgegeven door Pictet Funds (Europe) S.A. eenheid behorend tot het bedrijfsonderdeel Pictet Asset Management. Uitsluitend de laatste versie van de fondsprospectus, de reglementen, het jaarverslag en het halfjaarverslag mogen beschouwd worden als officiëlepublicaties van het fonds op basis waarvan beleggingsbesluiten worden genomen. Deze documenten zijn beschikbaar op www. pictetfunds.com of bij Pictet Funds (Europe) S.A., 15A, avenue J. F. Kennedy, L-1855 Luxemburg. De informatie en gegevens in dit document mogen niet worden beschouwd als een verzoek of aanbieding om enige effecten of financiële instrumenten te kopen, verkopen of hierop in te schrijven. Pictet-Funds is geregistreerd in het register van de Autoriteit Financiële Markten als ICBE-beleggingsinstelling met statutaire zetel in Luxemburg. De waarde van beleggingen in Pictet-Funds kan fluctueren en als gevolg hiervan het mogelijk is dat beleggers hun oorspronkelijke inleg niet geheel terugkrijgen.

3 26/2014 INHOUD EN VERDER... TRENDS 04 Brandpunt: Fama gelooft niet in actief 05 Factorbeleggen wint terrein 06 Fondsindustrie: groeien of wegwezen 07 Rusland mag weer. Voor wie durft 07 September, het nieuwe oktober 08 Komen & gaan, movers and shakers ACHTERGROND & OPINIE 11 Aandelen selecteren kan heel anders 40 Opgelet! Vrouw aan tafel. Wat moet je als adviseur dan anders doen? 44 Marcel Tak aan beleggingsadviseurs: hoe ethisch wil uw klant het hebben? 58 Hedgefunds, private equity en meer, dit voegen ze toe 60 Binck s nieuwe man aan het woord. 62 Buffett: 90% in indexfonds COLUMNS 45 Lage kosten worden ook voor pensioenfondsen cruciaal, vindt Jacco Heemskerk 53 Pieter Furnee denkt dat obligaties niet weg te denken zijn. Nog lang niet. 57 Valentijn van Nieuwenhuijzen: groei en behoefte aan inkomen bepalen assetkeuze 74 Short & Sticky: de laatste Grote Belegger CIJFERKATERN 64 Fidelity World 66 T. Rowe Price Eur. HY Bond 68 Renaissance IPO ETF 69 Index Battle 70 IEX Fonds Slim, slimmer, slimst Vergeet de traditionele index en de ETF s die daarop worden aangeboden. Dat kan slimmer. veel slimmer. En rendabeler. En veiliger natuurlijk. U vraagt, de sector draait. 17 Dividend blijft de trend Levensader of prettige bijeenkomstigheid? Hoe je ook naar dividend kijkt, het is niet meer weg te denken uit de portefeuille anno Magere Jaren Beleggers hebben het laaghanged fruit de afgelopen vijf jaar wel geplukt. Vanaf nu wordt het schrapen geblazen. Maar, te veel pessimisme is niet nodig. 38 Dag, adviseur! Beleggers gaan het steeds vaker, noodgedwongen, zelf doen. Waar kunnen ze terecht? En is het eigenlijk wel zo n heel goed idee allemaal? 3

4 BRANDPUNT Wanneer is actief beheer goed? Het antwoord is nooit. Het is altijd een zero sum game. Maar dat is een moeilijk perspectief voor beleggers om te aanvaarden EUGENE FAMA Nobelprijswinnaar en grondlegger van de efficiënte markt-hypothese 4

5 jaar 5 jaar 7 Negeer de benchmark Het belang van factoren Factorbeleggen is, ondanks geleerden, zoals professor Fama, en bekende grootbeleggers die erin geloven, zoals Robeco, nog altijd niet erg bekend onder beleggers. Dat blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse vermogensbeheerder Northern Trust naar de visie van institutionele beleggers op factorbeleggen. De uitkomsten staan in het rapport Through the Looking Glass Portfolio truths. Factor solutions. Northern Trust concludeert dat slechts een zeer klein deel (18%) van de ondervraagde institutionele beleggers goed op de hoogte is van de (effecten van) hun blootstelling aan stijlfactoren in het totale pakket van aandelenportefeuilles. Het rapport bevat de conclusies van een enquête die Northern Trust hield onder 139 institutionele beleggers wereldwijd. Wat blijkt? Institutionele beleggers verdiepen zich in toenemende mate in de vervagende scheidslijn tussen actief en passief beheer. Veel beleggers, waaronder pensioenfondsen, zijn steeds minder bezig met het verslaan van brede benchmarks, maar richten zich eerder op het behalen van specifieke beleggingsdoelstellingen. Op basis van de data van de ondervraagde institutionele beleggers heeft Northern Trust vervolgens diepgaand onderzoek verricht bij drie grote en ervaren pensioenfondsen uit het Verenigd Koninkrijk, Europa en de Verenigde Staten om uit te vinden hoe beleggers hun doelstellingen effectiever kunnen behalen. Het onderzoek wijst uit dat de aandelenportefeuilles van deze beleggers in de praktijk lang niet altijd de gestelde beleggingsdoelstellingen weerspiegelen. Het komt veel voor dat beleggers die een breed scala aan actieve of passieve beleggingsstrategieën in hun aandelenportefeuilles hebben opgenomen uiteindelijk uitkomen bij een neutrale blootstelling aan stijlfactoren gemeten over het totale pakket van aandelenportefeuilles DE GRAFIEK VAN... Jeroen Blokland Senior portfolio manager bij Robeco Het Verloren Decennium van de eurozone? Op zijn Japans? Voor doemdenkers is deze grafiek het bewijs van een verloren decennium voor de eurozone. Maar zeker is dat nog niet. Waar de Japanse economie sterk kromp in de jaren negentig, is de economie van de eurozone nu vrijwel even groot als vóór de financiële crisis. Bron: Bloomberg, Robeco jaar 1 jaar 1 jaar 2 jaar 4 jaar 3 10-jaars rente Japan (start 1990) 10-jaars rente Duitsland (start 2008) jaar 6 jaar 6 jaar 8 Editorial Langs t lijntje TRENDS Deze uitgave van magazine is eigenlijk het best samen te vatten in twee beelden. Elk voorzien van een stevige quote. Op de linkerpagina hiernaast herkent u Eugene Fama, Nobelprijswinnaar en één van de grondleggers van de efficiënte markt-hypothese die een poging doet om de stoelpoten van de actieve fondsbeheerder door te zagen. En op pagina 62 vindt u Warren Buffett met zijn uitspraak over wat er na zijn dood met zijn vermogen gedaan moet worden. Niet het valuebeleggen en/of stockpicken waarmee het orakel van Omaha zelf groot werd, maar doodgewoon indexbeleggen. Een uitspraak die vleugels kreeg en viraal gegaan is en die voor een miljardeninstroom in het indexfonds van Vanguard op de S&P 500 heeft gezorgd. En ook tussen die twee pagina s in zullen de aanhangers van actief beheer zich af en toe gesandwicht voelen. Bijvoorbeeld door een uitgebreide special over smart bèta indexing. Het is de keerzijde van een themanummer, maar eerlijk is eerlijk de passieve industrie heeft er wel recht op. Nog altijd sprokkelen de aanbieders van indexfondsen en ETF s in rap tempo marktaandeel bij elkaar, ten koste van de actieve fondshuizen. Dat is deels een kwestie van gezond verstand. Ook dit jaar blijft weer het gros van de actieve fondsen achter bij zijn index. De laatste cijfers wijzen erop dat na drie kwartalen zo n 20% van de fondsen in Amerikaanse largecaps de S&P 500 (die index die Buffett adviseerde te bespelen met een indexfonds) weet voor te blijven. Ergo, vier op de vijf slaagt er niet in. Toegegeven, dat is een tamelijk liquide, volwassen markt waar aan research geen gebrek is. In andere minder besnuffelde markten zal het percentage winnende fondsen wellicht iets hoger liggen. Maar pijn doet het. Er is een wond geslagen en er staan genoeg cynici langs de lijn met vaatjes in de hand die nog wat extra zout in de wond strooien. Wall Street Journal-blogger Jason Zweig bijvoorbeeld, die stelde dat de doorsnee fondsbeheerder meer waarde zou creëren als hij op 1 januari een sabbatical year nam of zich zou laten vervangen door een potplant. Wij kiezen in dit magazine niet de kant van de cynici. Maar we willen wel de feiten onder ogen zien en die belichten. Dat geldt niet in de laatste plaats voor mijzelf, met mijn index van veertig topfondsen, de IEX Fonds 40, die dit jaar 3% achter blijft bij een vergelijkbare index opgebouwd uit ETF s. Met zo n verschil kun je bijna niet meer om voortschrijdend inzicht heen. Peter van Kleef jaar 10 jaar 9

6 CIO Talk Wat zegt u? Asset allocatie Groei, krimp of verdwijn Meer dan tweederde van de fondsmanagers verwacht dat de beleggingscategorie multi asset Bijna driekwart denkt dat er maar weinig actieve managers in staat zijn om mixportefeuilles samen te stellen hen in de toekomst de meeste groei gaat opleveren. Dat blijkt uit onderzoek van Financial Times Remark, in opdracht van State Street, waarin driehonderd senior executives bij fondshuizen zijn gevraagd naar hun visie over de toekomst. Op straatlengte achterstand komen categorieen als actief aandelenbeheer (17%), actieve fixed income (7%) en passieve aandelen (4%). Klanten stellen tegenwoordig specifieke eisen, zegt Jörg Ambrosius, senior vice president van State Street. Waar de belegger vroeger de opdracht gaf aan zijn fondsmanager om een benchmark te verslaan, daar vraagt hij nu om een op maat gemaakt levensplan, waarbij rekening wordt gehouden met langetermijnzaken als een huis kopen of het bekostigen van de studie van de kinderen. Olivia Mayell, client portfolio manager bij J.P. Morgan Asset Management, is het daar mee eens. De traditionele fondsenwereld is erg specifiek. Sinds de financiële crisis willen zowel institutionele beleggers als particulieren meer een totaalaanbod. Het beheerde vermogen in onze mixfondsen is gegroeid van 30 miljard dollar in 2004 naar 150 miljard nu. De tijd dat beleggende klanten zich op één beleggingscategorie focussen is voorbij. Lastige klus Het implementeren van multi asset-strategieën is echter zo makkelijk niet. Bijna driekwart denkt dat er maar weinig actieve managers in staat zijn om mixportefeuilles samen te stellen, blijkt uit het onderzoek. De meerderheid (63%) noemt een gebrek aan interne expertise het grootste obstakel. Voor de grotere spelers is het makkelijker om multi asset solutions aan te bieden, omdat die al veel expertise in huis hebben, denkt Ambrosius van State Street. Mayell herkent dat. Veel nieuwe instroom is naar de grotere vermogensbeheerders gegaan, omdat daar een gevarieerd palet aan expertise in huis is. Bij J.P. Morgan Asset Management hebben we toegang tot de specialistische kennis van onze beleggingsteams wereldwijd. Voor middelgrote vermogensbeheerders is dat moeilijker, die hebben niet altijd zowel een emerging market debt-specialist als een expert in Amerikaanse smallcapaandelen tot hun beschikking. Ze denkt wel dat er nog ruimte blijft voor beleggingsboutiques. De kleine, specialistische fondshuizen, die zich op een niche van de markt richten, zijn wendbaar en zullen wel blijven bestaan. It is a time for me to reduce executive and people management responsibilities at a larger firm. Aldus Bill Gross over zijn overstap van het grote Pimco naar het kleinere Janus. Verlaag de belasting en geef geld uit. Dr Asoka Wehrmann, cio bij de assetmanagement-tak van Deutsche Bank is duidelijk over wat de Duitse overheid moet doen om de economische opleving in Europa een nieuwe impuls te geven. It is not about the performance of the hedge fund program or about the industry in general. For us, it s ending the program because it doesn t serve CalPERS purposes. Hedgefondsen passen niet bij ons, lijkt de nieuwe Calpers CIO Ted Eliopoulos te willen zeggen als uitleg op de beslissing van het pensioenfonds om het belang in hedgefondsen af te bouwen. If I d known about the media circus, I would ve done things differently. Als Mohamed El-Erian het van te voren had geweten, had hij zijn vertrek bij Pimco anders geregiseerd. He likely has the biggest stake in bank stocks of any U.S. investor other than a large mutual fund company. Ja, Warren Buffett is vaak kritisch op banken, maar is ondertussen wel een megabelegger in deze sector, merkt cio David Rolfe van Wedgewood Partners en Berkshire-aandeelhouder op. 6

7 TRENDS Vissen in roebel water RONKEND RUSLAND Situatie in Rusland is lang niet zo erg als Westerse media doen vermoeden Zeg Rusland en beleggers denken aan de geopolitieke spanningen in de Krim en chaos in Oekraïne. Of aan de dalende roebel en dito aandelenkoersen. Maar is dat niet juist de tijd om te kopen, volgens de leerboekjes van de oude meesters? Dat zou zomaar kunnen. De situatie in Rusland is lang niet zo ernstig als de Westerse media doen vermoeden, stelt Pictet s Hugo Bain. Bain is fondsbeheerder bij Pictet en reisde in september door het land. Ja, de Russische economie staat onder grote druk, waarbij vooral de effecten van de Russische tegenmaatregelen de prijzen opdrijven. De problemen op een rij: Het BBP is gekrompen Kapitaal stroomt het land uit Dit jaar stagneert de economie, recessie dreigt Inflatie fors hoger dan doelstelling van 5% Het viel Bain verder op dat er weinig planning bestaat om in te spelen op onvoorziene omstandigheden. Er wordt nauwelijks rekening gehouden met het risico dat de Westerse sancties tot liquiditeitsgebrek kunnen leiden, waardoor zwakkere banken omvallen. Dat is erg genoeg voor de gemiddelde belegger om somber van te worden, maar niet Bain. De kapitaaluitstroom leidt tot druk op de roebel, die al zo n 10% is gedaald ten opzichte van de dollar. Er lijkt een stabilisatie op te treden in de uitstroom. Pictet ziet - mede dankzij de zwakkere roebel - een aantal optimistische ontwikkelingen: Russen ruilen cash in voor echte activa. Onroerend goed is gevraagd, huizenprijzen stijgen, aantal hypotheken ligt 42% hoger. Bedrijfsleven profiteert van goedkopere roebel, met name energie, staal en mijnbouw. Exporteurs maken meer dan driekwart uit van de MSCI Russia-index. Overheidsinvesteringen herstellen volgend jaar. Omvang van de investeringen kan het bbp met 0,5% laten toenemen. Goede oogstverwachtingen verlichten druk op economie. De volatiliteit zal hoog zijn, maar vermindering van de geopolitieke spanningen kan een sterk positief effect hebben op de Russische aandelenmarkt. De aandelenmarkt behoort tot de goedkoopste ter wereld, aandelen worden verhandeld tegen een korting van 70% vergeleken met de mondiale prijzen. Het nieuwe oktober September kleurde donkerrood GSCI Industrial metals GSCI Commodities Gold EMD local currency (unhedged, USD) GSCI Agriculture Oil index Emerging markets (EUR) Global real estate Global high yield EMD hard currency (unhedged, USD) Global inflation-linked bonds Aandelen wereldwijd Global investment grade bonds Global Govt. bonds hedged (EUR) Cash Global equities (EUR) -7% -6% -5% -4% -3% -2% -1% 0% 1% 7

8 TRENDS Transfers in de financiële sector Komen en gaan Daarnaast zal Ruesink pensioen-gerelateerde zaken voor Nederland in kaart brengen en coördineren. Karien van Gennip (foto) stopt als directeur van ING Private Banking en gaat een internationale senior-managementrol vervullen bij de bank. De functie van Van Gennip wordt met ingang van 1 januari 2015 opgevuld door Ruud van Dusschoten. Van Dusschoten is nu nog directeur Grootbedrijf en Instellingen, een zakelijke afdeling van ING Bank. Per 1 januari 2015 wordt Hans van der Noordaa (foto) de nieuwe bestuursvoorzitter van Delta Lloyd. Na de buitengewone vergadering van aandeelhouders op 12 november vindt de formele benoeming plaats. Noordaa neemt de functie over van Niek Hoek, die op 30 juni 2015 met pensioen gaat. Hoek was achttien jaar bestuurder van Delta Lloyd, waarvan veertien bestuursvoorzitter. Noordaa komt van ING, waar hij diverse directie- en managementfuncties vervulde. Sinds 2006 was hij lid van de raad van bestuur van ING Groep. Ook bij Delta Lloyd AM zijn enkele functiewijzigingen doorgevoerd. Koos van Diepen is benoemd tot cfo. Van Diepen begon zijn carrière bij Delta Lloyd in 2004 en vervulde tot nu toe functies als manager group audit en senior business controller. Van Diepen neemt de functie over van Peter Knoeff, die wordt benoemd tot manager control bij de commerciële divisie van Delta Lloyd. Knoeff is vanaf 2005 werkzaam bij Delta Lloyd AM. Jacco Maters wordt de nieuwe cio van Delta Lloyd AM. Hij volgt Alex Otto op, die in het voorjaar zijn vertrek aankondigde. Maters is afkomstig van Allianz IM, waar hij werkzaam was als hoofd aandelen en derivaten en verantwoordelijk voor de bijbehorende strategie van de assetmanager. ABN Amro MeesPierson heeft Diederik Bertens aangesteld als senior specialist vermogensbeheer voor DPM Special Mandates, dat zich richt op zeer vermogende klanten binnen het Discretionery Portfolio Management. Het vermogen van klanten wordt bij DPM Special Mandates beheerd op basis van een aantal mandaten, waaruit een klant kan kiezen. Tot augustus was Bertens directeur beleggen bij de private bank van ABN Amro. Frans Annokkee (foto) is per september in dienst getreden bij Pictet AM als senior business development manager. Hij is in deze functie verantwoordelijk voor de Nederlandse institutionele markt en rapporteren aan Udo von Werne (head of institutional clients continental Europe) en Christoph Lanter (global head of institutional clients). Annokkkee was de afgelopen drie jaar business development director bij Syntrus Achmea. Julius Baer, de Zwitserse private bank heeft Gertjan Freutel (foto) toegevoegd aan zijn Nederlandse private banking-team. Freutel wordt senior relatiebeheerder. Die transfer volgt op de uitbreiding van het team in juni met de indiensttreding van Eelco Pronk, Ben van de Velde en Huib Dekker als relatiebeheerders. Freutel was hiervoor commercieel directeur van Rabobank Den Haag en omstreken. Peter Paul de Vries (foto) is benoemd tot lid van de raad van commissarissen van Euronext Amsterdam. De Vries is sinds 2008 ceo van Value8 en werkt van 1989 tot 2007 bij de Vereniging van Effectenbezitters, vanaf 1995 als directeur. De raad van commissarissen bestaat verder uit: Rijnhard van Tets (voorzitter) en Jan-Michiel Hessels. Allianz GI heeft Peter Ruesink benoemd tot investment strategy en risk solutions officer voor de Nederlandse tak. Vanuit deze positie zal Ruesink de Allianz-diensten uitbreiden en aanpassen voor Nederlandse institutionele beleggers en voor specifiek Nederlandse kwesties. AXA IM heeft Heiko de Boer aangesteld als director. De Boer komt over van APG AM en gaat zich in deze functie richten op de verdere uitbouw van de institutionele markt met het accent op fiduciair beheer. Hij rapporteert aan Hanneke Veringa, country manager AXA IM Nederland. Eerder werkte De Boer onder meer als aandelenportefeuillebeheerder bij Robeco. Bij APG is Angelien Kemna per 1 september de nieuwe chief finance en risk officer (cfro) in de raad van bestuur. Kemna volgt Peter Kok op die deze functie de afgelopen tien maanden op interim-basis heeft vervuld. Kemna wordt als cio opgevolgd door Eduard van Gelderen. Van Gelderen vormt samen met Kemna de statutaire directie binnen APG AM. De raad van bestuur van APG bestaat per 1 september uit Dick Sluimers (ceo), Angelien Kemna (cfro), Eduard van Gelderen (cio) en Mark Boerekamp (coo). Philip van Es en Peter Bos zijn in dienst getreden bij Teslin CM. Van Es, afkomstig van de wealth management-tak van UBS Bank, is aangesteld als analist en volgt de bedrijven in de portefeuille van Midlin. Bos gaat zich als bedrijfsjurist bezighouden met weten regelgeving en juridische zaken die bij vermogensbeheer komen kijken. Kirst Kuipers is inmiddels begonnen als hoofd bij ishares Benelux. Kuipers houdt zich voornamelijk bezig met het onderhouden van contacten met institutionele klanten in België, Nederland en Luxemburg. Kuipers werkt hiervoor bij ING als managing director van de zakenbankdivisie waar hij verantwoordelijk was voor de dienstverlening aan financiële instellingen en in het bijzonder vermogensbeheerders. Rabobank neemt de dienstverlening aan beleggingsklanten op de schop. Zo wordt retail en private banking samengevoegd. Han Dieperink (foto) krijgt de verantwoording over die nieuwe divisie en mag zich nu naast cio private banking ook cio van de retailactiviteiten noemen. Dieperink is sinds 2009 werkzaam bij Rabobank. Eerder werd al bekend dat Tom Arends de toekomstvisie van de beleggingstak van de bank gaat vormgeven. 8

9 Deutsche Asset & Wealth Management Duitse precisie loont. U kunt vertrouwen op onze wereldwijde expertise op het gebied van bedrijfsobligaties. Veel obligatiebeleggers streven naar een goed rendement met een beperkt risico. Veel beleggers vinden bedrijfobligaties gunstig in de huidige wereldwijde economische situatie. Daarbij is het de kunst om de juiste obligaties te selecteren. Het kiezen uit de grote hoeveelheid mogelijkheden vereist diepgaande expertise en een gestructureerd beleggingsbeleid met de nauwkeurigheid van een uurwerk: Duitse precisie loont. Ons team van zestig obligatiespecialisten analyseert wereldwijd ondernemingen om de meest aantrekkelijke bedrijfsobligaties te selecteren. Dit komt onder andere terug in de volgende fondsen: Deutsche Invest I Euro Corporate Bonds Deutsche Invest I Emerging Markets Corporates DWS Covered Bond Fund Belangrijke informatie 1 Deutsche Asset & Wealth Management (Deutsche AWM) vertegenwoordigt de asset- en wealth managementactiviteiten van Deutsche Bank AG en aanverwante entiteiten. Klanten zullen verschillende producten en diensten van Deutsche AWM aangeboden krijgen vanuit een of meer verschillende juridische entiteiten welke kenbaar worden gemaakt aan de klanten voordat tot het sluiten van contracten, overeenkomsten of aanbieden van materialen wordt overgegaan. In Nederland worden de producten van Deutsche AWM aangeboden door Deutsche Bank AG Amsterdam Branch. Deutsche AWM maakt deel uit van de Deutsche Bank Group. Deutsche Bank AG Amsterdam Branch en de genoemde beleggingsfondsen zijn geregistreerd bij de AFM (Autoriteit Financiële Markten) te Amsterdam. Loop geen onnodig risico. Lees de Essentiële Beleggersinformatie. Deze is te vinden op deutscheawm.com. De waarde is afhankelijk van ontwikkelingen op de financiële markten en kan als gevolg van het beleggingsbeleid sterk fluctueren Deutsche Asset & Wealth Management. Alle rechten voorbehouden. *Bron: Morningstar, Inc. per: eind juli 2014 [2014] Morningstar. Alle rechten voorbehouden. De informatie, gegevens, analyses en meningen ( Informatie ) hierin (1) bevatten vertrouwelijke informatie die het eigendom van Morningstar zijn (2) mag niet worden gekopieerd of verdeeld (3), vormen geen beleggingsadvies, (4) worden uitsluitend gebruikt voor informatieve doeleinden (5), zijn niet gegarandeerd volledig, nauwkeurig of tijdige en (6) zijn afkomstig uit het fonds gepubliceerde gegevens op diverse data. De informatie wordt u aangeboden geheel op eigen risico. Morningstar is niet verantwoordelijk voor de beslissingen, schade of andere verliezen met betrekking tot de informatie of het gebruik ervan.

10 ANALYSE Aandelen anders Met de opkomst van indexproducten is de noodzaak voor actief beheerde fondsen steeds groter om tot een outperformance van de index te komen. Dat kan alleen door een unieke, afwijkende aanpak. door Peter van Kleef Er zijn vele wegen die naar Rome leiden, maar het oude, door actieve fondsbeheerders platgetreden karrespoor, daar smoren de dappere pogingen massaal in goede bedoelingen. En wie structureel achterblijft bij zijn benchmark, zal vroeg of laat beheerd vermogen zien verdwijnen. De fondsbeheerder die zijn bord niet leeggegeten wil zien worden door de concurrentie van ETF s en indexfondsen, zal daarom iets extra s moeten bieden. En zulke beheerders zijn er, gelukkig, nog genoeg. Met een eigen stijl, een unieke strategie en met lak aan de index. En ook niet onbelangrijk met een trackrecord dat er op wijst dat ze ook nog eens het nodige succes weten te boeken. De Britse assetmanager Schroders haalde met de overname van private bank Cazenove Capital in 2013 zo n eigenzinnige boutique in huis. Een van de succesvolle fondsen van Cazenove is nu omgedoopt tot Schroder ISF European Opportunities. Het fonds werd pas in maart 2014 onder de huidige naam opnieuw gelanceerd, maar heeft onder de vleugels van Cazenove een fraai trackrecord opgebouwd. Zo staat er (peildatum 31 augustus 2014) over vijf jaar een rendement van 63,4% voor het fonds tegen 54,8% voor de MSCI Europe. De score over zowel drie als tien jaar valt nog beter uit. Over de afgelopen drie jaar bleef het fonds de index 22 procentpunten voor (+66,1% om +44,3%) en over tien jaar bijna 45 procentpunten (162,8% versus 118,2%). Toch is het fonds geen klassieke stockpicker. Fondsbeheerder Steve Cordell navigeert vooral op wat hij noemt de business cycle. We kijken waar we ons bevinden in de bedrijfscyclus en aan de hand daarvan bepalen we de mate van risico in de portefeuille. Daarbij onderscheidt Cordell als het ware de vier jaargetijden van de cyclische klok, beginnend bij de herfst: groeivertraging, recessie, herstel en expansie. Het is een pragmatische benadering van beleggen die moet zorgen voor een consistente outperformance. Het mag duidelijk zijn dat je in de herstelfase meer risico in portefeuille wilt hebben dan in de recessiefase. De wisseling der seizoenen wordt door Cordell en zijn team bepaald aan de hand van de zogenoemde leading indicators, cijfers die zicht geven op het ondernemingsklimaat, zoals de Duitse Ifo Geschäftsklima en de sentimentindex ZEW voor de eurozone. Als die data duiden op een nieuwe fase, dan wordt de portefeuille daarop ingericht. Dat komt dan vooral neer op sectorrotatie. Cordell: We hebben de aandelenmarkt onderverdeeld in zeven groepen, die per seizoen anders gerangschikt worden, qua weging: groei, defensieve groei, defensieve value, financials, cyclische consumentengoederen, cyclische commodity s en cyclische industrials. Als de economie groeit (expansiefase) zullen we meer cyclische industrials en consumentengoederen in portefeuille hebben. Bij een recessie zitten we meer in defensieve aandelen. Dat leidt, met name bij de wisseling der seizoenen, soms tot een hoge turnover in de portefeuille, maar het snelle schakelen is essentieel voor de strategie. Toch is er niet alleen sprake van het husselen van sectoren. Hoewel de macrocijfers een belangrijke rol spelen, betekent dat niet dat het selecteren van aandelen van ondergeschikt belang is, stelt Cordell. Aandelenselectie is juist cruciaal. De business cycle-stijl sluit stockpicking niet uit, maar geeft ons juist extra gereedschap om dat goed te doen. Het zorgt ervoor dat we een heldere visie hebben of het type en de mate van risico die we op elk moment in de cyclus nodig hebben. Verborgen assets Bij Deutsche AWM hebben ze ook een team in huis dat er zo zijn eigen stijl op na houdt, en ook hier met succes. Maar het is een grote stap van Schroders Cazenove naar Deutsche s CROCI dat staat voor Cash Return On Capital Invested. Hier gaat het sec om valuebeleggen, maar dan in een eigen huisstijl, waar zestig analisten achthonderd bedrijven wereldwijd op hun radar hebben en grondig analyseren. Kom bij teamleider Francesco Curto niet aan met een koers-winstcijfertje, want die waarderingsmaatstaf zegt niet veel. Als belegger koop je een deel van een bedrijf. Dan wil je dat bedrijf willen begrijpen. En een koers-winstverhouding van 4 betekent niet dat het aandeel goedkoop is. Sommige aandelen hebben een reden om goedkoop te zijn. Je wilt s nachts niet wakker liggen vol zorgen over de value trap. Het probleem is dat veel waardebeleggers niet verder dan de balans van een bedrijf kijken, zegt Curto. Maar die balans is samengesteld door accountants voor accountingprofessionals, niet voor beleggers. Je wilt iets niet kopen, simpelweg omdat iemand anders de accountant zegt dat het goed is. Misschien is het bedrijf goed volgens de ouderwetse accountancy-regels, maar dat maakt het nog niet aantrekkelijk voor beleggers. De price-to-bookwaarde, koers-winst, dividendrendement, allemaal leuk en aardig, maar het zegt volgens Curto lang niet alles over een bedrijf. Curto wil met zijn Croci-strategie zo dicht mogelijk tegen de uitvinders van waardebeleggen, Benjamin Graham en David Dodd, aanschurken. Ja, de balans is belangrijk: het rendement op cash en investeringen, de winstgevendheid, de cashflow, lage schulden, maar er zijn ook buiten de balans factoren die van groot belang zijn en die ervoor zorgen dat een 10

11 ANALYSE STEVE CORDELL: Het mag duidelijk zijn dat je in de herstelfase meer risico in portefeuille wilt hebben dan in de recessiefase FRANCESCO CURTO: Misschien is het bedrijf goed volgens de ouderwetse accountancy-regels, maar dat maakt het nog niet aantrekkelijk voor beleggers Croci-portefeuille niet alleen bestaat uit de klassieke valuesectoren als staal, energie, basismaterialen, nuts en telecom. Ook gezondheidszorg en, bijvoorbeeld IT, komen er prominent in terug. Curto: De belangrijkste asset van een farmaciebedrijf is hun research & development (R&D). Dat is een duur en tijdrovende activiteit. Je spendeert, spendeert, spendeert en uiteindelijk moet het iets opleveren. Maar het is ontastbaar, je kunt de waarde moeilijk vaststellen. Het is geen bedrijfsauto die je in tien jaar kunt afschrijven. Maar je kent wel het trackrecord, wanneer patenten aflopen, verkoopcijfers, de succesratio en dan kun je na een grondige analyse van die cijfers tot een goede schatting van de waarde van hun R&D komen. Dat is wat wij doen. Het merk (bij een bedrijf als l Oréal of Coca-Cola) is ook zoiets dat niet op de balans terug te vinden is, maar wel grote waarde vertegenwoordigt. Verborgen assets, noemt Curto ze, die een bedrijf een heel andere waarde kunnen geven dan wat zou blijken uit de price-to-book of koers-winstverhouding. Opvallend genoeg maakt Curto zich geen zorgen over de onevenwichtigheden die de strategie soms in de portefeuilles lijkt te veroorzaken. Zo hebben de Croci-fondsen een zware overweging in technologiebedrijven, iets waar niet alle fondsbeheerders hun vingers aan zouden willen branden. Curto ziet er geen probleem in. We trust the data. Het betekent gewoon dat die sector ondergewaardeerd is. Eén sector die nu niet is opgenomen in de strategieën en dat ook niet zal worden, is de financiële sector. Wij onderzoeken de balans van een bedrijf. Bij een bank of verzekeraar is dat te ingewikkeld, die heeft er wel drie of vier. Zelfs voor de Croci-datacrunchers is dat een brug te ver. 11

12 INTERVIEW Lukas Daalder 12

13 INTERVIEW Het prijsschieten is voorbij Lukas Daalder, CIO Investment Solutions bij Robeco, zegt dat beleggers het de komende vijf jaar met minder tevreden moeten zijn. Of dat erg is? Dat is maar hoe je het bekijkt. Na de crisis was het prijsschieten voor beleggers. Vrijwel iedere beleggingscategorie ging omhoog. Het is volgens Daalder logisch dat er nu ook een mindere periode aan komt. door Ruben Munsterman, fotografie Robert Elsing en aanzien van de wereldeconomie is Daalder minder pessimistisch. Een geleidelijke normalisatie, na de periode van beneden gemiddelde economische groei, is zijn hoofdscenario. Zeker op de middellange termijn zijn we bij Robeco echte techno-optimisten. Hoe kijkt u naar de afgelopen vijf jaar? Beleggers zijn erg verwend geweest. Alles ging omhoog. Dat geldt voor aandelen, obligaties en highyield. Eigenlijk zijn alleen grondstoffen 13

14 INTERVIEW in sommige gevallen in waarde gedaald. Aandelen hebben sinds de crisis een gemiddeld jaarrendement van 14% opgeleverd. Obligaties stonden gemiddeld bijna 6% in de plus dankzij dalende rentes. Ik denk dat de markten daarmee te ver zijn doorgeschoten. Duitsland krijgt bij het uitgeven van obligaties met een looptijd tot vier jaar momenteel geld toe. De belegger weet dus op voorhand dat hij geld inlevert. En dan hebben we nog niet eens gekeken naar de inflatie die je over die periode mogelijk te verwerken krijgt. Dat slaat nergens op. Een tienjarige lening van Een gezonde aandelenmarkt hoeft geen beperking te zijn voor obligaties en vice versa Spanje gaat op dit moment de deur uit tegen ongeveer 2,3% rente, wat lager is dan de rente waarvoor de Amerikaanse staat kan lenen. Dan hebben we het over een Europees land waar bijna een kwart van de bevolking werkloos is. Duidelijk is dat de Europese obligatiemarkten doorgeschoten zijn en dat je de komende vijf jaar rekening moet houden met een benedengemiddeld rendement. Hoe komt het dat de rentes op staatsobligaties nog verder zijn gedaald? Er is een heel scala aan redenen, maar een belangrijke is de lage inflatie. Als die laag, of zelfs negatief is, kan zelfs een rente van één procent nog geld opleveren. Daarnaast maken beleggers zich geen zorgen meer over het klappen van de euro sinds Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, in de zomer van 2012 zei dat hij er alles aan zal doen om de muntunie te redden. Ook wordt de rente gedrukt doordat de centrale banken in de VS en Japan veel staatsschuld opkopen. Maar ook en dat vergeten veel mensen heb je te maken met pensioenfondsen die een groot deel van hun vermogen standaard in obligaties beleggen. Gestegen welvaart, vergrijzing en de door regelgevers ingegeven draai naar risicoverlaging hebben de vraag van pensioenfondsen naar risicovrije staatsschuld ondersteund. In oktober 2012 kwam Bank of America Merrill Lynch met de beruchte researchnota The Bond Era Ends waarin de bank een grote rotatie voorspelde. Komt die grote rotatie nog? Ik geloof niet zozeer in een great rotation. Er is altijd een vreemde stammenstrijd gaande tussen obligatiebeleggers en aandelenbeleggers. Alsof het alleen met de één goed kan gaan, als het met de ander slecht gaat. Het staat niet los van elkaar. Een gezonde aandelenmarkt hoeft geen beperking te zijn voor obligaties en vice versa. Wel denk ik dat er de komende tijd geen interessant rendement meer te behalen valt op obligaties. We verwachten dat veilige rentevergoeding op staatsobligaties, zoals Bunds en Nederlandse schuldpapieren, in de komende vijf jaar zullen stijgen van de huidige extreem lage niveaus naar een normaal niveau van rond de 3%. Voor de meeste beleggers, zoals pensioenfondsen, zal de hele portefeuille dus niet profiteren van die rentestijging omdat hun huidige staatsobligaties minder waard worden. Obligaties zijn simpelweg duur. Het is een misverstand dat de spread tussen de rente op staatsobligaties uit de eurozone en de kapitaalmarktrente positief is. Iedereen gebruikt daarvoor de Duitse kapitaalmarktrente, maar als je voor bijvoorbeeld Spaanse obligaties de Spaanse kapitaalmarktrente zou gebruiken, kom je uit op een negatieve spread. En zijn aandelen duur? Voor aandelen geldt hetzelfde. Die staan zeker in de Verenigde Staten op een hoog niveau. De S&P 500 is in de afgelopen vijf jaar van onder de 700 naar boven de 2000 gestegen en dan hebben we nog geen rekening gehouden met uitgekeerd dividend. Dat kan gerechtvaardigd worden doordat de winsten stijgen, maar zelfs gerekend als percentage van de winst is de Amerikaanse aandelenmarkt duur. Europa is iets minder duur maar heeft ook een minder goed vooruitzicht. Moeten we ons opmaken voor een aandelencrash? Nee, dat woord zou ik absoluut niet gebruiken. Waarderingen als koers-winstverhouding zeggen niets over de korte termijn. Het kan best zo zijn dat de rally nog even voortduurt. Maar over een periode van vijf jaar of langer vallen de markten altijd op een bepaald punt weer terug naar redelijke maatstaven. Een 14

15 INTERVIEW Als de banken weer hersteld zijn, zal Europa in 2019 weer een gemiddelde groei van 2% per jaar aantikken vaak gebruikte waarderingsmaatstaf is die van econoom Robert Shiller. Die maatstaf laat zien dat je momenteel meer dan 26 keer de gemiddelde winst van de afgelopen tien jaar betaalt, tegen 16 keer op de lange termijn. Een belegger in wereldwijde aandelen betaalt een lagere premie, maar ook hier zien we een overwaardering van ongeveer 25%. In de jacht naar meer rendement stappen beleggers steeds vaker in highyield. Is dat gevaarlijk? Het grootste probleem is dat daar onvoldoende rekening gehouden wordt met de liquiditeitspremie. Aandelen kun je altijd wel kwijt hoe laag ze ook staan. Maar de markt voor corporate bonds is een stuk minder liquide. Als er straks een correctie aan komt, zullen veel mensen uit willen stappen. Het is dan nog maar de vraag of er ook kopers zijn. Ter compensatie, de corporate bond-markt is historisch gezien nooit meer dan 25% gekelderd in waarde. Dat is bij aandelenmarkten wel eens anders geweest, die soms tot de helft van hun waarde verliezen, zoals in Dus op naar opkomende markten? Ook wij zijn het positiefst over aandelen in de groeiregio s. Die zijn aantrekkelijk geprijsd en worden op dit moment tegen een discount van 20% verhandeld tegenover Amerikaanse aandelen. Economische groei staat echter niet garant voor een goed rendement op aandelen. Emerging markets zijn nog steeds erg afhankelijk van politieke tendensen. Zo bestaat het merendeel van de aandelenmarkt in China uit bedrijven waarin de Chinese staat een aandeelhouder is. Minder bekend zijn staats- en bedrijfsobligaties van opkomende markten. Emerging market debt, zoals dat heet, in dollars kopen heeft niet zoveel zin want dat is duur, maar schuldpapier in lokale valuta is wel interessant. Het nadeel daarvan is het valutarisico. Als de munt in een land in waarde zakt, kan het zomaar zijn dat je obligatie 20% daalt. Bovendien zijn de groeilanden erg verschillend, dus het is verstandig om selectief te bepalen wat je koopt. Hoe komt het dat Japan, Europa en Amerika geen respectabele groeiniveaus meer halen? Normaal gesproken groeit een economie na een economische crisis. We hebben echter geen economische crisis maar een financiële crisis achter de rug. Uit een studie van economen Reinhardt en Rogoff blijkt dat de groei na een financiële crisis een stuk zwakker is dan normaal. Dat komt doordat een belangrijk onderdeel van de economie op slot zit, namelijk de bankensector. Eerst moeten banken hun balansen op orde krijgen. In dat proces van herkapitalisatie zit Europa nog steeds, waardoor er weinig wordt uitgeleend en de economie niet echt op gang komt. Europa heeft het extra moeilijk gehad doordat het eerst te maken kreeg met de crisis uit Amerika in 2008 en daarna met zijn eigen eurocrisis in Een extra tegenwind is de vergrijzing, waar Amerika minder last van heeft. Als straks de banken weer hersteld zijn, zal Europa in 2019 weer een gemiddelde groei van 2% per jaar aantikken. Dat is keurig, maar niet wat het was in de jaren voor Komen groeicijfers van boven de 2% ooit nog terug in de ontwikkelde landen? Volgens de auteurs van het recente e-book Secular Stagnation, waar grote namen als Robert Gordon en Olivier Blanchard aan mee schreven, gaat dat niet meer gebeuren. Dat komt volgens de paper doordat al het laag hangende fruit weg is. Bijvoorbeeld: als nog een derde van de bevolking analfabeet is, valt daar een enorme productiviteitswinst te pakken. Maar als iedereen al kan lezen... Ook illustreert Secular Stagnation hoe de reële rente structureel daalt sinds de jaren tachtig. Tegelijkertijd is de inflatie trendmatig gedaald en zijn we in een liquidity trap gekomen: de rente kan niet verder worden verlaagd waardoor niet de volledige werkgelegenheid kan worden benut. Dat is somber zeg Er zullen zeker tegenslagen komen, zoals vergrijzing, maar menselijk vernuft gaat ons verrassen. Dat is de rode draad in onze visie. Bij Robeco zijn wij echte technooptimisten. Mensen zijn extreem slim en zullen altijd weer iets nieuws verzinnen dat onze productiviteit zal aanzwengelen. Ik raad beleggers de podcast van FastMoving Targets aan. Als je dat luistert, besef je hoeveel revolutionaire uitvindingen er op dit moment worden ontwikkeld. Neem de zelfsturende auto s. Die kunnen er voor zorgen dat we niet meer onproductief in onze auto hoeven te zitten, dat we nooit meer in files hoeven te staan. Ook kunnen auto s dichter op elkaar rijden en maken we efficiënter gebruik van asfalt. Dat kan alleen al in Nederland miljarden besparen. Dat roept wel weer meteen een volgend probleem op. Want wat moeten al die Uberrijders, buschauffeurs en truckers straks gaan doen? 15

16 Kansen benutten in elke fase van de cyclus Kansen benutten door voor elke fase van de economische cyclus de meest veelbelovende aandelen te selecteren. Dat is de kern van de Business Cycle-benadering van Schroders. Een bewezen aanpak, om succesvol door elke fase van de conjunctuur te navigeren. U vindt deze unieke aanpak terug in de volgende drie Europese aandelenfondsen: Schroder ISF* European Opportunities Schakel over op onze dynamische aanpak, kijk op schroders.nl/businesscycle *Schroder International Selection Fund wordt aangeduid als Schroder ISF. Beleggingsrisico s: Het kapitaal is niet gegarandeerd. Het is mogelijk dat beleggingen in een andere valuta dan die van de aandelenklasse niet worden gedekt. De marktschommelingen tussen die valuta hebben een impact op de aandelenklasse. Het fonds dekt zijn marktrisico niet in een neerwaartse cyclus. De waarde van het fonds beweegt zich op gelijkaardige wijze ten opzichte van de markten. Uitsluitend van toepassing voor Schroder ISF European Equity Absolute Return: Elke verkoop op termijn van aandelen gebeurt met slechts één tegenpartij. In het geval van een wanbetaling worden de relevante aandelen verkocht op de markt en dit kan een effect hebben op de prestaties. Het is mogelijk dat beleggingen in een andere valuta dan die van de aandelenklasse niet worden gedekt. De marktschommelingen tussen die valuta hebben een impact op de aandelenklasse. Het is mogelijk dat het fonds op een indirecte manier een korte blootstelling heeft in afwachting van een daling van de prijzen van deze blootstellingen of een stijging van de interestvoet. Er is geen garantie dat een derivatencontract zijn beoogde resultaat zal bereiken, zelfs als volledig aan de voorwaarden van het contract is voldaan. Belangrijke informatie: Schroder International Selection Fund is een beleggingsinstelling gevestigd te Luxemburg. Schroder ISF zijn op grond van artikel 2:66 van de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) geregistreerd in het op grond van artikel 1:107 Wft door de Autoriteit Financiële Markten aangehouden register en om die reden kunnen rechten van deelneming in Schroder ISF in Nederland worden aangeboden. Raadpleeg het volledige prospectus en de essentiële beleggersinformatie indien u meer informatie wenst alvorens u belegt. De rechten en verplichtingen van de belegger en de juridische relatie met Schroder ISF worden uiteengezet in het volledige prospectus. Het volledige prospectus, de essentiële beleggersinformatie en de jaar- en halfjaarverslagen van Schroder ISF kunnen kosteloos worden verkregen bij Schroder Investment Management (Luxembourg) S.A., 5, rue Höhenhof, L-1736 Senningerberg, Groothertogdom Luxemburg en alle distributeurs of via In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De koersen van aandelen en de daaruit gegenereerde inkomsten kunnen zowel dalen als stijgen, en het is mogelijk dat beleggers het oorspronkelijk geïnvesteerde bedrag niet terugkrijgen. w45838/nl0914

17 TRENDS Dividend blijft de trend De yield op obligaties is historisch laag. Hetzelfde geldt voor de rente op depositio s. En bij aandelen heb je altijd te vrezen voor koersdalingen. Maar één ding staat daar al jaren fier overeind: de dividenduitkering. En nog altijd raken steeds meer beleggers in de ban van die vaste bron van inkomsten. door Peter van Kleef fotografie Thomas van Driel ERIK VAN DE WEELE Een verhoging van een dividend is een teken van vertrouwen. Dat je nu de dividenden ziet groeien in Europa wijst erop dat we echt een herstel bij bedrijven zien FRANS JURGENS De vlucht naar dividendaandelen is logisch, maar niet ongevaarlijk. Het zijn geen obligaties waar je aan het eind 100 uitgekeerd krijgt JORIK VAN DEN BOS Zeker in tijden van oplopende rente als gevolg van stijgende inflatie doet een dividendstrategie het vaak beter dan obligaties FREDERIK VAN BEUNINGEN Beleggers zijn een dief van hun eigen portemonnee als ze een deposito verkiezen boven een mooi dividendaandeel 17

18 DIVIDEND TRENDS Jullie introduceerden de Henderson Global Dividend Index, leg eens uit. We zijn vorig jaar gestart de dividendgroei van bedrijven wereldwijd te meten, met terugwerkende kracht vanaf De index staat nu op 157, wat betekent dat het uitgekeerde rendement van deze bedrijven sindsdien met 57% is gestegen. We bekijken de dividendgroei per sector en per regio, zodat je een goed beeld krijgt van waar de groei zit. Vroeger hadden Nederlandse beleggers het aandeel Shell in portefeuille voor het dividend, maar deze index laat zien dat je het dividendthema ook wereldwijd, dus met betere spreiding, kunt bespelen. 57% groei is mooi, maar wat zie je, als je de data ontleedt? Wat opvalt, zeker in het tweede kwartaal van dit jaar, is dat de dividenduitkeringen in Europa weer groeien, met een plus van 18% ten opzichte van vorig jaar. Japan doet het goed, Azië is okay en in opkomende markten wordt her en der een pas op de plaats gemaakt en is er in sommige landen zelfs sprake van enige krimp. Dat is vaak te herleiden naar de tegenwind in bepaalde sectoren, zoals mijnbouw in Zuid-Afrika of Brazilië. Als belegger wil je iets kunnen doen met cijfers. Is de dividendindex een leading of lagging indicator? Een dividenduitkering zegt natuurlijk wel iets over hoe een bedrijf ervoor staat. In dat opzicht is het zeker leading, hoewel dat wellicht nog meer geldt voor cashflows. Maar een verhoging van een dividend is een teken van vertrouwen. Dat je nu de dividenden ziet groeien in Europa wijst erop dat we echt een herstel bij bedrijven zien. Zelfs in Frankrijk liepen de dividenduitkeringen in het tweede kwartaal op, al moet daarbij worden aangetekend dat de financiële sector daar heel groot is en een stevig dividend uitkeert. Hoe zou je het nut van de index en het kwartaalrapport duiden? Spreiding. Je ziet nu dat dividend tegenwoordig overal te halen valt en je je niet meer hoeft te beperken tot de nationale dividendkampioen. Zelfs in Azië neemt dividenddiscipline toe. Het is in sommige opkomende markten nu eventjes iets minder door de economische tegenwind, maar zelfs nu zie je dat dividenduitkeringen min of meer op peil blijven. Daaraan zie je dat bedrijven het belang van dividend steeds beter inzien. ERIK VAN DE WEELE Head of fund sales Benelux, Henderson Global Investors De grootste dividendbetalers zitten nog altijd in de klassieke dividendsectoren: telecom, energie, nuts. Klopt, maar voor beleggers is dividendgroei belangrijker dan het absolute dividendniveau. Daar hebben onze fondsbeheerders iets aan, omdat het bedrijven uitlicht die in gezonde toestand zijn. We herinneren ons allemaal Fortis nog, dat een heel hoog dividend uitkeerde. 18

19 DIVIDEND Is de rol van dividend, na een mager 2013, uitgespeeld? Dividendaandelen hebben een grote rentegevoeligheid en hebben daarom geprofiteerd van de dalende rente. De eerste reactie op rentestijgingen is historisch gezien dan ook vaak negatief, maar in de kwartalen erna werd die achterstand steeds weer weggepoetst. Zeker in tijden van oplopende rente als gevolg van stijgende inflatie doet een dividendstrategie het vaak beter dan obligaties en zelfs goed ten opzichte van gewone aandelen. Bovendien wordt de signaalfunctie van dividend voor goede kapitaaldiscipline bij bedrijven naar ons idee alleen maar belangrijker. Daar komt bij dat het dividendrendement op een Europese aandelenportefeuille nog steeds hoger is dan dat op staatsobligaties. Wat zijn de eerste signalen die aangeven dat dividend even niet meer de juiste strategie is? Waardering ten opzichte van de hele markt is een belangrijk punt. Dividendaandelen moeten zo n 2 multiple-punten goedkoper zijn dan de brede markt. Wordt dat verschil kleiner, dan moet je oppassen. Door de achterblijvende performance in 2013 van dividendaandelen is het verschil nu weer opgelopen. Belangrijk is dat de cashflow op peil blijft, want daar moet het dividend uit betaald worden, en dat er niet te veel schulden zijn, anders kunnen de obligatiehouders uiteindelijk aandringen op het verlagen of schrappen van het dividend. Zij staan verder naar voren in de rij dan aandeelhouders... Wat is de toegevoegde waarde van een dividendaandelenfonds ten opzichte van een dividendindex? Het grootste verschil is dat wij niet alleen kijken naar historische dividenden, maar ook naar de houdbaarheid ervan en kansen op een verhoging van het dividend. Het gros van de indices kijkt alleen terug. In 2008 zat de gewone dividendindex tjokvol financials. Natuurlijk zijn er ook slimmere indices gemaakt ondertussen, maar dan zit je al meer in de richting van de quants met een semiactieve aanpak. Verder voegen wij risicospreiding toe, om te voorkomen dat je een te zware weging krijgt naar typische dividendsectoren als nuts, telecom of farmacie. Zo voegen we industrials en verzekeraars toe die anders reageren op een rentestijging. Waarom vergelijken dividend-aandelenfondsen zich altijd met de gewone wereldindex en niet met een dividendindex? Die vraag is eigenlijk het bewijs dat dividendaandelen een eigen categorie zijn geworden, iets waar ik in 2000 alleen van kon dromen. Het is goed jezelf op korte termijn met een dividendindex te vergelijken en met je peers. Maar uiteindelijk is ons doel voor onze beleggers een betere prestatie neer te zetten dan de algemene Europese of wereldwijde aandelenindex. JORIK VAN DEN BOS Fondsbeheerder Kempen Global High Dividend 19

20 DIVIDEND TRENDS Is dividend leidend of slechts een prettige bijkomstigheid? Dividend is het overschot van de kapitaalallocatie. Een bedrijf maakt winst, doet kapitaalinvesteringen voor de voortgang van zaken en dan is de vraag wat je doet met de rest van die winst: acquisities, aandeleninkoop, herinvesteringen of dividend uitkeren. Als een bedrijf bewezen heeft een hoog rendement op kapitaal te behalen van, zeg, 15% of meer, dan hebben we graag dat het daarmee doorgaat. Dat is beter dan winst uit te keren aan aandeelhouders via een mooi dividend? Ja, als een bedrijf een bewezen trackrecord heeft van een hoog rendement op investeringen, dan is winst uitbetalen aan aandeelhouders het domste wat je kunt doen. En een rendement van 15% op geïnvesteerd kapitaal klinkt misschien hoog, maar er zijn tientallen bedrijven die dat kunnen. En goed, soms zit je in een business waar weinig investeringen nodig zijn, dan is dividend uitkeren natuurlijk prima. Maar je beperken tot bedrijven met zo n hoog rendement op investeringen, dat is een luxe die alleen geconcentreerde portefeuilles zich kunnen permitteren. Er zijn genoeg bedrijven die dat hebben. De beperking zit m niet in de concentratie van een portefeuille. Wij volgen vijftig van dat soort bedrijven, alleen al in Europa, ook al hebben we er maar vijftien in portefeuille. Toch is de vlucht naar dividend voor de bulk van de beleggers prima te begrijpen en te verdedigen. Het is een logische beweging bij de huidige yield op obligaties. Maar beleggers moeten zich niet blindstaren op dividendrendement alleen, want dat is een resultante van de koers-winstverhouding. Een hoge dividenduitkering kan een onderneming ook uithollen. Wat heb je aan een hoog dividend als de groeiverwachting van een bedrijf slecht is en je niet weet hoe houdbaar het dividend is? De vlucht naar dividendaandelen is logisch, maar niet ongevaarlijk. Het zijn geen obligaties waar je aan het eind 100 uitgekeerd krijgt. Er zijn veel bankaandelen geweest met een hoog dividend, maar waarvan de koers decimeerde en het dividend uiteindelijk geschrapt. FRANS JURGENS Partner Juno Investment Partners Zou je als aandeelhouders soms zelfs bezwaar moeten maken tegen een dividenduitkering? We hebben het nog nooit gedaan omdat we geen activistische aandeelhouder zijn. Maar als een bedrijf weinig goede ideeën heeft om rendement op investeringen te genereren, dan hebben wij sowieso de neiging ergens anders te gaan kijken. Bij een goed management en een goede onafhankelijke raad van commissarissen wordt de zorgvuldige afweging tussen investeren en dividend voor je gemaakt. 20

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Schroders. Vastrentende beleggingen. Vastrentend beleggen. in stijl

Schroders. Vastrentende beleggingen. Vastrentend beleggen. in stijl Schroders Vastrentende beleggingen Vastrentend beleggen in stijl Ontsluit het potentieel van vastrentend beleggen De mogelijkheden om te beleggen in vastrentende waarden zijn de afgelopen tien jaar enorm

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht Beleggingsvisie Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - Totaaloplossing voor de dynamische wereld van vandaag Economische omgeving Na gedenkwaardig kwartaal blijft klimaat

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Top 5 beleggingsfondsen

Top 5 beleggingsfondsen Top 5 beleggingsfondsen 2e kwartaal 2012 Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut Specialist Beleggingsfondsen Datum: 12 april 2012 Met de Top 5 Beleggingsfondsen leggen we accenten

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten 8 oktober 2015 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Oprichter

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen Vrijdag 22 april 2016 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Voormalig arbitrage handelaar bij Optiver Oprichter

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

BELEGGINGSVISIE. Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - ING Global Emerging Markets Fund haalt de krenten uit de pap

BELEGGINGSVISIE. Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - ING Global Emerging Markets Fund haalt de krenten uit de pap BELEGGINGSVISIE Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - ING Global Emerging Markets Fund haalt de krenten uit de pap Rentes (10 jaars yield) Verenigde Staten 2,10% Eurozone

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen in beeld

Achmea life cycle beleggingen in beeld Achmea life cycle beleggingen in beeld Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Achmea life cycle beleggingen in beeld Voor het beleggen van pensioen bent

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Presentatie rente 20.00 uur Korte

Nadere informatie

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Amsterdam, 29 maart 2006 Nederlanders zijn het best bekend met duurzame beleggingsfondsen. Dat blijkt uit onderzoek

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

AanvullendPensioenRekening

AanvullendPensioenRekening AanvullendPensioenRekening Na uw pensionering wilt u net zo comfortabel blijven leven als u nu doet. U heeft een pensioen opgebouwd, maar dat betekent doorgaans een verlaging van uw inkomen in de toekomst.

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Alles wat je moet weten over de rentestijging

Alles wat je moet weten over de rentestijging ARTIKEL 17 december 2015 Alles wat je moet weten over de rentestijging In eerste de maanden na een rentestijging neemt bij aandelen de volatiliteit vaak toe De impact van de renteverhoging op obligaties

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Het valutarisico is volledig afgedekt naar de euro. Het model maakt gebruik van futures, wat kan leiden tot leverage.

Het valutarisico is volledig afgedekt naar de euro. Het model maakt gebruik van futures, wat kan leiden tot leverage. Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC Beleggingsdoelstelling Het interne beleggingsfonds belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A EUR acc (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder

Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder Een kijkje in de keuken van een vermogensbeheerder Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Grip op je Vermogen 3 oktober 2014 Agenda 1. Hoe kunt u beleggen? 2. Kijkje in de keuken 3. Fondsselectie

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2008 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten

Nadere informatie

Fonds- en tarievenoverzicht

Fonds- en tarievenoverzicht Fonds- en tarievenoverzicht Geldig per 10 juli 2015 Inhoudsopgave 1 Actueel fondsaanbod 1 2 Kosten beleggen 2 3 Doorgeven beleggingsorders 3 4 Feestdagen 3 5 Verwerking beleggingsorders 3 6 Verwerking

Nadere informatie

Grip op je Vermogen. Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan. ING Investment Office. 5 en 6 oktober 2012

Grip op je Vermogen. Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan. ING Investment Office. 5 en 6 oktober 2012 Grip op je Vermogen Rendement maken in tijden van zwakke groei, wat te doen? Bob Homan ING Investment Office 5 en 6 oktober 2012 Economie 2 En nu? valt uit elkaar Verdere integratie Economisch trend is

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: OVER WELKE THEMA S KRIJG JE DE MEESTE VRAGEN IN DE PRAKTIJK? A B C D Rendement vs Risico Timing Liquiditeit

Nadere informatie

Top 5 Beleggingsfondsen

Top 5 Beleggingsfondsen Top 5 Beleggingsfondsen 4 e Kwartaal 2012 Vermogensadvies Nederland Auteur: Mw. Drs. J.K. van der Neut u Specialist Beleggingsfondsen Datum: 8 oktober 2012 Met de Top 5 Beleggingsfondsen leggen we accenten

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde?

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde? Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Duurzaam Aandelen N.V. gefuseerd? 2. Heeft het vertrek van de voormalige fondsmanager invloed gehad op het besluit tot fuseren? 3. Hoe zal de fusie worden uitgevoerd? 4.

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Beleggersrekening Beleggen om uw geld te laten groeien. Wilt u beleggen om uw geld te laten groeien? Kies dan voor goede prestaties en flexibiliteit met

Nadere informatie

Houvast, genieten van extra inkomen uit dividenden en kans op aantrekkelijk rendement?

Houvast, genieten van extra inkomen uit dividenden en kans op aantrekkelijk rendement? Houvast, genieten van extra inkomen uit dividenden en kans op aantrekkelijk rendement? Met de hoogdividend fondsen van BNP Paribas Investment Partners kan het allemaal De hoogdividend fondsen van BNPP

Nadere informatie

Nieuwsbrief februari 2016

Nieuwsbrief februari 2016 Nieuwsbrief februari 2016 In deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen: - De beleggingsresultaten over 2015 - Vragen en antwoorden over de beleggingsresultaten en uw pensioenregeling bij Aegon PPI

Nadere informatie

Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken

Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken Mixfondsen zijn al enige tijd ongekend populair onder beleggers. De instroom lag in 2015 met 350 miljard euro ver boven de instroom in

Nadere informatie

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Finance Avenue 16 november 2013 Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Wie zijn wij? Dichtbij en ten dienste van de klant Een luisterend oor inspelend op de behoe5e van de klant Een

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

FitVoorLater klaar voor de toekomst

FitVoorLater klaar voor de toekomst FitVoorLater klaar voor de toekomst Het is verstandig om nu iets extra s te regelen. Met FitVoorLater bent u financieel voorbereid. 1 Nieuwe pensioenregels: wat verandert er? Vanaf 1 januari 2015 geldt

Nadere informatie

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011 Aangeboden door Datum: 31 maart 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Verslag van de beheerder 3 1.1 Byloshi Investments 3 1.2 Byloshi Earth 3 1.2.1 Portefeuillesamenstelling

Nadere informatie

MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht NN Euro Obligatie Fonds

MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht NN Euro Obligatie Fonds Februari 2016 MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht www.nnip.nl Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Door de turbulentie op de financiële

Nadere informatie

De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site]

De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site] De fondstips voor 2014: VS, Europa en Japan [lang voor de site] Banken tippen voor dit jaar beleggingsfondsen die beleggen in de Verenigde Staten en Europa, maar ook een aantal specifieke opkomende marktenfondsen

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Stichting Pensioenfonds Gasunie Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Altijd online inzage in uw vermogensopbouw.

Nadere informatie

MaandJournaal Special Visie 2016: Het jaar van de verschillen Fonds onder de aandacht

MaandJournaal Special Visie 2016: Het jaar van de verschillen Fonds onder de aandacht December 2015 MaandJournaal Special Visie 2016: Het jaar van de verschillen Fonds onder de aandacht NN Europe Fund www.nnip.nl Visie 2016: Het jaar van de verschillen: eurozone biedt kansen We gaan 2016

Nadere informatie

Waarom indexbeleggen?

Waarom indexbeleggen? Waarom indexbeleggen? Grip op je vermogen Den Haag, 11 oktober 2013 Door: Koen Hoogenhout, Senior Sales Executive Vanguard Asset Management Ltd Amsterdam Branch In welk land zou u willen beleggen? 800

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van:

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: O&E Fixed Income Strategy (pagina 2) O&E Fixed Income Strategy Multi Asset (pagina 5) O&E Global Equity Strategy (pagina 8) O&E Hedge Fund Strategy (pagina

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrenterekening Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Beleggen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies dan voor goede prestaties met de Allianz

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Bijlage Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Aan de hand van onderstaande vragenlijst kunt u in ca. 10 minuten het beleggersprofiel vaststellen.

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

Beleggen in leningen met meer risico

Beleggen in leningen met meer risico beleggingsfondsen Bed Tekst Koos Henning Voor high yield obligaties,ook wel junk bonds genoemd, zijn de mooiste jaren voorbij. Toch bieden deze obligaties flink hogere rente dan veilige staatsobligaties.

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008?

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Karel Mercx Sinds september weer terug bij Beleggers Belangen Beleggingsspecialist RTL Z Beursspel (2015) Beurstwitteraar van het jaar (2014)

Nadere informatie