PaVEM-pilots in Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PaVEM-pilots in Rotterdam"

Transcriptie

1 De PaVEM-pilots i Rotterdam Publieksversie eidrapport

2 Serife Aytemir: ambassadrice bij Sezer Cosult 1 portret Het geeft ee goed gevoel als je ee vrouw zover krijgt dat ze ee cursus gaat volge. Veel vrouwe zij ovoldoede gemotiveerd om uit zichzelf deze stap te zette. Ze vide het moeilijk om aast hu dagelijkse activiteite aar school te gaa. Hu dagelijks leve hier i Feyeoord is zwaar. Zo hebbe sommige vrouwe zorge om kidere die dreige te otspore. Ook hebbe veel vrouwe fiaciële probleme. Door he te wijze op het belag va het lere va de taal om bijvoorbeeld hu kidere te helpe op school e om zelf mider afhakelijk te zij va adere, lukt het vaak toch om ze te motivere. Ik heb twaalf vrouwe geworve, va wie er zes ook daadwerkelijk zij igestroomd. Serife Aytemir werkt als ambassadrice voor Sezer Cosult. Haar taak is het beadere va vrouwe voor cursusse. Bij de PaVEM-groepe hield zij het verzuim bij e moest zij sigalere waeer er vrouwe met probleme ware. Ze gaf dit door aa de motivatiecoach als dat odig was, zodat die de vrouwe verder ko begeleide. Ee ader probleem is dat de vrouwe heel weiig eigewaarde hebbe e iet gelove dat hu deelame aa ee cursus zi heeft. Door als ladgeote met ee vergelijkbare achtergrod te probere zo vrouw te motivere om wel taalles te volge, is mooi werk. Het lukt het makkelijkst om Turkse vrouwe te bereike, omdat ik zelf Turkse be. Ik ga bij ze thuis lags e we prate over iburgerig e dergelijke. Maar de methode werkt ook goed bij vrouwe uit adere lade. Serife is opgeleid als kapster. Ze spreekt goed Nederlads. Door omstadighede raakte ze zelf geïsoleerd. Het doe va vrijwilligerswerk geeft haar het gevoel dat ze weer deel uitmaakt va de samelevig. Doordat ik goed Nederlads spreek, hielp ik al veel mese i mij omgevig met formuliere of probleme met istaties. Door ambassadrice te worde, krijg ik ook traiige e leer ik zelf ook weer ieuwe dige. Veel vrouwe vide de cursus moeilijk. Het mooiste va het werk is als je vervolges ziet dat de vrouwe doorkrijge dat de cursus he ook iets oplevert, zoals meer sociale cotacte. De gemeete moet er wel voor wake om te hoge eise te stelle. Het is al heel wat dat de vrouwe de cursus wete te combiere met hu adere take. Ze hebbe tijd odig om het geweste iveau te bereike. 2 PaVEM-pilots i Rotterdam

3 1. Ileidig I Rotterdam woot ee grote groep allochtoe vrouwe die de Nederladse taal ovoldoede beheerst e daardoor auwelijks deeleemt aa de maatschappij. Veel vrouwe uit de doelgroep hebbe sociaal-psychologische belemmerige e praktische probleme die succesvolle deelame aa ee iburgerigstraject i de weg staa. Het atioaal actiepla Taal Totaal is ee voortvloeisel va de Commissie Participatie va Vrouwe uit Etische Miderheidsgroepe (beter beked als de commissie- Máxima). Bij Taal Totaal is het de bedoelig om vrouwe op ee itesieve maier te late iburgere. Bevordere va het zelfvertrouwe e welbevide va de vrouwe staat hierbij cetraal. De PaVEM trajecte moete vrouwe voorbereide op het iburgerigsexame. Ook wil de gemeete Rotterdam graag dat deze vrouwe meer participere i de maatschappij. I Rotterdam zij i 2007 zij circa 730 PaVEM-pilots uitgevoerd. De belagrijkste bevidige e resultate va de PaVEM-pilots worde beschreve e geïllustreerd aa de had va persoolijke portrette va professioals e deelemers Opzet pilots Er zij twee soorte iburgerigstrajecte: trajecte gericht op Opvoedig, Gezodheid e Oderwijs (OGO-pilot) e trajecte gericht op Oriëtatie op Werk (Werk-pilot). Bij beide trajecte is sprake va ee extesieve (het reguliere iburgerigsprogramma 2 ) e itesieve pilot met empowermet, bewegigslesse e extra begeleidig. Kaleos Educatie voert zowel de extesieve als de itesieve OGO-pilots uit e Albeda College is veratwoordelijk voor de i- e extesieve Werk-pilots e extesieve OGO-pilots. Scala verzorgt empowermetlesse e Ergo Cotrol bewegigslesse va de itesieve pilots Bereik e wervig De pilots richte zich op allochtoe vrouwe va achttie jaar e ouder die woe i Rotterdam. De deelemers moete gealfabetiseerd zij e al eige keis va het Nederlads hebbe, zodat zij bie éé jaar iveau A2 kue behale. De itesieve pilots zij vooral bedoeld voor vrouwe die og iet i beeld zij va de gemeete e og iet eerder ee taal- of iburgerigsaabod hebbe otvage. Dit is ee moeilijk te bereike doelgroep die aar verwachtig veel baat heeft bij de izet va de extra modules e begeleidig. De wervig va de itesieve OGO-pilot is i hade va ambassadrices va Sezer Cosult: allochtoe vrouwe die via hu eige etwerke potetiële deelemers beadere. Zij spele ook later ee rol bij de begeleidig va de deelemers tijdes de lesse. Ze zij aawezig i de klas om de presetie bij te houde e belle deelemers op bij verzuim (zie portret 1 voor ee portret va ee ambassadrice). De ambassadrices kue de doelgroep goed bereike, maar vawege ee korte wervigsperiode lukt het helaas iet het beoogde aatal deelemers te werve. De wervig voor de itesieve Werk-pilot loopt via de vrouwestudio s va Stichtig SMI. De studio s zij laagdrempelige voorzieige voor allochtoe vrouwe die og weiig aasluitig hebbe met de Rotterdamse samelevig. Dit lijkt ee zeer geschikte plek om iburgeraars te werve. Het is echter gecompliceerd om dames te werve die é aa de criteria voldoe é ee uitkerig otvage. Het blijkt bijvoorbeeld heel moeilijk om vrouwe te vide die wel ee beetje Nederlads spreke, maar og ooit ee taal- of iburgerigscursus hebbe gevolgd. Ee districtskatoor va de diest SoZaWe levert uiteidelijk ee lijst aa met potetiële deelemers. Dit maakt de zoektocht iets makkelijker. De totale istroom i de Werk-pilot blijft echter achter bij de beoogde aatalle Het uitgebreide oderzoeksverslag va de pilots is te vide i M. Brik e J. Klaver (2009), De PaVEM-pilots i Rotterdam. Amsterdam: Regio pla. 2 Dit programma is uitgevoerd volges het aabestedigsbestek oudkomers 2006 Taalvaardigheid gericht op opvoedigs odersteuig, participatie e werk va de gemeete Rotterdam. PaVEM-pilots i Rotterdam 3

4 Marja Merjeburgh: Taaldocete Itesieve Werk-pilot 2 portret Het uitgagsput is dat de alle deeleemsters iedere les moete kome. Je ka da werke aa het groepsgebeure e ervoor zorge dat iederee zich betrokke voelt. Dit proces gaat iet vazelf. De vrouwe leve vaak i moeilijke situaties e hebbe de eigig sel te verzuime. I de groep is de afspraak gemaakt dat er bija gee redee zij om iet te kome. Bij pij kue ze ee paracetamol eme. Ze moete op de les kome. Als het da toch iet gaat, kue ze altijd og aar huis. Allee als er sprake is va ee ziek kid, is er ee rede om te verzuime. Het opbouwe va ee groepsproces vraagt veel werk. Vaaf het begi moet je er boveop zitte. Dat beteket dat er bij verzuim direct moet worde agebeld. Als je da vervolges ka kome tot ee situatie dat klasgeote elkaar echt zie e elkaar aaspreke op verzuim, heb je veel bereikt. Docete Marja Merjeburgh is eri geslaagd ee hechte groep te creëre waari weiig werd verzuimd e iemad is uitgevalle. Ze is erva overtuigd dat de vrouwe veel kue bereike. Ze moete echter wel worde gestimuleerd. De vrouwe zij over het algemee vrij passief e hebbe weiig zelfvertrouwe. Je moet daarom veel ivestere i ee groep als de PaVEMgroep, maar da kue ze ook ee heleboel. Zo heeft de helft va de vrouwe zelf ee stageplek gevode. Dit lukt allee als er op tijd wordt begoe met zoeke. De stage e de vorderige bij het vide va ee stageplek zij da ook al vroeg i het traject aa de orde gekome. Iedere week werd aadacht besteed aa de vorderige. De successe va de eerste vrouwe die eri zij geslaagd ee plaats te vide, werkte erg stimulered voor de adere. De PaVEM-cursus heeft volges Marja og meer positieve pute gebracht: De vrouwe ware i de loop va de cursus bereid om te reize om aar school te gaa. Vaak wordt gedacht dat de vrouwe dat iet wille of kue. Ook i de PaVEM-cursus zij de vrouwe i de buurt begoe, i ee vrouwestudio. Het voordeel va ee dergelijke locatie is dat het laagdrempelig is voor de vrouwe. De voorzieige op die locatie zij echter beperkt. Ik be daarom met de groep aar éé va de cetrale locaties va het Albeda College gegaa, waar alle voorzieige wel aawezig zij. Ze kode daar goed oefee met de computer. Zelf had ik daardoor meer mogelijkhede om gedifferetieerd les te geve. Dat was odig, wat het iveauverschil i de groep was redelijk groot. Door de eerst paar kere same te reize, werd de drempel lager e durfde de vrouwe ook zelfstadig aar de cetrale locatie te kome. 4 PaVEM-pilots i Rotterdam

5 Leerpute e aabevelige De ambassadricemethode werkt, maar zorg voor voldoede tijd zodat gericht gezocht ka worde aar deelemers met het vereiste profiel Ee adequate wervig va de groep uitkerigsgerechtigde vraagt om ee actieve betrokkeheid va de districtskatore va SoZaWe. Zorg voor ee flexibele istroom i de trajecte zodat kadidate evetueel kue worde herplaatst i ee ader, meer geschikt, traject. Zorg voor ee divers aabod va trajecte bij ee beperkt aatal aabieders. Dit vergemakkelijkt het plaatse va kadidate op geschikte trajecte. 4. Taallesse, portfolio e stage De taallesse voor zowel de OGO als de Werk-pilots vide plaats i de wijke, bijvoorbeeld bij zelforgaisaties e buurthuize. Deze laagdrempelige aapak werkt goed om vrouwe te motivere om deel te eme. Het adeel is dat de voorzieige, met ame op ICT-gebied, iet altijd optimaal zij. Gelukkig kue de klasse voor dit oderdeel uitwijke aar adere locaties, zoals bibliotheke, waar wel computerfaciliteite zij. Deze alteratieve zij i de praktijk echter te weiig beut, bijvoorbeeld omdat het te veel tijd kost om aar deze locaties te gaa. Sommige docete hebbe gedurede het PaVEM-traject de lesse verplaatst aar ee cetrale locatie va de oderwijsaabieder om gebruik te kue make va betere voorzieige. Mits goed geïtroduceerd, blijke de vrouwe wel degelijk bereid om buite hu wijk lesse te volge. 4. OGO-pilot Het taaltraject va de itesieve e extesieve OGO-pilot bestaat uit: taallesse georgaiseerd rodom de oderwerpe va het exame Keis va de Nederladse Samelevig (KNS); praktijkopdrachte i de vorm va ee stage va 24 dagdele. Iedere week behadele de groepe ee KNS-oderwerp, aa de had waarva ze ook de NT2-vaardighede oefee. I de lesse is veel aadacht voor praktische oefeige om de spreekvaardigheid te bevordere, bijvoorbeeld met rollespelle. Deze vorm va lesgeve leidt aavakelijk tot eige weerstad i de groep. Het sluit iet aa bij het verwachtigspatroo over taalles. Uiteidelijk is er veel waarderig oder de vrouwe voor deze wijze va iteractief lesgeve. Wel is voor vrouwe met ee lager istroomiveau het tempo va de lesse vaak te hoog. Het programma biedt weiig ruimte om bij sommige oderdele lager stil te staa, omdat i éé jaar moet worde opgeleid voor het iburgerigsexame. De stage va de OGO-pilot bestaat uit 24 opdrachte bij orgaisaties die betrokke zij bij activiteite die iteressat zij voor de otwikkelig va de vrouwe (bijvoorbeeld bij PaVEM-pilots i Rotterdam 5

6 Yvoe Malkehorst: empowermetdocete 3 portret Het was ee hele uitdagig om voor de PaVEM-vrouwe empowermetlesse te otwikkele e te geve. Yvoe Malkehorst geeft al vijftie jaar verschillede cursusse aa met ame vrouwe. Naast empowermet heeft ze ook commuicatie- e assertiviteitstraiige gegeve. De PaVEM-groep was aders da de meeste groepe, omdat de vrouwe ee lager taaliveau hadde da gebruikelijk. Ook kede ee deel va de vrouwe ee veel grotere problematiek i de privésfeer da i adere groepe. Het gaat met ame om probleme met de parter, met de kidere of schulde. Het lage taaliveau vroeg om ee creatieve aapak, waarbij veel geduld odig was e ee positieve istellig. Er was veel aadacht voor o-verbaal werke. We moeste os zelf ook erg bewust zij va beelde e de betekeis daarva i verschillede culture. Yvoe vertelt verder: De vrouwe ware over het algemee iet gewed om te prate over zichzelf, om a te deke over wat ze kue e over wat hu aspiraties ware e wat ze zoude kue zij. De vrouwe hebbe over het algemee ee laag zelfbeeld. De lesse ware daarom i het begi vooral gericht op wie be je, wat heb je, wat eem je mee. I de groepe met de laagste taaliveaus is gestart met lesse over zorge voor jezelf. Eerst heel praktisch over jezelf verzorge, jezelf opmake, haarverzorgig e dergelijke. Dat is uitgebreid aar meer abstracte vorme als tijd voor jezelf. Er werd verder veel aadacht besteed aa houdig, het durve stelle va vrage, het durve opeise va ruimte voor jezelf i cotact met adere. Yvoe is ethousiast over de resultate: zo ware er ee paar vrouwe die heel weiig Nederlads sprake e veel probleme thuis hadde. Eé lag i scheidig e ee adere had grote zorge om ee ziek kid. De vrouwe zij trouw gekome e ware steeds beter i staat zich ope te stelle e zich i te zette om vooruit te kome, odaks hu beperkte woordeschat. Yvoe vod het voor zichzelf ook ee leerzaam traject. Het is iet allee mooi om te zie wat de vrouwe i zich hebbe e wat je ka bereike i zestie lesse. Het samewerke met de taaldocete e de bewegigsdocet was ook erg leerzaam e leuk. Je ziet da wat daar gebeurt e probeert daar zo goed mogelijk het programma op af te stemme. De vrouwe waardeerde de samewerkig ook. Ze merkte dat lesse op elkaar afgestemd ware. Dat werkte extra motivered voor he. 6 PaVEM-pilots i Rotterdam

7 ee school, huisarts of bak). Hier ka Nederlads i de praktijk worde geoefed. Voor de ivullig va de iet-verplichte stageoderdele zij creatieve vorme bedacht zoals Taaldorpe waarbij cursiste verschillede rolle spele e buurtbewoers uitodige om met he te kome oefee. 4. Werk-pilot Het programma va de itesieve e extesieve Werk-pilot bestaat uit drie fase: fase 1: veertie weke lag vijf dagdele oderwijs met daari aadacht voor NT2, keis va de Nederladse samelevig, loopbaaoriëtatie, praktijklesse e voorbereidig va de stage; fase 2: achttie weke lag twee dagdele oderwijs, iclusief sollicitatie- e exametraiig, e twee dagdele stage; fase 3: vier weke lag drie dagdele oderwijs met de adruk op voorbereidige voor het iburgerigs exame. Ook i de Werk-pilots is het tempo va de lesse vaak te hoog voor vrouwe met ee laag istroomiveau. Dit tempo ligt bovedie verhoudigsgewijs hoog omdat het aatal dagdele NT2 per week relatief gerig is. Het praktijkgedeelte va het Werk-traject bestaat uit vijftie portfolio-opdrachte over werk e burgerschap e ee stage va twee dagdele, achttie weke lag. De dames lope stage i oder adere verzorgigsistellige, basisschole e vrouwestudio s. De deelemers vode de stages ee positief oderdeel va het traject. Ee deel va de vrouwe heeft zelf ee stageplek gevode, adere zij daarbij geholpe door het stagebureau va het Albeda College. De docet heeft ivloed op de zelfstadigheid va de vrouwe bij het vide va ee stageplaats (zie portret 2 voor de ervarige va ee taaldocet uit de itesieve Werk-pilot). Leerpute e aabevelige De verplichte portfolio-opdrachte legge ee groot beslag op de maatschappelijke orgaisaties i de wijk. Het is belagrijk om, door overleg e afstemmig, het draagvlak bij deze orgaisaties te behoude. Aadacht voor spreekvaardigheid e praktijkgerichte taalverwervig werpt zij vruchte af. Cursiste moete hierva worde overtuigd door de oderwijsistellige. Zorg voor voldoede flexibiliteit i het programma. Houd er rekeig mee dat vrouwe die ee OGO-traject volge soms ook richtig de arbeidsmarkt wille uitstrome. Maak optimaal gebruik va goede voorzieige die op cetraal iveau bij oderwijsistellige aawezig zij. Dit beteket vaak begie i de wijke e gedurede het traject (ee deel va) de activiteite uit te voere op de cetrale locaties. PaVEM-pilots i Rotterdam 7

8 Sevgul Gües deeleemster werk-pilot 4 portret Roosje mij Roosje zige i de grote zaal va de Beurs. Ik had voor de cursus iet gedacht dat ik dat ooit zou durve. Maar toe het gevraagd werd, heb ik mezelf aagebode. Het was erg leuk om te doe. Sevgul Gues dekt og met veel plezier terug aa de afsluitede bijeekomst va de PaVEMpilots. Ook aa de cursus heeft ze goede herierige. Ze is als Turkse opgegroeid i Frakrijk e is 21 jaar gelede vawege haar huwelijk aar Nederlad gekome. Ze heeft hier weiig cotacte, haar familie woot og i Frakrijk. Va ee eerdere cursus bij ee adere taalaabieder heeft ze weiig geleerd: Ik vod het erg moeilijk om het huishoude e de cursus te combiere, de kidere ware og klei. Ook viele er vaak lesse uit omdat er gee docet was. De PaVEM-cursus heeft ze daaretege heel positief ervare: Ik heb u geleerd te prate, ik heb zelfvertrouwe gekrege e durf u met de dokter te prate e vrage te stelle. De docet zei steeds dat ik iet bag moest zij om te prate. Door de empowermet e de portfolio-opdrachte (ik heb er dertig gedaa) leer je prate i de praktijk. Verder was de stage erg leerzaam. Ik heb stage gelope op de school va mij jogste dochter. Ik heb het zelf geregeld. Ik hielp i de ouderkamer met koffie zette, bracht de melk rod e maakte kopieë. Het mooiste is wel dat ik i éé keer geslaagd be voor het iburgerigsexame. Mij ma e kidere ware daarover erg trots. Het leuke is dat ik u beter Nederlads ka schrijve e leze da mij ma. Door veel probleme met haar gezodheid is het voor Sevgul Gues lastig om werk te gaa zoeke. Ze wil daarom vrijwilligerswerk doe e ee adere cursus volge. Ze is imiddels toegelate tot ee computercursus e start daarmee als ze hersteld is va ee recete operatie. Odaks haar medische klachte probeerde ze ook tijdes de PaVEM-cursus zo weiig mogelijk lesse te misse. Behalve het lere va de taal ware de lesse amelijk ook erg belagrijk voor haar gevoel va welzij: Als je iets doet, krijg je eergie. Zowel fysiek doordat je aar school moet lope, maar ook geestelijk. Op school heb je tijd voor jezelf, be je eve vrij va de beslommerige thuis e heb je lucht. Ook heb je meer sociale cotacte. 8 PaVEM-pilots i Rotterdam

9 5. Empowermet Het doel va de empowermetlesse is om het zelfvertrouwe va de vrouwe vergrote. Dit levert hopelijk betere iburgerigsresultate op, omdat het durve commuicere ee belagrijk aspect va taalverwervig is. I reguliere iburgerigstrajecte kome vaak ook oderwerpe aa bod die te make hebbe met het zelfvertrouwe va de cursiste, maar iet zo systematisch als tijdes deze empowermetlesse. 5. I de empowermetlesse is aadacht besteed aa: het vergrote va het izicht i het eige kee e kue; het bevordere va ee positief zelfbeeld; assertiviteit; o-verbale e iterculturele commuicatie. Twaalf tot zestie dagdele lag wordt er aadacht besteed aa empowermet. Het lage taaliveau va ee deel va de cursiste vraagt om ee flexibele opstellig va de docet. Deze moet vaak oderwerpe op ee creatieve wijze bespreekbaar make (zie portret 3 met ee portret va de docet). De empowermetdocet werkt auw same met taaldocete e begeleiders. Same bepale ze de oderwerpe die i de taallesse aa bod kome e die daara worde uitgediept i de empowermetlesse. Hierdoor is er sprake va ee goede kruisbestuivig tusse de verschillede oderdele. De cursiste zij zeer tevrede over deze lesse (zie portret 4). Wel moete veel vrouwe hu aavakelijke schroom overwie. Zij kue zich i deze lesse iet verstoppe achter hu boeke e tafels, maar moete zichzelf letterlijk e figuurlijk late zie. Leerpute e aabevelige Empowermet heeft ee positieve ivloed op de resultate va iburgerig. Aadacht voor empowermet komt het best tot zij recht i aparte lesse die goed zij igebed i de rest va het programma. PaVEM-pilots i Rotterdam 9

10 Aeke Zwart docete bewegigslesse 5 portret De PaVEM-vrouwe zij heel wat aders da middelbare scholiere om bewegigslesse aa te geve. Aeke Zwart is docete lichamelijke oefeig. Vroeger heeft ze lesgegeve aa leerlige op de middelbare school. Via allerlei adersoortige bae is ze weer terug bij het lesgeve, maar u aa migratevrouwe met ee heel laag taaliveau. Veel va deze vrouwe bewege auwelijks. Ze zij vaak te zwaar e hebbe gezodheidsklachte. Door he te late bewege, hoopte we dat ze zich beter zoude voele e meer i staat zoude zij om zich te cocetrere e de taal te lere. Om de vrouwe zoveel mogelijk te motivere e barrières weg te eme, krege ze ee bo om sportkledig uit te zoeke bij ee sportzaak. We hebbe er ee excursie va gemaakt. We zij same met de metro aar Zuidplei gegaa. Dat was al ee belagrijke stap voor sommige vrouwe. Het lesgeve aa de groep was ee echte uitdagig volges Aeke: De vrouwe hebbe iet allee ee slechte coditie. Ze zij vaak ook auwelijks beked met begrippe die met bewege te make hebbe. Daarom werd er met ame i het begi va de cursus al spelederwijs de taal geoefed. Zo werde tijdes oefeige met de bal begrippe als liks, rechts, vooruit, achteruit, rolle, gooie e stuitere geoefed. Adere oefeige ware heel erg gericht op samewerke, zelfbeeld e elkaar vertrouwe. Helaas ware er verschillede vrouwe met gezodheidsklachte die zich iet over hu agst om te bewege hee durfde te zette. Zij verzuimde veel, waardoor het verschil met de groep die wel actief was, steeds groter werd. De drempel om alsog mee te doe, werd daardoor ook steeds hoger. De vrouwe die wel regelmatig kwame, vode de lesse leuk e leerzaam. Ook zag je vooruitgag i hu coditie e is het ee flik aatal vrouwe gelukt om af te valle. 10 PaVEM-pilots i Rotterdam

11 6. Bewegigslesse Veel vrouwe uit de doelgroep hebbe lichamelijke e psychische gezodheidsprobleme. De klachte zij vaak ee belemmerig om mee te doe i de samelevig. Eé itesieve groep uit de OGO-pilot e éé itesieve groep uit de Werk-pilot krijgt bewegigslesse aagebode om beter om te lere gaa met gezodheidsklachte. Deze lesse bestaa uit de volgede oder dele: sport- e spelvorme; werke aa de fysieke coditie; voorlichtig e iformatie over voedig e gezodheid; het vergrote va sociale cotacte door groeps opdrachte; het werke aa structuur; het verbetere va algeheel welbevide door otspaigsoefeige e dergelijke. Wekelijks is er éé verplicht uur op dezelfde dag als de adere lesse uit het programma e ee verleidigsuur. Dit verleidigsuur is igevoerd om vrouwe de kas te geve extra te bewege. De vrouwe moete voor dit uur zelf kideropvag regele. Hierdoor is voor vele de drempel te hoog om te kome. De docete va Ergo Cotrol hebbe flik moete improvisere om de bewegigslesse bij het fysieke iveau e het taaliveau va de deelemers aa te late sluite. Door het lage taaliveau zij veel basale begrippe obeked bij de deeleemsters. Bovedie hebbe zij weiig ervarig met bewege. De bewegigslesse hebbe, ekele idividuele uitzoderige daargelate (zie portret 8), maar beperkt effect, oder adere door ee relatief hoog verzuim bij deze lesse. Ee belagrijke rede voor het hoge verzuim is, hoe paradoxaal ook, de slechte gezodheid va ee deel va de deelemers. Het PaVEM-programma was met al zij verschillede oderdele voor veel deelemers zwaar. Hoewel het oderwerp gezodheid duidelijk i de belagstellig staat va de vrouwe, geve ze toch vaak, idie ee keus moet worde gemaakt, de voorkeur aa het volge va de taallesse. Hierdoor hebbe degee die daar gezie hu slechte gezodheid waarschijlijk het meest mee zoude zij geholpe, toch weiig profijt va de bewegigslesse. 6. Leerpute e aabevelige Itegreer aadacht voor gezodheid e bewege i bestaade programma-oderdele, bijvoorbeeld i het portfolio of bie empowermet. Aadacht voor de gezodheid va de vrouwe is belagrijk, maar ee aparte module bewegigslesse levert te weiig op. PaVEM-pilots i Rotterdam 11

12 Biaca Biekma-Krooeburg de motivatiecoach va de OGO-pilot 6 portret Het oderscheid tusse ee begeleider voor oderwijsihoudelijke zake (competetiecoach) e éé voor meer sociaal-emotioele probleme (motivatiecoach) is ee zeer werkbaar oderscheid gebleke. Biaca was vauit Sezer Cosult de motivatiecoach bij de OGO-pilot. Haar taak bestod uit het begeleide va de cursiste bij probleme die buite het oderwijs lage, maar wel effect hadde op de leerprestaties e het verzuim va de vrouwe. De begeleidig deed ze i auwe samewerkig met de competetiecoach va Kaleos. De samewerkig gig heel goed. We gige er allebei voor e stemde zo goed mogelijk oze werkzaamhede af. Ik had met de vrouwe vaak gesprekke over wat hu aspiraties ware, voordat ze aar Nederlad kwame e wat ze a de cursus wilde gaa doe. Veel va de vrouwe hadde drome i het lad va herkomst over wat ze wilde bereike, zo volgde sommige bijvoorbeeld ee studie. Ze hebbe die ambities i de vriezer gestopt op het momet dat ze aar Nederlad kwame. Het geeft mij veel voldoeig dat ik ee aatal vrouwe heb kue motivere om weer iets met die drome te doe. Waeer duidelijk werd wat ee deeleemster wilde gaa doe, keke we hoe we dat kode bereike. Same met de competetiecoach zorgde we ervoor dat de vrouwe aar voorlichtigsdage gige e vervolgstappe ame. De motivatiecoach had ook ee belagrijke rol bij het helpe oplosse va probleme i de meer persoolijke sfeer. De vrouwe hebbe veel aa hu hoofd door zake i de privésfeer. Zo kampe veel gezie met schulde. Mede door de slechte beheersig va het Nederlads, gaa ze fiaciële verplichtige aa, die ze iet kue betale. Ik ko he helpe met overzicht krijge i hu fiaciële situatie e bijvoorbeeld overbodige aboemete opzegge. Door de aapak va de probleme durfde de vrouwe weer vooruit te kijke. Ee ader put waar de vrouwe zich veel zorge over make, zij de kidere. Ee deel va de kidere i de middelbare schoolleeftijd spijbelt veel, gaat om met verkeerde vriede of heeft adere probleme. Ook geldt hier dat mede door het beperkte izicht i de Nederladse samelevig e keis va de Nederladse taal, de vrouwe zich heel machteloos voele. Door ook op dat terrei te helpe, gaat het gezi beter draaie e komt de moeder eidelijk aa zichzelf toe. 12 PaVEM-pilots i Rotterdam

13 7. Begeleidig I de itesieve pilots krijge de vrouwe extra begeleidig. De gedachte hierachter is dat je uitval voorkomt als je praktische e sociale probleme wegeemt. Het gaat daarbij om begeleidig op zowel het oderwijsihoudelijke als op het sociaal-emotioele vlak. De OGO-pilot maakt gebruik va ee motivatiecoach voor de sociaal-emotioele begeleidig e ee competetiecoach voor de oderwijsihoudelijke begeleidig. Bij de Werk-pilots vervulle de docete de rol va ihoudelijke coach (metor). I de klas is ee social coach aawezig die de het verzuim bijhoudt e probleme sigaleert. Ee taletecoach stuurt op haar buurt de social coaches aa e eemt de begeleidig over waeer er sprake is va erstige probleme. De itesieve begeleidig i de pilots heeft zij vruchte afgeworpe. De uitval bij de itesieve pilots is lager da bij de extesieve pilots. I de OGO-pilot hebbe de coaches bovedie ee belagrijke rol gespeeld bij de doorstroom aar vervolgactiviteite. De deeleemsters erkee de meerwaarde va de extra begeleidig, dit komt aar vore i portret 7 e portret Leerpute e aabevelige Itesieve begeleidig va deelemers op oderwijsihoudelijk e sociaal-emotioeel vlak is belagrijk. Zorg voor ee goede afstemmig tusse de twee type begeleiders. Verspreid de begeleidig echter iet over te veel persoe. Zorg voor ee sluitede aapak aar ee vervolgactiviteit bij de overdracht va de deelemer aa het eide va het traject. Voor deelemers met ee uitkerig is ee actieve izet va de klatmaagers SoZaWe e de oderwijsistellige hierbij essetieel. 8. Resultate e opbregste Met de uitvoerders va de PaVEM-trajecte zij afsprake gemaakt over de beoogde kwatitatieve e kwalitatieve resultate. Deze kwatitatieve afsprake hebbe betrekkig op uitval, exameresultate e het participatieresultaat.3 Bij kwalitatieve opbregste gaat het da vooral om de persoolijke otwikkelig die de vrouwe doormake, zoals ee grotere zelfstadigheid e meer zelfvertrouwe. De izet va extra begeleidig i de itesieve pilots heeft ee positief effect gehad op het terugdrige va de uitval; de uitval bij de itesieve trajecte was mider hoog da bij de extesieve trajecte. Dit geldt voor zowel de OGO- als de Werk-pilot. Iets meer da zevetig procet va de deelemers aa de itesieve trajecte heeft het traject afgerod met ee exame. Bij de extesieve trajecte ligt dit op ogeveer de helft. Allee voor de itesieve trajecte is de doelstellig te aazie va examedeelame behaald De afsprake verschille per aabieder e type traject: OGO-itesief: 70% examedeelame, slagigspercetage 64% OGO-extesief: 90% examedeelame, slagigspercetage 64% Werk-itesief: 70% examedeelame, slagigspercetage 70% Werk-extesief: 90% examedeelame, slagigspercetage 70% PaVEM-pilots i Rotterdam 13

14 Ruthshela Marchea deeleemster OGO-traject 7 portret De begeleidig bij de PaVEM-cursus is voor mij heel belagrijk geweest. Ze hebbe mij geholpe met zake die me bove het hoofd dreigde te groeie, waardoor ik gee eergie meer had om me te cocetrere op de lesse. Het is ee gevleugelde uitspraak geworde i mij gezi Bel de coach als er probleme zij waar ik zelf iet uitkom. De motivatiecoach heeft haar vooral goed geholpe met probleme met de kidere. Zo dreigde ee zoo te otspore. Hij spijbelde veel, doordat hij op de verkeerde opleidig zat. De motivatiecoach heeft kue regele dat hij ee adere, wel passede opleidig ko gaa volge. Rutshela Marchea is ee alleestaade moeder met vijf kidere i de leeftijd va vijftie tot e met 24 jaar. Ze is i 1990 aar Nederlad gekome va Curaçao. Ze sprak wel redelijk Nederlads, maar als gevolg va ee whiplash opgelope bij ee auto-ogeluk ee paar jaar gelede, is ze vergeetachtig e ka ze zich slecht cocetrere. Daaraast heeft ze og adere gezodheidsklachte. Ze is ethousiast over de PaVEM-cursus: Ik heb veel geleerd. Ik heb meer zelfvertrouwe gekrege. Ik durfde ooit zo goed te prate. Nu durf ik het wel. Verder heb ik lere omgaa met de computer. I de cursus leer je veel praktische zake die je goed ka gebruike, zoals het ivulle va formuliere e het schrijve va brieve. Ze heeft het iburgerigsexame gehaald. Vawege haar gezodheids klachte ka ze iet werke. Ze wil echter iet thuis zitte e is daarom actief i de kerk als diake. Ze helpt mese, doet huisbezoeke e geeft advies. Daaraast is ze éé dag per week actief als ambassadrice bij Sezer Cosult. Ze gebruikt haar eige ervarige om mese te werve voor iburgerigscursusse. Het werke als ambassadrice is leuk. Doordat je traiige volgt, otwikkel je jezelf ook weer verder. Het is goed te combiere met mij werk bie de kerk. Ik werf da ook vooral daar. Er kome veel verschillede atioaliteite, waaroder veel Latijs-Amerikae. Veel va he hebbe beperkte keis va Nederlad e va de Nederladse taal e kue ee iburgerigscursus goed gebruike. 14 PaVEM-pilots i Rotterdam

15 Tabel 1 Uitval per type traject (i procete) Albeda Werk itesief Werk extesief OGO extesief Kaleos OGO itesief OGO extesief 8. Traject afgerod met exame 70,2 51,7 58,1 70,7 52,9 Traject afgerod zoder exame 10,8 24,2 21,8 7,3 9,0 Voortijdige uitval 18,9 24,1 20,1 22,0 38,1 Totaal () Bro: Moitor oktober 2008 I gee va de trajecte is de doelstellig met betrekkig tot het aadeel geslaagde kadidate gerealiseerd. I het meest gustige geval, de itesieve Werk-pilot, slaagt 46 procet va de examekadidate voor het iburgerigsexame. Dat beteket dat meer da de helft va de deelemers a ee (itesief) traject va ruim éé jaar iet i staat is gebleke om voor het exame te slage. Wel geldt ook hier dat de resultate va de itesieve pilots beter zij da va de extesieve trajecte. Tabel 2 Aatal geslaagde per type traject voor de deelemers aa het iburgerigsexame (i procete) Albeda Werk itesief Werk extesief OGO extesief Kaleos OGO itesief OGO extesief Geslaagd 46,1 20,0 41,2 41,4 35,8 Gezakt 53,9 80,0 58,8 55,2 58,5 Nog gee uitslag 3,4 5,7 Totaal () Bro: Moitor oktober 2008 Doel va de PaVEM-pilots is om de deelemede vrouwe voldoede taalkeis e zelfvertrouwe te geve, zodat zij ook a afloop va het traject blijve participere i de maatschappij. Het is de taak va de coaches om de deelemers door te leide aar vervolg activiteite. I de OGO-pilot zij de deelemers door de coaches begeleid bij het eme va vervolg stappe (zie ook portret 7). I de Werk-pilots moest het begeleide aar vervolgactiviteite i auw overleg met de diest SoZaWe plaatsvide. Deze samewerkig is echter auwelijks va de grod gekome. Hierdoor is va begeleidig aar vervolgactiviteite bij deze vrouwe amper sprake. Toch zij idividuele vrouwe uit deze trajecte weldegelijk doorgestroomd (zie portret 8). Allee va de OGO-pilots va Kaleos is beked wat de uitstroomresultate va de deelemers zij. Ook hier blijkt dat de resultate va de itesieve pilot beter zij da va de extesieve pilot. Deelemers aa de itesieve trajecte zij vooral vaker doorgestroomd aar ee vervolgopleidig of aar vervolgtaal les. Het aadeel vrouwe dat a afrodig va het traject iet actief is, is bovedie i de itesieve pilot beduided lager da i de extesieve pilot. PaVEM-pilots i Rotterdam 15

16 F. Matteo de Baier deeleemster Werk-pilot 8 portret Het volge va de cursus heeft me door ee heel moeilijk jaar hee gesleept. Mij ma heeft me het afgelope jaar verlate. Dat was ee vreselijke situatie. Vauit de cursus hebbe ze me goed geholpe, met huisvestig e de admiistratieve dige die moeste worde geregeld. Het was me zelf iet gelukt. De cursus bood ook afleidig voor de moeilijkhede e ik had steu aa de cotacte met de adere vrouwe. Ik ke amelijk iet zoveel mese i Nederlad. Vóór de cursus had ik vooral cotact met spaastalige. Mevrouw Matteo de Barier, afkomstig uit de Domiicaase Republiek, is ee gescheide vrouw zoder kidere. Zij heeft eerder taalles gevolgd, maar heeft toe weiig geleerd. Bij de PaVEM-cursus lukte het beter. Ook is ze ethousiast over de bewegigslesse. Ik heb de bewegigslesse gevolgd. Die ware erg leuk. Vooral het same sporte met adere vrouwe. Het is me zelfs gelukt om ekele kilo s af te valle. Ik beweeg og steeds regelmatig. Ik zou graag aar ee sportschool gaa, maar dat is te duur. I plaats daarva probeer ik zoveel mogelijk te lope. Ik voel me er prettiger door. Ik vod de cursus verder ook heel goed. De cursus is erg gericht op prate, iets wat ik het moeilijkst vid va het Nederlads. Door het rollespel wordt je gedwoge om te prate. Ook i de empowermetlesse moet je wel prate. Je werkt aa je presetatie, waardoor je ee betere houdig krijgt e meer zelfvertrouwe. Mevrouw Matteo de Barier voelt zich mede dakzij de cursus goed over zichzelf e wil graag werke. Tijdes de PaVEM-cursus heb ik stage gelope i de horeca, bij het VaHarte Resto 4. Dat beviel erg goed. Ik be a de cursus da ook verder gegaa met ee traject richtig de horeca bij Alsare. Ik be u i afwachtig va ee stageplek. Daara wil ik graag zelf mij geld verdiee. Voordat ik de PaVEM-cursus volgde, had ik eigelijk gee beeld va wat ik ko e wat ik zou wille doe. Nu weet ik het wel. 4 De Resto VaHarte is ee laagdrempelige eetgelegeheid waar wijkgeote lekker kue ete, mese kue otmoete e i cotact kue kome met de odige istaties die he kue helpe. De Resto heeft tot doel de sociale cohesie te bevordere. 16 PaVEM-pilots i Rotterdam

17 Figuur 1 Uitstroom aar type traject voor de itesieve e extesieve OGO-pilot (i procete) werk meer taalles vervolgopleidig werkzoekewerk vrijwilligers- sociale activerig iets obeked 8. Bro: Moitor oktober 2008 OGO itesief OGO extesief Het belag va de PaVEM-trajecte ka iet allee aa de exameresultate worde afgemete. Ee belagrijke opbregst va de trajecte is amelijk dat de cursusse bijdrage aa de persoolijke otwikkelig va de vrouwe. Ze hebbe meer zelfvertrouwe e zij zelfstadiger. Veel vrouwe geve aa dat ze eidelijk Nederlads durve te spreke met bijvoorbeeld obekede, op de basisschool of bij de huisarts. Veel vrouwe hadde al eerder verschillede cursusse gevolgd, maar dat heeft auwelijks bijgedrage aa ee grotere spreekvaardigheid. Door de adruk i de PaVEMtrajecte op empowermet e spreke i verschillede situaties durve de vrouwe eidelijk het geleerde te gebruike. Ee va de vrouwe omschrijft dat als volgt: Bij empowermet moest je je late zie, je moest prate. We mochte iet zitte, maar moeste bewege. Zo kode we os ook iet achter de boeke verschuile. Ook i de taallesse werde veel situaties agespeeld. I eerdere cursusse deed ik vooramelijk ivul oefeige. Ee adere vrouw licht de persoolijke opbregste als volgt toe: Ik be losser geworde i de omgag met adere mese. Ik durf meer vrijuit te prate e mij meig te geve. Ik heb ook meer zelfvertrouwe. Ook hier geldt dat de vrouwe die hebbe deelgeome aa de itesieve trajecte iets positiever zij te aazie va hu persoolijke otwikkelig da de deeleemsters aa de extesieve trajecte. Leerpute e aabevelige Itesieve OGO-pilots levere meeste doorstroom aar vervolgactiviteite PaVEM heeft positief effect op het zelfvertrouwe e de zelfstadigheid va deeleemsters. Slagigspercetages valle over de gehele liie tege. Hoger slagigspercetage bij itesieve trajecte. Mider uitval bij itesieve trajecte PaVEM-pilots i Rotterdam 17

18 Taty Suryati deeleemsters OGO-pilot, e haar familie 9 portret Ik be steeds met veel plezier aar de cursus gegaa. Taty Suryati is twaalf jaar gelede aar Nederlad gekome vawege het huwelijk met haar ma. Haar ma is ook va Idoesische afkomst maar is sids zij veertiede jaar i Nederlad opgegroeid. Toe ze hier ee jaar was, is ze opgeroepe voor ee iburgerigscursus. Die heeft ze iet afgemaakt, omdat ze zwager werd. Drie jaar later is ze weer begoe, maar ook toe is ze vawege zwagerschap gestopt. Twee jaar daara wilde ze weer starte, maar toe was de kideropvag ee probleem. Ik was echter otevrede over mij beperkte keis va het Nederlads. Mede daardoor gig ik eigelijk allee met Idoesiërs om. Toe mij jogste dochter vier jaar was, kwam mij ma met ee folder aa voor de PaVEM-cursus. Ik ko daar terecht e ik heb eidelijk goed Nederlads geleerd. Ik be i éé keer geslaagd voor het iburgerigsexame. De cursus was vooral goed, omdat er zoveel aadacht was voor het spreke, via de portfolio e via de empowermetlesse. De taaldocete was erg streg, waardoor ik het de eerste vier maade iet zo leuk vod. Toe kreeg ik door dat ze zo streg was om het beste uit os te hale. Na de cursus is Taty doorgegaa met ee traject i de horeca bij Alsare. Ze heeft de cursus met succes afgerod e heeft u ee cotract voor ee half jaar i Blijdorp. Het is mij eerste baa. Ik heb ooit eerder gewerkt. Ik had voor dat ik bego met de taalcursus ook helemaal gee pla om te gaa werke. Het werke bevalt goed, hoewel het wel zwaar is om te combiere met ee gezi. Mij droom is om ee eige caterigbedrijf op te zette. Ik houd erg va koke e kook soms al voor groepe. De twee zoe (elf e acht jaar) e dochter va zes jaar zij uaiem ethousiast over de vorderige die hu moeder heeft gemaakt bij de taalcursus. We vide het heel leuk dat oze moeder u beter Nederlads spreekt. Hiervoor was het vaak lastig, omdat ze iet ko helpe met het huiswerk. We moeste daarvoor altijd aar oze vader. De dochter va zes vertelt: Ik zit i groep 3 e ka u same met mij moeder boekjes leze. De kidere helpe haar zoveel mogelijk, zowel met de taal als i huis. We verbetere mij moeder als ze foute maakt, zodat ze het og beter leert. Eerst sprak ze allee Idoesisch met os, maar u spreekt ze ook vaker Nederlads. De oudste zoo deelt de passie voor koke met zij moeder e helpt haar als zij thuiskomt uit het werk. Het was wel wee dat ze u soms erg moe is. Maar het is leuk dat ze i Blijdorp werkt, we moge er u ook vaker aar toe. De ma va Taty is trots op zij vrouw. Vooral omdat ze i éé keer geslaagd is voor het exame. Ik heb haar gepusht om ee taalcursus te gaa volge. Het is belagrijk dat ze zichzelf goed ka redde. Ze was voordat ze de cursus deed erg ozeker over haar spreke, waardoor ze cotacte met Nederladers aa mij overliet. Als ze aa de telefoo was e er iet meer uitkwam, gaf ze vaak de hoor aa mij. Da moest ik gaa tolke e het gesprek verder afmake. Nu ze veel beter spreekt, be ik heel streg e laat haar zelf de gesprekke afrode. Ze ka dat imiddels heel goed. Ze heeft u meer sociale cotacte da ik, ook met Nederladers. Hij begrijpt iet dat veel mae hu vrouw iet stimulere om de taal te lere. Je woot i Nederlad e om goed te fuctioere moet je de taal spreke. Het is u eemaal zo dat ze hier gee Idoesisch spreke. Als ee vrouw de taal iet leert, is ze zo afhakelijk va haar ma e kidere, dat is voor iemad goed. Het scheelt mij veel tijd u Taty zich veel meer zelf i het Nederlads ka redde. Hij ziet wel duidelijk waarom eerdere pogige om de taal te lere va Taty mider succesvol ware: Toe de kidere og klei ware was het moeilijk voor haar om de cursus te volge. Zo was er gee kideropvag. Nu zij de kidere allemaal aar school e heeft ze meer tijd om ieuwe dige te lere. 18 PaVEM-pilots i Rotterdam

19 9. Tot slot De resultate va de PaVEM-trajecte late ee gemegd beeld zie. De gerige slagigspercetages voor het iburgerigsexame over de gehele liie e de hoge uitval i met ame de extesieve trajecte stemme iet positief. Maar odaks tegevallede kwatitatieve resultate, werpt de PaVEM-aapak i de itesieve trajecte toch wel degelijk vruchte af. De itesieve begeleidig op zowel het sociale als oderwijsihoudelijk vlak e de empowermetlesse zorge voor mider verzuim e uitval, betere exame resultate e ee betere doorstroom aar maatschappelijke participatie. Dit hebbe we gerealiseerd door op systematische wijze te werke aa het zelfvertrouwe va de vrouwe e door persoolijke e praktische belemmerige die deelame aa de cursus i de weg staa, direct e cocreet weg te eme. De kracht va de PaVEM-aapak schuilt met ame i deze elemete. De gemeete Rotterdam bouwt verder op deze bevidige met de itroductie va zogeaamde participatiecoaches bie iburgerigs trajecte. Ee aazielijk deel va de doelgroep is iet i staat gebleke om voor het iburgerigsexame te slage, odaks alle extra aadacht e begeleidig. Voor ee deel va deze vrouwe geldt zelfs dat zij het iburgerigsexame waarschijlijk ooit zulle hale. Dit wil overiges iet zegge dat deze vrouwe gee baat hebbe bij de cursus. Voor vele va he draagt de cursus bij aa hu persoolijke otwikkelig e toeame va sociale cotacte. We zoude moete kijke hoe de participatie va deze kwetsbare groep vrouwe via ee ader soort aabod ka worde bevorderd. 9. Overzicht resultate Aatal trajecte dat afgerod is met ee exame valt tege. Slagigspercetages valle tege, maar zij hoger bij de itesieve da bij de extesieve trajecte. I gee va de trajecte is de doelstellig met betrekkig tot het aadeel geslaagde kadidate gerealiseerd. Uitval bij itesieve trajecte is mider hoog da bij de extesieve trajecte, dit geldt voor zowel de OGO- als de Werk-pilots. Deelemers aa itesieve pilots strome vaker door aar vervolgtrajecte of vervolgtaalles. Itesieve begeleidig zorgt voor: mider verzuim; mider uitval; betere exameresultate; betere doorstroom aar maatschappelijke participatie. Empowermet draagt bij aa de persoolijke otwikkelig va de vrouwe, ze hebbe meer zelfvertrouwe e zij zelfstadiger. Veel vrouwe durve eidelijk Nederlads te spreke. PaVEM-pilots i Rotterdam 19

20 Colofo De PaVEM-pilots i Rotterdam Publieksversie eidrapport Dit is ee uitgave i opdracht va Jeugd, Oderwijs e Samelevig, Gemeete Rotterdam Auteurs M. Brik e J. Klaver, De PaVEM-pilots i Rotterdam. De publieksversie eidrapport is gebaseerd op het uitgebreide oderzoeksverslag: M. Brik e J. Klaver (2009), De PaVEM-pilots i Rotterdam. Amsterdam: Regiopla Jeugd, Oderwijs e Samelevig Blaak 16 Postbus KS Rotterdam Telefoo (010) Fax (010) Vormgevig BeeldiZicht, Peter Saterse Fotografie Alice Kalis Juli 2009

Tabellenrapportage CQ-index Kraamzorg

Tabellenrapportage CQ-index Kraamzorg Tabellerapportage CQ-idex Kraamzorg Jauari 2011 Ihoud Pagia Algemee uitleg 1 Deelame e bevalmaad 1 De itake 2 3 Zorg tijdes de bevallig 3 4 Zorg tijdes de kraamperiode 4 10 Samewerkig e afstemmig 11 Algemee

Nadere informatie

Verbeterbeleid. Avonturijn

Verbeterbeleid. Avonturijn Verbeterbeleid Avoturij 2 Als u ee keer mider tevrede over os bet... Ee verbeterput Odaks dat wij os best doe de opvag va uw kid zo goed mogelijk te verzorge, ka het voorkome dat u ees wat mider tevrede

Nadere informatie

Evaluatie pilot ipad onder docenten

Evaluatie pilot ipad onder docenten Evaluatie pilot ipad oder docete Oderwerp equête Geëquêteerde Istellig Evaluatie pilot ipad Docete OSG Sigellad locatie Drachtster Lyceum Datum aamake equête 19-06-2012 Datum uitzette equête 21-06-2012

Nadere informatie

Eindrapport Leerlingtevredenheidsonderzoek Floracollege Eindexamenklassen 2013

Eindrapport Leerlingtevredenheidsonderzoek Floracollege Eindexamenklassen 2013 Eidrapport Leerligtevredeheidsoderzoek Floracollege Eidexameklasse 2013 Juli 2013 Ihoudsopgave Samevattig 3 Vrage over schoolwerk 5 Vrage over jezelf 6 Vrage over docete 8 Vrage over de metor 11 Vrage

Nadere informatie

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Enquete studenten Farel College Instituut Archimedes Online Evaluatie Instrument juli 2014

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Enquete studenten Farel College Instituut Archimedes Online Evaluatie Instrument juli 2014 Equete studete Farel College Pagia 1 va 11 www.hbospiegel.l Olie Evaluatie Istrumet Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Istituut Archimedes Equete studete Farel College juli 201 Alle rechte voorbehoude.

Nadere informatie

DE PASSER. Een nieuw Strategisch Beleidsplan: Samen beter, beter samen! RESPONZ Passend antwoord op speciaal onderwijsvragen

DE PASSER. Een nieuw Strategisch Beleidsplan: Samen beter, beter samen! RESPONZ Passend antwoord op speciaal onderwijsvragen JANUARI 2016, NUMMER 7 DE PASSER RESPONZ Passed atwoord op speciaal oderwijsvrage Ifobulleti over relevate otwikkelige voor medewerkers Ee ieuw Strategisch Beleidspla: Same beter, beter same! THEMANUMMER

Nadere informatie

RAADS IN FORMATIE BRIE F

RAADS IN FORMATIE BRIE F RAADS IN FORMATIE BRIE F gemeete WOERDEN Va: college va burgemeester e wethouders Datum: 1 december 2011 Portefeuillehouder(s): Titia Cosse Portefeuille(s): portefeuille Moumete e Archeologie Cotactpersoo:

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013 Olie Rapport Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Stadaard Rapport HBOspiegel.l 10-9-01 Dit rapport is automatisch gegeereerd: 11-9-01 16:0:4 DigiDoc Web Hostig Aalyse: Aalyse: ROCMN - Participatie opleidige

Nadere informatie

Geen taken naast lesgeven. Beperkt aantal verschillende

Geen taken naast lesgeven. Beperkt aantal verschillende Draaiboek 2013-2014 Scala College Alphe aa de Rij maatregele werksituatie doel i werk cocretiserig va doele Werkdruk vermidere optimaliserig va orgaisatorische radvoorwaarde e werksituatie maatregel die

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013 Olie Rapport Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Stadaard Rapport HBOspiegel.l 10-9-2013 Dit rapport is automatisch gegeereerd: 11-9-2013 14:0:03 DigiDoc Web Hostig Aalyse: Aalyse: ROCMN - Tech College

Nadere informatie

Overlijden: uw rechten in Duitsland en Nederland

Overlijden: uw rechten in Duitsland en Nederland Regelige e voorzieige CODE 1.1.3.46 Overlijde: uw rechte i Duitslad e Nederlad brochure broe Bureau voor Duitse Zake, www.svb.l/bdz Ihoudsopgave Overlijde Uw rechte i Duitslad e Nederlad Deskudig e betrouwbaar

Nadere informatie

Enquête social media gebruik ROC West-Brabant

Enquête social media gebruik ROC West-Brabant Equête social media gebruik ROC West-Brabat Jauari / februari 2012 I jauari 2012 is ee studeteequête geoped, met als thema social media i het oderwijs. De equête is door 514 mbo-studete igevuld. Afhakelijk

Nadere informatie

Welkom bij Avonturijn

Welkom bij Avonturijn Hoofdkatoor Ruurlo: Nieuwe Weg 5-01 7261 NL Ruurlo Telefoo (0573) 760 200 ifo@avoturij.l www.avoturij.l Welkom bij Avoturij Uitgave: oktober 2015 Niets i deze uitgave mag gekopieerd of gebruikt worde zoder

Nadere informatie

Evaluatierapport. Tevredenheidsonderzoek NMV Nederlandse Montessori Vereniging 2005. Eindrapportage. BvPO

Evaluatierapport. Tevredenheidsonderzoek NMV Nederlandse Montessori Vereniging 2005. Eindrapportage. BvPO Evaluatierapport Tevredeheidsoderzoek NMV Nederladse Motessori Vereigig 2005 Eidrapportage BvPO Bureau voor praktijkgericht oderzoek, Groige BvPO BUREAU VOOR PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK POSTBUS 9505, 9703

Nadere informatie

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Enquete project Cross Your Borders Faculteit Educatie Online Evaluatie Instrument juli 2014

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Enquete project Cross Your Borders Faculteit Educatie Online Evaluatie Instrument juli 2014 Equete project Cross Your Borders Pagia 1 va 7 www.hbospiegel.l Olie Evaluatie Istrumet Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Equete project Cross Your Borders juli 2014 Alle rechte voorbehoude. CopyRight

Nadere informatie

Buren en overlast. waar je thuis bent...

Buren en overlast. waar je thuis bent... Bure e overlast waar je thuis bet... Goed wooklimaat HEEMwoe vidt het belagrijk dat bewoers prettig woe i ee fije buurt. De meeste buurtbewoers kue het goed met elkaar vide. Soms gaat het sameleve i ee

Nadere informatie

Haal het maximale uit jezelf. valkenburg. m a s t e r e x p e r i e n c e. p r o g r a m m a 2012-2015 1

Haal het maximale uit jezelf. valkenburg. m a s t e r e x p e r i e n c e. p r o g r a m m a 2012-2015 1 Haal het maximale uit jezelf valkeburg m a s t e r e x p e r i e c e p r o g r a m m a 2012-2015 1 Maximaal redemet voor mes e orgaisatie De Valkeburg Master Experiece is bedoeld voor mese die het maximale

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013 Olie Rapport Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Stadaard Rapport HBOspiegel.l 10-9-2013 Dit rapport is automatisch gegeereerd: 11-9-2013 12:4:38 DigiDoc Web Hostig Aalyse: Aalyse: ROCMN - VAVO Lyceum

Nadere informatie

Wijzigingsformulier Ziektekostenverzekering

Wijzigingsformulier Ziektekostenverzekering De Amersfoortse Verzekerige Stadsrig 15, postbus 42 3800 AA Amersfoort Tel. (033) 464 29 11 Fax (033) 464 29 30 Wijzigigsformulier Ziektekosteverzekerig Gegevesverwerkig Bij deze wijzigig worde persoosgegeves

Nadere informatie

Periodiciteit bij breuken

Periodiciteit bij breuken Periodiciteit bij breuke Keuzeodracht voor wiskude Ee verdieede odracht over eriodieke decimale getalle, riemgetalle Voorkeis: omrekee va ee breuk i ee decimale vorm Ileidig I deze odracht leer je dat

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 2 woensdag 19 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 2 woensdag 19 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Exame HAVO 2013 tijdvak 2 woesdag 19 jui 13.30-16.30 uur wiskude A Bij dit exame hoort ee uitwerkbijlage. Dit exame bestaat uit 21 vrage. Voor dit exame zij maximaal 80 pute te behale. Voor elk vraagummer

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013

Hogeschool Utrecht. Standaard Rapport. Online Rapport. Faculteit Educatie. HBOspiegel.nl 10-9-2013 Olie Rapport Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Stadaard Rapport HBOspiegel.l 10-9-2013 Dit rapport is automatisch gegeereerd: 11-9-2013 13:53:17 DigiDoc Web Hostig Aalyse: Aalyse: ROCMN - ICT College

Nadere informatie

imtech Arbodienst (versie 2.0)

imtech Arbodienst (versie 2.0) imtech Arbodiest (versie 2.0) veilig e gezod werke (Gezodheids)risico s bij autorijde Buite de verkeersveiligheid e de oderhoudsstaat va de auto ka ook het lagdurig zitte i de auto tot (gezodheids)klachte

Nadere informatie

Ziekteprotocol. Avonturijn: Nieuwe Weg 5-01 n 7261 NL Ruurlo. info@avonturijn-ruurlo.nl www.avonturijn-ruurlo.nl

Ziekteprotocol. Avonturijn: Nieuwe Weg 5-01 n 7261 NL Ruurlo. info@avonturijn-ruurlo.nl www.avonturijn-ruurlo.nl Ziekteprotocol Avoturij: Nieuwe Weg 5-01 7261 NL Ruurlo Telefoo (0573) 45 81 35 Fax (0573) 45 81 33 ifo@avoturij-ruurlo.l www.avoturij-ruurlo.l KvK 41040789 Rabobak 35.67.59.865 Ziekteprotocol Op verzoek

Nadere informatie

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Enquete studenten op ROC Midden Nederland. Faculteit Educatie Online Evaluatie Instrument IO: Gitta.

www.hbospiegel.nl Hogeschool Utrecht Enquete studenten op ROC Midden Nederland. Faculteit Educatie Online Evaluatie Instrument IO: Gitta. Equete studete op ROC Midde Nederlad. Pagia 1 va 1 www.hbospiegel.l Olie Evaluatie Istrumet Hogeschool Utrecht Faculteit Educatie Equete studete op ROC Midde Nederlad. IO: Gitta.verhoeve juli 214 Alle

Nadere informatie

Een toelichting op het belang en het berekenen van de steekproefomvang in marktonderzoek.

Een toelichting op het belang en het berekenen van de steekproefomvang in marktonderzoek. 006 Wolters-Noordhoff bv Groige/Houte De steekproefomvag Ee toelichtig op het belag e het berekee va de steekproefomvag i marktoderzoek. Ihoud 1 Ileidig Eerst ekele defiities 3 Steekproefomvag e respose

Nadere informatie

Meedoen door taal. Uitvoeringsprogramma Inburgering en Educatie (2007 2010) Gemeente Rotterdam

Meedoen door taal. Uitvoeringsprogramma Inburgering en Educatie (2007 2010) Gemeente Rotterdam Meedoe door taal Uitvoerigsprogramma Iburgerig e Educatie (2007 2010) Gemeete Rotterdam Meedoe door taal Uitvoerigsprogramma Iburgerig e Educatie (2007 2010) Gemeete Rotterdam Colofo Meedoe door taal

Nadere informatie

Toelichting bij Opbrengstgegevens VAVO 2011-2013

Toelichting bij Opbrengstgegevens VAVO 2011-2013 Toelichtig bij Opbregstgegeves VAVO 2011-2013 Ihoud Ileidig Aatal deelemers exame Kegetalle toezicht exames CE-cijfer alle vakke CE-cijfer alle vakke - tred SE-cijfer mius CE cijfer alle vakke Percetage

Nadere informatie

Lesje Keniaanse cultuur

Lesje Keniaanse cultuur ieuwsbrief@looijetomate.l 30 maart 2012 Lesje Keiaase cultuur Door Michiel Botebal begoe met het samestelle va het team e het orgaisere va de reis. Toe ik de reis voor ee groot gedeelte had geregeld, liet

Nadere informatie

Hoe los ik het op, samen met Thuisvester? Ik heb een klacht

Hoe los ik het op, samen met Thuisvester? Ik heb een klacht Klachte? Hoe los ik het op, same met Thuisvester? Ik heb ee klacht Thuisvester doet haar uiterste best de beste service te verlee aa haar huurders. We vide ee goede relatie met oze klate erg belagrijk.

Nadere informatie

Waar moet je aan denken? Verhuizen. Stap 1: Hoe zeg ik de huur op?

Waar moet je aan denken? Verhuizen. Stap 1: Hoe zeg ik de huur op? Verhuize Waar moet je aa deke? Verhuize Bij verhuize komt heel wat kijke. Naast het ipakke va spulle e doorgeve va adreswijzigige, is het ook belagrijk dat u same met Thuisvester ee aatal zake regelt.

Nadere informatie

Duaal of deeltijd? Een onderzoek naar de duale en de deeltijdopleidingsvariant tot docent. Arjan Woord (08WO2009L)

Duaal of deeltijd? Een onderzoek naar de duale en de deeltijdopleidingsvariant tot docent. Arjan Woord (08WO2009L) Duaal of deeltijd? Ee oderzoek aar de duale e de deeltijdopleidigsvariat tot docet Arja Woord (08WO2009L) Mior Leidiggeve (cursusjaar 2011/2012) Begeleider: Chris Flikweert jui, 2012 Arja Woord (08WO2009L)

Nadere informatie

Klanten binden door excellente dienstverlening

Klanten binden door excellente dienstverlening Klate bide door excellete diestverleig Customer excellece als oderscheided vermoge De wijze waarop cosumete aar diestverleig kijke, veradert met hoge selheid. Steeds meer cosumete gebruike de digitale

Nadere informatie

Wijzigingsformulier Ziektekostenverzekering

Wijzigingsformulier Ziektekostenverzekering De Amersfoortse Verzekerige Stadsrig 15, postbus 42 3800 AA Amersfoort Tel. (033) 464 29 11 Fax (033) 464 29 30 Gegevesverwerkig Wijzigigsformulier Ziektekosteverzekerig Bij deze wijzigig worde persoosgegeves

Nadere informatie

Ja, ik wil. Trouwen in Vlaardingen

Ja, ik wil. Trouwen in Vlaardingen Ja, ik wil Trouwe i Vlaardige Ihoud Pagia 4 Locatie kieze Pagia 5 Tijdstip kieze Pagia 6 De plechtigheid Pagia 8 I odertrouw Pagia 9 Tot slot Pagia 11 Bijlage Gefeliciteerd met uw voorgeome huwelijk of

Nadere informatie

imtech Arbodienst (versie 2.0)

imtech Arbodienst (versie 2.0) imtech Arbodiest (versie.0) veilig e gezod werke Wat is lichamelijke belastig? Oder lichamelijke of fysieke belastig verstaa we het aaeme va houdige, het make va bewegige e het zette va kracht. Alle medewerkers,

Nadere informatie

www.rocspiegel.nl Zadkine dienstverlening bij Zadkine Zadkine Online Evaluatie Instrument locatie: Marconistraat april 2014

www.rocspiegel.nl Zadkine dienstverlening bij Zadkine Zadkine Online Evaluatie Instrument locatie: Marconistraat april 2014 diestverleig bij Zadkie Pagia 1 va 10 www.rocspiegel.l Olie Evaluatie Istrumet Zadkie Zadkie diestverleig bij Zadkie locatie: Marcoistraat april 2014 Alle rechte voorbehoude. CopyRight 2014 DigiDoc ROCspiegel.l

Nadere informatie

Deel I. Kenmerken van ADHD. Hoofdstuk 1. Wat we weten over de stoornis ADHD. 1.1 De basiskenmerken

Deel I. Kenmerken van ADHD. Hoofdstuk 1. Wat we weten over de stoornis ADHD. 1.1 De basiskenmerken Deel I hoofdstuk 1 Deel I Wat we wete over de stooris ADHD Hoofdstuk 1 Kemerke va ADHD Altijd druk? De letters ADHD staa volges sommige vooral voor: Alle Dage Heel Druk. Dat klopt lag iet altijd. Niet

Nadere informatie

Kwaliteit van de persoonsgegevens. Resultaten Gemeente Alpen aan den Rijn

Kwaliteit van de persoonsgegevens. Resultaten Gemeente Alpen aan den Rijn Kwaliteit va de persoosgegeves Resultate Gemeete Alpe aa de Rij Klik Ted om Dicks, de titelstijl Hek-Ja va Wieseekker het model te bewerke Ageda Doel va het oderzoek Irichtig va het oderzoek Resultate

Nadere informatie

Postgraduaat Community Service Engineering

Postgraduaat Community Service Engineering Postgraduaat Commuity Service Egieerig Techologie voor empowermet, leveskwaliteit, performate socialprofitorgaisaties Faculteit Idustriële Igeieursweteschappe Faculteit Igeieursweteschappe i.s.m.thomas

Nadere informatie

Elke leerling een nieuwe kans. Tijdelijk naar onderwijsopvang om uitval te voorkomen

Elke leerling een nieuwe kans. Tijdelijk naar onderwijsopvang om uitval te voorkomen Elke leerlig ee ieuwe kas Tijdelijk aar oderwijsopvag om uitval te voorkome 0 Samewerkigsverbad Koers VO werkt met de schole voor voortgezet oderwijs aa ee passede plek voor elke leerlig. Soms wijkt de

Nadere informatie

JOGG-Noordwest: positieve resultaten bieden kansen voor de toekomst

JOGG-Noordwest: positieve resultaten bieden kansen voor de toekomst JOGG-Noordwest: positieve resultate biede kase voor de toekomst Ee evaluatieoderzoek va de pilotfase va ee wijkgerichte aapak i de Utrechtse aadachtswijk Noordwest Gôkky Zeistra, Naah Tak, Moique de Koig,,

Nadere informatie

OV-Taxi Zuid-Kennemerland/IJmond

OV-Taxi Zuid-Kennemerland/IJmond P r o v i c i e N o o r d - H o l l a d jaarverslag OV-Taxi Zuid-Keemerlad/IJmod 2007 jaarverslag OV-Taxi Zuid-Keemerlad/IJmod 2007 1 jauari 2007 t/m 31 december 2007 P R O V I N C I E N O O R D - H O

Nadere informatie

STUDIEKEUZESTAPPENPLAN

STUDIEKEUZESTAPPENPLAN STUDIEKEUZESTAPPENPLAN www.uva.l/studie-kieze Hoe kies je ee studie? studiekeuzestappepla Weet je og iet wat je wilt studere? Begeleidig bij het studiekeuzestappepla Misschie ka dit studiekeuzestappepla

Nadere informatie

On line studentenbegeleiding

On line studentenbegeleiding VOORBEELDEN & HOGESCHOOL GENT 1 & 1 O lie studetebegeleidig Titel : Bestaat uit : Uitgever : Cotactpersoo : Productiejaar : Kostprijs : http ://docet.hoget.be/~ep786 of de digitale campuspsycholoog ee

Nadere informatie

Schoenen voor diabetes en reuma

Schoenen voor diabetes en reuma Schoee voor diabetes e reuma Comfortschoee gemaakt voor de extra kwetsbare voet Officieel gee vergoedig via zorgverzekeraar. Echter bij ekele zorgverzekeraars is door middel va idividuele aavraag vergoedig

Nadere informatie

Naar een werkbare verhouding tussen gemeenten en corporaties. Lessen uit het SEV-experiment Bod op de woonvisie

Naar een werkbare verhouding tussen gemeenten en corporaties. Lessen uit het SEV-experiment Bod op de woonvisie Naar ee werkbare verhoudig tusse gemeete e corporaties Lesse uit het SEV-experimet Bod op de woovisie Dit is ee publicatie uit het SEV-programma: Woe e Orgaisatie U kut SEV-publicaties vide op www.sev.l

Nadere informatie

Strategic Workforce Management

Strategic Workforce Management Strategic Workforce Maagemet Ee strategische focus op persoeelsplaig is belagrijker da ooit. Itroductie Het is aa de orde va de dag; persoeel wordt otslage e de werkloosheid stijgt, maar tegelijkertijd

Nadere informatie

Formaliteiten bij overlijden Informatie voor nabestaanden

Formaliteiten bij overlijden Informatie voor nabestaanden Formaliteite bij overlijde Iformatie voor abestaade NFOINFOINFOIN FOINFOINFOINF 2 Ileidig Omdat ee aaste uit uw familie of vriedekrig is overlede e het u moeilijk valt u uw aadacht te richte op de formaliteite

Nadere informatie

Christelijke school voor mavo en onderbouw mavo/havo. De Sav kleine school, grote toekomst

Christelijke school voor mavo en onderbouw mavo/havo. De Sav kleine school, grote toekomst Christelijke school voor mavo e oderbouw mavo/havo De Sav kleie school, grote toekomst Iformatie voor ouders Schooljaar 2016-2017 De Sav: kleie school, grote toekomst Goed oderwijs De Sav is ee ope christelijke

Nadere informatie

OOM Verzekeringen. De specialistische verzekeraar

OOM Verzekeringen. De specialistische verzekeraar Jaa rov erzi cht 201 3 Bra dv erze keri ge e g i r e k dverze a l e t i Bu OOM Verzekerige De specialistische verzekeraar Kercijfers verzekerigsactiviteite (x 1.000) Resultate 2013 2012 Omzet Bruto verdiede

Nadere informatie

Meer waarde. met PIA. Evaluatie Project Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA)

Meer waarde. met PIA. Evaluatie Project Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA) Meer waarde met PIA Evaluatie Project Professioeel Ikope e Aabestede (PIA) Meer waarde met PIA Evaluatie Project Professioeel Ikope e Aabestede (PIA) Voorwoord De Stuurgroep PIA heeft i maart 2006 aa

Nadere informatie

Sponsoring Best Vooruit sportief en ondernemend

Sponsoring Best Vooruit sportief en ondernemend Sposorig Best Vooruit sportief e oderemed Sposorpakkette Stersposorpakket RKVV Best Vooruit is ee voetbalvereigig waar het sportieve elemet wordt verbode met ee sociaal maatschappelijk gezie belagrijke

Nadere informatie

SYMPOSIUM BETERE ZORG? MIJN IDEE!

SYMPOSIUM BETERE ZORG? MIJN IDEE! SYMPOSIUM BETERE ZORG? MIJN IDEE! 6 maart 2015, Proviciehuis Lelystad Het etwerkplatform voor iovaties, treds e otwikkelige i zorg e welzij. Voor iformatie e registratie: www.beterezorgmijidee.l Op vrijdag

Nadere informatie

Naar SKOFV GMR 2.0! eindrapport GMR werkgroep 8 Mei 2012

Naar SKOFV GMR 2.0! eindrapport GMR werkgroep 8 Mei 2012 Naar SKOFV GMR 2.0! eidrapport GMR werkgroep 8 Mei 2012 Pagia 1 va 22 Ihoudsopgave 1. Ileidig... 3 2. Equêtes... 4 2.1 Aalyse equête GMR lede... 4 2.2 Aalyse equête school MR-e... 4 3. Voorbeelde uit de

Nadere informatie

Pedicure bij Rameau. Verzorgde voeten lopen het prettigst. Om in aanmerking te komen voor vergoeding zijn gemachtigd voor te schrijven:

Pedicure bij Rameau. Verzorgde voeten lopen het prettigst. Om in aanmerking te komen voor vergoeding zijn gemachtigd voor te schrijven: Verzorgde voete lope het prettigst Pedicure behadelige worde bij diabetes e reuma patiëte door ekele zorgverzekeraars vergoed. Om i aamerkig te kome voor vergoedig zij gemachtigd voor te schrijve: Huisartse

Nadere informatie

Stand van zaken, april 2008. bibliotheekvernieuwing in Noord-Holland

Stand van zaken, april 2008. bibliotheekvernieuwing in Noord-Holland Stad va zake, april 2008 bibliotheekverieuwig i Noord-Hollad P R O V I N C I E N O O R D - H O L L A N D Ihoudsopgave 5 1 Voorwoord 7 2 Ileidig 2.1 Rapport va commissie Meijer e start bibliotheekverieuwigsproces

Nadere informatie

Effectief document- en risicobeheer

Effectief document- en risicobeheer Tekee voor efficiecy Effectief documet- e risicobeheer Met KOVO s techisch iformatiecetrum (TIC) altijd toegag tot actuele tekeige e documete é voldoe aa de eise va wet- e regelgevig. Succesvol documetbeheer

Nadere informatie

Bindend advies. Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen. c. d. Partijen. : A te B, in deze vertegenwoordigd door C vs.

Bindend advies. Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen. c. d. Partijen. : A te B, in deze vertegenwoordigd door C vs. c. d. Stichtig Zorgverzekerige f I- I J /' Bided advies Partije, Zaak Zaakummer Zittigsdatum : A te B, i deze vertegewoordigd door C vs. D te E : Hulpmiddelezorg, MOTOmed : 2006,02175 : 2 mei 2007 Geschillecommissie

Nadere informatie

OV-Taxi Noord-Holland Noord

OV-Taxi Noord-Holland Noord P r o v i c i e N o o r d - H o l l a d jaarverslag OV-Taxi Noord-Hollad Noord 2006 jaarverslag OV-Taxi Noord-Hollad Noord 2006 September 2007 P R O V I N C I E N O O R D - H O L L A N D Ihoudsopgave

Nadere informatie

Schoenen voor diabetes en reuma

Schoenen voor diabetes en reuma Schoee voor diabetes e reuma Comfortschoee gemaakt voor de extra kwetsbare voet Officieel gee vergoedig via zorgverzekeraar. Echter bij ekele zorgverzekeraars is door middel va idividuele aavraag vergoedig

Nadere informatie

De vernieuwing van Slotjes-Midden. Sociaal Statuut

De vernieuwing van Slotjes-Midden. Sociaal Statuut De verieuwig va Slotjes-Midde Sociaal Statuut Ihoudsopgave Sociaal Statuut voor de verieuwig va Slotjes-Midde 3 Artikel 1: Overwegige 4 Artikel 2: Algemee 4 Artikel 3: Procedure bij sloop 4 Artikel 4:

Nadere informatie

Een samenvatting van de CAO voor Uitzendkrachten 2012-2017

Een samenvatting van de CAO voor Uitzendkrachten 2012-2017 Ee samevattig va de CAO voor Uitzedkrachte 2012-2017 Uitgave juli 2015 Ihoudsopgave 1. Ileidig 5 2. Fasesysteem 5 2.1 Fase A 6 2.2 Fase B 6 2.3 Fase C 6 2.4 Oderbrekigsregels 7 2.5 Overgagsregelig fase

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek 3. Gebruikersgerichte processen 3.3 Het beëindigen van de individuele dienstverleningsovereenkomst

Kwaliteitshandboek 3. Gebruikersgerichte processen 3.3 Het beëindigen van de individuele dienstverleningsovereenkomst De Meader Kwaliteitshadboek 3. Gebruikersgerichte processe 3.3 Het beëidige va de idividuele diestverleigsovereekomst 1/7 Beoordeeld: Stuurgroep Kwaliteit Geldig vaaf: 26/06/2013 Procedurehouder: Sociale

Nadere informatie

Op zoek naar een betaalbare starterswoning? Koop een eigen huis met korting

Op zoek naar een betaalbare starterswoning? Koop een eigen huis met korting Op zoek aar ee betaalbare starterswoig? Koop ee eige huis met kortig Op zoek aar ee betaalbare starterswoig? Koop ee eige huis met kortig Pagia Ee eige huis waar u zich helemaal thuis voelt. Dat wil iederee!

Nadere informatie

TAF GoedGezekerd AOV. De eerste AOV waarmee u zelf de touwtjes in handen heeft

TAF GoedGezekerd AOV. De eerste AOV waarmee u zelf de touwtjes in handen heeft TAF GoedGezekerd AOV De eerste AOV waarmee u zelf de touwtjes i hade heeft Als zelfstadig oderemer bet u gewed aa het eme va risico s. Daarbij beoordeelt u per situatie hoe groot het risico is dat u wilt

Nadere informatie

Rapportage Klantenmonitor Omgevingsvergunning. Gemeente Oss

Rapportage Klantenmonitor Omgevingsvergunning. Gemeente Oss Rapportage Klatemoitor Omgevigsverguig Gemeete Oss Rapportageperiode: Q4 2006 - Q3 2007 Deze rapportage is opgesteld door PricewaterhouseCoopers i samewerkig met i-lik2. PricewaterhouseCoopers Mario Schepers

Nadere informatie

SCHELDETHEATER. Terneuzen. Het ideale decor voor iedere ontmoeting, voor elk evenement,zakelijk en particulier

SCHELDETHEATER. Terneuzen. Het ideale decor voor iedere ontmoeting, voor elk evenement,zakelijk en particulier SCHELDETHEATER Tereuze Het ideale decor voor iedere otmoetig, voor elk eveemet,zakelijk e particulier 1 Meer da ee mooi gebouw Elk eveemet ee succes Het multifuctioele gebouw is uitermate geschikt voor

Nadere informatie

consultancy ontwerp project management exploitatie onderhoud audits optimalisatie opleidingen Uw bedrijfswater in ervaren handen

consultancy ontwerp project management exploitatie onderhoud audits optimalisatie opleidingen Uw bedrijfswater in ervaren handen cosultacy otwerp project maagemet exploitatie oderhoud audits optimalisatie opleidige Uw bedrijfswater i ervare hade Over Aquaplus Als dochteroderemig va de Vlaamse waterzuiveraar Aquafi, heeft Aquaplus

Nadere informatie

evaluatie in de goede toon

evaluatie in de goede toon P r o v i c i e N o o r d - H o l l a d evaluatie i de goede too Tusse raad e burgemeester Hadreikig evaluatiegesprek gemeeteraad e burgemeester evaluatie i de goede too Tusse raad e burgemeester P R

Nadere informatie

Betrouwbaarheid. Betrouwbaarheidsinterval

Betrouwbaarheid. Betrouwbaarheidsinterval Betrouwbaarheid Ee simulatie beoogt éé of i.h.a. twee of meerdere sceario s te evaluere e te vergelijke, bij Mote Carlo (MC) simulatie voor ee groot aatal istelwaarde, voor éé of meerdere parameters. Hierbij

Nadere informatie

Doe er iets aan! Internet ontdekken in de klas met OnderStroom

Doe er iets aan! Internet ontdekken in de klas met OnderStroom DIDACTIEK & INTERNET 1 & 1 Doe er iets aa! Iteret otdekke i de klas met OderStroom Ie Callebaut Weteschappelijk medewerker verbode aa het Cetrum voor Taal e Migratie / Steuput NT2 (K.U.Leuve) 1. Het iteretproject

Nadere informatie

OOM Verzekeringen. De specialistische verzekeraar

OOM Verzekeringen. De specialistische verzekeraar Jaa rov erzi cht 201 2 Bra dv erze keri ge e g i r e k dverze a l e t i Bu De specialistische verzekeraar Kercijfers verzekerigsactiviteite (x 1.000) Resultate 2012 2011 Omzet Bruto verdiede premie Ziektekoste

Nadere informatie

Indaver bedrijfscode. Missie, kernwaarden en gedragsregels voor duurzaam ondernemen

Indaver bedrijfscode. Missie, kernwaarden en gedragsregels voor duurzaam ondernemen Idaver bedrijfscode Missie, kerwaarde e gedragsregels voor duurzaam odereme Vooraf Oze missie, kerwaarde e waardegebode gedragige: basis va os duurzaam odereme Idaver is ee waardegedreve orgaisatie. Idaver

Nadere informatie

BovenIJ ziekenhuis Postadres : Postbus 37610, 1030 BD Amsterdam Bezoekadres: Statenjachtstraat 1, Amsterdam Telefoon : (020) 634 6346

BovenIJ ziekenhuis Postadres : Postbus 37610, 1030 BD Amsterdam Bezoekadres: Statenjachtstraat 1, Amsterdam Telefoon : (020) 634 6346 118552 107229 BoveIJ ziekehuis Postadres : Postbus 37610, 1030 BD Amsterdam Bezoekadres: Statejachtstraat 1, Amsterdam Telefoo : (020) 634 6346 Vragelijst Hoofdpij Hoofdpijpoli BoveIJ Ziekehuis Naam: M/V

Nadere informatie

Catering. >> Vragen en antwoorden. CNV Catering is een onderdeel van CNV Vakmensen

Catering. >> Vragen en antwoorden. CNV Catering is een onderdeel van CNV Vakmensen Caterig >> Vrage e atwoorde CNV Caterig is ee oderdeel va CNV Vakmese Caterig Aa deze uitgave kue gee rechte worde otleed. Het is puur ee samevattig e uitleg va de regelige. Werkemers e werkgevers kue

Nadere informatie

Geld verdienen. met duurzaamheid. Mijn klant vraagt daar helemaal niet om Waarom consumenten de keuzes maken die ze maken

Geld verdienen. met duurzaamheid. Mijn klant vraagt daar helemaal niet om Waarom consumenten de keuzes maken die ze maken Geld verdiee met duurzaamheid Praktische odersteuig voor het MKB dat zich richt op het duurzaam verbouwe va idividuele koopwoige. Mij klat vraagt daar helemaal iet om Waarom cosumete de keuzes make die

Nadere informatie

Analyse wijze en stimuleren van invullen Nationale Studenten Enquête 2012. Pascal Brenders 19 juni 2013

Analyse wijze en stimuleren van invullen Nationale Studenten Enquête 2012. Pascal Brenders 19 juni 2013 Aalyse wijze e stimulere va ivulle atioale Studete Equête 20. Pascal Breders 19 jui 2013 Aaleidig Studiekeuze3 is veratwoordelijk voor de uitvoerig va de atioale Studete Equête (SE). De atioale Studete

Nadere informatie

Mexicaanse griep: A/H1N1 griep

Mexicaanse griep: A/H1N1 griep Mexicaase griep: A/H1N1 griep Wat is de Mexicaase griep? De zogeaamde Mexicaase of varkesgriep is ee ieuwe variat va het griepvirus, met ame A/H1N1. Weiig mese hebbe immuiteit voor dit virus. Hierdoor

Nadere informatie

VERDIENEN MET DUURZAAMHEID

VERDIENEN MET DUURZAAMHEID GELD VERDIENEN MET DUURZAAMHEID PRAKTISCHE ONDERSTEUNING VOOR HET MKB DAT ZICH RICHT OP HET DUURZAAM VERBOUWEN VAN INDIVIDUELE KOOPWONINGEN. Mij klat vraagt daar helemaal iet om Waarom cosumete de keuzes

Nadere informatie

Draagt het Ondernemersfonds Pijnacker-Nootdorp bij aan een gezonde locale economie?

Draagt het Ondernemersfonds Pijnacker-Nootdorp bij aan een gezonde locale economie? Evaluatie va pilot periode 2012-2014 Draagt het Oderemersfods Pijacker-Nootdorp bij aa ee gezode locale ecoomie? Met deze publicatie iformere wij u over het Oderemersfods Pijacker-Nootdorp. U leest hoe

Nadere informatie

Natuur en klimaatverandering

Natuur en klimaatverandering Natuur e klimaatveraderig Leefgebiede worde voedselrijker, droger, zouter e warmer Natuurgebiede Zuid-Hollad heeft aar verhoudig weiig bos e ope atuurlijk terrei: 6% tege ladelijk 12%. Rede temeer om er

Nadere informatie

imtech Arbodienst (versie 2.0)

imtech Arbodienst (versie 2.0) imtech Arbodiest (versie.0) veilig e gezod werke Wat is beeldschermwerk? Vrijwel alle katoormedewerkers va Imtech verrichte regelmatig beeldschermwerk. Oder ivloed va ee verdere automatiserig va werktake

Nadere informatie

www.hbospiegel.nl Hogeschool Van Hall Larenstein 16-11-13 Open Dag Wageningen 'Wageningen (Larenstein)' Online Evaluatie Instrument december 2013

www.hbospiegel.nl Hogeschool Van Hall Larenstein 16-11-13 Open Dag Wageningen 'Wageningen (Larenstein)' Online Evaluatie Instrument december 2013 16-11-13 Ope Dag Wageige: Pagia 1 va 11 www.hbospiegel.l Olie Evaluatie Istrumet Hogeschool Va Hall Larestei 'Wageige (Larestei)' 16-11-13 Ope Dag Wageige december 2013 Alle rechte voorbehoude. CopyRight

Nadere informatie

consultancy ontwerp project management exploitatie onderhoud audits optimalisatie opleidingen Uw bedrijfswater in ervaren handen

consultancy ontwerp project management exploitatie onderhoud audits optimalisatie opleidingen Uw bedrijfswater in ervaren handen cosultacy otwerp project maagemet exploitatie oderhoud audits optimalisatie opleidige Uw bedrijfswater i ervare hade Over Aquaplus cosultacy otwerp project maagemet exploitatie oderhoud audits optimalisatie

Nadere informatie

Monitor Convenant Professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel in primair en voortgezet onderwijs. Nulmeting bij besturen en directeuren

Monitor Convenant Professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel in primair en voortgezet onderwijs. Nulmeting bij besturen en directeuren Moitor Coveat Professioaliserig e begeleidig oderwijspersoeel i primair e voortgezet oderwijs Nulmetig bij besture e directeure Jos va Kuijk Gerrit Vrieze Tessa Marx Jauari 2008 Moitor Coveat Professioaliserig

Nadere informatie

Levende Statistiek, een module voor VWO wiskunde D

Levende Statistiek, een module voor VWO wiskunde D Op het Stedelijk Gymasium te Leide is de module Levede Statistiek uitgeprobeerd, Ee verslag va Jacob va Eeghe e Liesbeth de Wreede. Levede Statistiek, ee module voor VWO wiskude D Statistiek is typisch

Nadere informatie

Huisstijl en logogebruik Associatie KU Leuven

Huisstijl en logogebruik Associatie KU Leuven Huisstijl e logogebruik Associatie KU Leuve Associatie huisstijlhadboek > Ihoudstafel 1 Ihoudstafel 1. Gebruik va de huisstijl of opame va het associatielogo 3 2. Huisstijl Associatie KU Leuve 4 2.1 Opame

Nadere informatie

Medisch vragenformulier aanvraag

Medisch vragenformulier aanvraag Medisch vrageformulier aavraag Tegemoetkomig TOG Met behulp va dit formulier e de door u meegestuurde bijlage stelt ClietFirst oafhakelijk vast i hoeverre uw kid hulp, begeleidig of toezicht odig heeft

Nadere informatie

ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030. Systeemintegratie en de rol van energieopslag

ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030. Systeemintegratie en de rol van energieopslag ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030 Systeemitegratie e de rol va eergieopslag INHOUDSOPGAVE Ileidig Aapak project Dieste die geleverd kue worde met eergieopslag systeme Scearioaalyse e ecoomische aalyse

Nadere informatie

ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030

ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030 ROUTEKAART ENERGIEOPSLAG NL 2030 Systeemitegratie e de rol va eergieopslag CONTACT DETAILS DNV GL Utrechtseweg 310, 6812 AR Arhem Postbus 9035, 6800 ET Arhem Nederlad T +31 26 356 9111 F +31 26 443 4025

Nadere informatie

EVALUATIE SCHOLING EN STUDIEMIDDAG

EVALUATIE SCHOLING EN STUDIEMIDDAG EVALUATIE SCHOLING EN STUDIEMIDDAG Ee aalyse gebaseerd op de resultate va het oderzoek over Scholig e Studiemiddag va OSG Sigellad, gehoude oder de docete Oderwerp equête Geëquêteerde Evaluatie Scholig

Nadere informatie

Alles wat u moet weten over asbest in en om uw woning

Alles wat u moet weten over asbest in en om uw woning Alles wat u moet wete over asbest i e om uw woig is meestal iet gevaarlijk. Maar waeer da wel? Dat kut u leze i deze folder. We legge uit wat asbest precies is, welke soorte er zij, welke gezodheidsrisico

Nadere informatie

Een andere kijk op Financiële Rekenkunde Wim Pijls, Erasmus Universiteit Rotterdam

Een andere kijk op Financiële Rekenkunde Wim Pijls, Erasmus Universiteit Rotterdam Ee adere kijk op Fiaciële Rekekude Wim Pijls, Erasmus Uiversiteit Rotterdam. Ileidig Het vak Fiaciële Rekekude levert vawege zij sterk wiskudig karakter ogal wat probleme op i het oderwijs. Veel leerlige

Nadere informatie

Koftig Texel & Lesformulier Texel per dag

Koftig Texel & Lesformulier Texel per dag Koftig Texel & Lesformulier Texel per dag Mica de Jog 0807580 2a DBKV Marlee Aredok Ihoud: Voorbereidig Lesformuliere Koftig Opgestuurde bestad aar Wieeke Voorbereidig Begisituatie: Ik ga erva uit dat

Nadere informatie

betreffende het doorgeven van orders via fax en telefoon

betreffende het doorgeven van orders via fax en telefoon Reglemet Tele-Equity betreffede het doorgeve va orders via fax e telefoo (Retail Cliëte) 02541 Om redee va efficiëtie e selheid ka de Cliët wese om zij orders per fax e/of telefoo aa de Bak over te make.

Nadere informatie

Werktekst 1: Een bos beheren

Werktekst 1: Een bos beheren Werktekst : Ee bos behere Berekeige met rije op het basisscherm Op ee perceel staa 3000 kerstbome. Ee boomkweker moet beslisse hoeveel bome er jaarlijks gekapt kue worde e hoeveel ieuwe aaplat er odig

Nadere informatie

6 METHODIEK n. tijdschrift voor agogisch werk BALANS. n METHODIEK. Psychofysiek werken: sleutel tot persoonlijk leiderschap. TGI en het lichaam

6 METHODIEK n. tijdschrift voor agogisch werk BALANS. n METHODIEK. Psychofysiek werken: sleutel tot persoonlijk leiderschap. TGI en het lichaam METHODIEK Psychofysiek werke: sleutel tot persoolijk leiderschap. Turbulete tijde e persoolijk leiderschap De turbuletie e de veraderige die we wereldwijd meemake zij ooit gezie i oze geschiedeis. De oorloge

Nadere informatie

KONINGSDAG. beleef je KONINGSNACHT & APRIL 2016. www.oranjeparkfestival.nl DINSDAG 26 & WOENSDAG 27

KONINGSDAG. beleef je KONINGSNACHT & APRIL 2016. www.oranjeparkfestival.nl DINSDAG 26 & WOENSDAG 27 G A D S G KONIN beleef je 1DO0NG0EN e i t a m r o f i r Sposo KONINGSNACHT & KONINGSDAG DINSDAG 26 & WOENSDAG 27 APRIL 2016 www.orajeparkfestival.l i 26 e 27 april 2016 Koigsdag beleef je 100% i Doge KONINGSDAG

Nadere informatie