UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR ISLAMITISCH BANKIEREN: EEN VERGELIJKENDE STUDIE MET WESTERSE BANKEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2006-2007 ISLAMITISCH BANKIEREN: EEN VERGELIJKENDE STUDIE MET WESTERSE BANKEN"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR ISLAMITISCH BANKIEREN: EEN VERGELIJKENDE STUDIE MET WESTERSE BANKEN Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad van: licentiaat in de toegepaste economische wetenschappen Thomas Bosschem Onder leiding van Prof. Dr. Rudi Vander Vennet

2 Permission

3 Woord vooraf Het schrijven van een thesis is een moeilijke en tijdrovende opdracht, waar veel studenten tegen op kijken. Toch mag men het niet zien als een overbodig werk want het is zeer leerrijk en grensverleggend voor de student. Ik stond er niet alleen voor. Ik kreeg de hulp van enkele mensen die ik dan ook uitdrukkelijk wens te bedanken. Ik denk in de eerste plaats aan mijn promotor professor Rudi Vander Vennet, voorzitter van de vakgroep financiële economie. Olivier De Jonghe, assistent aan de vakgroep financiële economie, wil ik danken voor zijn tips en bijsturingen die hij mij heeft gegeven. Hij heeft mij zeer goed kunnen helpen bij het onderzoek dat verbonden was aan mijn thesis. Tenslotte wil ik ook mijn ouders bedanken, die mij niet alleen gesteund hebben tijdens het werken aan deze thesis, maar die mij al gedurende de vier jaar van mijn universitaire studies begeleiden en bijstaan. Zij zijn een grote steun en een bron van energie voor mij. Ze blijven mij motiveren om deze thesis tot een goed einde te brengen. De andere leden van ons gezin wens ik ook te vermelden want zij hebben op de tanden moeten bijten om mijn soms humeurig gedrag te doorstaan. Zeker wanneer het schrijven van de thesis wat minder vlotte, kan ik mij voorstellen dat mijn gedrag op de zenuwen werkte of storend was. Iedereen van harte bedankt! Universiteit Gent I

4 Inhoudsopgave Woord vooraf Inhoudsopgave Lijst met gebruikte afkortingen Lijst van tabellen, figuren en kaarten I II III IV Inleiding p. 1 Hoofdstuk 1: Het islamitisch financieel systeem p Geschiedenis van het islamitisch model p De principes p Islamitische financiële toezichthouders p. 8 Hoofdstuk 2: Islamitisch bankieren: het model p De financiële instrumenten voor financiering p De creditzijde van de islamitische bankbalans p Andere investeringsmogelijkheden voor islamitische beleggers p Verzekeringen p. 24 Hoofdstuk 3: Risico s inherent aan islamitisch bankieren p Transparantie, kredietrisico en asymmetrische informatie p CAMEL p. 31 Hoofdstuk 4: Performantie p Performantie van islamitische banken p Performantie van islamitische versus westerse banken p. 39 Hoofdstuk 5: Empirisch onderzoek p Onderzoeksresultaten p Dataverzameling p Databeschrijving p Toetsen van hypothesen p Besluit p. 55 Hoofdstuk 6: Uitdagingen en punten voor verder onderzoek in de toekomst p Uitdagingen p Onderzoek voor de toekomst p. 61 Algemeen besluit p. 63 Universiteit Gent II

5 Bibliografie Bijlagen 1.1 V Universiteit Gent II

6 Lijst met gebruikte afkortingen AAOIFI CAMEL CAR GCIBFI IAS ICDPS ICIEC IDB IFM IFSB IIRA LIBOR LMC RO(A)A RO(A)E SPV Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions capital, assets, management, earnings, liquidity capital adequacy ratio General Council for Islamic Banks and Financial Institutions International Accounting Standards Islamic Corporation for the Development of the Private Sector Islamic Corporation for Insurance of Investment and Export Credit Islamic Development Bank International Islamic Financial Market Islamic Financial Services Board International Islamic Rating Agency London Interbank Offered Rate Liquidity Management Center return on (average) assets return on (average) equity special purpose vehicle Universiteit Gent III

7 Lijst van tabellen, figuren en kaarten Fig 1: een murabahacontract p. 11 Fig 2: een ijaricontract p. 12 Fig 3: een bay salam p. 13 Fig 4: een istisnacontract p. 14 Fig 5: een mudarabacontract p. 15 Fig 6: een SPV-constructie p. 24 Alle figuren zijn eigen werk Tabel 1: Totaal van de activa van islamitische en westerse banken in Maleisië van 1983 tot midden 2006, uitgedrukt in de lokale munt Ringgit, in duizenden Ringgit (bron: Bank Negara Malaysia, 2007, Islamic Banking Statistics) p. 3 Tabel 2: overzicht van enkele kernratio s en cijfers voor westerse (west) en islamitische (isl) banken (reële cijfers, aangepast aan inflatie, in duizenden euro) p. 45 Tabel 3: overzicht van enkele kernratio s en cijfers voor westerse (west) en islamitische (isl) banken (reële cijfers, aangepast aan inflatie, in duizenden euro) p. 46 Tabel 4: lineaire regressie van ROA p. 48 Tabel 5: lineaire regressie van Loan Loss Provisions/Total Assets p. 50 Tabel 6: lineaire regressie van Loans/Total Assets p. 52 Tabel 7: lineaire regressie van Cost/Income p. 54 Op basis van eigen berekeningen Universiteit Gent IV

8 Inleiding Deze scriptie behandelt de verschillende aspecten van het islamitisch bankieren en de verschillen met de westerse banken. Dit is een fascinerend onderwerp omdat het een fenomeen is dat de laatste decennia aan belang aan het winnen is. Niet alleen bij ons maar over de hele wereld duikt het op en dit terwijl we er helemaal niet met vertrouwd zijn. De centrale onderzoeksvraag die wordt gesteld is of er een verschil is tussen de performantie van islamitische banken en van westerse banken. Het valt op dat er nog maar weinig onderzoek over islamitisch bankieren is gedaan. Om de centrale onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden moeten we ons eerst verdiepen in het islamitisch financieel systeem, waarmee we niet echt vertrouwd zijn. Dit gebeurt in het eerste deel van de thesis. Er zal begonnen worden met een kader te schetsen van het islamitisch bankieren en met de bespreking van de werking van het islamitisch bankieren. Eerst zal ingegaan worden op het islamitisch financieel systeem, daarna wordt het model met zijn instrumenten geschetst. Er wordt ingegaan op de aspecten van financiering en de investeringsmogelijkheden. Het eerste deel behandelt de risico s die specifiek verband houden met het islamitisch bankieren en hoe deze best onder controle worden gehouden. In het tweede deel wordt gestart met het bespreken van de performantie van de islamitische banken. Daarna wordt de vergelijking gemaakt met de westerse banken. Hierbij zal getracht worden de onderzoeksvraag te beantwoorden via ratioanalyse en regressieanalyses. Er wordt afgesloten met enkele suggesties voor verder onderzoek en met de ontwikkelingen naar de toekomst toe. Hoofdstuk 1: Het islamitisch financieel systeem Om het opkomende fenomeen van islamitisch bankieren beter te kunnen begrijpen moeten we eerst kijken naar de evolutie gedurende de voorbije decennia. Daarna zal er een overzicht gegeven worden van de principes waarop het islamitisch bankieren gestoeld is. We eindigen met de islamitische toezichthoudende instellingen. Deze zijn nog zeer jong zijn en hebben als doel het islamitisch financieel systeem te ondersteunen. Universiteit Gent p. 1 van 65

9 1.1 Geschiedenis van het islamitisch model De basispraktijk en het economische principe van het islamitisch bankieren bestaan al sinds de zevende eeuw na christus. Het echte ontstaan kent het islamitisch bankieren pas tijdens de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Pakistan en Egypte waren de eerste landen waar men startte met het islamitisch bankieren. De eerste experimenten werden uitgevoerd kort na de Tweede Wereldoorlog. Het islamitisch bestel had toen nog maar de omvang van een paar honderdduizend dollars. Het eerste belangrijke experiment gebeurde in Egypte, waarbij de islamitische principes in de praktijk werden omgezet. Dit gebeurde in Mit Ghamar, van 1963 tot Een viertal jaar later wordt de eerste echte bank opgericht. De Nasser Social Bank in Egypte, in Deze wordt opgericht met de steun van de overheid. De eerste private islamitische bank heet Dubai Islamic Bank, opgericht in 1975 te Dubai. Daarna volgen de islamitische banken elkaar in sneltempo op. De laatste dertig jaar is het islamitisch financieel systeem aan een ware opmars bezig. Gedurende deze periode wint het aan respect en geloofwaardigheid in de financiële wereld. Het wordt beschouwd als een betrouwbaar alternatief van financiële intermediatie voor het westers bankieren. De opmars van het islamitische systeem weerspiegelt zich ook in de cijfers. Ongeveer één derde van alle IMF-leden is betrokken bij islamitisch bankieren. Er zijn vandaag, volgens het Islamic Banking Information System (www.ibisonline.net), ongeveer 300 islamitische financiële instellingen, verspreid over 75 landen. Ze zijn vooral in het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië terug te vinden. De Arabische wereld heeft een marktaandeel van ongeveer 60 procent in de islamitische banksector (berekend volgens het aantal bankinstellingen). Als we het marktaandeel berekenen op basis van activa dan neemt dit zelfs nog toe tot boven 80 procent. Binnen de Arabische wereld is Saoedi-Arabië de grootste markt voor islamitische financiering. De jaarlijkse marktomzet van de islamitische banksector kent de laatste twintig jaar een ware explosie. De omzet stijgt van vijf miljard dollar in 1985, naar meer dan 260 miljard dollar in Een juiste omvang van de islamitische banksector is moeilijk te geven. Saoedi-Arabië bijvoorbeeld maakt geen onderscheid tussen islamitische en westerse banken die actief zijn in het land. Universiteit Gent p. 2 van 66

10 Dit is geen eindpunt want berekeningen van experts voorspellen de komende tien jaar een jaarlijkse groei van 12 tot 15 procent 1. Tabel 1 geeft een mooie illustratie van de explosie die het islamitisch bankieren heeft gekend. Totaal islamitische banken Totaal westerse banken Jaar jun R i n g g i t ('0 0 0 ) Totaal van de activa jaartal Tabel 1: Totaal van de activa van islamitische en westerse banken in Maleisië van 1983 tot midden 2006, uitgedrukt in de lokale munt Ringgit, in duizenden Ringgit (bron: Bank Negara Malaysia, 2007, Islamic Banking Statistics) De grote groei is te verantwoorden omdat islamitisch bankieren de geprefereerde vorm van bankieren is voor één vijfde van de wereldbevolking, namelijk de moslims. 1 a) Markt islamitisch bankieren groeit, 2006, De Tijd, jg. 39, 27 mei 2006, blz.12. Universiteit Gent p. 3 van 66

11 De opmars van het islamitisch financieel systeem is mee in de hand gewerkt door de grote macro-economische en structurele hervormingen aan het einde van de twintigste eeuw (stijgende kapitaalmobiliteit, privatiseringen, globalisering van de financiële markten). De laatste jaren is deze groei versterkt door onder andere de stijging van de olieprijzen, de expliciete vraag van moslims in westerse landen naar geloofscompatibele bankfaciliteiten en de onzekere performantie van westerse financiële markten. (GRAIS W. en PELLIGRINI M., 2006) Dit komt niet enkel de islamitische banken ten goede maar sinds eind jaren 90 ook andere islamitische financiële instituties zoals verzekeringsmaatschappijen en investeringsfondsen. (IQBAL M. en MOLYNEUX P., 2005) Er zijn gedurende de ontwikkeling van het islamitisch financieel systeem twee vormen van islamitisch bankieren ontstaan. Je hebt enerzijds de gespecialiseerde islamitische banken. Dit zijn de commerciële banken en de investeringsbanken. Beiden verhandelen enkel islamitische instrumenten en zijn georganiseerd volgens de islamitische principes. Zij verhandelen geen enkel op intrest gebaseerd financieel instrument. Ze geven bijvoorbeeld geen klassieke leningen uit zoals men ze bij westerse banken kan afsluiten. In westerse landen hebben deze gespecialiseerde islamitische banken het dus moeilijk om zich strikt aan de islamitische principes te houden want het is onmogelijk om als bank geen intrest te betalen of te vragen. Men is als bank verplicht een rekening aan te houden bij een centrale bank waar men geld op stort of aan ontleent. In westerse landen zal men daarom meestal geen zuivere islamitische banken aantreffen maar eerder zogenaamde islamic windows. Dit zijn speciale faciliteiten die worden aangeboden door westerse banken, waar men niet intrestgebaseerde financieringsvormen aanbiedt. De bedoeling is een service te verlenen aan moslims die aan islamitisch bankieren willen doen en zo de principes en regels van hun geloof willen naleven. Citibank was de eerste westerse bank die dit aanbood in een filiaal in Bahrein in In Europa is HSBC een pionier in het aanbieden van islamitische financiële producten. Er zijn ook zuiver islamitische banken in Europa, zoals de Islamic Bank of Britain. De islamic windows opereren niet alleen in het westen maar ook in islamitische landen, zoals Citibank. In de islamitische landen vormen ze een betekenisvolle concurrent voor de zuiver islamitische banken. Universiteit Gent p. 4 van 66

12 Enkele landen zoals Iran, Soedan en Pakistan hebben het islamitisch financieel systeem als regel gemaakt binnen hun economisch bestel. In deze landen is het hele banksysteem geïslamitiseerd. Iran doet deze operatie in 1983 waarbij een transitieperiode van drie jaar in acht wordt genomen. Pakistan begint al in 1979 een gradueel islamitiseringsproces dat volledig doorlopen is in In Soedan gaat de overstap niet van een leien dakje. Er zijn verschillende pogingen nodig eer de overgang succes kent, maar uiteindelijk is men er toch in geslaagd de ommekeer te realiseren. Andere landen waar islamitisch bankieren een belangrijke rol speelt zijn: Bahrein (heeft de grootste concentratie aan islamitische instituties en het grootste aantal islamitische instituties ter wereld), Maleisië, Saoedi-Arabië, Koeweit, Qatar, Jordanië en Yemen. Een opvallende vaststelling hierbij is dat er in Indonesië, het grootste moslimland ter wereld, amper aan islamitisch bankieren wordt gedaan. Dit komt doordat men in Indonesië islamitisch bankieren associeert met moslimfundamentalisme. Dit toont aan dat het ook een politiek gevoelig onderwerp is, zeker na de aanslagen van 11 september (CLEMENT M. H. en RODNEY W., 2004) 1.2 De principes: Islamitisch bankieren is vooral gekenmerkt door het verbod op het ontvangen of betalen van intrest. De islamitische principes reiken verder dan dit ene verbod. Volgens de sharia, de islamitische wetgeving, moet achter iedere transactie een economisch goed schuil gaan. Dit vormt het basisuitgangspunt voor de islamitische principes. De basisprincipes zijn hier rond opgebouwd: 1. Verbod op intrest (riba): Qur an Soera 2 (verzen 275,276 en 278), 3 (vers 130). Letterlijk betekent riba stijging, toevoeging of groei. Het is een verbod op het op voorhand vastleggen van een positieve return op een lening, als vergoeding voor de kapitaalverschaffer. Elke vorm van intrest, zowel vast als variabel is verboden, om het even voor welk doel de lening wordt aangegaan. (ARIFF M., 1988) Dit verbod is gebaseerd op de sociale rechtvaardigheid en gelijkheid. Intrest wordt immers ex ante bepaald en houdt geen rekening met het resultaat dat behaald wordt. Daarom wordt winst wel toegestaan. Winst is immers ex post bepaald en wordt aanzien als een teken van succesvol ondernemerschap. (ARIFF M., 1988) Universiteit Gent p. 5 van 66

13 Dit heeft voor gevolg dat bijvoorbeeld een klassieke spaarrekening, die jaarlijks rente oplevert, of een krediet, dat periodiek tot rentebetaling leidt, niet toegestaan is door de Islam. Zo is er een efficiëntere vorm van allocatie van de middelen, omdat de return van de bank nu gekoppeld is aan de productiviteit van de ingezette middelen. (ARIFF M., 1988) Een ander voordeel van niet op intrest gebaseerd bankieren is dat men geen intrest moet betalen. Bij het op intrest gebaseerd bankieren, moet men in elk geval zijn intrest betalen, ook al zit men in financiële moeilijkheden. Zoiets verergert de situatie van de ontlener en kan, indien dit veelvuldig voorkomt in een land of regio, een negatieve invloed uitoefenen op de conjunctuur of op het economische systeem van het desbetreffende land of regio. Voor de ontlener is intrest dus onfair want als hij verlies lijdt bij het inzetten van het kapitaal moet hij er toch nog een vergoeding voor betalen. (IQBAL M. en MOLYNEUX P., 2005) Intrest is niet alleen onfair voor de ontlener, ook voor diegene die uitleent kan intrest nadelig zijn. Dit is het geval als de vergoeding die hij ontvangt kleiner is dan de inflatie. Daardoor is de ontvangen vergoeding onvoldoende groot om zijn koopkracht te kunnen behouden. Dit verschijnsel doet zich veel voor in derde wereldlanden. (IQBAL M. en MOLYNEUX P., 2005) Doordat er voor islamitische banken geen intrest mag aangerekend worden ontlopen zij het renterisico dat westerse banken wel lopen. Aan de andere kant hebben de inkomsten bij deze westerse banken een zekerder karakter waardoor zij een stabiele bijdrage kunnen leveren aan de performantie van de westerse banken. Niettegenstaande het verbod op intrest, men niet mag denken dat kapitaal of risico niet vergoed wordt. Dit wordt wel vergoed maar op een andere manier dan door intrestbetalingen. (ARIFF M., 1988) Geld als kapitaal krijgt een vergoeding onder de vorm van het productieve surplus (de winst). Het is geen op voorhand bepaald percentage op het kapitaal (intrest). Dit bevordert een efficiënte allocatie van het kapitaal. Kapitaal zal daar worden ingezet waar het de grootste winst kan realiseren voor de investeerder. Universiteit Gent p. 6 van 66

14 2. Risicodeling: de kapitaalverschaffer (de bank) en de ondernemer (de ontlener) delen het ondernemersrisico in ruil voor een deel van de winst voor de kapitaalverschaffer. Dit moet ervoor zorgen dat de kapitaalverschaffers toch stimulansen hebben om ondernemers kapitaal te verschaffen. (ARIFF M., 1988) 3. Geld als potentieel kapitaal: geld wordt pas echt als kapitaal beschouwd als het gebruikt wordt voor productieve activiteiten. Geld, en kapitaal in algemene zin, worden geassocieerd met de koop of verkoop van iets tastbaars. Er moet rekening gehouden worden met de tijdswaarde van het geld. De opbrengst zal het productieve surplus zijn, de winst. (ARIFF M., 1988) 4. Verbod op gokken of speculeren (Maysir) en het nemen van onnodig risico (Gharar): Qur an soera 2 (vers 219), 5 (verzen 90 en 91). We spreken van speculatie als het de bedoeling is om uit onproductieve activiteiten winst te halen. (ARIFF M., 1988) Onder gharar verstaat men onnodig risico, onder de vorm van het niet zeker weten of iets gaat plaats vinden of niet, en de onzekerheid over het bestaan van het voorwerp dat deel uitmaakt van de verkoop. Onzekerheid over het bestaan van het voorwerp van de verkoop komt voor bij de verkoop van niet-gespecificeerde objecten zoals de verkoop van een ongeboren dier. (ARIFF M., 1988) Het verbod op gharar houdt de mogelijkheid in dat men de consequenties van het contract niet kent. Het is daarom zeer belangrijk om in een contract zeer zorgvuldig het object en de prijs te beschrijven, zodat er geen dubbelzinnigheden of onduidelijkheden kunnen voorkomen. Een voorbeeld uit de literatuur van gharar is: één kilogram appels verkopen voor 5 euro. Dit is verboden omdat het niet duidelijk is welk soort appels men bedoelt. Een ander voorbeeld is een doos sinaasappelen verkopen want het is niet duidelijk wat de hoeveelheid van een doos is. Men mag ook niet zeggen dat men de inhoud van een doos verkoopt omdat men de inhoud ervan niet heeft kunnen vaststellen. (IQBAL M. en MOLYNEUX P., 2005) Dit zijn slechts enkele voorbeelden waarop dit verbod van toepassing is, maar het geeft toch enigszins een idee. Universiteit Gent p. 7 van 66

15 Het verbod op gharar heeft verstrekkende gevolgen. Verzekeringen zijn niet toegestaan want de tegenprestaties zijn niet exact bepaald of er is geen vaste prijs die men moet betalen. Door dit verbod zijn ook derivaten niet toegelaten. Zo is het verboden om transacties aan te gaan in onethische goederen en diensten. Dit verbod behelst onder andere casino s, tabaksbedrijven, brouwers, alle bedrijven die te maken hebben met de seksindustrie, producenten van varkensvlees, oorlogstuigfabrikanten enz. Vals spelen, fraude plegen en ontrouw vallen hier ook onder. (ARIFF M., 1988) Men kan concluderen dat gharar de bedoeling heeft om ex post problemen tussen de contractuele partijen te beperken tot een minimum. Dit principe heeft echter gevolgen voor de performantie van islamitische banken aangezien zij gelimiteerd worden in hun mogelijkheden om hun ontvangen gelden te beleggen. 5. Het contract is heilig: het contract moet strikt nageleefd worden. Men moet alle relevante informatie waarover men beschikt vrijgeven. Het doel van dit principe is om de asymmetrische informatie tussen de contractuele partijen te verminderen. Dit principe vloeit voort uit het verbod op gharar. (ARIFF M., 1988) 1.3 Islamitische financiële toezichtshouders: De groei van het islamitisch financieel systeem brengt een toenemende vraag naar ondersteunende instellingen voor de financiële spelers binnen het systeem met zich mee (Iqbal Z., 1997). De laatste decennia zijn er dan ook verschillende instellingen opgericht, die een ondersteunend kader moeten bieden voor het islamitisch financieel systeem. De eerste instelling die is opgericht is de Islamic Development Bank (IDB), opgericht in Het is een multilaterale ontwikkelingsbank, bedoeld om de moslimlanden te helpen in het bestendigen van hun economische ontwikkeling en om sociale vooruitgang te boeken. Dit moet verlopen in overeenstemming met de islamitische wetten en principes. Momenteel zijn er 55 landen aangesloten bij de IDB. Om de doelstellingen zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren heeft de IDB enkele dochterinstellingen opgericht. Deze moeten zorgen voor het aantrekken van extra financiële middelen en zich focussen op taken die de IDB zelf niet kan uitvoeren. Universiteit Gent p. 8 van 66

16 De dochterinstellingen bestaan uit: a) de Islamic Corporation for Insurance of Investment and Export Credit (ICIEC), opgericht in De ICIEC heeft als opdracht om de handelsactiviteiten en de investeringen tussen de aangesloten landen te bevorderen. b) de Islamic Corporation for the Development of the Private Sector (ICDPS), opgericht in Deze instelling heeft als doelstelling de opportuniteiten, die kunnen leiden tot economische groei voor de leden, in de private sector te vinden. Daarnaast staat de ICDPS ook in voor het aanbieden van financiële producten en diensten die in overeenstemming zijn met de sharia (dit is het Arabische woord voor islamitische wet) en de bevordering van toegang voor de private sector tot de kapitaalmarkten binnen de aangesloten landen. Een andere belangrijke organisatie, naast de IDB-groep, is de Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions (AAOIFI). Deze organisatie staat in voor boekhoud-, auditing-, bestuurs- en ethische standaarden die in overeenstemming zijn met de sharia. Een belangrijk aspect hierbij is een overeenstemming tot stand te brengen in de verschillende interpretaties die er worden gegeven aan de sharia. De standaarden van de AAOIFI zijn geïntroduceerd in 1993 en vinden al maar meer hun weg naar de islamitische financiële instellingen, hoewel ze nog steeds niet overal worden toegepast. De International Islamic Financial Market (IFM) is een andere zeer belangrijke organisatie die ervoor zorgt dat het liquiditeitsrisico dat islamitische instellingen lopen wordt verkleind. De islamitische instellingen lopen een liquiditeitsrisico omdat er geen voldoende ontwikkelde secundaire markt bestaat voor islamitische financiële instrumenten. De IFM is een nog jonge instelling. Ze is pas opgericht in Doordat er geen interbankenmarkt bestaat is het managen van het liquiditeitsrisico een zeer moeilijke taak voor islamitische banken. De islamitische banken moeten daardoor meer liquiditeiten aanhouden dan westerse banken, die wel een beroep kunnen doen op een interbankenmarkt. Het extra moeten aanhouden van liquiditeiten leidt tot een competitief nadeel voor islamitische banken (BASHIR A.-H. M., 2000). De opdracht van het IFM is een actieve financiële markt te ontwikkelen die gebaseerd is op de regels vermeld in de sharia. Universiteit Gent p. 9 van 66

17 Andere instellingen die de laatste jaren zijn opgericht zijn de Islamic Financial Services Board (IFSB), operationeel sinds De opdracht van de IFSB bestaat er in een set van prudentiële standaarden te ontwikkelen die in overeenstemming zijn met de unieke karakteristieken van de islamitische financiële instellingen. Ze heeft al twee standaarden gecreëerd namelijk de capital adequacy en de risk management standaard. Daarnaast zijn er ook nog het Liquidity Management Center (LMC) en de General Council for Islamic Banks and Financial Institutions (GCIBFI). De GCIBFI vertegenwoordigt alle islamitische banken en financiële instellingen die volledig hun activiteiten uitvoeren in overeenstemming met de wetten van de Islam. Als laatste dient nog the International Islamic Rating Agency (IIRA) vermeld te worden. Deze organisatie zal, naast de beoordeling van de kredietwaardigheid, een oordeel vellen over het al dan niet in overeenstemming zijn met de islamitische wetgeving van de instellingen die een kredietbeoordeling aanvragen. De oprichting van deze instelling in 2002 laat de islamitische financiële instellingen toe om de geloofwaardigheid en de transparantie te verwerven die zij nodig hebben om te handelen in de internationale markten. Al deze instellingen moeten een ondersteunend netwerk bieden voor de islamitische financiële industrie. Opvallend is dat deze instellingen nog zeer jong zijn, wat opnieuw onderstreept dat de islamitische financiële wereld in volle ontwikkeling is. Hoofdstuk 2: Islamitisch bankieren: het model De islamitische financiële markten kennen een aantal basisinstrumenten voor het verwerven en ontlenen van fondsen. Deze instrumenten zijn conform de islamitische principes en zijn gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw ontwikkeld. Bij de introductie van het islamitisch bankieren was men nog van mening, dat islamitisch bankieren een vorm van sociale dienstverlening was, gesubsidieerd door de overheid (UUSMANI M. T., 2002). Later evolueerde deze visie naar het standpunt dat banken winst moeten maken en moeten loskomen van de overheid. Hierbij kregen ze steeds meer instrumenten ter beschikking zodat ze hun winstobjectief konden realiseren. In bijlage vindt men de balans van een islamitische bank. Het is meteen duidelijk dat deze qua samenstelling heel verschillend is van westerse banken. Universiteit Gent p. 10 van 66

18 In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de basisinstrumenten die islamitische banken ter beschikking hebben. Daarna worden de middelen voor fondsenwerving besproken en wordt er even stil gestaan bij de manier waarop moslims zich nu moeten verzekeren. 2.1 De financiële instrumenten voor financiering: Dit punt is gebaseerd op de uiteenzetting van Iqbal en Molyneux (2005) over de ontwikkeling van het islamitische bankmodel. a. Schuldgebaseerde financiering Kost-plus verkoop (murabaha) Bij dit contract zal de bank de rol spelen van investeerder die een specifiek goed koopt op vraag van zijn klant. De bank verkoopt vervolgens dit goed aan de desbetreffende klant tegen een vooraf onderling afgesproken prijs en binnen een vooraf bepaalde termijn. De prijs die de klant moet betalen bestaat uit de aankoopprijs met daarbovenop een bepaalde toeslag, de mark-up. De betalingen gebeuren binnen een bepaalde termijn op maandelijkse basis of door een betaling van het volledige bedrag. Dit staat bepaald in het contract. De marge wordt niet gezien als een verdoken vorm van intrest omdat de investeerder een zekere vorm van risico loopt tussen de aankoop en de verkoop van het goed. De bank, in de rol van investeerder, treedt op als tussenpersoon tussen de verkoper en de klant. In de meeste gevallen wordt de betaling van het goed gespreid in de tijd zodat we dit contract kunnen beschouwen als een soort van kredietaankoop. Overdracht van het eigendomsrecht. (2) Overdracht aan de klant. (4) Verkoper Islamitische bank Klant Betaling van het goed door de bank. (1) Fig 1: een murabahacontract (eigen werk) Betaling van de aankoopprijs en een mark-up. (3) Universiteit Gent p. 11 van 66

19 Het gaat hier niet om een lening omdat er bij een lening geen specifiek goed verbonden dient te zijn aan het contract. De murabahacontracten maken bij de meeste islamitische banken meer dan de helft van de activa uit (cfr. Bijlage 1). Ze zijn het equivalent van de leningen bij westerse banken die omwille van de van te voren vastgestelde intrest niet toegelaten zijn bij islamitische banken. (PRESLEY J. R. en SESSIONS J. G., 1994) Bij westerse banken maken de equivalente vorm van leningen echter een kleiner gedeelte uit van de totale activa (cfr. Bijlage 2) Leasing (ijara) Bij deze financieringsvorm wordt het gebruiksrecht van een goed verkocht voor een bepaalde periode. Het grote verschil met een westerse leasing is dat de islamitische bank het goed moet bezitten gedurende de leaseperiode. Bij vele westerse leasingformules wordt enkel een financieel intermediair ingeschakeld door de leasingmaatschappij om een lening te geven waarop de klant dan intrest moet betalen. Ook leaseovereenkomsten waarbij het goed na de periode wordt aangekocht zijn toegestaan. Dit noemt men ijariigtina. Het is het equivalent van een financiële leasing. Deze overeenkomst wordt vooral gebruikt bij financiering van vervoermiddelen en machines. Overdracht van het eigendomsrecht. (2) Overdracht geleasede activa door de klant. Het eigendomsrecht wordt al dan niet overgedragen aan het einde van de leasetermijn. (4) Verkoper Islamitische bank Klant (lessee) Betaling van de aankoopprijs. (1) Fig 2: een ijaracontract (eigen werk) Ijara-betalingen (3) Universiteit Gent p. 12 van 66

20 Net zoals bij westerse banken wordt er een onderscheid gemaakt tussen een operationele leasing, waarbij enkel het gebruiksrecht wordt verkocht, en een financiële leasing, waar men op het einde van de periode de optie heeft om het goed aan te kopen. Over het algemeen genomen zijn de leaseovereenkomsten maar goed voor een vijf procent van de activa van islamitische banken. (VISSER H., 2004) Bij westerse banken zijn de leasingactiviteiten van een iets kleinere aard afgaande op het voorbeeld opgenomen in bijlage 2. Islamitische forwards (bay salam en istisna) Deze contracten vormen een uitzondering op het verbod op gharar. Het zijn een soort van termijncontracten waarbij er geen extra premie voorzien is voor het uitstel van betaling of levering. Het goed is zeer nauwkeurig gedefinieerd en wordt geleverd na verloop van tijd. Bij islamitische forwards wordt de prijs onmiddellijk of op een later tijdstip betaald, afhankelijk van het contract. Het goed wordt altijd op een later tijdstip geleverd. Bij salam gebeurt de betaling onmiddellijk en wordt de levering gedaan op een welbepaald tijdstip in de toekomst. Salam wordt meestal gebruikt bij grondstoffen en in de agrarische sector. Overdracht van de activa op een toekomstige datum. (3) Overdracht van de activa op een toekomstige datum. (4) eigenaar van de activa Islamitische Bank Ondernemer Voorafbetaling van de aankoopprijs. (2) Fig 3: een bay salam (eigen werk) Betaling van de aankoopprijs bij het afsluiten van het contract. (1) Universiteit Gent p. 13 van 66

Beleggingsverzekeringen

Beleggingsverzekeringen Kennisfiche Beleggingsverzekeringen Beleggingsverzekeringen zijn contracten die u aangaat met een verzekeringsmaatschappij, niet met een bank. Ze worden wel verkocht via banken. Een beleggingsverzekering

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014

Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014 Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL

VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL Om de coherentie na te gaan tussen de transacties in financiële instrumenten die u invoert via de bank en uw beleggersprofiel, heeft de bank de verplichting informatie te verzamelen

Nadere informatie

Fund Life Opportunity Selection 2 Dynamic

Fund Life Opportunity Selection 2 Dynamic - jaarverslag 31.12.2014-1 / 5 Jaarverslag 31.12.2014 Inhoudsopgave 1. Omschrijving... 2 2. Beleggingsbeleid van dynamic... 2 3. Samenstelling van AXA Life Opportunity Selection 2 dynamic in bedragen en

Nadere informatie

Hypotheekrecht en - vormen

Hypotheekrecht en - vormen Hypotheekrecht en - vormen Wat is een hypotheek? Een hypotheek is in theorie een zekerheidsrecht. Wanneer u een hypotheek afsluit, geeft u het recht van hypotheek aan de geldverstrekker. Dit recht van

Nadere informatie

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Inleiding Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

KBC-Life Alternative Selector

KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments 1 is een tak23-levensverzekering, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type levensverzekering

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 1 oktober 2013

Essentiële Beleggersinformatie 1 oktober 2013 Essentiële Beleggersinformatie 1 oktober 2013 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

Rentabiliteitsratio s

Rentabiliteitsratio s 18 Rentabiliteitsratio s Nu we de begrippen balans, resultatenrekening en kasstromentabel onder de knie hebben, kunnen we overgaan tot het meer interessante werk, nl. het onderzoek naar de performantie

Nadere informatie

Asia Pacific Performance

Asia Pacific Performance Essentiële Beleggersinformatie 26 juni 2015 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

Inhoudstafel. Winstdelingsreglement Allianz Invest V896 NL Ed. 04/13 2

Inhoudstafel. Winstdelingsreglement Allianz Invest V896 NL Ed. 04/13 2 Inhoudstafel HOOFDSTUK I WINSTDELINGSREGLEMENT...3 1. Doel van het reglement...3 2. Quotiteit van de verzekerde prestaties gebonden aan elk van de gekantonneerde fondsen...3 3. Bepaling van het globaal

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP INSINGER DE BEAUFORT BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2 - V834NL INHOUDSTAFEL 1. BESCHRIJVING VAN DE BELEGGINGSFONDSEN... 3 1.1 Capital Secure... 3 1.2 Capital Balanced... 3 1.3 Capital Dynamic... 3 1.4 Capital Growth... 4 1.5 Capital Focus... 4 2. GEMEENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012

ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012 ABN AMRO Groenbank B.V. ENKELVOUDIGE JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 2012 3 Enkelvoudige balans per 31 december 2012 6 Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2012 7 Overige gegevens

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast

HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN. Halfjaarcijfers per 30 juni 2014. Geen accountantscontrole toegepast HOLLAND IMMO GROUP BEHEER B.V. TE EINDHOVEN Halfjaarcijfers per 30 juni 2014 Balans per 30 juni 2014 Vóór resultaatbestemming ACTIVA 30 juni 2014 31 december 2013 Vlottende activa Handelsdebiteuren 1.624

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Hieronder worden de kenmerken van diverse vormen van effecten besproken en de daaraan verbonden specifieke risico s. Bij alle vormen van

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR.

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting Onderzoek Indextrackers Samenvatting 1. Inleiding De stichting Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op correcte, duidelijke en niet misleidende informatieverstrekking aan consumenten. Het

Nadere informatie

De wensen van mensen zijn onbegrensd. Hoe noemen we in de economie deze wensen? BEHOEFTEN. Categorie Vraag & Antwoord

De wensen van mensen zijn onbegrensd. Hoe noemen we in de economie deze wensen? BEHOEFTEN. Categorie Vraag & Antwoord Categorie Vraag & Antwoord De wensen van mensen zijn onbegrensd. Hoe noemen we in de economie deze wensen? BEHOEFTEN Er zijn te weinig middelen om in alle behoeften te kunnen voorzien. Hoe heet dit verschijnsel?

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Beschrijving De vermogensbeheerders van Van Tornhout & Partners bespreken allerlei producten met hun cliënten. Hierna volgen vijf situaties waarin verschillende

Nadere informatie

DOOHHQYRRU0RVOLPVEHVWHPG]RX]LMQ.(suggestie: zorg dat je bruto inkomen de komende jaren

DOOHHQYRRU0RVOLPVEHVWHPG]RX]LMQ.(suggestie: zorg dat je bruto inkomen de komende jaren 6XJJHVWLHVQDDUDDQOHLGLQJYDQGHYHUNHQQHQGHDQDO\VHdeel I: De Nederlandse Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) DNB hebben een verkennende analyse over Islamitisch financieren gepubliceerd.

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging.

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Oprichters en aandeelhouders kunnen bepaalde goederen andere dan geld

Nadere informatie

Verzekeringen. Werkgever en personeel. Het Persoonlijk Pensioen Plan: verstandig beleggen voor een goed pensioen

Verzekeringen. Werkgever en personeel. Het Persoonlijk Pensioen Plan: verstandig beleggen voor een goed pensioen Defensieve Lifecycle Neutrale Lifecycle Offensieve Lifecycle Zelf beleggen Verzekeringen 2008 Werkgever en personeel Het Persoonlijk Pensioen Plan: verstandig beleggen voor een goed pensioen Werkgever

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Contract van maatschap/samenuitbatingscontract

Contract van maatschap/samenuitbatingscontract Contract van maatschap Tussen de ondergetekenden: (Naam invullen)...... en zijn echtgenote (naam invullen)...... samenwonende te (adres invullen)............... hierna overlaters genoemd, en (Naam invullen).......wonende

Nadere informatie

BROCHURE RENTEDERIVATEN

BROCHURE RENTEDERIVATEN BROCHURE RENTEDERIVATEN In deze brochure legt de AFM de belangrijkste eigenschappen van een rentederivaat uit en zijn vragen opgenomen die u kunt stellen aan uw bank. Deze brochure kunt u gebruiken als

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen:

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op lange termijn Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: 1. Onderhandse lening. 2. Obligatie lening. 3.

Nadere informatie

SAMENVATTING. Toepasselijk recht. Op het aanbod is Nederlands recht van toepassing. Rechten verbonden aan de certificaten van aandelen

SAMENVATTING. Toepasselijk recht. Op het aanbod is Nederlands recht van toepassing. Rechten verbonden aan de certificaten van aandelen SAMENVATTING Dit hoofdstuk is een samenvatting (de Samenvatting) van de essentiële kenmerken en risico s met betrekking tot de Uitgevende instelling(stichting administratie kantoor aandelen Triodos Bank),

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

http://ccff02.minfin.fgov.be/kmweb/document.do?method=printselecteddocuments...

http://ccff02.minfin.fgov.be/kmweb/document.do?method=printselecteddocuments... Page 1 of 5 Home > Résultats de la recherche > Circulaires > Circulaire nr. Ci.RH.231/532.259 (AAFisc Nr. 3/2013) dd. 25.01.2013 Algemene administratie van de FISCALITEIT - Centrale diensten Personenbelasting

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN

ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN Staalbankiers N.V. Postbus 327 2501 CH DEN HAAG ACHTERGRONDINFORMATIE STAALBANKIERS HYPOTHECAIRE LENING IN ZWITSERSE FRANKEN Deze achtergrondinformatie bij de Staalbankiers hypothecaire lening in Zwitserse

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt FEBRUARI 2016 www.dmfco.nl Met de toenemende beleggingen van Nederlandse pensioenfondsen in Nederlandse hypotheken kent de hypotheekmarkt nu drie

Nadere informatie

MKBI DUURZAAM B.V. TWEEDE KWARTAAL 2014 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD

MKBI DUURZAAM B.V. TWEEDE KWARTAAL 2014 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD MKBI DUURZAAM B.V. KWARTAAL RAPPORTAGE TWEEDE KWARTAAL 2014 NIET GECONTROLEERD 6 OKTOBER 2014 MKBI DUURZAAM B.V. De Kuiper 5 5353 RJ Nieuwkuijk The Netherlands Directie MKBi Beheer B.V. A van Egberink

Nadere informatie

Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO

Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO Joris Haems Algemeen Directeur Upgrade Energy Inhoud 1 2 3 4 5 6 Introductie: Energie als schaars goed Uw gebouw als energieproducent Opportuniteit

Nadere informatie

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten db Renteportefeuille Laat uw geld zijn vruchten afwerpen n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten n Dankzij een veilige, transparante en flexibele oplossing n Kwalitatief voor u beheerd door onze specialisten

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

STAAT VAN HET VRIJ VERMOGEN

STAAT VAN HET VRIJ VERMOGEN C.D.V. - D. 135/D/COR1 STAAT VAN HET VRIJ VERMOGEN Deze staat bevat de gegevens, bestemd voor de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (Belgische toezichthouder inzake verzekeringen) betreffende

Nadere informatie

CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen

CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen OPLOSSINGEN VOOR PENSIOENFONDSEN CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen Als universele bank en sponsor van een pensioenplan wil DE KLANT Een universele

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Islamitisch bankieren en toezicht

Islamitisch bankieren en toezicht Islamitisch bankieren is een groeimarkt wereldwijd. Ook in Nederland neemt de potentiële vraag toe en hebben diverse financiële ondernemingen interesse getoond. Islamitisch bankieren voldoet aan de zogenoemde

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

De geld- en kapitaalmarkt

De geld- en kapitaalmarkt De geld- en kapitaalmarkt Omschrijf het begrip kapitaal. - geldkapitaal: - goederenkapitaal: De financiële markt - 1 op 6 DE FINANCIËLE MARKT Situeer de financiële markt in de economische kringloop. Bedrijven

Nadere informatie

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard Begrippenlijst A-Z Afbetaling Als u iets op afbetaling koopt, krijgt u uw aankoop direct mee. Vervolgens betaalt u het aankoopbedrag in termijnen terug. U wordt pas officieel eigenaar van uw aankoop zodra

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1!

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN.

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. 57.620/PC4/VK Brussel, 3 december 1992. MEDEDELING D. 104. Betreft :Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. I. INLEIDING. In het raam van de a posteriori controle, is het van

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014 Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV 1 2 3 4 Uit de grondslagen van de geconsolideerde jaarrekening: a. Algemeen Sligro Food Group N.V. is gevestigd te Veghel,

Nadere informatie

Financial Lease. voor een efficiënte bedrijfsvoering

Financial Lease. voor een efficiënte bedrijfsvoering Financial Lease voor een efficiënte bedrijfsvoering Met Financial Lease kunnen ondernemers in het midden- en kleinbedrijf bedrijfsmiddelen leasen. Zoals nieuwe en gebruikte auto s, maar ook computers en

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

Je koopt iets dat pas later hoeft te worden betaald. De afnemer ontvangt het leverancierskrediet

Je koopt iets dat pas later hoeft te worden betaald. De afnemer ontvangt het leverancierskrediet www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op korte termijn Leverancierskrediet Je koopt iets dat pas later hoeft te worden betaald. Leverancierskrediet is dus krediet dat de leverancier verleent aan de afnemer

Nadere informatie

de leasinggever? Ontwerpadvies CBN over leasing (IV) : hoe verwerken bij

de leasinggever? Ontwerpadvies CBN over leasing (IV) : hoe verwerken bij Ontwerpadvies CBN over leasing (IV) : hoe verwerken bij de leasinggever? Auteur(s): Stefaan Van Crombrugge Editie: 722 p. 5 Publicatiedatum: 31 juli 2014 Ontwerpadvies CBN over leasing (IV) : hoe verwerken

Nadere informatie

AanvullendPensioenRekening

AanvullendPensioenRekening AanvullendPensioenRekening Na uw pensionering wilt u net zo comfortabel blijven leven als u nu doet. U heeft een pensioen opgebouwd, maar dat betekent doorgaans een verlaging van uw inkomen in de toekomst.

Nadere informatie

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 16.12.2014 C(2014) 9950 final Mededeling van de Commissie van 16.12.2014 Richtsnoerennota van de Commissie over de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen van Verordening

Nadere informatie

Met deze beleidsregels wordt bijgedragen aan het risicogerichte externe toezicht op de toegelaten instellingen.

Met deze beleidsregels wordt bijgedragen aan het risicogerichte externe toezicht op de toegelaten instellingen. Toelichting Beleidsregels verantwoord beleggen door toegelaten instellingen volkshuisvesting Inleiding Met deze beleidsregels wordt nadere invulling gegeven aan de normen inzake beleggingsactiviteiten

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013

Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013 Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Essentiële beleggersinformatie Dit document geeft u essentiële beleggersinformatie over dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u

Nadere informatie

Incofin cvso: investeren in microfinanciering

Incofin cvso: investeren in microfinanciering Incofin cvso: investeren in microfinanciering Presentatie Finance Avenue 2013 Loïc De Cannière CEO Incofin Investment Management 16 november 2013 Agenda Incofin Investment Management: wie zijn we en wat

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Boekhouding OFP / IBP

Boekhouding OFP / IBP Boekhouding OFP / IBP 27 maart 2014 Harold François Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 2 Agenda Algemene boekhouding Boekhouding OFP/IBP 3 Boekhoudkundige verplichtingen Wet dd. 17/07/1975

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Verschillende overheidsregelingen eisen van ondernemingen financiële bijdragen voor de kosten van het opruimen van producten of productiefaciliteiten van die

Nadere informatie

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V.

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrip Aandeel Aandelenfonds Aanvullend Prospectus Achtergestelde

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Inleiding In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie